PRASÓWKA
z dnia 11.01.2016
PRASÓWKA
z dnia 11.01.2016
UPRZYWILEJOWANE
BRANŻOWE SYSTEMY
EMERYTALNE W POLSCE
Monika Fabińska
nr indeksu 273436
Spis treści
I. Prasówka.
II. Referat problemowy.
•
Kogo dotyczą i czym są branżowe systemy
emerytalne ?
•
Historia Reform
•
Opisy poszczególnych grup
•
Skąd poszczególne jednostki pobierają świadczenia?
•
Przeciętna liczba emerytów
•
Struktury wieku emerytów
•
KRUS
III. Pytania.
Kogo dotyczą i czym są
branżowe systemy emerytalne ?
Zasady które poznaliśmy w poprzednich prezentacjach
nie dotyczą licznych grup obsługiwanych przez
branżowe systemy emerytalne:
-służb mundurowych
-górników
-nauczycieli
-kolejarzy
-prokuratorów
-sędziów
- osób rozliczających się za pośrednictwem KRUS
(zwykle rolników)
Służby mundurowe
Do służb mundurowych zaliczamy:
policjantów,
funkcjonariuszy straży granicznej,
pracowników straży pożarnej,
pracowników Centralnego Biura Antykorupcyjnego,
pracowników Agencji Bezpieczeństwa
Wewnętrznego,
pracowników Agencji Wywiadu,
pracowników Służby Wywiadu Wojskowego,
pracowników Służby Kontrwywiadu Wojskowego,
pracowników Służby Więziennej,
pracowników Biura Ochrony Rządu.
W tych grupach obowiązują zupełnie
inne zasady naliczania wysokości
emerytur, niższy wiek emerytalny i
korzystniejsze przeliczniki lat pracy,
co w praktyce oznacza, że ich
pracodawcy płacą niższe składki, a
sami ubezpieczeni otrzymują wyższe
emerytury lub płacąc bardzo niskie
składki otrzymują niższe emerytury
(KRUS).
Historia reform
Próby zreformowania tego systemu podjęto
w 1999 roku, kiedy emerytury służb
mundurowych zostały wcielone do
systemu powszechnego, jednak w 2003
roku przywileje zostały przywrócone
przez rząd SLD i PSL. W 2005 roku rząd
ten wprowadził również przywileje dla
osób zatrudnionych w górnictwie i
wcześniej, w 1997, roku przywileje
emerytalne dla pracowników wymiaru
sprawiedliwości
Służby mundurowe
•możliwość przejścia na emeryturę po 25
latach służby i osiągnięciu 55 roku życia
(od 2013r.)
•wcześniejsza emerytura to niższy jej
wymiar – 60% świadczenia po 25 latach
służby + dodatkowe 3% za każdy kolejny
przepracowany rok
Służby
mundurow
e
Funkcjonariusze policji, wojska
i innych służb, którzy rozpoczęli
służbę przed 2013 rokiem mieli
prawo do przejścia na emeryturę
po 15-letniej służbie, bez względu
na wiek. Zatem nawet 35-letni
funkcjonariusze mogli odejść
z pracy w służbach i pobierać
świadczenia.
•dwa warianty:
1. ukończenie 55 lat, okres pracy górniczej
wraz z pracą równorzędną – 20lat(k), 25lat(m),
w tym 10 lat pracy górniczej (jeśli 15 –
wystarczy ukończenie 50 lat)
2. przepracowanie 25lat pod ziemią do 2008
roku
•Rodzaje pracy górniczej określone są w prawie.
Praca równorzędna to np. wykonywanie
czynności inspekcyjno-technicznych w
kopalniach jako inżynier lub technik – zaliczana
po wykonywaniu przez 10 lat pracy górniczej
Górnicy
Górnicy
Dodatkowym przywilejem górników jest
korzystniejszy przelicznik
przepracowanych lat, jaki stosuje ZUS
przy obliczaniu wysokości emerytury.
Przykładowo, jeden rok przepracowany
w pełnym wymiarze pod ziemią liczony
jest jako 1,5 roku pracy zawodowej, rok
pracy na przodku (przy drążeniu chodnika)
lub w zespole ratowniczym – jako 1,8 roku,
a w rok pracy w kopalni odkrywkowej –
jako 1,2 roku. To pozwala osiągać
górnikom wysokości emerytur wyższe niż
przeciętnie.
