Zakażenia przewodu
pokarmowego wywołane prze
Yersinia enterocolitica i Yersinia
pseudotuberculosis
Zakażenia przewodu
pokarmowego wywołane prze
Yersinia enterocolitica i Yersinia
pseudotuberculosis
Jersionioza- ostra lub przewlekła
odzwierzęca choroba zakaźna wywołana
przez pałeczki z rodzaju Yersinia, należące
do gatunku Y. enterocolitica i Y.
pseudotuberculosis
Y. enterocolitica i Y. pseudotuberculosis -
jersinioza ludzi i zwierząt
Y. pestis - dżuma
Gram (-) ujemne, małe ziarniniako-pałeczki, barwią się
biegunowo błękitem metylenowym, należą do rodziny
Enterobacteriaceae.
Pleomorfizm
Nie wytwarzają przetrwalników i typowej otoczki
Tlenowce lub warunkowe beztlenowce- rosną w warunkach
tlenowych i beztlenowych
Rosną na podłożach zwykłych w temp. 22-29
0
C, mogą
namnażać się w temp. 4-8
O
C
,
w niskich temp. zdolne są do
wytwarzania ciepłostałej enterotoksyny odpowiedzialnej za
występowanie biegunki u ludzi i zwierząt
Szczepy Y. enterocolitica serotyp 3 i 9 wytwarzają beta-
laktamazę
Na podstawie różnic w budowie antygenu
somatycznego O wyróżniono w obrębie gatunku Y.
enterocolitica ponad 70 grup serologicznych, natomiast
w obrębie gatunku Y. pseudotuberculosis 6 grup i 4
podgrupy
Większość chorobotwórczych dla człowieka pałeczek Y.
enterocolitica zaliczana jest do biotypu 2, 3 i 4, do
grupy serologicznej O3, O8, O9 i O5,27
Chorobotwórcze dla człowieka pałeczki Y.
pseudotuberculosis zaliczane są głównie do grupy
serologicznej I i III.
Polska: O3 (Y. enterocolitica) i grupa I (Y.
pseudotuberculosis)
Chorobotwórczość pałeczek Yersinia wiąże
się z występowaniem w komórkach tych
drobnoustrojów plazmidu wirulencji pYV, w
DNA którego zlokalizowane są geny
odpowiedzialne za wytwarzanie
zewnątrzkomórkowych białek decydujących
o ich zdolności inwazyjnych oraz
namnażaniu się w makrofagach i
fibroblastach.
Pałeczki Yersinia są wrażliwe na ogrzewanie
i powszechnie stosowane środki
dezynfekcyjne
Szeroko rozpowszechnione w środowisku
Ze względu na dużą oporność na czynniki fiz-
chem oraz znaczne możliwości adaptacyjne poza
organizmem gospodarza , są często izolowane z
wód powierzchniowych, gleby, roślin, paszy
Rezerwuarem i źródłem zakażenia dla
człowieka są domowe i dziko żyjące zwierzęta
(świnie, gryzonie, króliki, owce, kozy, bydło,
konie, psy, koty, zwierzęta płowe, lisy, a wśród
ptaków: indyki, kaczki, gęsi, gołębie, bażanty,
kanarki
Epidemiologia
Do zakażenia dochodzi głównie na drodze pokarmowej
w następstwie spożycia produktów spożywczych
przeważnie pochodzenia zwierzęcego ,
zanieczyszczonych pierwotnie (produkty pochodzące
od zwierząt chorych) lub wtórnie odchodami zwierząt
albo ludzi chorych lub nosicieli
Najczęściej po spożyciu niedogotowanego mięsa
wieprzowego, zanieczyszczonego fekaliami podczas
uboju, niepasteryzowanego mleka, zakażonych
produktów roślinnych oraz wody zanieczyszczonej
odchodami zwierząt i ludzi
Możliwe zakażenie człowiek-człowiek (rzadko),
najczęściej jako zakażenie rodzinne, szpitalne
Drogi szerzenia
Wrota zakażenia- przewód pokarmowy
Okres wylęgania- od kilku godzin do kilku lub
kilkunastu dni
Wydalanie- wydalanie bakterii z kałem w
okresie występowania objawów żołądkowo-
jelitowych, do wielu tygodni po ich ustąpieniu.
Okres zaraźliwości w okresie wydalania
zarazka
Szczególnie wrażliwe na zakażenie są dzieci
do 5 roku życia (stany biegunkowe), i osoby
starsze z niewydolnym układem
immunologicznym (posocznice), w następnej
kolejności dzieci powyżej 5 r.ż. i młodzież
(zespół rzekomego zapalenia wyrostka
robaczkowego) oraz dorośli .
