PRZEDSTAWICIELSTWO
PRZEDSTAWICIELSTWO
Prawo cywilne
PRZEDSTAWICIELSTWO
•
Art. 95 K.c.
§
1.
Z
zastrzeżeniem
wyjątków
w
ustawie
przewidzianych albo wynikających z właściwości
czynności
prawnej,
można
dokonać
czynności
prawnej przez przedstawiciela.
§ 2. Czynność prawna dokonana przez przedstawiciela
w granicach umocowania pociąga za sobą skutki
bezpośrednio dla reprezentowanego.
Prawo cywilne
PRZEDSTAWICIELSTWO
Przedstawiciel to osoba, która składa własne oświadczenie
woli, ale ze skutkiem bezpośrednio dla podmiotu, który
reprezentuje
Koncepcja przedstawicielstwa opiera się na tzw. teorii
reprezentacji
Przedstawiciel składa własne oświadczenie woli – ma to
znaczenie dla oceny dobrej lub złej wiary i wad
oświadczenia woli przedstawiciela
Przedstawiciel może dokonać większości czynności
prawnych
Wyjątki: czynności, które mogą być dokonane wyłącznie
osobiście
sporządzenie i odwołanie testamentu - art. 944 § 2 k.c.
właściwość
czynności
może
również
przemawiać
przeciwko dokonaniu czynności przez przedstawiciela
(uznanie dziecka)
Prawo cywilne
PRZEDSTAWICIELSTWO
czynność prawna dokonana przez przedstawiciela w
granicach umocowania pociąga za sobą skutki
bezpośrednio dla reprezentowanego
kompetencja do dokonania czynności prawnej w imieniu
innej osoby
złożenie oświadczenia woli w imieniu reprezentowanego
nie dotyczy to innych czynności np. faktycznych
(dzierżenie - art. 338 k.c.)
aktów o charakterze uczuciowym - przebaczenia
Przez przedstawiciela można złożyć oświadczenie o
uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli
złożonego innej osobie pod wpływem błędu (wyrok SN z
dnia 24 kwietnia 2004 r., IV CKN 998/00, Lex, nr 55495).
Prawo cywilne
PRZEDSTAWICIELSTWO
•
Posłaniec
- przenosi oświadczenia woli innej osoby
•
Posłaniec nie składa własnego oświadczenia woli
(nie badamy
zdolności do czynności prawnych, ani
zrozumienia
oświadczenia).
Zastępca pośredni
- osoba, która dokonuje czynności
prawnej we własnym imieniu, ale na rachunek innej
osoby
•
np. komisant - art. 765 k.c.
Jednoosobowy organ osoby prawnej
(teoria organów
)
Prawo cywilne
PRZEDSTAWICIELSTWO
•
Przykład:
umowa zostaje podpisana przez określoną
osobę przy użyciu nazwiska innej osoby
Nie jest to działanie w imieniu osoby, której nazwiska
użyto
Nie stosuje się art. 95 § 2 ani też art. 103 k.c.
Por. wyrok SN z dnia 7 października 2005 r., IV CK
128/05, Lex, nr 186897)
Prawo cywilne
PRZEDSTAWICIELSTWO - UMOCOWANIE
•
Umocowanie oznacza przyznanie przedstawicielowi
kompetencji do dokonywania czynności prawnych
objętych zakresem przedstawicielstwa
Źródło umocowania
osoby reprezentowanej - Art. 96
k.c.
Umocowanie do działania w cudzym imieniu może
opierać się
na ustawie (przedstawicielstwo ustawowe)
albo
na
oświadczeniu
reprezentowanego
(pełnomocnictwo)
Prawo cywilne
PRZEDSTAWICIELSTWO - Źródła
Źródła przedstawicielstwa można podzielić
na:
przedstawicielstwo
ustawowe
(gdy
umocowanie
wynika z przepisu ustawy)
pełnomocnictwo
(gdy umocowanie wynika z czynności
prawnej)
zdolność do reprezentowania
w
przypadku
przedstawicielstwa
ustawowego
zdolność do reprezentowania wymaga posiadania
pełnej zdolności do czynności prawnych
w przypadku pełnomocnictwa wystarczy ograniczona
zdolność do czynności prawnych
Prawo cywilne
PRZEDSTAWICIELSTWO USTAWOWE
•
Przedstawicielstwo
ustawowe
jest
związane
z
określonym stosunkiem prawnym, z którego wynika
umocowanie dla przedstawiciela
przedstawicielstwo ustawowe rodziców w stosunku do
dziecka pozostającego pod ich władzą rodzicielską,
(bezpośrednio z ustawy)
wzajemne przedstawicielstwo ustawowe wspólników spółki
cywilnej (bezpośrednio z ustawy)
przedstawicielstwo ustawowe opiekuna oraz kuratora
względem osób ubezwłasnowolnionych oddanych pod
opiekę lub kuratelę (orzeczenie sądu)
Prawo cywilne
PEŁNOMOCNICTWO
•
Pełnomocnictwo
polega
na
umocowaniu
