Schizofrenia,
depresja, choroba
dwubiegunowa,
zespoły uzależnień
Katarzyna Skowronek
Anna Spalik
Monika Rybol
Dietatyka rok 2
Schizofrenia,
depresja, choroba
dwubiegunowa,
zespoły uzależnień
Katarzyna Skowronek
Anna Spalik
Monika Rybol
Dietatyka rok 2
Co to jest depresja???
Depresja w znaczeniu medycznym
oznacza trwające długi czas
(tygodnie, miesiące) chorobowe
obniżenie nastroju, któremu
towarzyszy najczęściej
dezorganizacja aktywności złożonej
człowieka,
przeżywanie niewydolności życiowej
oraz często poczucie choroby.
Typy depresji
Depresja epizodyczna (epizody depresyjne) – trwa krócej niż dwa
lata i charakteryzuje się wyraźnym początkiem;
Zaburzenia depresyjne nawracające– powtarzające się epizody
depresji bez objawów wzmożonego nastroju i zwiększonej energii w
przeszłości
depresja endogenna – uwarunkowana biologicznie, typowa; ostrzejsza w
przebiegu od egzogennej; depresja duża, epizod depresyjny o znacznym
nasileniu;
depresja egzogenna (depresja reaktywna) – poprzedzona stresującym
zdarzeniem.
Niektórzy badacze twierdzą, iż w rzeczywistości jest to ta sama
depresja jednobiegunowa, a powyższy podział tak naprawdę
odzwierciedla podział na depresję ostrą i łagodną. Depresja
przewlekła– trwa co najmniej dwa lata, a remisja nie trwa dłużej niż
dwa miesiące.
Depresja poschizofreniczna– przejawia się w epizodzie depresyjnym
po psychozie schizofrenicznej. Objawy schizofreniczne, występują, lecz
nie dominują już w obrazie klinicznym.
Objawy depresji wg.
Międzynarodowej klasyfikacji chorób
ICD-10
Objawy podstawowe:
obniżenie nastroju (nastrój zawsze określamy w
kategoriach od wzmożonego, euforycznego
przez wyrównany, do obniżonego, a
konsekwencją tego jest depresja
utrata zainteresowań i/lub radości (nic
człowieka nie interesuje, nie cieszy)
zaburzenia napędu psychoruchowego
Do rozpoznania niezbędne jest
stwierdzenie co najmniej dwóch lub wszystkich
objawów, a czas trwania tych objawów - min. 2
tygodnie)
• pogorszenie koncentracji (zaburzenie procesów
w sferze poznawczej - uwagi, koncentracji,
pamięci, procesów myślowych)
• utrata poczucia własnej wartości (nie
nadaję się , nie potrafię, nie dam sobie rady)
• poczucie winy (silnie związane z depresją;
osoby depresyjne oskarżają siebie o wszystko)
• zahamowanie lub niepokój (zahamowanie
czyli wycofywanie się z relacji międzyludzkich,
rezygnacja z wielu obszarów przyjemności;
niepokój psychoruchowy
• zaburzenia snu
• utrata łaknienia (ale też duże
przybieranie na wadze) Do rozpoznania
niezbędne jest rozpoznanie 2-4 objawów. -
człowiek nie może usiedzieć we miejscu)
• próby samobójcze (krańcowa postać
depresji; ale mogą to być też myśli,
tendencje, wypowiedzi o takim charakterze
- wtedy należy starać się o zabezpieczenie
opieki szpitalnej)
Najczęstsze dolegliwości
fizyczne (objawy
wegetatywne) zgłaszane przez
chorych na depresje
Bóle pleców
Duszności
Dolegliwości ze strony układu
krążenie
Dolegliwości ze strony układu
pokarmowego
Zaburzenia miesiączkowania
Depresja jako objaw innych chorób
Zespół depresyjny lub niektóre z jego objawów, mogą być
objawem innych, organicznych schorzeń w organizmie. Obniżenie
nastroju obserwuje się w przebiegu takich chorób jak:
Przewlekłe zapalenie wątroby,
Marskość wątroby,
zespoły przewlekłego uszkodzenie nerek,
zaburzenia hormonalne (zwłaszcza związane z tarczycą),
Niektóre choroby nowotworowe,
niedożywienie, braki witamin, wybrane zaburzenia metaboliczne,
stany związane z nadmiernym wydzielaniem kortyzolu(np.Zespół
Cushinga),
przewlekłe choroby somatyczne powodujące niepełnosprawność i
inwalidztwo jak:cukrzyca,reumatoidalne zapalenie stawów,
stwardnienie rozsiane,schizofrenia, tetraplegia i wiele innych.
