TEORIA SPOŁECZNEGO 

NAZNACZENIA   

(STYGMATYZACJA)

Termin „dewiacja” znaczy tyle, co zboczenie z 
drogi, zbłądzenie, odejście od właściwego 
kierunku. Teoria stygmatyzacji zmierza w kierunku 
wyjaśnienia, dlaczego dane jednostki trwają w 
przestępczości oraz wynikiem jego procesu jest 
uznawanie przez społeczeństwo pewnych 
zachowań jako przestępczych.

Lament wyróżnił dwa rodzaje 

dewiacji:

* DEWIACJA PIERWOTNA- stanowią ją pewne 

mechanizmy, w wyniku których działania dana 
jednostka decyduje się na popełnienie przęstępstwa.



DEWIACJA WTÓRNA- 

Jest to proces, który 

rozpoczyna się z momentem reakcji na zachowanie 
dewiacyjne ze strony społeczeństwa; w przypadku 
przestępstwa, proces ten ma miejsce w momencie 
wszczęcia oficjalnego postępowania wobec 
sprawcy, a punkt kulminacyjny osiąga w czasie 
trwania procesu karnego; wówczas to następuje 
publiczne określenie przestępcy lub dewianta, 
natomiast w czasie odbywania przez nich kary

Pozbawienia wolności, zdefiniowani wcześniej 

przestępcy poddani są licznym zewnętrznym 
procesom społecznej „degradacji” (np. obowiązek 
noszenia specjalnego stroju wieziennego)

 

Zwolennicy nurtu teorii naznaczenia, traktują dewiację jako 

swoistą karierę, a sam proces wykolejenia- jako efekt spiralny. 
Wyróżnili oni następujące stadia procesu dewiacji:

•

Dewiacja pierwotna

•

Dewiacja wtórna

•

Kary społeczne

•

Kolejna dewiacja pierwotna

•

Silniejsze kary i odrzucenie

•

Kolejna dewiacja , z możliwością wrogości i urazy, która się 
skupia na tych co wymierzają karę 

•

Osiągnięcie kryzysu w poziomie tolerancji, wyrażające się w 
formalnej akcji ze strony społeczności w postaci stygmatyzacji 
dewianta

•

Wzmożenie zachowania dewiacyjnego jako negatywna reakcja 
na stygmatyzację i kary 

•

Końcowa akceptacja dewiacyjnego statusu społecznego próby 
przystosowania się w oparciu o aspołeczną rolę

Człowiek naznaczony jako: przestępca, 
alkoholik, homoseksualista itp. Zostaje 
odrzucony, chęć wydostania się z 
marginesu i przynależności sprawia że 
końcowym etapem jest wstąpienie do 
zorganizowanej grupy dewiacyjnej.
W zorganizowanej grupie dewiant uczy 
się prowadzić swoją działalność, aby 
minimalizować wynikające z niej 
kłopoty.