Systemy 
opieki 
zdrowotnej 
w Europie

Kamil Putoń gr. 4B

System opieki zdrowotnej

System opieki zdrowotnej (również 
system zdrowotny) – system definiowany 
jako spójna całość, której liczne, powiązane 
między sobą części wspólnie oddziałując 
wpływają pozytywnie na stan zdrowia 
populacji. Jest on wyodrębnioną całością 
złożoną z wielu różnorodnych elementów, 
które powiązane są różnorodnymi więziami 
(czyli między którymi zachodzą różnorodne 
relacje)
 i który realizuje cele związane ze zdrowiem.

Cele systemów ochrony zdrowia

 poprawa stanu zdrowia populacji i 
promowanie społecznego dobrostanu

 zapewnienie powszechności i równości w 
dostępie do opieki zdrowotnej

 zapewnienie efektywności wykorzystania 
zasobów  (min. Infrastrukturalnych, 
rzeczowych, osobowych)

 dbałość o skuteczność kliniczną 
dostarczonej opieki

 poprawa jakości opieki i satysfakcji 
pacjenta

 zapewnienie długookresowej stabilności 
finansowej systemu

Modele finansowania 

systemu ochrony 

zdrowia

Ubezpieczeniowy – obowiązkowe 
ubezpieczenia; Francja, Holandia, 
Luksemburg, Niemcy

Narodowa służba zdrowia – usługowy; 
Dania, Finlandia, Hiszpania, Irlandia, 
Szwecja, Portugalia, Wielka Brytania

 Mieszany – Belgia, Grecja

Wady i zalety

 model ubezpieczeniowy – droższy dla 
ubezpieczonego, większa różnorodność 
produktów ubezpieczeniowych

 model narodowej służby zdrowia – 
tańszy dla obywatela, mniejsze 
możliwości wyboru

Solidaryzm społeczny

Zasada solidaryzmu społecznego 

wyklucza jeszcze jeden wyróżniany na 

świecie model opieki zdrowotnej – 

model prywatności ubezpieczeń - 

„leczysz się jeśli cię na to stać”

Solidaryzm społeczny

 

dostarczanie świadczeń wszystkim 

uczestnikom systemu

 świadczenia powinny być możliwie 
kompletne

 świadczenia powinny być na 
względnie wysokim poziomie

 powinny być udzielane efektywnie

 system powinien być reformowany w 
sposób ciągły

Rozwój

 wzrost skuteczności diagnostyki -> wzrost 
znaczenia systemu zdrowotnego

 wzrost świadomości o prawach obywateli 
do korzystania z ochrony zdrowia

 ciągłość zmian

 korelacja z polityką społeczno-gospodarczą

Modele organizacji systemu 

ochrony zdrowia

Klasyczne (historyczne) modele organizacji 
zdrowia  - model Bismarcka oraz model 
Beveridge’a. Warto wyróżnić model 
Siemiaszki,, który funkcjonował w Polsce do 
1998r. – obecnie trwa transformacja modelu 
systemu zdrowotnego w kierunku organizacji 
opartej na systemie Bismarcka. 

Reformy w Europie

Wielka Brytania – 1978r. Racjonalizacja modelu 
Beveridge’a i wprowadzenie elementów rynkowych

 Niemcy – reforma Bluma z 1989r. – ograniczenie 
wzrostu kosztów ochrony zdrowia

 Holandia – reforma Dekkera z 1986r. – 
wprowadzenie zasad rynkowych i zwiększenie 
efektywności działania

 Francja – reforma Jospina i Chiraca  z 1995r. – 
ograniczenie wzrostu wydatków

 Państwa Europy południowej – przejście z modelu 
ubezpieczeniowego na model narodowej służby 
zdrowia – Włochy – 1978r; Portugalia – 1979r; Gracja 
– 1993r; Hiszpania – 1986r

Źródła finansowania 

 podatki

 obowiązkowe ubezpieczenie 
zdrowotne

 dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne

 opłaty bezpośrednie od pacjentów

Kategorie systemów 

ochrony zdrowia

1.

Systemy ochrony zdrowia bazujące na modelu 
Bismarcka (oparte na obowiązkowych 
ubezpieczeniach)                                   z 
ustabilizowanym systemem finansowym

2.

Systemy bazujące na modelu Bismarcka, 
obecnie w trakcie transformacji

3.

Systemy ochrony zdrowia bazujące na modelu 
Beveridge’a (finansowane z podatków ogólnych)

4.