Przed podjęciem właściwego leczenia przeciwdepresyjnego lekarz
zazwyczaj zaleca badania ogólne, aby wstępnie wykluczyć inne
przyczyny.
Czynniki ryzyka
Występuje ona 2-3 razy częściej u kobiet niż u
mężczyzn.
Obciążający jest wywiad mówiący o występowaniu
depresji lub prób samobójczych w rodzinie.
Czynnikami ryzyka jest okres porodu i okołoporodowy,
okres przekwitania, występowanie chorób przemiany
materii, zwłaszcza zaburzeń hormonalnych, operacje,
urazy głowy zażywanie leków takich jak: leki
hormonalne, zwłaszcza glikortykosteroidy, oraz żeńskie
hormony płciowe, niektóre leki hipotensyjne, niektóre
leki cholinolityczne i cholinergiczne.
Jako czynniki precypitujące mają też znaczenie stresy
psychologiczne związane ze stratą bliskich osób,
rozwodem, kryzysami rodzinnymi i małżeńskimi,
bezrobociem.
Leczenie depresji
Leczenie depresji powinno odbywać się pod
okiem specjalisty psychiatry, czasem może to
być specjalista neurolog. Najważniejsze jest
zapewnienie bezpieczeństwa chorego, w
tym zapobieżenie ewentualnej próbie
samobójczej. Niektóre leki, działając silniej
aktywizująco (na napęd) mogą spowodować
"odhamowanie" chorego przed wyrównaniem
nastroju i poważne ryzyko targnięcia się chorego
na własne życie. Zatem w wielu przypadkach
depresji zalecana jest hospitalizacja, często nie
dłuższa niż kilkanaście dni, która pomaga też w
doborze leków i wielkości dawki.
Obecnie dostępne formy
leczenia to:
Leki przeciwdepresyjne,
Psychoterapia
Leki normotymiczne, leki
przeciwpadaczkowe,
Fototerapia
Wybrane leki neuroleptyczne,
Elektrowstrząsy,
Deprywacja snu.
Dieta w depresji
W badaniach klinicznych wykazano, że
poziom kwasów omega-3 ma wpływ na
samopoczucie u osób cierpiących na depresję.
Wśród osób leczących się na depresję, które
przyjmowały potrawy bogate w kwasy omega-
3 odnotowano dodatkową poprawę
samopoczucia poza tą, która wynikała z
zastosowania konwencjonalnej terapii.
Według niektórych specjalistów korzystny
wpływ na samopoczucie w depresji mają
witaminy z grupy B: B
6
, B
9
oraz B
12
.
Zaburzenie afektywne
dwubiegunowe
zaburzenie psychiczne
charakteryzujące się cyklicznymi,
naprzemiennymi epizodami depresji,
hipomanii, manii, mieszanych
i stanu
pozornego zdrowia psychicznego.
Obecnie nazwy "psychoza
maniakalno-depresyjna" nie używa
się i powoli się z niej rezygnuje na
rzecz pojęcia "zaburzenia afektywne
Mania
W epizodzie maniakalnym typowy
jest euforyczny nastrój, wzmożona
samoocena, ekspansywność oraz
ogólnie wzmożona aktywność.
Objawy Manii
podwyższenie nastroju, ekspansywność,
nadaktywność
podwyższona samoocena, nastawienie wielkościowe
przyspieszenie mowy, przymus mówienia, słowotok
gonitwa myśli, skojarzenia dziwaczne, dygresje
rozproszenie uwagi, drażliwość
pobudzenie, czasem przechodzące w agresję
wzrost aktywności hedonistycznych
spadek zapotrzebowania na sen, bezsenność, utrata
łaknienia
urojenia lub omamy zgodne z fazą zaburzeń nastroju
zachowania ekspansywne i ryzykowne (finansowe,
hazardowe, hiperseksualizm)
przesadne zaangażowanie, niski poziom tolerancji
frustracji.
