AKTYWIZACJA
SENIORÓW DZIĘKI
NOWYM
TECHNOLOGIOM
Bodys Izabela
Gajos Joanna
Mazur Renata
AKTYWIZACJA
SENIORÓW DZIĘKI
NOWYM
TECHNOLOGIOM
Bodys Izabela
Gajos Joanna
Mazur Renata
Starzenie się społeczeństwa to problem,
który z każdym rokiem zyskuje na
znaczeniu w dobie globalizacji i zmian
demo-
graficznych. Problem ten jest wielo-
wymiarowy i dotyka wszystkich aspektów
naszego życia.
Kwestia
ta
odnosi
się
zarówno
do funkcjonowania pojedynczych osób, jak
i państw oraz społeczeństw. Podczas gdy
tego
naturalnego
etapu
życia
nie
unikniemy,
możemy
jednak
zrobić
wszystko, aby starość oznaczała godność i
aktywność.
Starość nie musi oznaczać bierności,
choroby, samotności, wręcz przeciwnie,
dzięki wydłużaniu się ludzkiego życia i
stałej poprawie jego jakości, w tym
także stanu zdrowia może być to czas
aktywnej realizacji własnych pasji i
marzeń. Czy to w ramach aktywności
zawodowej czy społecznej.
2012 rok był Europejskim Rokiem
Aktywności Osób Starszych
i Solidarności Międzypokoleniowej
KILKA WSKAZÓWEK
POMOCNYCH
W AKTYWIZOWANIU OSÓB
STARSZYCH
Podstawą zaangażowania seniorów
jest dobra motywacja, dlatego
trzeba
pamiętać
o potencjalnych korzyściach, jakie
osobom starszym daje aktywność
społeczna:
poczucie
własnej
wartości,
użyteczności dla innych
kontakty społeczne, często ucieczka
przed samotnością
Zachowanie
kondycji
psychicznej
i fizycznej
możliwość
realizacji
własnych pasji
rozwijanie
umiejętności, zdobywanie nowej wiedzy
poczucie dobrze wykorzystanego czasu
NALEŻY ZWRÓCIĆ UWAGĘ, IŻ:
seniorzy mają swoje przekonania,
budowaną
przez
lata
filozofię
życiową, którą często jest jeszcze
trudniej
zmienić
niż
przyzwyczajenia
osoby starsze mają swoje pasje,
którymi właśnie w jesieni życia
chcą
i
mogą
się
w pełni poświęcić
osoby starsze lubią być doceniane,
dowartościowywane, chcą odczuć
efekty swojej pracy
AKTYWIZACJA SENIORÓW DZIĘKI
NOWYM TECHNOLOGIOM
Termin electronic health (e-Health)
oznacza
„używanie
nowoczesnych
technologii informacji i komunikacji
celem zaspokojenia potrzeb obywateli
w zakresie opieki zdrowotnej”.
Zgodnie z celami nakreślonymi w
Strategii Lizbońskiej, tworzenie i
wdrażanie innowacji stanowi jeden z
zasadniczych celów rozwojowych Unii
Europejskiej. Polska jako członek Unii
Europejskiej potrzebuje innowacji we
wszystkich
obszarach
gospodarki,
zwłaszcza w ochronie zdrowia.
NOWE TECHNOLOGIE I FORMY
REALIZACJI AKTYWNOŚCI OSÓB
STARSZYCH
Technologie medyczne
Technologie pozwalające podnieść komfort
użytkowania obiektów
Technologie komputerowe wraz z
Internetem
Kawiarenki internetowe
Kluby Seniora
Uniwersytety Trzeciego Wieku
Społeczne Banki Czasu
Telefony komórkowe
Wolontariaty Seniorów
TECHNOLOGIE MEDYCZNE
Nowoczesne technologie medyczne
są nieodłącznym elementem współczesnej
medycyny. Innowacyjność w medycynie
to przede wszystkim:
dostęp
do
nowoczesnych
leków,
aparatury medycznej
sprzęt rehabilitacyjny np. łóżka i wózki
elektryczne
elektronizacja dokumentacji chorych i
wyników
badań
oraz
elektroniczne
przesyłanie badań do dalszej analizy
(zapewniają
możliwość
szybszej
i bardziej wiarygodnej diagnostyki i
terapii oraz obniżenia kosztów opieki
zdrowotnej).
technologia inteligentnego otoczenia
(umożliwiająca sterowanie oświetleniem
i ogrzewaniem, ostrzegająca o niebezpie-
czeństwach i powiadamiająca służby
medyczne czy ratunkowe).