Nauczyciele
• Trzy warianty:
1. prawo do emerytury bez względu na
wiek na podstawie Karty Nauczyciela po 30-
letnim okresie składkowym i nieskładkowym, w
tym po 20 latach pracy pedagogicznej, zaś
nauczyciele szkół i placówek, zakładów
poprawczych i schronisk dla nieletnich – 25-letni
okres zatrudnienia w tym 20 lat wykonywania
pracy w szczególnym charakterze w
szkolnictwie specjalnym
2. prawo do emerytury za pracę w
szczególnym charakterze – gdy do dnia
31.12.2008 osiągnięty został 55 rok życia(k) lub
60 rok życia(m) i miał miejsce do tego czasu
okres składkowy i nieskładkowy co najmniej 20
lat(k) i 25 lat(m), w tym 15 lat pracy
pedagogicznej w pełnym wymiarze – dotyczy
osób urodzonych między 31.12.1948 a
1.01.1969
3. uprawnienia szczególne – jeśli na dzień
1.01.1999 miał miejsce okres składkowy i
nieskładkowy 20lat(k) i 25lat(m), w tym 15 lat
pracy nauczycielskiej - dotyczy nauczycieli
urodzonych po 31.12.1948
nauczyciel
e
Reforma emerytalna z 2009 roku nieco zmodyfikowała
zasady przechodzenia na emeryturę przez nauczycieli.
Ogólnie podzieliła tę grupę zawodową na 3 grupy:
-urodzonych przed 1.01.1949 roku – emerytura
przyznawana na podstawie przepisów systemu
emerytalnego obowiązującego do 31.12.1998 roku,
-urodzonych pomiędzy 31.12.1948 a 1.01.1969 roku –
system mieszany,
-osoby urodzone po 1.01.1969 roku – osoby objęte
nowym systemem emerytalnym obowiązkowo
odkładają część składki w otwartych funduszach
emerytalnych.
Skąd poszczególne jednostki
pobierają świadczenia?
emerytury żołnierzy zawodowych - z
Ministerstwa Obrony Narodowej
emerytury funkcjonariuszy służb bezpieczeństwa
publicznego, m.in. policji, ABW, CBA i innych
służb - z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych
emerytury pracowników służby więziennej - z
Ministerstwa Sprawiedliwości
emerytury rolników - z Kasy Rolniczego
Ubezpieczenia Społecznego
emerytury górników, nauczycieli, kolejarzy i
pozostałych – z Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych
Przeciętna miesięczna liczba emerytów
i rencistów w latach 2006-2012 (tys.)
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
dynamika
zmian
2006-
2012
ZUS
7 217,4
7
303,2
7
413,9
7
534,8
7
491,4
7
414,2
7
350,7
+2,3%
MON
155,2
156,4
158,4
159,9
160,5
161
163,3 +6,5%
MSW
167,2
173,5
180,4
184,4
188,5
192,3
197,3
+21,4
%
MS
24,8
25,6
26,6
27,5
28,4
29,4
30,4
+26,7
%
KRUS 1 586,0
1
530,2
1
477,9
1
425,8
1
374,7
1
326,6
1
285,7 -21,8%
Źródło: Opracowanie Sedlak & Sedlak na podstawie danych Głównego Urzędu Statystycznego
Powyższe dane wskazują na systematyczne zwiększanie się liczby
emerytów i rencistów wśród służb mundurowych, znacznie bardziej
dynamiczne niż ogólne zwiększanie się liczby emerytów i rencistów,
które związane jest z procesem starzenia się społeczeństwa,
stanowiącego wypadkową wydłużenia trwania życia ludzkiego i niżu
demograficznego.
1,6% 5,7%
27,0%
65,7%
Struktura wieku emerytów, pobierających świadczeniaw ramach ZUS w 2012r.
54 i mniej
55-59 lat
60-64 lata
powyżej 65 lat
1,4%9,2%
17,1%
23,3%
24,6%
24,4%
Struktura wieku emerytów, pobierających świadczenia w ramach MSW w 2012 roku
39 lat i mniej
40-44 lata
45-49 lat
50-54 lata
55-59 lat
60-64 lata
2,41% 3,42%
5,33%
88,84%
Udział emerytowanych kolejarzy, górników i nauczycieli w liczbie wszystkich emerytów, pobierających świadczenia w ramach systemu pozarolniczego w 2012 rok
pracownicy kolejowi
górnicy
nauczyciele
pozostali
26,0%
37,0%
37,0%
Struktura wieku osób, pobierających emerytury górnicze w 2013 roku
54 lata i mniej
55-64 lata
powyżej 65 lat
6,00%
35,00%
59,00%
Struktura wieku osób pobierających emerytury nauczycielskie w 2013 roku
54 lata i mniej
55-64 lata
powyżej 65 lat
Średni wiek pobierającego emeryturę górniczą lub
nauczycielską jest niższy niż przeciętny wiek
wszystkich emerytów ZUS.