Hipomania
Hipomania charakteryzuje się
podobnymi objawami do manii, ale o
słabszym natężeniu min.:
umiarkowanie podwyższony nastrój
zwiększoną energię i aktywność
ogólne
poczucie
dobrego
samopoczucia
zwiększonej
efektywności
psychicznej i fizycznej
zmniejszonego zapotrzebowania na
sen
Osoby cierpiące na zaburzenie dwubiegunowe
bardzo pozytywnie oceniają okresy tego typu
objawów, wręcz oczekują początku epizodu
hipomanii. Jednakże ocena rzeczywistości w
trakcie takiego epizodu jest nierealistyczna:
mają wrażenie, że świat kręci się wokół nich
lub, że nic złego nie może ich spotkać. Co
istotne, najczęściej nie zdają sobie sprawy, że
są to objawy choroby, przekonanie ich zatem
do leczenia jest dość trudne.
Epizod depresyjny
W uproszczeniu depresja jest
przeciwieństwem manii. Typowe
objawy obejmują obniżenie
nastroju: dojmujący smutek,
poczucie beznadziejności własnej
sytuacji, spadek zainteresowań,
niemożność czerpania przyjemności
z czegokolwiek (anhedonia). Często
występują wahania nastroju w ciągu
dnia - względna poprawa nastroju
następuje w godzinach
wieczornych.
Epizody mieszane
Epizod mieszany stanowi połączenie
cech depresji i manii. Jednocześnie
współwystępuje wtedy na przykład
gonitwa myśli, nastawienie wielkościowe,
wzmożona aktywność z elementami
depresji (np. poczuciem beznadziejności,
bezwartościowości, myślami
samobójczymi). Mogą występować
również wspólne cechy depresji i manii,
np. zaburzenia snu lub drażliwość.
Długość trwania epizodów depresji i
manii waha się od kilku dni do kilku
miesięcy. Epizody depresyjne zwykle
trwają dłużej niż maniakalne.
Przeciętna ich ilość to 8-10 w czasie
całego życia pacjenta
Zewnętrzne wyzwalacze
Zaburzenia nastroju w przebiegu choroby
mają charakter endogenny, to znaczy nie
wynikają z przyczyn zewnętrznych, ale z
błędnego funkcjonowania mózgu, zaburzenia
produkcji lub przyswajania
neuroprzekaźników etc. Ponieważ następuje
pełne, dwukierunkowe sprzężenie między
psychiką człowieka i funkcjonowaniem
centralnego układu nerwowego, możliwe jest
pobudzenie faz choroby przez czynniki
zewnętrzne, tzw. wyzwalacze.
Chorzy na zaburzenie afektywne dwubiegunowe są
szczególnie narażeni na długotrwałe fazy depresji
wywołane silnymi negatywnymi bodźcami, takimi
jak: śmierć bliskiej osoby, rozstanie,
niepowodzenia w życiu osobistym czy
zawodowym. Także nadużywanie substancji
psychoaktywnych(alkohol, narkotyki, leki), które u
zdrowego człowieka wywołują kilkudniowy okres
depresji, u chorego na zaburzenie afektywne
dwubiegunowe mogą spowodować pełną,
długotrwałą kliniczną depresję
Odwrotna zależność również istnieje.
Silne pozytywne emocje takie jak
nowa praca, nowa szkoła, nowa
miłość, poważne osiągnięcia
zawodowe, sukcesy w życiu
osobistym, narodziny potomka mogą
spowodować, wyzwolić epizod
hipomanii czy manii, który dalej ma
już normalny przebieg typowy dla
zaburzenia afektywnego
dwubiegunowego.
Leczenie
Terapia choroby dwubiegunowej koncentruje
się na łagodzeniu jej objawów oraz
zapobieganiu nawrotom. Najważniejszą grupą
leków są tzw. leki stabilizujące nastrój (lit,
kwas walproinowy, karbamazepina i inne),
stosowane zarówno w celu łagodzenia
ostrych objawów, jak i zapobiegania
nawrotom. Zastosowanie znalazły również
leki przeciwdepresyjne (głównie w trakcie
epizodów depresyjnych) oraz neuroleptyki i
inne grupy leków.