Przykładem może być automatyczny
system
informujący
o
możliwości
wystąpienia upadku u osoby w starszym
wieku, kontrolujący przyjmowanie leków,
wyłączanie piekarnika czy zamykanie
okien.
możliwe
będzie
też
coraz
lepsze
monitorowanie
i
leczenie
chorób
przewlekłych. Rehabilitacja będzie mogła
w większym stopniu odbywać się w domu,
a niezbędna opieka zdrowotna – być
udzielona także poza domem, np. w
podróży.
niezwykle
istotna
będzie
funkcja
zabezpieczeń dla chorych z demencją,
zarówno w miejscu zamieszkania (dom,
szpital,
instytucja
opiekuńczo-
rehabilitacyjna), jak i w celu umożliwienia
swobody przemieszczania się poza domem.
tzw. inteligentne domy, staną się istotnym
wsparciem dla opiekunów osób starszych
i niepełnosprawnych. Umożliwią perso-
nelowi ochrony zdrowia wykonywanie prac
bardziej ukierunkowanych, gdzie więcej
czasu można przeznaczyć na bezpośredni
kontakt z pacjentem i realizację zadań
związanych ze zdrowiem podopiecznych
w zaawansowanym wieku.
komunikacja
elektroniczna
–
oprócz
łączności z systemem opieki zdrowotnej –
pozwoli
również
na
wspieranie
i wzmacnianie roli osób starszych
w społeczeństwie, dając im możliwość
uczestniczenia
w
życiu
społecznym,
politycznym, kulturalnym i towarzyskim.
TCHNOLOGIE POZWALAJĄCE
PODNIEŚĆ KOMFORT
UŻYTKOWANIA OBIEKTÓW
Dobrze zaprojektowane środowisko
życia może wpłynąć na standard i
jakość
użytkowania
danej
przestrzeni, a przede wszystkim
może
pozytywnie
wpłynąć
na rozwój interakcji społecznej osób
starszych oraz pobudzić do działania,
pozostawania
aktywnymi
i
przeciwdziałać
psychologicznym
skutkom ograniczeń osób starszych-
czyli poprawić komfort życia.
Dostępne dziś nowe technologie pozwalające
znacznie podnieść jakość i komfort użytko-
wania danych obiektów:
systemy wentylacji mechanicznej, regulacja
wilgotności powietrza, stosowanie filtrów
zapachowych, które znacząco wpływają na
jakość powietrza
stosowanie
nowoczesnych
materiałów
wykończeniowych
niepochłaniających
zapachów i odpornych na zabrudzenie
(wykładziny, zasłony) wpływają na elimina-
cję nieprzyjemnych zapachów, jak i estetykę
wnętrz
systemy klimatyzacji, regulacji temperatury,
pozwalają na
kontrolę
temperatury
i zapobieganie przeciągom
materiały akustyczne umożliwiają zapewnienie
ciszy i spokoju, a także tłumienie drgań i
hałasów z okolicy budynku
stosowanie sterowanych żaluzji i rolet, które
zapobiegają nadmiernemu nasłonecznieniu
stosowanie
dużych
przeszkleń,
ogrodów
zimowych, korytarzy łączących sąsiadujące
budynki,
pozwalających
na
kontakt
z
otoczeniem bez konieczności opuszczania
obiektu.
Miejsca takie zarówno w domu opieki, jak
i innych obiektach często są miejscem spotkań,
różnych aktywności wspólnych i sprzyjają
podniesieniu jakości kontaktów społecznych, a
co za tym idzie przeciwdziałają samotności
wśród osób starszych.
o
W funkcjonowaniu osób starszych i
opiece
nad
nimi
będzie
prawdopodobnie
wzrastać
rola
robotów. Już obecnie testuje się
wiele małych kreatywnych robotów
huma-noidalnych,
np.
w
projektowaniu
usług
wspomaganych przez robota w
domu dla osób w podeszłym wieku z
łagodnym zaburzeniem czynności
poznawczych.
TECHNOLOGIE KOMPUTEROWE
WRAZ Z INTERNETEM
Okazuje się, że technika
przyciąga starszych.
