Promocja zdrowia                

                    i profilaktyka   

                                             
                                             
                                             
                                             
                                             
                                             

                                     

Promocja zdrowia                

                    i profilaktyka   

                                             
                                             
                                             
                                             
                                             
                                             

                                     

Ewa Sawicka-Tarapata

Definicja zdrowia

ZDROWIE -to proces wzajemnych 

uwarunkowań       w relacji organizm-
środowisko, pozwalający                     
  w wyniku braku choroby utrzymać 
równowagę pomiędzy organizmem a 
środowiskiem.                 Zdrowie to 
potencjał zdolności przystosowania     
   się organizmu do wymogów 
środowiska.                 

Definicja zdrowia

   Zdrowie wg WHO to: stan dobrego 

samopoczucia fizycznego, 
psychicznego                           i 
społecznego, a nie tylko brak 
choroby lub niepełnosprawności. 
Zdrowie to również zdolność do 
pełnienia ról społecznych, adaptacji 
do zmian środowiska                           
                        i radzenia sobie z tymi 
zmianami.

Zdrowie

Zdrowie

    We współczesnej koncepcji (filozofii) 

zdrowie to:

wartość – dzięki której każdy może 

realizować swoje aspiracje, zmieniać 
środowisko i radzić sobie z nim,

zasób – gwarantujący rozwój 

społeczeństwa,

środek – do codziennego życia 

umożliwiający lepszą jego jakość.

    We współczesnej koncepcji (filozofii) 

zdrowie to:

wartość – dzięki której każdy może 

realizować swoje aspiracje, zmieniać 
środowisko i radzić sobie z nim,

zasób – gwarantujący rozwój 

społeczeństwa,

środek – do codziennego życia 

umożliwiający lepszą jego jakość.

Zdrowie

   Największe znaczenie i wpływ na zdrowie ma 

prozdrowotny styl życia, czyli świadome 
zachowania sprzyjające utrzymaniu i ochronie 
zdrowia. Pod tym hasłem kryją się:

aktywność fizyczna,
racjonalne żywienie,
utrzymywanie czystości ciała i otoczenia,
zachowanie bezpieczeństwa,
radzenie sobie ze stresem,
poddawanie się profilaktycznym badaniom 

medycznym, itp.

Definicja promocji 

zdrowia

Definicja promocji 

zdrowia

     

Promocja zdrowia  - to proces, który 

ma na celu umożliwienie ludziom  
sprawowanie kontroli nad ich zdrowiem i 
poprawę jego jakości. Aby osiągnąć  stan 
pełnego dobrostanu fizycznego, 
umysłowego i społecznego, jednostka lub 
grupa muszą umieć zidentyfikować i 
uświadomić sobie swoje aspiracje, 
spełniać swoje potrzeby, a także być w 
stanie zmieniać środowisko lub radzić 
sobie                                         z 
przeciwnościami. 

     

Promocja zdrowia  - to proces, który 

ma na celu umożliwienie ludziom  
sprawowanie kontroli nad ich zdrowiem i 
poprawę jego jakości. Aby osiągnąć  stan 
pełnego dobrostanu fizycznego, 
umysłowego i społecznego, jednostka lub 
grupa muszą umieć zidentyfikować i 
uświadomić sobie swoje aspiracje, 
spełniać swoje potrzeby, a także być w 
stanie zmieniać środowisko lub radzić 
sobie                                         z 
przeciwnościami. 

Definicja promocji 

zdrowia

   Zdrowie jawi się zatem jako zasób, z którego 

czerpie się energię do codziennego życia,         
            a nie jako jego cel. Jako pojęcie 
pozytywne, podkreśla rolę społecznych i 
osobistych zasobów, a także sprawności 
fizycznej.                         W związku z tym 
promocja zdrowia nie jest obowiązkiem tylko i 
wyłącznie sektora medycznego, ale sięga 
dalej, począwszy                     od zdrowego 
trybu życia po dobre samopoczucie (Karta 
Ottawska WHO 1986).

