URAZY 

NARZĄDU 

RUCHU-

POWIKŁANIA

Dr n.med. Małgorzata Łukowicz

POWIKŁANIA WYSTĘPUJĄCE PO 
URAZACH:



Przykurcze stawowe, zrosty



Zesztywnienia stawowe



Pewne zespoły chorobowe: zespół 
Volkmanna, zespół Sudecka, w których 
na czoło objawów wysuwają się 
przykurcze i zesztywnienia

PRZYKURCZ STAWU OZNACZA OGRANICZENIE 
RUCHU STAWU W PEWNEJ PŁASZCZYŹNIE.

 
Wyróżniamy:



przykurcz w zgięciu



przykurcz w odwiedzeniu



przykurcz w przywiedzeniu



rzadko w wyproście



przykurcz mieszany 

PODZIAŁ ANATOMICZNY PRZYKURCZY:



skórne (po oparzeniach, ranach)



powięziowe (martwica powięzi po 
urazie)



mięśniowe (po urazach, zabiegach 
operacyjnych, długotrwałym 
unieruchomieniu)



neurogenne (reflektoryczne, po 
uszkodzeniu nerwów obwodowych)



stawowe (zrosty błony maziowej, 
zbliżenie torebki, więzadeł)

ZASZTYWNIENIE STAWU 

POWSTAJE NA SKUTEK WEWNĄTRZSTAWOWYCH 

LUB ZEWNĄTRZSTAWOWYCH PROCESÓW ZAPALNYCH. RUCHOMOŚĆ STAWU ULEGA 
ZNIESIENIU.

 

Wyróżniamy zestywnienia:



wrodzone (wrodzony zrost promieniowo-
łokciowy)



w chorobach układowych (RZS, hemofilia)



nabyte (zmiany pourazowe, zwyrodnieniowe, 
choroby kości)



z nieczynności

 
Zesztywnienie stawu może być kostne albo 

włókniste.

Najczęściej zesztywnienie powstaje jako 

następstwo urazów, np. złamań sródstawowych, 
głębokich ran stawu.

SKOSTNIENIE POZASZKIELETOWE

 



Pourazowe rozwija się po urazach 
narządu ruchu, 



tępych, najczęściej w mięśniach uda, 
ramienia, 



po rozerwaniu mięśni, 



po zwichnięciach stawu biodrowego lub 
łokciowego 



Mogą się rozwijać w miejscu dotkniętym 
urazem lub od niego odległym. 

MYOSITIS OSSIFICANS



W przypadku heterotopowego kościotworzenia po 
urazach tzw. myositis ossificans posttraumatica czyli 
paraosteopatii Dejerine, którego pierwszy opis 
pochodzi z 1883 r. (Ridl), dochodzi do powstawania 
nacieku zapalnego mięśni i odkładania się beleczek 
kostnych pomiędzy włóknami mięśniowymi, przy czym 
blaszki kostne odkładają się głównie na obwodzie 
mięśnia. 



Nawet, jeśli proces odbywa się w pobliżu stawu, szpara 
stawowa i torebka stawowa pozostają nie zmienione. 



Kostnina zawiera komórki szpiku kostnego, osteoblasty, 
kość beleczkową oraz kość dojrzałą z kanałami 
Haversa i naczyniami krwionośnymi. 



Tkanka mięśniowa jest oddzielona od skostnienia 
tkanką łączną.

ROZWÓJ SKOSTNIEŃ



Skostnienia rozwijają się w okolicy urazu lub w 
miejscu od niej oddalonym. Podłożem są krwiaki 
towarzyszące urazowi. 



Od wielkości i lokalizacji kostniny zależy stopień 
dysfunkcji stawu i kończyny – czasem może dojść 
zrośnięcia w postaci mostu kości tworzących staw i 
jego pozastawowego unieruchomienia.