Przebycie zakażenia stymuluje wytwarzanie
swoistych przeciwciał, nie jest jednak
określone ich znaczenie ochronne przy
reinfekcjach
Odporność populacji
Zakażenie na drodze pokarmowej
Adherencja i kolonizacja nabłonka jelit →
wytwarzanie toksyn→zapalenie jelita
cienkiego→objawy kliniczne i biegunka
Endotoksyna i enterotoksyna (LT)
Patogeneza
Kraje o klimacie umiarkowanym i chłodnym
Sezonowy wzrost zachorowań w okresach
zimnych i wilgotnych (późna jesień, zima)
Zachorowania sporadyczne, rzadziej
epidemiczne, opisano zakażenia szpitalne
Występowanie
Unieszkodliwienie źródła zakażenia trudne-
brak obowiązku badania zwierząt
hodowlanych na nosicielstwo pałeczek
Yersinia
Brak szczepionek uodparniających
Yersinioza należy do chorób podlegających
obowiązkowemu zgłaszaniu
Chorego hospitalizuje się wyłącznie ze
wskazań klinicznych
Postać jelitowa (65% zachorowań)- zapalenie jelita
cienkiego i okrężnicy, biegunka, gorączka, bóle brzucha,
wymioty, bolesne parcie na stolec (głównie dzieci)
Rzekomowyrostkowa postać jersiniozy- ropne,
retikulocytarne zapalenie węzłów chłonnych krezki z
gorączką i bolesnością w P dole biodrowym,
Reaktywne zapalenie stawów- (10-30% dorosłych)-
nawet kilka do kilkunastu dni po biegunce, głownie staw
kolanowy, skokowy, palców u rąk i nóg oraz nadgarstka,
rzadziej ZZSK
Rumień guzowaty, zmiany skórne lub zmiany w obrębie
tkanki łącznej
10% zakażeń bez biegunki, z ostrym zapaleniem gardła,
płuc, ropniakami opłucnej i ropniem płuca
KLINIKA
Posocznica
Zapalenie mięśnia sercowego
Zapalenie nerek
1. Postać jelitowa (1-11 dni okres inkubacji)- zapalenie
jelita cienkiego lub cienkiego i grubego
Objawy - gorączka, biegunka, bóle brzucha, wymioty
W badaniu kału obecność krwi i leukocytów
2. Postać pseudowyrostkowa
3. Postacie posocznicowe
4. lokalizacja pozajelitowa-ropne zapalenie skóry,
zapalenie gardła, płuc, szpiku, kości, ropni wątroby, nerek,
zakażenia u. moczowego, zapalenia opon m-r, zapalenia
gałki ocznej
5. Rumień guzowaty-80% u kobiet powyzej 20 roku życia
6. Reaktywne zapalenie wielostawowe
Y.enterocolitica
1. Zapalenie węzłów chłonnych krezki jelitowej- objawy
typowe zapalenia wyrostka (choroba Masshoffa), tylko węzły
krezki !!! (6-18 rok życia)
2. Zapalenie jelita cienkiego, żołądka oraz jelita
cienkiego i grubego- postać brzuszna jersiniozy, brak
swoistych objawów, obraz kliniczny zakażeń wywoływanych
przez pałeczki jelitowe
3. Bakteriemie i posocznice – śmiertelność powyżej 30%
(sprzyja podeszły wiek, marskość wątroby, cukrzyca, dializa)
4. Ropne zakażenia z rożną lokalizacją- ropna zapalenie
stawów kolanowych, żeber, opon m-r, ropnie wątroby, śledziony,
5. Szkarlatynopodobna gorączka-gorączka , bóle stawów,
zapalenie wielostawowe, objawy żołądkowo-jelitowe.
Endemicznie w Japonii i wschodnich krajach b. ZSRR
Y. pseudotuberculosis
Dodatni wynik badania bakteriologicznego z
kału, krwi, płynu otrzewnowego, wymazu z
gardła, śródopoercyjnie uzyskanych ww.
chłonnych krezki (wynik po 7-10 dniach)
Krew na podłoże do hodowli bakterii tlenowych
Badania serologiczne (postaci przewlekłe,
zmiany narządowe
Testy serologiczne ELISA, OA, HAB.-poziom
p/ciał IgA, IgM, IgG dla wydzielnuczych białek
Yop lub dla oczyszczonych antygenów O
(dynamika przeciwciał- 2-krotne badanie)
Diagnostyka
Y. enterocolitica- aminoglikozydy,
tetracykliny, biseptol, piperacylina,
cefalosporyny III, imipenem, fluorochinolony
Y. pseudotuberculosis- ampicylina,
tetracykliny, cefalosporyny, aminoglikozydy
Wskazane leczenie skojarzone:
amonoglikozyd +cefalosporyna III,
fluorochinolon + cefalosporyny III
Leczenie