Karta Ottawska 

Karta Ottawska 

Kierunki działań:
określenie zdrowotnej polityki społecznej w 

państwie (m.in. poprzez ustalenie i sukcesywną 
realizację programów prozdrowotnej polityki 
społecznej, przy zapewnieniu realnych źródeł 
finansowania);

tworzenie środowisk wspierających zdrowie 

(osiągane poprzez rozwijanie wiedzy i umiejętności 
działań na rzecz zdrowia, angażowanie członków 
społeczeństwa poprzez sieć struktur społeczności 
lokalnych do aktywnego uczestnictwa w sprawach 
dotyczących zdrowia);

Kierunki działań:
określenie zdrowotnej polityki społecznej w 

państwie (m.in. poprzez ustalenie i sukcesywną 
realizację programów prozdrowotnej polityki 
społecznej, przy zapewnieniu realnych źródeł 
finansowania);

tworzenie środowisk wspierających zdrowie 

(osiągane poprzez rozwijanie wiedzy i umiejętności 
działań na rzecz zdrowia, angażowanie członków 
społeczeństwa poprzez sieć struktur społeczności 
lokalnych do aktywnego uczestnictwa w sprawach 
dotyczących zdrowia);

Karta Ottawska 

wzmacnianie działań społecznych;
rozwijanie umiejętności osobniczych;
reorientacja świadczeń zdrowotnych 

(odejście od modelów ekonomiki 
szpitalnej w kierunku holistycznego 
ujmowania korzyści zdrowotnych, 
ekonomicznych i rozwojowych całego 
kraju).

Narodowy Program 

Zdrowia

Narodowy Program 

Zdrowia

   
    Narodowy Program Zdrowia na lata   

                      2007-2015 przyjęty 
Uchwałą Nr 90/2007                    
Rady Ministrów  z dnia 15 maja 2007 
roku.

   
    Narodowy Program Zdrowia na lata   

                      2007-2015 przyjęty 
Uchwałą Nr 90/2007                    
Rady Ministrów  z dnia 15 maja 2007 
roku.

Narodowy Program 

Zdrowia

Narodowy Program 

Zdrowia

   Strategiczne i zdrowotne cele Narodowego 

Programu Zdrowia potwierdzają, że stan 
zdrowia zarówno jednostki, jak i zbiorowości 
ludzkich, jest zależny od czterech 
zasadniczych grup czynników:

• stylu życia,
•  stanu środowiska (środowisko naturalne, 

warunki i poziom życia),

• cech genetycznych,
• odpowiedniej do potrzeb opieki zdrowotnej.

   Strategiczne i zdrowotne cele Narodowego 

Programu Zdrowia potwierdzają, że stan 
zdrowia zarówno jednostki, jak i zbiorowości 
ludzkich, jest zależny od czterech 
zasadniczych grup czynników:

• stylu życia,
•  stanu środowiska (środowisko naturalne, 

warunki i poziom życia),

• cech genetycznych,
• odpowiedniej do potrzeb opieki zdrowotnej.

Narodowy Program 

Zdrowia

Narodowy Program 

Zdrowia

 W realizacji Narodowego Programu Zdrowia 

najistotniejsze są:

poprawa stanu świadomości i kultury 

zdrowotnej oraz orientacji prozdrowotnej,

 zmniejszenie narażenia ludzi na szkodliwe 

czynniki chemiczne, fizyczne, biologiczne

    i społeczne,
 zapewnienie bezpieczeństwa 

zdrowotnego obywateli.

 W realizacji Narodowego Programu Zdrowia 

najistotniejsze są:

poprawa stanu świadomości i kultury 

zdrowotnej oraz orientacji prozdrowotnej,

 zmniejszenie narażenia ludzi na szkodliwe 

czynniki chemiczne, fizyczne, biologiczne

    i społeczne,
 zapewnienie bezpieczeństwa 

zdrowotnego obywateli.