ZUS ogółem
emerytury
górnicze
emerytury
nauczycielsk
ie
Średni wiek
pobierającego
świadczenie
emerytalne
69,9
62,7
67,5
EMERYTURY Z KASY ROLNICZEGO
UBEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO
•
Emerytura rolnicza przysługuje ubezpieczonemu
(rolnikowi, domownikowi), który spełnia łącznie
następujące warunki:
•
osiągnął wiek emerytalny
•
podlegał ubezpieczeniu emerytalno – rentowemu przez
co najmniej 25 lat
•
Podstawa prawna - Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r.
o ubezpieczeniu społecznym rolników
WCZEŚNIEJSZA EMERYTURA
ROLNICZA
Przysługuje tylko osobom, które do końca 2017 r.
spełnią następujące warunki:
•
wiek 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn
•
co najmniej 30 – letni staż ubezpieczeniowy rolniczy
•
zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej
Wysokość świadczenia jest niższa niż normalna
emerytura – obniżenie 0,5% kwoty najniższej
emerytury za każdy brakujący rok do osiągnięcia
ustawowego wieku emerytalnego. Wraz z
przybliżaniem się do tego wieku, kwota będzie co roku
podwyższana o 5 procent za każdy rok, aż do
osiągnięcia pełnej wysokości.
WCZEŚNIEJSZA EMERYTURA
ROLNICZA PRZYKŁAD
W styczniu 2016 r. kobieta, ur. 1 stycznia 1958 r., spełniła warunki
do wcześniejszej emerytury rolniczej . Wysokość części
uzupełniającej emerytury rolniczej zostanie obniżona za 3 lata,
ponieważ
w wyniku wydłużenia wiek emerytalny dla tej kobiety to 61 lat i 9
miesięcy. Jednak co roku emerytura będzie zmieniała się o 5%:
od 01.01.2013 r. – zmniejszenie o 30%,
od 01.01.2014 r. – zmniejszenie o 25%,
od 01.01.2015 r. – zmniejszenie o 20%,
od 01.01.2016 r. – zmniejszenie o 15%,
od 01.01.2017 r. – zmniejszenie o 10%,
od 01.01.2018 r. – zmniejszenie o 5%,
od 01.01.2019 r. – zmniejszenie o 0%.
WYSOKOŚĆ SKŁADEK (w III i IV kwartale 2013 r.)
Wysokość składki na ubezpieczenie w zł
status
ubezpieczone
go i wielkość
gospodarstwa
rolnego
emerytalno - rentowe
wypadkowe,
chorobowe,
macierzyńskie
składki łącznie
od jednego
ubezpieczoneg
o kwartalnie
podstawowa
składka
miesięczna
dodatkow
a składka
miesięczn
a
razem
składka
miesięczn
a (2+3)
kwartalnie
składka
miesięczna
kwartalnie
1
2
3
4
5
6
7
8
I. Rolnik prowadzący gospodarstwo rolne
do 50 ha
83,00
0,00
83,00
249,00
42,00
126,00
375,00
50 – 100 ha
83,00
100,00
183,00
549,00
42,00
126,00
675,00
100 – 150
ha
83,00
199,00
282,00
846,00
42,00
126,00
972,00
150 – 300
ha
83,00
299,00
382,00
1146,00
42,00
126,00
1272,00
powyżej
300 ha
83,00
399,00
482,00
1446,00
42,00
126,00
1572,00
domownik
83,00
0,00
83,00
249,00
42,00
126,00
375,00
WYSOKOŚĆ SKŁADEK (w III i IV kwartale 2013 r.)