Systemy bazujące na modelu Beveridge’a w 
państwach,                w których obowiązywały 
systemy ubezpieczeniowe – obecnie w trakcie 
transformacji

5.

Systemy ochrony zdrowia, które bazowały na 
modelu Siemiaszki – w trakcie transformacji

Systemy ubezpieczeniowe 

ze stabilnym systemem 

finansowania

 składki na ubezpieczenie zdrowotne jako 
część składek na ubezpieczenie społeczne

 ubezpieczenia społeczne pochodzą z 
budżetu państwa (podatków)

 renty, emerytury, zasiłki chorobowe, zasiłki 
dla bezrobotnych, itd.

 składka zdrowotna związana z wysokością 
dochodów
 i opłacana przez pracodawcę i pracownika

 działalność kas chorych i funduszy pod 
ścisłą kontrolą rządów centralnych

Przykłady

 W Austrii, Niemczech, Luksemburgu i Holandii 
składki opłacane są równo po 50% przez pracownika i 
pracodawcę

 W Belgii i Francji składka opłacana przez 
pracodawcę jest wyższa, występuje dobrowolny 
wybór kas chorych i funduszy ubezpieczeniowych, w 
Niemczech wybór ten nie dotyczy rolników, górników 
i marynarzy – ubezpieczenie w „zawodowej kasie 
chorych”

 W Holandii 60% społeczeństwa objęta jest 
obowiązkowym ubezpieczeniem, a pozostała część 
jest ubezpieczona wyłącznie od chorób przewlekłych

W Szwajcarii całe społeczeństwo jest ubezpieczone, 
ale członkostwo w funduszach ubezpieczeniowych 
jest dobrowolne

Systemy 

ubezpieczeniowe w 

okresie transformacji

Izrael – obywatel musi być 
ubezpieczony w jednej z czterech kas 
chorych, a wysokość składki jest 
opłacana w równych częściach przez 
pracownika i pracodawcę

Turcja – trzy fundusze 
ubezpieczeniowe: dla robotników, 
pracowników oraz emerytów i 
rencistów. Niewielka część  
społeczeństwa posiada ubezpieczenie 
zdrowotne.

Narodowy system ochrony 

zdrowia ze stabilnym 

systemem finansowania

Wielka Brytania, Irlandia, kraje 
skandynawskie

 podatki pobierane na poziomie 
centralnym, regionalnym i lokalnym 
oraz fundusze ubezpieczeń społecznych

 równy dostęp do opieki zdrowotnej; 
wyjątek to Irlandia – obywatele 
podzieleni na dwie grupy w zależności 
od dochodów i tylko najbiedniejsza 
grupa ma dostęp do wszystkich 
gwarantowanych świadczeń

Narodowy system 

ochrony zdrowia w 

okresie transformacji

 Gracja, Portugalia, Hiszpania, Włochy

 Finansowanie z budżetu państwa i 
systemów ubezpieczeniowych

 Grecja – finansowanie szpitali 
pochodzi
    z podatków, a leczenia 
ambulatoryjnego 
    z funduszy ubezpieczeniowych.

Prywatne 

ubezpieczenia 

zdrowotne

 Europa zachodnia, najwięcej we Francji

 zapewniają dobrowolne, dodatkowe 
ubezpieczenia dla osób mających prawo do 
świadczeń (ubezpieczenia dodatkowe)

 pozwalają zabezpieczyć się osobom, 
których dochody przekroczyły pełen pułap, w 
związku z czym osoby te nie muszą 
uczestniczyć w obowiązkowym systemie 
ubezpieczeń zdrowotnych (ubezpieczenia 
alternatywne)

 Najczęściej dotyczy wyboru świadczeń jak 
również podniesieniem standardu opieki.

Podsumowanie

W państwach o ubezpieczeniowych 
systemach ochrony zdrowia, prywatne 
ubezpieczenia zdrowotne mają większe 
znaczenie i korzysta z nich o wiele 
więcej osób niż w państwach, w których 
system ochrony zdrowia finansowany 
jest z podatków.

 W państwach, w których obowiązuje 
narodowy system ochrony zdrowia , 
ubezpieczenia prywatne stanowią 
margines środków.

Bibliografia

HIGIENA, EPIDEMIOLOGIA, ZDROWIE PUBLICZNE – 
podręcznik dla studentów, Jadwiga Jośko-Ochojska

Modele systemów opieki zdrowotnej w Polsce i 
wybranych krajach europejskich – artykuł Zdr Publ 
2008,118(3):358-367

www.wikipedia.pl