Narodowy Program 

Zdrowia

Narodowy Program 

Zdrowia

       Cel główny
    „Poprawa zdrowia i związanej z nim jakości 

życia ludności oraz zmniejszanie 
nierówności w zdrowiu”

      osiągany przez:
  kształtowanie prozdrowotnego stylu życia 

społeczeństwa,

  tworzenie środowiska życia, pracy i nauki 

sprzyjającego zdrowiu,

 aktywizowanie jednostek samorządu 

terytorialnego                                                 i 
organizacji pozarządowych do działań na rzecz 
zdrowia.

       Cel główny
    „Poprawa zdrowia i związanej z nim jakości 

życia ludności oraz zmniejszanie 
nierówności w zdrowiu”

      osiągany przez:
  kształtowanie prozdrowotnego stylu życia 

społeczeństwa,

  tworzenie środowiska życia, pracy i nauki 

sprzyjającego zdrowiu,

 aktywizowanie jednostek samorządu 

terytorialnego                                                 i 
organizacji pozarządowych do działań na rzecz 
zdrowia.

Narodowy Program 

Zdrowia

Narodowy Program 

Zdrowia

 Strategiczne cele zdrowotne

  

Zmniejszenie zachorowalności i 

przedwczesnej umieralności z powodu 
chorób naczyniowo-sercowych, w tym 
udarów mózgu;

  Zmniejszenie zachorowalności i 

przedwczesnej umieralności z powodu 
nowotworów złośliwych;

  Zmniejszenie częstości urazów 

powstałych w wyniku wypadków  i 
ograniczenie ich skutków;

 Zapobieganie zaburzeniom psychicznym 

przez działania prewencyjno-promocyjne;

 Strategiczne cele zdrowotne

  

Zmniejszenie zachorowalności i 

przedwczesnej umieralności z powodu 
chorób naczyniowo-sercowych, w tym 
udarów mózgu;

  Zmniejszenie zachorowalności i 

przedwczesnej umieralności z powodu 
nowotworów złośliwych;

  Zmniejszenie częstości urazów 

powstałych w wyniku wypadków  i 
ograniczenie ich skutków;

 Zapobieganie zaburzeniom psychicznym 

przez działania prewencyjno-promocyjne;

Narodowy Program 

Zdrowia

Narodowy Program 

Zdrowia



Zmniejszenie przedwczesnej zachorowalności       
             i ograniczenie negatywnych skutków 
przewlekłych schorzeń układu kostno-
stawowego;



Zmniejszenie zachorowalności i przedwczesnej 
umieralności z powodu przewlekłych chorób 
układu oddechowego;



Zwiększenie skuteczności zapobiegania 
chorobom zakaźnym i zakażeniom;



Zmniejszenie różnic społecznych i terytorialnych 
w stanie zdrowia populacji.



Zmniejszenie przedwczesnej zachorowalności       
             i ograniczenie negatywnych skutków 
przewlekłych schorzeń układu kostno-
stawowego;



Zmniejszenie zachorowalności i przedwczesnej 
umieralności z powodu przewlekłych chorób 
układu oddechowego;



Zwiększenie skuteczności zapobiegania 
chorobom zakaźnym i zakażeniom;



Zmniejszenie różnic społecznych i terytorialnych 
w stanie zdrowia populacji.

Narodowy Program 

Zdrowia

Narodowy Program 

Zdrowia

Cele operacyjne dotyczące czynników ryzyka i działań w 

zakresie promocji zdrowia

Zmniejszenie rozpowszechnienia palenia tytoniu;
Zmniejszenie i zmiana struktury spożycia alkoholu oraz 

zmniejszenie szkód

      zdrowotnych spowodowanych alkoholem;
Poprawa sposobu żywienia ludności i jakości zdrowotnej 

żywności oraz zmniejszenie występowania otyłości;

Zwiększenie aktywności fizycznej ludności;
Ograniczenie używania substancji psychoaktywnych i 

związanych                 z tym szkód zdrowotnych;

Zmniejszenie narażenia na czynniki szkodliwe w środowisku 

życia                 i pracy oraz ich skutków zdrowotnych i poprawa 
stanu sanitarnego kraju.

