Badania ilościowe
Ewa Kraus
Wyższa Szkoła Humanitas w
Sosnowcu
Badania ilościowe
Ewa Kraus
Wyższa Szkoła Humanitas w
Sosnowcu
Badania ilościowe:
Badania ilościowe – dążenie do
gromadzenia i analizowania dużej
ilości danych liczbowych.
Badania ilościowe:
To sondaże kwestionariuszowe przeprowadzane
na stosunkowo dużych próbach
respondentów, najczęściej reprezentatywnych
dla populacji celowej, z wykorzystaniem
metod statystyczno - matematycznych przy
doborze próby i obliczeniach wyników.
Polegają na gromadzeniu danych, zbieranych
od respondentów za pomocą formularzy -
kwestionariuszy ankiet i wywiadów.
Badania ilościowe:
• dostarczają danych i wyników w postaci liczb;
• pozwalają formułować ogólne prawidłowości
odnoszone do populacji;
• pozwalają budować i sprawdzać (weryfikować)
twierdzenia teoretyczne (teorie) i prawa naukowe;
• przynoszą wiedzę o prawidłowościach
regulujących procesy edukacyjne w skali makro.
Badania ilościowe – cel i problem
badań ilościowych:
Odpowiedź na pytania:
• „Jaki jest …..?”;
• „Dlaczego….?”;
• „Jaki jest związek między…..?”;
• „Jakie są przyczyny….?”;
• „W jakich warunkach….?”;
• „Od czego zależy….?”.
Badania ilościowe – hipotezy:
Hipoteza – naukowe przypuszczenie
stawiane dla wyjaśnienia
zaplanowanego do badań zjawiska,
wymagającego sprawdzenia
empirycznego.
Badania ilościowe – hipotezy:
• wyznaczają sposób organizacji badań;
• winny być konkretne, twórcze;
• powinny stanowić jasną przesłankę do budowania
technik i narzędzi badawczych;
• zawierają domniemanie o związkach
genetycznych, strukturalnych lub funkcjonalnych
między cechami i właściwościami przedmiotu
naszych badań.
Badania ilościowe – próby badawcze,
teren badań, pilotaż:
Reprezentacyjna próba badawcza
zawiera wszystkie zagadnienia,
cechy i wskaźniki, jakie muszą być
zbadane, aby osiągnąć cel badawczy.
Próba badawcza lub określony
teren badań reprezentują wszystkie
cechy, właściwości i elementy
populacji generalnej.
Badania ilościowe – próby badawcze,
teren badań, pilotaż:
Trzy sposoby rozumienia reprezentatywności:
1. Reprezentatywność typologiczna – jednakowa liczba
wszystkich elementów;
2. Reprezentatywność ze względu na rozkład zmiennych
– rozkład części poszczególnych zmiennych
odpowiada rozkładom populacji generalnej;
3. Zależności między zmiennymi reprezentowanymi
przez próbę są analogiczne do zależności
występujących w populacji generalnej.
Badania ilościowe – próby badawcze,
teren badań, pilotaż:
Badania pilotażowe mają na celu
uwiarygodnienie lub korektę założeń
teoretycznych i rozwiązań
warsztatowych oraz utworzenie ich
ostatecznej, niezmiennej wersji.
Badania ilościowe – organizacja,
metody i techniki:
Organizacja badań ilościowych zależy
od:
• indywidualnie określonego celu
badawczego;
• indywidualnie opracowanego
warsztatu badawczego;
• możliwości operacyjnych badacza.
Badania ilościowe – organizacja,
metody i techniki:
Liniowy schemat badań ilościowych:
Faza
koncepcji i
przygotowa
ń
Faza
badań
Faza
opracowani
a i
uogólnienia
Faza
zastosowa
ń
praktyczny
ch
Badania ilościowe – organizacja,
metody i techniki:
Metody i techniki badań ilościowych
muszą spełniać następujące warunki:
• obiektywność;
• ścisłość;
• powtarzalność;
• niezależność od czynników
zewnętrznych.
Badania ilościowe – organizacja,
metody i techniki:
Metody:
• Sondaż diagnostyczny;
• Monografia;
• Eksperyment pedagogiczny;
• Studium przypadku.