Coraz więcej osób po 50 i 60
roku życia potrafi korzystać
z komputera oraz Internetu. Co więcej, dla
niektórych jest to narzędzie pracy
i komunikowania się z rodziną i wnukami.
Seniorzy doceniają zdobycze techniki, wiele
z nich szybko opanowało podstawową
wiedzę na temat komputera i innych
dobrodziejstw techniki. Ci którzy jeszcze się
wahają, na pewno już niedługo przełamią
obawy pod wpływem wsparcia i pomocy
rodziny.
KAWIARENKI INTERNETOWE
Ta nowoczesna forma aktywizacji seniorów
powstała m.in. w Chęcinach. Projekt ten
polega
na
utworzeniu
w
bibliotece
kawiarenki internetowej, w której osoby
starsze mogą oswajać się z komputerem,
nabywać
wiedzę
i umiejętności komputerowe oraz poznawać
nowoczesne systemy komunikacji. Istotą tego
projektu jest przede wszystkim integracja
i aktywizacja seniorów oraz polepszenie
jakości życia starszego człowieka.
Z charakterystyki polskich internautów w wieku
powyżej 50. r.ż. wynika, że polscy seniorzy, podobnie
jak ich rówieśnicy w innych krajach, najczęściej
szukają w sieci aktualnych wiadomości o świecie lub
informacji zdrowotnych, następnie treści związanych
z turystyką lub o charakterze rozrywkowym.
Najrzadziej szukają za pośre-dnictwem tego medium
pracy lub czytają blogi.
Co ciekawe, seniorzy łączą korzystanie z Internetu z
użyciem innych mediów, tj. podczas przebywania w
sieci najczęściej słuchają radia lub oglądają
telewizję,
co
może
być
związane
z faktem, iż dla tej grupy wiekowej głównym
źródłem informacji pozostaje telewizja i radio.
Internauci powyżej 50. r.ż. są stosunkowo
aktywni na portalach społecznościowych –
korzysta z nich prawie 70% osób w wieku 50-64
lat oraz 50% tych, którzy ukończyli 65. rok życia.
Warto podkreślić, że robią to, chociaż mają opory
przed umieszczaniem w Internecie swoich zdjęć
oraz są grupą wiekową najmniej ufną wobec
informacji znalezionych w sieci. Seniorzy w
świecie
wirtualnym
szukają
danych
o produktach, o połowę rzadziej niż inne grupy
wiekowe dokonują zakupów w sieci, niewielki
odsetek osób po ukończeniu 60. r.ż. korzysta
z bankowości online, zaś do komunikacji online
najczęściej
wykorzystują
(ok. 70%).
KLUBY SENIORA
Kluby
Seniora
to
-
mówiąc
najprościej - miejsca spotkań osób
starszych. Są to grupy nieformalne,
tworzone
spontanicznie
i
pro-
wadzone przez samych seniorów,
choć najczęściej wspierane przez
jednostki, przy których powstają.
Większość Klubów funkcjonuje przy:
- organizacjach pozarządowych,
- ośrodkach kultury,
- spółdzielniach mieszkaniowych
- parafiach
W Klubie Seniora można się spotkać
np. z sąsiadem czy sąsiadką w podobnym wieku
i wspólnie z nimi spędzić czas w miłej
atmosferze. Taka właśnie jest idea Klubów
Seniora - mają integrować i wspierać aktywność
osób starszych, ale przede wszystkim zapewniać
im dobre towarzystwo, w pobliżu miejsca
zamieszkania.
UNIWERSYTETY TRZECIEGO
WIEKU
Pierwszy taki Uniwersytet powstał w
Polsce
w 1975roku w Warszawie, a obecnie
w Polsce funkcjonuje ponad 300
takich
Uniwersytetów
m.in.
w
Gdańsku,
Łodzi,
Krakowie
czy
Rzeszowie
(1983r.).
Istotą
jest
aktywizacja
seniorów
a
także
wykorzystanie ich zasobów wiedzy i
doświadczeń życiowych na rynku
pracy
.
Do działań aktywizacyjnych Uniwersytetu
Trzeciego Wieku należą m.in.:
kształcenie ustawiczne osób starszych
rozwijanie ich sprawności fizycznej
i intelektualnej
rozwijanie zainteresowań i talentów
propagowanie różnorodnych form ruchu
np. turystykę pieszą, rowerową i kajakarstwo
wolontariat seniorów
Uniwersytety umożliwiają naukę języków
obcych,
naukę
obsługi
komputera
czy
korzystanie
z Internetu. Oferują także różnorodne imprezy
integracyjne, warsztaty artystyczne, turnieje
sportowe, konkursy czy wyjazdy.
