Zastosowanie form 
prezentacji w kartografii

Wstęp 



Na  mapach  spotykamy  się  z  różnymi 
formami 

prezentacji. 

Mogą 

one 

przedstawiać  elementy  będące  w 
pewnej  zależności.  Mogą  występować 
także  mapy  kompleksowe  pokazujące 
zespół 

zjawisk 

we 

wzajemnym 

powiązaniu. 

Ważne 

jest, 

aby 

zrozumieć  treści  przypisane  znakom 
umieszczonym 

na 

mapie, 

czyli 

poprawna  interpretacja  mapy  przez 
użytkownika. 

Podział metod prezentacji

Metody Jakościowe

Metydy ilościowe

Sygnatur

Kropkowa

Chorochromatyczna

Kartogramu

zasięgów

Izolinii
kartodiagramu

Charakterystyka form prezentacji 
w kartografii i przykłady ich zastosowania

Metoda sygnatur



Występujące  na  mapie  sygnatury  to  znaki 
symbolizujące  różne  obiekty  zarówno  o 
odniesieniu  punktowym  jak        i  liniowym. 
Stosowane  są  one  jako  kartograficzna 
metoda  prezentacji  położenia  obiektów 
niemożliwych  do  przedstawienia  w  skali 
mapy  jak  i  również  zajmujących  na  mapie 
powierzchnię 

mniejszą 

niż 

znak 

kartograficzny.

Podział sygnatur

a) Sygnatura geometryczna

Zastosowanie:
   Wykorzystywane w mapach 

przedstawiających np.  rozmieszczenie 
bogactw mineralnych w Polsce.

Podział sygnatur

b) Sygnatura obrazkowa

Zastosowanie:
Mapy przedstawiające przypominające 

wyglądem prezentowane obiekty np. 
rozmieszczenie zabytków w Polsce,  
rozmieszczenie gatunków zwierząt.

Podział sygnatur

c) Sygnatury literowe

Zastosowanie
Mapy użyte do przedstawiania występowania 

np. fosforu i miedzi oraz bogactw 
naturalnych bądź ośrodków przemysłowych.

Podział sygnatur

d) sygnatury liniowe

Zastosowanie
 

 

 

Mapy 

przedstawiające 

np. 

sieć 

hydrograficzną,    granice  państwowe  i 
administracyjne, 

drogi 

samochodowe, 

główne 

kierunki 

przebiegu 

brzegów 

alpejskich.

Metoda zasięgów 
( powierzchni)

   
      Metoda  ta  ma  odniesienie  powierzchniowe, 

jest 

metodą 

jakościową 

dotyczącą 

nominalnego  poziomu  pomiaru,  na  którym 
możemy 

tylko 

stwierdzić 

różnice 

lub 

podobieństwo 

między 

obszarami. 

Oznaczenie  powierzchni  na  mapach  można 
dokonać różnymi sposobami np.: oznaczenie 
powierzchni 

barwą 

lub 

deseniem, 

ograniczenie  powierzchni  linią  ciągłą  lub 
przerywaną . 

Zastosowanie 

   

 

 

 

Obszary 

występowania 

surowców 

mineralnych  w  Polsce,  obszary  niedoboru 
wody,  zasięg  występowania  ptaków,  obszar 
pokryty lądolodem.

 

 

 

Rozmieszczenie 

gleb, 

roślinności, 

użytkowania ziemi

Metoda kropkowa

        Stosujemy  podczas  kartowania 

rozproszonych  zjawisk  masowych  takich  jak 
np.:  rozmieszczenie  ludności.              W 
metodzie  tej  istotny  jest  właściwy  wybór 
wagi kropki (jest to ustalenie liczby obiektów 
reprezentowanych przez jedną kropkę).

Zastosowanie 

  

      Stosowana  do  prezentacji  np.:  powierzchni 

upraw,  hodowli  zwierząt,  rozmieszczenie 
ludności, 

zbiorów 

ziemiopłodów 

oraz 

wyników produkcyjnych rolnictwa .

Metoda kartogramu

   

      Jest  to  metoda,  w  której  przedstawia  się 

średnią  intensywność  dowolnego  zjawiska  w 
granicach 

określonych 

jednostek 

przestrzennych 

(najczęściej 

administracyjnych 

np.: 

gminy, 

województwa),    pokryte  są  one  barwą  lub 
odcieniami  szarości  zgodnie  z  legendą 
umieszczoną obok mapy. 

Zastosowanie

      Mapy  przedstawiające  liczbę  mieszkańców 

według 

jednostek 

administracyjnych, 

procentowy  ubytek  lub  przyrost  ludności 
według 

jednostek 

administracyjnych, 

przedstawiającą średnią gęstość zaludnienia, 
wysokości n.p.m., głębokości p.p.m., 

Metoda kartodiagramu

      Jest  to  metoda,  w  której  przedstawiamy 

dowolne  zjawisko  za  pomocą  diagramów 
rozmieszczonych  na  mapie  i  wyrażających 
sumaryczną  wielkość  zjawiska  w  odniesieniu 
do punktu powierzchni lub do linii. 