Badania ilościowe – organizacja,
metody i techniki:
Techniki i narzędzia badawcze
(kwestionariusze, arkusze) powinny
być wystandaryzowane, czyli
opracowane w taki sposób, aby
pytania i narzędzia pomiaru były w
każdych okolicznościach takie same.
Narzędzia wymagają rzetelności i
trafności.
Badania ilościowe – organizacja,
metody i techniki:
Techniki w badaniach ilościowych:
• Wywiady kwestionariuszowe;
• Ankiety;
• Badania dokumentów;
• Różne odmiany obserwacji;
• Techniki socjometryczne;
• Techniki projekcyjne.
Badania ilościowe - wywiady
kwestionariuszowe:
Wywiad skategoryzowany
„kwestionariuszowy” – (wywiad
kompletnie kierowany) to rozmowa oparta
na kwestionariuszu pytań oraz odpowiedzi
do wyboru, służąca do pomiaru zmiennych
ilościowych.
Badania ilościowe - wywiad
telefoniczny:
Nazywany jest również sondażem
telefonicznym- paraosobista metoda
zbierania danych.
Badania ilościowe – ankieta:
Ankieta pocztowa - jest metodą zbierania
danych bez pośrednictwa ankietera
Ankieta środowiskowa – metoda zbierania
danych bezpośrednio przez ankietera w
danym środowisku.
Ankieta prasowa – zamieszczona na
łamach gazety lub czasopisma.
Czynniki wpływające na odsetek
odpowiedzi w badaniach:
1. Sponsoring;
2. Zachęcanie do odpowiadania;
3. Wygląd ankiety i sposoby jej wysyłania;
4. List towarzyszący;
5. Sposób wysyłania;
6. Czas wysyłania;
7. Metoda kompletnego planu;
8. Dobór respondentów.
Zalety ankiety pocztowej
• Niskie koszty w porównaniu z innymi metodami.
• Obniżenie błędu wynikającego ze stronniczego
wpływu cech ankietera lub stosowanych przez niego
technik.
• Ankiety zapewniają respondentom wysoki stopień
anonimowości. Jest to szczególnie ważne w wypadku
pytań dotyczących drażliwych tematów.
• Respondenci mają czas, aby się zastanowić nad
odpowiedzią i odwołać do innych źródeł.
• Ankiety pozwalają na zbadanie, po niskich kosztach,
prób osób rozproszonych na dużym obszarze
geograficznym.
Wady ankiety pocztowej
• Ankieta wymaga prostych, łatwo
zrozumiałych pytań i czytelnych instrukcji.
• Ankieta nie zapewnia badaczom
możliwości sondowania respondentów.
Aby uzyskać dodatkowe informacje lub
wyjaśnić odpowiedź.
• Badacze nie mogą kontrolować, kto
wypełnia ankietę.
• Odsetek odpowiedzi jest niski.
Badania ilościowe - badania
dokumentów:
Analiza dokumentów odwołuje się do
materiałów zebranych i opracowanych przez
innych i znajdujących się w licznych
dokumentach, w tym w szczególności w:
• biografiach,
• pamiętnikach,
• listach,
• zapisach i notatkach,
• innych rzeczach, eksponatach i wytworach
ludzi.
Badania ilościowe - badania
dokumentów:
Przez dokument rozumiemy wszelkie
przedmioty będące wynikiem celowej
działalności instytucji oświatowo-
wychowawczych, obejmujące wszelkie
dokumenty pisane oraz wytwory ludzi -
dzieci, młodzieży i dorosłych - stanowiące
określone źródło informacji, a nade
wszystko wszelki ślad pozostawiony przez
człowieka na materialnym przedmiocie.
Badania ilościowe - badania
dokumentów:
Dokumentem będziemy nazywać
każdą rzecz stanowiącą źródło
informacji o ludziach,
przedmiotach, procesach czy
zjawiskach.
Badania ilościowe - badania
dokumentów:
Analiza dokumentów na użytek badań
pedagogicznych występuje także pod nazwą
analizy wytworów pracy, rozumianych jako
"wszelkie obiektywne przedmioty będące
wynikiem ludzkiej działalności", związanej
zarówno z nauką, działalnością kulturalną,
życiem osobistym, jak i działalnością
produkcyjną.
Używana jest też nazwa analizy wytworów lub
analizy prac własnych dzieci i młodzieży.