SPOŁECZNE BANKI CZASU
Pomysł zorganizowania takiej formy aktywności dla
seniorów
został
zaczerpnięty
ze
Stanów
Zjednoczonych. W Polsce taki Bank Czasu
skupiający osoby starsze powstał w Tczewie. Bank
czasu to nieformalna sieć wymiany usług, w której
walutą jest czas. Buduje ona relacje zaufania
pomiędzy uczestnikami, aktywizuje ich do działań
na rzecz innych. Uczestnicy organizują sobie
wspólne wycieczki czy spotkania integracyjne.
W Banku oferowane jest wykonywanie różnych
czynności, od np. spaceru, nauki obsługi
komputera po naukę szydełkowania czy języka
obcego. Partnerami w działaniach Banku Czasu są
m.in.: Polski Związek Emerytów Rencistów
i Inwalidów, Tczewski Uniwersytet III Wieku
i Polskie Towarzystwo Stwardnienia Rozsianego.
TELEFONY KOMÓRKOWE
Telefony komórkowe z biegiem lat
przestają
być
domeną
młodych
i dorosłych. Coraz liczniejszą i coraz
bardziej wymagającą grupą odbiorców
stają się ludzie starsi. Nie ma się czemu
dziwić, telefon nie jest narzędziem
służącym tylko
do rozrywki i pracy.
Zapewnia kontakt
z bliskimi, a w wielu
nagłych przypadkach
potrafi uratować życie.
WOLONTARIATY SENIORÓW
Jedną z metod aktywizacji osób
starszych jest wolontariat, czyli
dobrowolna praca na rzecz innych
osób za którą wolontariusz nie
otrzymuje
wynagrodzenia.
Specyficzną, bardzo popularną formą
aktywności osób starszych na rzecz
innych jest działanie w różnego
rodzaju kołach parafialnych czy
zespołach
charyta-tywnych
tworzonych przy parafiach czy też
w
ramach
Caritasu.
Większość
wolontariuszy w tych grupach to
kobiety. Niestety mężczyźni na razie
w mniejszym stopniu angażują się w
tę formę aktywności.
Reasumując, w opiece zdrowotnej,
zwłaszcza
w
systemie
ochrony
zdrowia
osób
starszych,
coraz
szersze
zastosowanie
znajdują
technologie
informacyjne
i
komunikacyjne.
Ze
względu
na
starzenie
się
społeczeństwa,
w nadchodzących latach coraz więcej
osób będzie czerpać korzyści z
nowoczesnych
technologii.
Doprowadzi to do podniesienia
skuteczności
leczenia
i
bezpieczeństwa zdrowotnego oraz
poprawy
jakości
życia
osób
starszych.
Należy
jednak
pamiętać,
że
zaawansowane technologie typu e-
health mają szereg zalet, ale też
niosą ze sobą wiele zagrożeń i
wyzwań, w tym etycznych (np.
zachowanie prywatności pacjenta,
wydawanie leków bez kontaktu
z lekarzem).
BIBLIOGRAFIA
Parnowski Tadeusz, Rola uniwersytetów trzeciego wieku jako
skutecznego narzędzia aktywizacji osób starszych, Zdrowe
starzenie się: Biała Księga, Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR,
Warszawa 2013r.
Schimanek Tomasz, Wejcman Zbigniew, Aktywni Seniorzy,
Inspirator dla organizacji, Wyd. Instytutu Spraw Publicznych,
Warszawa 2012r.
Madziak-Grabowska
Monika,
Architektura-Czasopismo
Techniczne,
Wydawnictwo
Politechniki
Krakowskiej,
Współczesne
technologie
a komfort życia ludzi starszych 2A/1/2011
Schimanek Tomasz, Aktywizacja społeczna osób starszych,
Materiały edukacyjne dla pracowni dobra wspólnego,
Wydawnictwo Instytutu Spraw Publicznych, Warszawa 2012r.
Szmigielska Barbara, Bąk Anna, Hołda Małgorzata, Seniorzy
jako użytkownicy Internetu, Nauka 2/2012