Polityka pieniężna. 
Banki komercyjne.

Wykonały:
Malwina Biel
Agata Wedman

Pieniądz - powszechnie akceptowany 

w

danym kraju środek płatniczy.

Funkcje pieniądza :



środek wymiany (cyrkulacji)



jednostka obrachunkowa (miernik 

wartości dóbr i usług)



środek płatniczy (realizacja 

odroczonych płatności)



środek przechowywania bogactwa 

(środek tezauryzacji)

Pieniądz może być 

wykorzystywany jako

środek wymiany przy spełnieniu
następujących warunków:



musi być powszechnie 

akceptowany,



musi być łatwo przenośny,



musi być łatwo podzielny na 

mniejsze jednostki,



musi być trudny do podrobienia.

Ewolucja pieniądza

Pieniądz jako :



towar powszechnie wymieniany (zboże, 
skóry, sól)



złoto i srebro



monety



certyfikaty złote



weksle



pieniądz papierowy



pieniądz bankowy



pieniądz elektroniczny



Monety - kawałki kruszcu 

określonego kształtu, z 
oznaczeniem ich wagi i próby 
potwierdzonych stemplem 
emitenta.



Jeżeli w systemie pieniężnym 

kruszcowym w roli pieniądza 
występuje tylko złoto lub srebro, 
to taki system nazywa się 
monometalizmem. Natomiast 
system w którym funkcję 
pieniądza pełnią jednocześnie 
dwa kruszce, nazywa się 
bimetalizmem.



Weksel jest to dokument 

dłużniczy wyrażający 
bezwarunkowe zobowiązanie 
zapłaty wymienionej w nim sumy 
pieniężnej do rąk określonej 
osoby, w oznaczonym terminie i 
miejscu, potwierdzone podpisem 
wystawcy.



Dewizy są to dokumenty 

stwierdzające należności 
zagraniczne, które można od razu 
realizować, takie jak weksle, 
czeki itp.

Zasoby pieniądza

W Polsce według zasad NBP, wyodrębnia się
dwa agregaty pieniężne: M1 i M2.

  - Agregat M1 obejmuje pieniądz gotówkowy w

obiegu ( poza kasami banków), depozyty złotowe ( na 
żądanie i oszczędnościowe) gospodarstw domowych 
oraz depozyty złotowe przedsiębiorstw na żądanie. 

- Agregat M2, poza pozycjami wchodzącymi w skład 
M1 obejmuje również depozyty terminowe 
gospodarstw domowych i przedsiębiorstw. 

Obydwa agregaty nie obejmują rachunków walutowych. 

Koszt posiadania 
pieniądza

Km=(r-s)-(-s)=r

Odejmując ujemną stopę inflacji (–s) czyli realny 
dochód posiadacza gotówki od realnej stopy 
oprocentowania obligacji (r-s) czyli od dochodu 
posiadacza obligacji, otrzymamy koszt 
przechowywania bogactwa w formie pieniądza (km) , 

Oczekiwany koszt posiadania pieniądza równy jest 
nominalnej stopie procentowej.

Popyt i podaż

Popyt na pieniądz jest to ilość 
pieniądza, na jaką istnieje 
zapotrzebowanie zgłaszane przez 
podmioty gospodarcze.

  Podaż pieniądza jest to ilość 

pieniądza wprowadzanego do 
obiegu. 

Motywy utrzymywania pieniądza 
i istnienia na niego popytu



transakcyjny popyt na pieniądz



przezornościowy popyt na 

pieniądz



spekulacyjny popyt na pieniądz

Czynniki określające popyt i 
podaż pieniądza

Równanie obiegu 
pieniądza

Ilość pieniądza w obiegu próbuje wyjaśnić 
ilościowa teoria pieniądza za pomocą równania 
obiegu Irvinga Fishera wyrażonego w postaci :

MxV=PxQ 

M- ilość pieniądza w obiegu(zasoby pieniądza) 
 V-prędkość obiegu pieniądza ( czyli ile razy jednostka była użyta przy 
zawieraniu transakcji w ciągu roku) 
P- przeciętny poziom cen dóbr i usług wchodzących w skład produktu 
narodowego brutto  
Q- ilość wytworzonych dóbr i usług, czyli realna wielkość produktu 
narodowego brutto

Inflacja

Wzrost ogólnego poziomu cen, czyli inflacja, może wystąpić 
wówczas, gdy: 

1)zasoby pieniądza i prędkość jego obiegu lub obie te 
zmienne jednocześnie będą rosły szybciej niż wzrost 
produkcji,

2)gdy produkcja nie ulegnie zmianie, a wzrosną zasoby 
pieniądza przy nie zmienionej prędkości jego obiegu,

3)gdy wielkość produkcji i zasoby pieniądza nie ulegną 
zmianie, a wzrośnie prędkość jego obiegu,

4)gdy spadnie poziom produkcji przy nie zmienionych 
zasobach pieniądza i prędkości jego obiegu.

Jak 

powstawały

 banki?

1.

Lichwa jako pierwowzór 
kredytów

2.

Średniowieczni złotnicy i 
handlarze monet

3.

Pierwsze banki handlowe

4.

Wprowadzenie do obiegu 
banknotów

Co to jest bank?

1.

Bank jako instytucja finansowa.

2.

Rodzaje banków: banki handlowe, 
banki inwestycyjne i hipoteczne, 
banki o statusie specjalnym, banki 
oszczędnościowo-pożyczkowe

3.