Cele operacyjne dotyczące czynników ryzyka i działań w 

zakresie promocji zdrowia

Zmniejszenie rozpowszechnienia palenia tytoniu;
Zmniejszenie i zmiana struktury spożycia alkoholu oraz 

zmniejszenie szkód

      zdrowotnych spowodowanych alkoholem;
Poprawa sposobu żywienia ludności i jakości zdrowotnej 

żywności oraz zmniejszenie występowania otyłości;

Zwiększenie aktywności fizycznej ludności;
Ograniczenie używania substancji psychoaktywnych i 

związanych                 z tym szkód zdrowotnych;

Zmniejszenie narażenia na czynniki szkodliwe w środowisku 

życia                 i pracy oraz ich skutków zdrowotnych i poprawa 
stanu sanitarnego kraju.

Narodowy Program 

Zdrowia

Narodowy Program 

Zdrowia

Cele operacyjne dotyczące wybranych populacji
 Poprawa opieki zdrowotnej nad matką, noworodkiem        

               i małym dzieckiem;

Wspieranie rozwoju i zdrowia fizycznego, 

psychospołecznego oraz zapobieganie najczęstszym 
problemom zdrowotnym i społecznym dzieci i młodzieży;

Tworzenie warunków do zdrowego i aktywnego życia 

osób starszych;

Tworzenie warunków dla aktywnego życia osób 

niepełnosprawnych;

Intensyfikacja zapobiegania próchnicy zębów u dzieci        

                i młodzieży.

Cele operacyjne dotyczące wybranych populacji
 Poprawa opieki zdrowotnej nad matką, noworodkiem        

               i małym dzieckiem;

Wspieranie rozwoju i zdrowia fizycznego, 

psychospołecznego oraz zapobieganie najczęstszym 
problemom zdrowotnym i społecznym dzieci i młodzieży;

Tworzenie warunków do zdrowego i aktywnego życia 

osób starszych;

Tworzenie warunków dla aktywnego życia osób 

niepełnosprawnych;

Intensyfikacja zapobiegania próchnicy zębów u dzieci        

                i młodzieży.

Narodowy Program 

zdrowia

Narodowy Program 

zdrowia

Niezbędne działania ze strony ochrony 

zdrowia                         i samorządu 
terytorialnego

 Aktywizacja jednostek samorządu 

terytorialnego                   i organizacji 
pozarządowych do działań na rzecz 
zdrowia społeczeństwa;

 Poprawa jakości świadczeń zdrowotnych w 

zakresie skuteczności, bezpieczeństwa i 
akceptowalności społecznej, w tym 
przestrzegania praw pacjenta;

Niezbędne działania ze strony ochrony 

zdrowia                         i samorządu 
terytorialnego

 Aktywizacja jednostek samorządu 

terytorialnego                   i organizacji 
pozarządowych do działań na rzecz 
zdrowia społeczeństwa;

 Poprawa jakości świadczeń zdrowotnych w 

zakresie skuteczności, bezpieczeństwa i 
akceptowalności społecznej, w tym 
przestrzegania praw pacjenta;

Narodowy Program 

Zdrowia

Usprawnienie wczesnej diagnostyki i czynnej 

opieki nad osobami zagrożonymi chorobami 
układu krążenia, udarami mózgowymi, 
nowotworami, powikłaniami cukrzycy, 
chorobami układu oddechowego oraz 
chorobami reumatycznymi, szczególnie przez 
działania podstawowej opieki zdrowotnej;

Zwiększenie i optymalne wykorzystanie 

systemu ochrony zdrowia oraz infrastruktury 
samorządowej dla potrzeb promocji zdrowia      
               i edukacji zdrowotnej

Profilaktyka

Profilaktyka

    Profilaktyką -nazywamy wszystkie 

te czynności, które mają nie dopuścić 
do choroby (stanu patologicznego), 
przebieg jej uczynić jak 
najłagodniejszym i najkrótszym, a 
wynik leczenia najpomyślniejszym, 
uwzględniającym sprawność 
indywidualną i przydatność 
społeczną chorego po powrocie do 
zdrowia.