 W przypadku kostnienia heterotopowego, 
wikłającego operacje na stawach biodrowych, a 
zwłaszcza zabiegi alloplastyki (3 – 30%), obserwuje 
się zwiększoną częstość tego powikłania u mężczyzn, 
a jednocześnie widoczna jest pewna predyspozycja do 
wytwarzania kostniny: u 90% pacjentów, u których 
przy poprzednim zabiegu wystąpiły skostnienia, to 
powikłanie wystąpi przy następnej operacji. 

KLASYFIKACJA OBRAZU 
RADIOLOGICZNEGO SKOSTNIEŃ WG 
BROOKERA.



wysepki kostne w okolicy stawu



wypustki skostnień wychodzące z 
miednicy i bliższej nasady kości udowej, 
pomiędzy którymi znajduje się pas 
wolny do skostnień



wypustki skostnień jak w poprzednim 
stopniu, ale bez 1 cm rozgraniczenia



pomost kostny pomiędzy miednicą a 
bliższą nasadą kości udowej.

OBRAZ RTG



Pierwsze zmiany radiologiczne w 90 % 
przypadków pojawiają się w pierwszych 
3 miesiącach po operacji, około 6 
miesięcy po zabiegu są wyraźnie 
widoczne na zdjęciach, a po roku od 
operacji nie pojawiają się nowe 
skostnienia 

MYOSITIS OSSIFICANS 
TRAUMATICA (MOT) 



Jest wg Jacobsena [14] 
nienowotworowym procesem 
dotyczącym tkanek miękkich, zwłaszcza 
mięśni, ścięgien, rozcięgien i powięzi, a 
najczęściej spotykane jest u młodych 
sportowców, uczestniczących w 
sportach kontaktowych i narażonych na 
pojedyncze lub powtarzające się urazy. 
Etiologia schorzenia nie jest poznana. 
Jedna z teorii mówi o stymulowanej 
poprzez uraz metaplazji komórek 
mezenchymalnych tkanki łącznej w 
fibroblasty i osteoblasty. 

WG NICKOLASA W ROZWOJU SKOSTNIEŃ 
OKOŁOSTAWOWYCH WYRÓŻNIA SIĘ CZTERY 
OKRESY:



Brak objawów radiologicznych, obrzęk tkanek 
miękkich, podwyższone stężenie fosfatazy 
alkalicznej we krwi



Stężenie fosfatazy alkalicznej ulega dalszemu 
wzrostowi, utrzymuje się obrzęk tkanek, w obrazie 
rtg pojawiają się słabo wysycone zmiany 
okołostawowe



Utrzymuje się podwyższone stężenie fosfatazy 
alkalicznej, objawy radiologiczne narastają, 
występuje ograniczenie ruchu w stawie, ustępuje 
obrzęk tkanek miękkich



występują wyraźne, dobrze wysycone zmiany 
radiologiczne, poziom fosfatazy alkalicznej obniża 
się, pozostaje zniekształcenie zarysu stawu. 

LECZENIE 



Przede wszystkim z a p o b i e g a n i e – 
wyłączenie bodźców bólowych, 
unieruchomienie stawu na okres około 
3 tygodni, łagodne ciepło.



Zaleca się forsowne redresje



Ćwiczenia zwiększające ruch w stawach



Farmakologiczne 



Fizykoterapia



Leczenie operacyjne



Naświetlania RTG

URAZOWE USZKODZENIA 
NERWÓW OBWODOWYCH

URAZOWE USZKODZENIA 
NERWÓW OBWODOWYCH



Stany, w których wyniku działania siły 
doszło do uszkodzenia całkowitego lub 
częściowego jakiegoś elementu 
obwodowego neuronu ruchowego – 
korzenia rdzeniowego, splotu, pnia 
nerwu obwodowego



Zaburzenia maja zwykle charakter 
mieszany ze względu na budowę nerwu 
obwodowego (włókna ruchowe, 
czuciowe, wegetatywne)