Instytucje bankowe i parabanki

  

Funkcje i zadania banków

1.

Przyjmowanie depozytów

2.

Świadczenie usług 
związanych z obiegiem 
pieniądza

3.

Udzielanie kredytów

4.

Kreowanie pieniądza 

Mechanizm kreacji pieniądza 
bankowego

K

dp

=1/z

ro

Gdzie: kdp – współczynnik kreacji depozytów, 
z

ro

 – stopa rezerw obowiązkowych. 

Banki

Wkłady 

pieniężne

(depozyty 

bankowe)

Rezerwy 

obowiązkow

e (20%)

Rezerwy 

nadobowiązk

owe 

umożliwiając

e udzielenie 

kredytu

A

B

C

D

E

F

1000

800

640

512

409

327

200

160

128

103

82

65

800

640

512

409

327

262

Banki A-F

3688

738

2950

Pozostałe 
banki

1312

262

1050

System 
bankowy 
ogółem

5000

1000

4000

Mnożnik kreacji depozytów

Aktywa

Pasywa

Gotówka 10 000

Depozyty 10 000

Razem 10 000

Razem 10 000

Początkowy  Bilans banku A

Bilans Banku A po udzieleniu kredytu:

Aktywa

Pasywa

Gotówka 2000

Depozyty 10 000

Kredyty 8000

Razem  10 000

Razem 10 000

Początkowy bilans banku B

Aktywa

Pasywa

Gotówka 8000

Depozyty 8000

Razem 8000

Razem 8000

Bilans banku B po udzieleniu kredytu

Aktywa

Pasywa

Gotówka: 1600

Depozyty 8000

Kredyty 6400

Razem 8000

Razem 8000

m

d

=1/r,

gdzie: m

d

= mnożnik (współczynnik) 

kreacji depozytów; r- stopa rezerw 
obowiązkowych.

W podanym przykładzie, przy stopie rezerw 
obowiązkowych r = 20%, mnożnik kreacji depozytów 
wynosi:  m

d

=1/0,2=5

Do  określenia  zmian  w  globalnej  podaży  pieniądza,  wywołanych 
zmianami bazy monetarnej, służy mnożnik kreacji pieniądza.
Wielkość  podaży  pieniądza  o  najwyższym  stopniu  płynności, 
oznaczonego  symbolem  M1,  obejmującego  pieniądz  gotówkowy  w 
obiegu (M

1

) oraz wkład na żądanie 

(a  vista)  w  systemie  bankowym  (M

w

),  ustala  się  wg  poniższej 

formuły:

M1=B

m

*m

p

,

Stąd m

p

 (mnożnik kreacji pieniądza):

m

P

= M1/B

m

gdzie  B

m 

-  baza  monetarna  (pieniężna),  która  jest 

sumą  pieniądza  gotówkowego  w  obiegu  (M

1

)  oraz 

rezerw gotówkowych systemu bankowego (R

b

). 

Można to zapisać następująco:
B

m

= M

L

+ R

b

.

Baza 

monetarna 

jest 

nazywana 

często 

„pieniądzem  wielkiej  mocy”,  gdyż  w  procesie 
kreacji pieniądza następuje jej zwielokrotnienie.

Przyjmując,  że  M1=  M

L

+M

w

  oraz  B

m

=M

l

+R

b 

i  dzieląc  M1 

przez B

m, 

można zapisać:

m

p

=M

l

+M

w

/M

l

+R

b

Dzieląc licznik  i mianownik prawej strony  równania przez 
M

w, 

otrzymujemy  formułę  mnożnika  kreacji  pieniądza  w 

następującej postaci:
m

p

=M

L

+M

w

/M

L

+R

b

Gdzie:  M

L

/M

w 

–  stosunek  pieniądza  gotówkowego  (M

L

)  do 

całkowitej  sumy  wkładów  w  bankach  handlowych  (M

w

), 

wyrażający  stopę  ubytku  gotówki  z  systemu  bankowego  u, 
R

b

/M

w 

–  stosunek  rezerw  gotówkowych  (obowiązkowych  i 

nadwyżkowych  -  R

b

)  do  całkowitej  sumy  wkładów  w  bakach 

handlowych  (M

w

),  określający  stopę  faktycznych  rezerw  banku 

(r

f

).

Po  podstawieniu  tych  symboli  do 
powyższego 

równania 

mnożnik 

kreacji 

pieniądza 

przyjmuje 

następującą postać:
m

p

=(u+1)/(u+r

f

)

Stopa Dyskontowa

Obliczenia  dyskonta  dokonuje  się  za 
pomocą następującego wzoru: 

O=(W*d*t)/100*360

Gdzie: 
O – kwota odsetek z tytułu dyskonta; 
W – suma weksla, 
d- stopa dyskontowa w skali rocznej; 
t  –  liczba  dni  pozostających  do  daty 
płatności weksla.

Przykład

Jeśli np. bank przyjął do dyskonta 
weksla  na  sumę  100 000  zł,  przy 
stopie  dyskontowej  30%,  a  do 
dnia  płatności  pozostało  60  dni, 
to  odsetki  z  tytułu  dyskonta 
wyniosą:
100 000*30*60/100*360=5000 zł
Posiadacz  weksla  otrzyma  za 
niego  w  banku,  po  potrąceniu 
odsetek, kwotę 95 000zł.

Rodzaje kredytów



Kredyt krótkoterminowy



Kredyt średnioterminowy



Kredyt długoterminowy

KONIEC

Malwina 
Biel

Agata 

Wedman