Wysokość składki na ubezpieczenie w zł
status
ubezpieczone
go i wielkość
gospodarstwa
rolnego
emerytalno - rentowe
wypadkowe,
chorobowe,
macierzyńskie
składki
łącznie od
jednego
ubezpieczon
ego
kwartalnie
podstawowa
składka
miesięczna
dodatkow
a składka
miesięcz
na
razem
składka
miesięczn
a (2+3)
kwartalnie
składka
miesięczna
kwartalni
e
1
2
3
4
5
6
7
8
II. Rolnik prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą i gospodarstwo rolne
do 50 ha
166,00
0,00
166,00
498,00
42,00
126,00
624,00
50 – 100 ha
166,00
100,00
266,00
798,00
42,00
126,00
924,00
100 – 150 ha
166,00
199,00
365,00
1095,00
42,00
126,00
1221,00
150 – 300 ha
166,00
299,00
465,00
1395,00
42,00
126,00
1521,00
powyżej 300
ha
166,00
399,00
565,00
1695,00
42,00
126,00
1821,00
Domownik
prowadzący
pozarolnicza
działalność
gospodarczą
166,00
0,00
166,00
498,00
42,00
126,00
624,00
EMERYTURA CZĘŚCIOWA
•
dotyczy ubezpieczonych w ZUS i KRUS
•
kobiety
-ukończone 62 lata
-staż pracy – 35 lat
•
mężczyźni
-ukończone 65 lat
-staż pracy – 40 lat
•
Wysokość świadczenia – 50% kwoty „normalnej”
emerytury
•
Po osiągnięciu ustawowego wieku emerytalnego -
zamiana świadczenia na emeryturę ze względu na
wiek
Bibliografia
http://zer.msw.gov.pl/index.php?option=com_conte
nt&view=category&layout=blog&id=4&Itemid=9 ;
http://dziennikinwestora.pl/emerytury-pomostowe/e
merytury-mundurowe/
;
„System emerytalny 9 lat po reformie”, WSKS,
Warszawa 2008;
„Wcześniejsze emerytury na nowych zasadach”,
Difin, Warszawa 2009.
Pytania do
grupy
1. Działalność jakiej kasy została
w ostatnim czasie zawieszona?
SKOK Kujawiak we Włocławku
2. Jakie państwo protestuje
przeciwko reformie emerytalnej?
Grecja
3. Z jakiego powodu bank centralny
Szwajcarii oczekuje straty za rok 2015?
To efekt spadku wartości jego rezerw
w walutach obcych.
4. Jakie grupy są obsługiwane przez
branżowe systemy emerytalne?
Służby mundurowe
Górnicy
Nauczyciele
Kolejarze
Prokuratorzy
Sędziowie
Osoby rozliczające się za
pośrednictwem KRUS
5. Czy w grupach tych obowiązują te same zasady
wyznaczania wieku emerytalnego jak w innych
poznanych prędzej zawodach?
Nie
6. Skąd rolnicy pobierają
świadczenia emerytalne?
Kasa Rolniczego Ubezpieczenia
Społecznego
7. Jakie warunki musi spełniać rolnik
chcący iść na wcześniejszą emeryturę?
•
wiek 55 lat dla kobiet i 60 lat dla
mężczyzn
•
co najmniej 30 – letni staż
ubezpieczeniowy rolniczy
•
zaprzestanie prowadzenia
działalności rolniczej
8. Po ilu latach funkcjonariusze
służb mundurowych, którzy
rozpoczęli służbę przed 2013
rokiem mieli prawo do przejścia
na emeryturę?
15 lat
9. Jaki jest średni wiek pobierającego świadczenie
emerytalne z ZUS?
69,9 lat
10. Czy jest możliwość zapłacenia
podatku przez innego członka rodziny?
Tak
11. Jakie warunki musi spełnić pracownik służb
mundurowych by móc przejść na emeryturę (po
2013 roku)?
25 lat służby
osiągnięcie 55 roku
życia
12. Kogo dotyczy emerytura
częściowa?
dotyczy ubezpieczonych w ZUS i
KRUS
13. Kogo zaliczamy do służb
mundurowych? (wymień 3)
•
policjantów,
•
funkcjonariuszy straży granicznej,
•
pracowników straży pożarnej,
•
pracowników Centralnego Biura Antykorupcyjnego,
•
pracowników Agencji Bezpieczeństwa
Wewnętrznego,
•
pracowników Agencji Wywiadu,
•
pracowników Służby Wywiadu Wojskowego,
•
pracowników Służby Kontrwywiadu Wojskowego,
•
pracowników Służby Więziennej,
•
pracowników Biura Ochrony Rządu.
14. Z czym związane jest zwiększanie
się liczby emerytów i rencistów?
Związane jest z procesem
starzenia się społeczeństwa,
stanowiącego wypadkową
wydłużenia trwania życia
ludzkiego i niżu demograficznego.
15.
W strukturze emerytów, pobierających
świadczenia z ZUS znacząco przeważają osoby
mające lat…
Powyżej 65 rż.
Dziękuję za uwagę!