Zakażenie szpitalne 

– to 

zakażenie

, 

związane z pobytem w 

szpitalu

. Dotyczy 

zarówno pacjenta, jak i 

personelu. 

Najczęściej uznaje się 

zakażenie za szpitalne

, jeśli 

wystąpiło 48 - 72 godzin od 

przyjęcia lub wypisania ze 

szpitala. Dla zakażenia o 

długim okresie wylęgania (

HBV

, 

HCV

, HIV, 

Gruźlica

) 

przyjmuje się okres od 2 

tygodni do wielu lat.

W niektórych 

przypadkach 

definicja 

zakażenia 

szpitalnego jest 

nieco inna.

U noworodków za 

zakażenie szpitalne 

przyjmuje 

się 

zakażenie

, 

które wystąpiło po 

upływie 48 godzin od 

porodu

, a przed porodem 

u matki nie istniało 

zakażenie.

W przypadku zakażenia miejsca 

operowanego 

(d. zakażenie rany 

operacyjnej) u pacjenta 

niezakażonego przed zabiegiem 

za zakażenie uznaje się 

zakażenie, które wystąpiło w 

ciągu miesiąca od zabiegu, a jeśli 

pacjent ma wszczepione ciała 

obce (np. 

implanty

 ortopedyczne), 

w ciągu roku od zabiegu.

Wyróżnia się 

zakażenia

 

szpitalne:

• endogenne 

– (samoinfekcje lub autoinfekcje) 

spowodowane przez własną, 

naturalną florę

 

pacjenta, np.. z powodu obniżonej 

odporności

.

 

• egzogenne

 – (krzyżowe) spowodowane przez 

drobnoustroje

 dominujące w środowisku 

szpitalnym

; przeniesione z chorego na innego 

chorego, lub na chorego z personelu.

Źródłem zakażeń mogą być:

•Hospitalizowani chorzy z 

infekcjami,

•Personel, w tym nosiciele 

chorób,

•Środowisko patogenne 

szpitala (narzędzia, sprzęt, 
powietrze),

•Osoby odwiedzające.

Drogi szerzenia się 

zakażeń:

•Kontaktowa, naruszenie 

ciągłości tkanek, rany,

•Droga krwi
•Powietrzna,
•Pokarmowa.

Droga kontaktowa:

• Personel medyczny,
• Pacjenci, ich odzież, rzeczy osobiste, ręce,
• Insekty (muchy, mrówki faraona, prusaki),
• Sprzęt medyczny, słuchawki lekarskie,
• Sprzęt higieniczny,
• Narzędzia i aparatura medyczna,
• Mydło w kostce i ręczniki wielorazowego 

użytku.

Droga krwi:

•Zakażony materiał 

biologiczny,

•Krew i jej preparaty, zakażone 

płyny infuzyjne i leki 
dotkankowe, niesterylne 
narzędzia chirurgiczne,

Droga pokarmowa:

•Naczynia stołowe, 

sztućce, zakażona woda, 
pokarm zakażony florą 
bakteryjną przewodu 
pokarmowego.

Droga 

powietrzna:

•Kurz, kropelki wydzielin 

z dróg oddechowych 
pacjenta, zakażone 
powietrze.

Zapobiega

nie 

zakażenio

m:

Droga pokarmowa;

(zapobieganie)

• higiena przygotowywania posiłków,
• przechowywanie produktów 

żywnościowych zgodnie z zasadami i 
wytycznymi epidemiologicznymi,

• mycie i dezynfekcja naczyń i 

pomieszczeń kuchennych,

• izolacja pacjentów z biegunkami.

Droga powietrzna 

(zapobieganie):

• Eksploatacja aparatury, urządzeń 

medycznych, diagnostycznych i myjących 
(dezynfekcja, mycie, sterylizacja, wymiana) 
zgodnie z przyjętymi procedurami,

• Izolacja pacjentów zakażonych (kichanie, 

kaszel), izolatki powinny zawierać śluzę, 
zmiana odzieży ochronnej, dezynfekcja rąk,

• Dbałość o higienę jamy ustnej pacjenta,
• Higiena rąk personelu,
• Stosowanie masek ochronnych.

Naruszenie ciągłości tkanki 

(zapobieganie):

• Przygotowanie pola operacyjnego zgodnie z 

procedurami,

• Sterylizacja narzędzi,
• Profilaktyka anybiotykowa  przedoperacyjna i 

okołooperacyjna,

• Przygotowanie bloku opercayjnego według 

przyjętych standardów,

• Pielęgnacja ran pooperacyjnych z zachowaniem 

zasad aseptyki i antyseptyki,

• W przypadku zakładania wkłuć do naczyń 

stosować zasady aseptyki i antyseptyki.

Ryzyko zakażeń 

szpitalnych wzrasta 

wraz ze wzrostem 

specjalizacji 

zabiegów

 

diagnostycznych i 

leczniczych.

Zabiegi te ratują 

zdrowie i życie chorym 
ale stwarzają ogromne 

ryzyko zakażeń 

szpitalnych.

W warunkach szpitalnych 

istnieje zjawisko "otwarcia 

nowych 

wrót zakażeń

", np.. 

poprzez

:

• zabiegi 

endoskopowe

, 

• zabiegi chirurgiczne, 
• zabiegi chirurgiczne w stomatologii, 
• wszelkiego rodzaju 

implanty

, 

• dializoterapia, 
• wkłucia dożylne i dotętnicze. 

W zwalczaniu i profilaktyce 

zakażeń wewnątrzszpitalnych

 

najważniejszą zasadą jest 

bezwzględne stosowanie higieny 

przez wszystkie grupy zawodowe, 

a głównie przez lekarzy i 

pielęgniarki, którzy wykonują 

badania i zabiegi, bezpośrednio 

stykając się z pacjentem i 

materiałem zakaźnym

.

Uznaną metodą poprawy 

jakości świadczeń 

zdrowotnych w zakresie 

skutecznych metod 

zapobiegających 

występowaniu i 

rozprzestrzenianiu się 

zakażeń jest 

edukacja 

personelu medycznego.

Systematyczne kontrole, 

w 

tym mycia i dezynfekcji rąk 

przez personel medyczny, 

wprowadzane coraz bardziej 

skuteczne metody 

dezynfekcji i sterylizacji 

(wyjaławiania) to 

główne 

sposoby ograniczenia 

częstości występowania 

zakażeń szpitalnych.

Kontrola wszystkich 

zakażeń 

szpitalnych 

obejmuje system ich 

rejestracji oraz 

weryfikację 

epidemiologiczną i 

laboratoryjną.

Od 01.01.2004 r. zgodnie z 

Ustawą o chorobach 

zakaźnych i zakażeniach 

nakłada się obowiązek 

powołania zespołów kontroli 

zakażeń wewnątrzszpitalnych 

i utworzenie stanowiska 

pielęgniarki 

epidemiologicznej.