Badania ilościowe - badania
dokumentów:
Dokumenty w badaniach pedagogicznych
dzielimy na:
• dokumenty urzędowe i osobiste;
• dokumenty pierwotne i wtórne;
• dokumenty pisemne, cyfrowe i
obrazkowe.
Badania ilościowe - badania
dokumentów:
1. Dokumenty urzędowe to wszelkie
oficjalne dokumenty danej instytucji.
2. Dokumenty osobiste to wszelkie
pisemne wypowiedzi bądź opinie
osób na temat określonych sytuacji
społecznych bądź wydarzeń.
Badania ilościowe - badania
dokumentów:
3. Dokumenty pierwotne – (źródłowe), to
wszelkie dokumenty i wytwory dzieci,
młodzieży, nauczycieli, które zostały
sporządzone w danej placówce oświatowo
– wychowawczej po raz pierwszy.
4. Dokumenty wtórne to takie, które
powstały w oparciu o dane zawarte w
dokumentach pierwotnych, a nie w wyniku
bezpośrednich obserwacji czy zapisu.
Badania ilościowe - badania
dokumentów:
Dokumenty wtórne dzielimy na:
• poznawcze,
• osobowe,
• oceniające,
• regulujące.
Badania ilościowe - badania
dokumentów:
Ze względu na sposób wyrażania
treści dokumenty dzielimy na:
5. pisane,
6. cyfrowe,
7. obrazowo-dźwiękowe.
Badania ilościowe - badania
dokumentów:
• Analiza ilościowa sprowadza się do
ilościowego opisu pojawiających się
w analizowanym dokumencie
zjawisk, rzeczy, osób, cech,
procesów, znaków, słów.
Badania ilościowe - badania
dokumentów:
Każda ocena dotyczyć powinna zarówno cech
zewnętrznych jak i zawartych w dokumentach treści.
Ocena zewnętrzna, zwana niekiedy oceną formalną,
obejmuje materialną stronę dokumentu, tj. widoczne
cechy zewnętrzne, nazwę dokumentu, rodzaj,
posiadane znaki, cechy, symbole.
Ocena wewnętrzna, określana jako merytoryczna,
sprowadza się do ustalenia wiarygodności treści
zawartych w dokumencie.
Badania ilościowe - badania dokumentów:
•
Analiza treści jest sposobem wyprowadzania
wniosków na podstawie przekazywanych przez
ucznia informacji pisemnych.
•
Analiza rysunków. Rysunki są cennym źródłem
poznawania nie tylko cech osobowych ucznia,
ale także i jego "wnętrza".
•
Dokonuje się interpretacji formalnej oraz
merytorycznej zarówno analizy treści jak i
analizy rysunków.
Badania ilościowe - różne odmiany
obserwacji:
Przez obserwację rozumie się celowe,
to znaczy ukierunkowane i
zamierzone oraz systematyczne
postrzeganie badanego przedmiotu,
procesu lub zjawiska.
Badania ilościowe - różne odmiany
obserwacji:
Rodzaje obserwacji:
• Bezpośrednia i pośrednia
(bezpośrednia uczestnicząca);
• Kontrolowana i niekontrolowana;
• Jawna i ukryta.
Badania ilościowe - techniki obserwacji
standaryzowanej :
Technika obserwacji skategoryzowanej
– dokładnie sprecyzowany cel
badawczy, różne kategorie osób
badanych.
• Specjalny zestaw (lista)
poszczególnych kategorii zachowań –
scheduła obserwacyjna.
Badania ilościowe - techniki obserwacji
standaryzowanej :
Technika obserwacji próbek czasowych
– określone kategorie interesującego
badacza zjawiska w ciągu niedługich
jednostek (próbek) czasowych.
Badania ilościowe - techniki socjometryczne:
Socjometria służy do badania zachowań ludzi
w małych grupach i pozwala na rozpoznanie
w nich:
1. stosunków sympatii i antypatii między
członkami danej grupy;
2. przejawianych preferencji między
współdziałającymi ze sobą ludźmi;
3. rzeczywistych współdziałań, jakie mają
miejsce w danych grupach.
Badania ilościowe - techniki socjometryczne:
Wskaźnik – umożliwia określenie
stosunków sympatii lub antypatii,
oraz określenie uwarunkowań
ewentualnych innych preferencji przy
wyborach innych ludzi jako
partnerów współdziałania.