     (Marcin Kasprzak)

    Profilaktyką -nazywamy wszystkie 

te czynności, które mają nie dopuścić 
do choroby (stanu patologicznego), 
przebieg jej uczynić jak 
najłagodniejszym i najkrótszym, a 
wynik leczenia najpomyślniejszym, 
uwzględniającym sprawność 
indywidualną i przydatność 
społeczną chorego po powrocie do 
zdrowia.

     (Marcin Kasprzak)

Profilaktyka

Profilaktyka

Fazy profilaktyki (Bogdan Kleczkowski):
profilaktykę  pierwszej fazy,
profilaktykę drugiej fazy ,
 profilaktykę trzeciej fazy .

Fazy profilaktyki (Bogdan Kleczkowski):
profilaktykę  pierwszej fazy,
profilaktykę drugiej fazy ,
 profilaktykę trzeciej fazy .

Profilaktyka I fazy

Promocja zdrowego stylu życia i 

uczenie sposobów radzenia sobie z 
sytuacjami trudnymi

Opóźnienie wieku inicjacji, a przez to 

zmniejszenie zasięgu zachowań 
ryzykownych

Profilaktyka II fazy

Ograniczenie głębokości i czasu 

trwania dysfunkcji

Umożliwienie wycofania się z 

zachowań ryzykownych                       
      

                                                      

                 

Profilaktyka III fazy

Przeciwdziałanie pogłębianiu się 

procesu chorobowego i degradacji 
społecznej

Ukazanie szansy na powrót do 

normalnego życia w społeczeństwie

Ochrona innych (dzieci, młodzieży, 

rodziny) przed skutkami choroby 
( alkoholu, narkotyków)

Profilaktyka uniwersalna

    
    Programy skierowane do wszystkich 

uczniów w określonym wieku bez 
względu na stopień ryzyka 
wystąpienia zachowań 
problemowych lub zaburzeń 
psychicznych  i dotycząca zagrożeń 

Profilaktyka uniwersalna

   Na tym poziomie wykorzystywana 

jest ogólna wiedza na temat 
zachowań ryzykownych, czynników 
ryzyka i chroniących, danych 
epidemiologicznych (głównie 
wyników badań naukowych 
dotyczących między innymi używania 
substancji psychoaktywnych, 
informacji o wieku inicjacji itp.).

Profilaktyka uniwersalna

   Celem jest przeciwdziałanie pierwszym 

próbom podejmowania zachowań 
ryzykownych. W dużej mierze działania 
profilaktyczne skupiają się na tworzeniu 
wspierającego, przyjaznego klimatu , który 
pozytywnie wpływa na zdrowie psychiczne  
i poczucie wartości, motywację do 
osiągnięć zarówno uczniów jak i 
nauczycieli. Działania te umożliwiają także 
czynny udział rodziców w życiu szkoły.

Promocja zdrowia i 

Profilaktyka

Promocja zdrowia i 

Profilaktyka

    Rozpatrując promocję zdrowia i profilaktykę        

                z punktu widzenia celów opieki 
zdrowotnej,

    działalność ta ma przyczynić się do:



 wzrostu potrzeb zdrowotnych (wyrażonych 
zgłaszalnością ),



 czynnego udziału zainteresowanych w 
określaniu potrzeb rzeczywistych,



 świadomego współrealizowania potrzeb 
zdrowotnych zarówno wyrażonych, jak i 
rzeczywistych.

    Rozpatrując promocję zdrowia i profilaktykę        

                z punktu widzenia celów opieki 
zdrowotnej,

    działalność ta ma przyczynić się do:



 wzrostu potrzeb zdrowotnych (wyrażonych 
zgłaszalnością ),



 czynnego udziału zainteresowanych w 
określaniu potrzeb rzeczywistych,



 świadomego współrealizowania potrzeb 
zdrowotnych zarówno wyrażonych, jak i 
rzeczywistych.