Zastosowanie

      Udział  gruntów  rolnych  w  powierzchni 

województw,  zagęszczenie  ludności  na  daną 
powierzchnię, udział handlu w gospodarce w 
skali kraju.

Metoda izolinii

      Izolinie  są  to  linie  łączące  punkty  o 

jednakowej  wartości.    W  zależności  od 
przedstawianej  treści  na  mapie  stosujemy 
odpowiedni  rodzaj  izolinii  np.:  izohipsy, 
izobaty, izotermy, izogramy.

Zastosowanie 

   Stosujemy tę metodę między innymi do:
      Prezentacji  zjawisk  meteorologicznych  i 

klimatycznych,  do  przedstawiania  zjawisk 
ciągłych  przestrzennie  tj.  temperatura, 
ciśnienie 

atmosferyczne 

oraz 

do 

przedstawienie rzeźby tereny.

Metoda znaków ruchu

      W  zależności  od  przeznaczenia  mapy  i 

właściwości  danego  zjawiska  za  pomocą 
znaków ruchu można pokazać drogę, sposób, 
kierunek  i  prędkość,  jakość,  siłę  oraz 
strukturę  zjawiska.  Środkami  graficznymi 
stosowanymi  w  tej  metodzie  do  określania 
ruchu i związków są wektory lub wstęgi. 

Zastosowanie 

    

      Wykorzystywanie  są  do  prezentacji  różnych 

przemieszczeń  przestrzennych  zarówno  w 
zakresie  zjawisk  przyrodniczych  jak  i 
społeczno-gospodarczych 

np.: 

migracje 

ludności,  prądy  morskie,  przeloty  ptaków, 
przewóz towarów, szlaki wędrówek pieszych. 
Służy  także  do  przedstawienia  różnych 
powiązań  np.:  gospodarczych,  politycznych, 
kulturalnych oraz transportowych

Metoda tła jakościowego

      Prezentuje  podział  terytorium  na  części 

jednorodne 

z 

punktu 

widzenia 

cech 

jakościowych,  wyróżnione  na  podstawie 
przyjętych 

cech 

przyrodniczych, 

gospodarczych 

lub 

polityczno-

administracyjnych .

Zastosowanie

  

      Metodę  stosuje  się    do  charakterystyki 

zjawisk  występujących  w  sposób  ciągły  na 
powierzchni 

Ziemi 

(np. 

zjawiska 

klimatyczne),  albo  zajmujących  znaczne 
obszary (np. pokrywa glebowa). 

      Mapy  tego  rodzaju  nazywa  się  czasami 

typologicznymi.

Metoda tła ilościowego

Zastosowanie: 

      Stosuje  się  do  podziału(zróżnicowania) 

obszaru  według  określonego  wskaźnika 
ilościowego,  na  przykład  modułu  stoku, 
gęstości i głębokości rozczłonkowania rzeźby 
lub według zespołu wskaźników, na przykład 
charakteryzujących 

poziom 

rozwoju 

gospodarczego.

Łączne stosowanie różnych 
metod prezentacji

      Często  do  prezentacji  jednego  zjawiska  – 

zależnie  od  szczegółowości-  można  stosować 
różne  metody  przedstawiania  na  przykład 
izolinie, kartogram lub znaki ruchu gdy chcemy 
scharakteryzować 

zbocza 

na 

mapach 

hydrologicznych

      Czasem  stosowanie  różnych  sposobów  na 

jednej  mapie  jest  związane  ze  zróżnicowanym 
rozmieszczeniem 

zjawiska 

lub 

w 

celu 

wszechstronnej charakterystyki zjawiska.

        Równocześnie  na  mapach  przedstawiających 

kilka  zagadnień  ta  sama  metoda  prezentacji 
może być użyta dla różnych zjawisk.

Podsumowanie 

        Wśród  wielu  kartograficznych  metod 

prezentacji 

zasadniczą 

sprawą 

jest 

umiejętność  prawidłowego  czytania  mapy. 
Bardzo  istotne  jest  zapoznanie  się  z  jej 
legendą,  aby  zrozumieć  treści  przepisane 
znakom  umieszczonym  na  mapie  (gdyż 
czasem 

możemy 

się 

spotkać 

z 

źle 

sporządzonymi  mapami,  co  wynika  z  braku 
umiejętności 

lub 

błędów 

programów 

komputerowych).

Literatura:

◦

„Wprowadzenie do kartografii i 
topografii”, Redakcja naukowa Jacek 
Pasławski,  Wrocław 2006, ISBN 83-
7409-229-7

◦

„Kartografia ogólna”, Wyd. Naukowe 
PWN, Konstantin Aleksiejewicz 
Saliszczew, Warszawa 2003, ISBN 
83-01-13977-3