Wskaźniki odkrywa się poprzez:
• obserwację;
• wywiady.
Badania ilościowe - techniki socjometryczne:
Socjogram – graficzne przedstawienie
danych z obserwacji, wywiadów,
testów.
Badania ilościowe - techniki socjometryczne:
Najbardziej znane socjogramy:
1. Nieuporządkowany;
2. Kołowy – pozycja każdej osoby i
istnienie podgrup;
3. Hierarchiczny.
SOCJOGRAM NIEUPORZĄDKOWANY
.
.
SOCJOGRAM KOŁOWY
SOCJOGRAM HIERARCHICZNY
Badania ilościowe - techniki
socjometryczne:
Ilościowa analiza socjogramu:
Wybierający
Wybierani
Dokonane
wybory
A
B
C
D
E
F
+
-
raze
m
A
+
+
2
0
2
B
+
+
-
2
1
3
C
+
-
-
1
2
3
D
+
-
1
1
2
E
+
+
2
0
2
F
+
-
1
1
2
Ilość
głosó
w
+
3
1
2
1
1
1
9
5
14
-
0
1
0
0
1
3
Ogółem
3
2
2
1
2
4
Badania ilościowe - techniki
socjometryczne:
Dokonując ilościowej analizy danych socjometrycznych możemy ustalić
wskaźniki:
1. indywidualne:
• pozycji jednostki w grupie – wybory pozytywne;
• pozycji jednostki w grupie – wybory negatywne;
• ogólnej pozycji;
• pozytywnej ekspansywności osoby;
• negatywnej ekspansywności osoby.
2. grupowe:
• ekspansywności grupy;
• spoistości grupy;
• zwartości grupy;
• integracji grupy.
Badania ilościowe - techniki
projekcyjne:
Techniki projekcyjne (badania projekcyjne)- metoda
badania osobowości polega na przedstawieniu badanemu
sytuacji bodźcowej, nie mającej dlań znaczenia arbitralnie
ustalonego przez eksperymentatora, ale zarazem takiej,
która będzie mogła nabrać znaczenia przez to, iż
osobowość badanego narzuci jej swoje indywidualne
znaczenie i organizację.
Jest to wprowadzenie między badającego a badanego
czynnika celowo dobranego, co do którego można żywić
nadzieję, że wywoła w badanym określone reakcje i
postawy emocjonalne. Charakter tych reakcji, ich siła,
natężenie i trwanie stanowią właśnie przedmiot
zainteresowania badacza.
Badania ilościowe - techniki
projekcyjne:
Istnieją dwie grupy technik projekcyjnych :
1. Techniki werbalne- polegają na kojarzeniu słów, kończeniu
zdań lub odpowiedzi na specjalne pytania. Badany wyraża w
ten sposób swoje uczucia lub reakcje. Odpowiedzi udzielane
przez badanego powinny być udzielane natychmiastowo, na
zasadzie bodziec-reakcja, ponieważ tylko takie badania będą
obiektywne i pozwolą na ukazanie prawdziwych emocji i
procesów zachodzących wewnątrz umysłu człowieka. Np.
Gdyby Twój przyjaciel dostał ocenę niedostateczną………
2. Techniki obrazkowe- polegają na opisywaniu treści
przedstawianych obrazków, konsekwencji przedstawianych
scen lub przyczyn, które do przedstawionej sytuacji
doprowadziły.
Badania ilościowe - techniki
projekcyjne:
Wykorzystywane są w metodzie
monografii pedagogicznej, sondażu
diagnostycznym oraz metodzie
indywidualnych przypadków.
Narzędziem badawczym tej techniki
są testy psychologiczne, inwentarze
osobowości, skale podstaw, arkusze i
kwestionariusze.
Literatura:
• Nowy leksykon metodologiczny – red. K.M. Czarnecki;
• Ch. Frankfort – Nachmias, D. Nachmias – Metody
badawcze w naukach społecznych;
• E. Babbie – Podstawy badań społecznych;
• J. Sztumski – Wstęp do metod i technik badań
społecznych;
• M. Łobocki – Metody i techniki badań
pedagogicznych;
• S. Palka – Podstawy metodologii badań w
pedagogice.