przedstawiciela (pełnomocnika) poprzez czynność
prawną
Pełnomocnictwo
jest
jednostronną
czynnością
mocodawcy
Pełnomocnik nie ma obowiązku podejmowania
czynności w imieniu mocodawcy
Dla skutecznego umocowania pełnomocnika nie jest
również
potrzebne
przyjęcie
przez
niego
pełnomocnictwa
Prawo cywilne
PEŁNOMOCNICTWO
•
Mocodawca zachowuje zawsze prawo do osobistego
dokonania czynności
Mocodawca
może
zobowiązać
się
wobec
pełnomocnika, że sam czynności prawnej nie dokona
w przypadku naruszenia zobowiązania względem
pełnomocnika
ponosi
odpowiedzialność
odszkodowawczą
nie narusza jednak skuteczności dokonanej przez
niego czynności prawnej
Prawo cywilne
PEŁNOMOCNICTWO
•
Nie można udzielić pełnomocnictwa do dokonywania
wszelkich czynności prawnych, gdyż pełnomocnictwo
takie
stwarzałoby
zbyt
duże
zagrożenie
dla
mocodawcy
Każde pełnomocnictwo musi mieć określony zakres
umocowania
upoważnienia do dokonywania czynności faktycznych
– np. do przeglądania akt - nie jest równoznaczne z
pełnomocnictwem do czynności prawnych (wyrok SN z
dnia 8 maja 2003 r., II CKN 46/01, Lex, nr 121714)
Prawo cywilne
PEŁNOMOCNICTWO
•
Dopuszczalność
dorozumianego
udzielenia
pełnomocnictwa
pełnomocnictwo może być udzielone także w sposób
dorozumiany
Przykład:
umocowanie
płynące
z
kompetencji
wynikających ze struktury osoby prawnej dla osób
zajmujących się określonymi sprawami w określonej
jednostce organizacyjnej tej osoby prawnej (sprawy prawa
pracy)
Prawo cywilne
JAWNOŚĆ DZIAŁANIA PEŁNOMOCNIKA
•
W cudzym imieniu działa tylko ten, kto ujawnia wobec
osoby trzeciej, że zarówno skutki dokonywanej czynności
prawnej, jak i rola stron tej czynności mają dotyczyć osoby
reprezentowanej (tzw. contemplatio domini) (wyrok SA w
Krakowie z dnia 13 stycznia 1999 r., I ACa 851/98, TPP
2003, nr 4, s. 99).
zatrudnienie na stanowisku, z którym wiąże się
wystawiane faktur zawierających wezwanie do zapłaty w
określonym terminie, jest równoznaczne z udzieleniem
przez
pracodawcę
stałego
pełnomocnictwa
do
dokonywania tych czynności (stałe pełnomocnictwo do
dokonywania czynności) (wyrok SN z dnia 23 października
2001 r., I CKN 323/99, OSNC 2002, nr 7-8, poz. 94)
Prawo cywilne
STOSUNEK PODSTAWOWY (wewnętrzny)
Umocowanie
do
działania
w
charakterze
pełnomocnika może wynikać także z czynności
prawnej dwustronnej, będącej źródłem stosunku
obligacyjnego
W przypadku
umowy zlecenia
umocowanie wynika z
samej umowy, bez potrzeby dokonywania w tym zakresie
jednostronnej czynności prawnej polegającej na udzieleniu
pełnomocnictwa
Art. 734 § 2 k.c. „w braku odmiennej umowy zlecenie
obejmuje umocowanie do wykonania czynności w imieniu
dającego zlecenie”
Prawo cywilne
STOSUNEK PODSTAWOWY (wewnętrzny)
Art. 734 § 2 nie uchybia przepisom o formie
pełnomocnictwa
jeśli zlecenie obejmuje np. sprzedaż nieruchomości
mocodawcy przez pełnomocnika, to obok umowy zlecenia -
niewymagającej szczególnej formy - powinna być dokonana
jednostronna czynność prawna, polegająca na udzieleniu
pełnomocnictwa (w formie szczególnej)
Rozszerzenie zakresu art.734 – art.750 k.c. umowy o
świadczenie usług, do których przepisy o zleceniu stosuje
się odpowiednio
Prawo cywilne
STOSUNEK
PODSTAWOWY
(wewnętrzny/zewnętrzny)
Sfery działania pełnomocnika
wewnętrzna (w stosunku do mocodawcy)
zewnętrzna (w stosunku do osób trzecich)
W/w sfery są od siebie niezależne
Odpowiedzialność pełnomocnika na niewykonania lub
nienależyte wykonania zobowiązania na podstawie
stosunku podstawowego
Potrzeba ochrony zaufania osób trzecich
Prawo cywilne
PEŁNOMOCNICTWO
•
Art. 97 k.c.
Osobę
czynną
w
lokalu
przedsiębiorstwa
przeznaczonym
do
obsługiwania
publiczności
poczytuje się w razie wątpliwości za umocowaną do
dokonywania czynności prawnych, które zazwyczaj
bywają dokonywane z osobami korzystającymi z usług
tego przedsiębiorstwa
zabezpieczenie interesów osób korzystających z usług
przedsiębiorstwa, jeżeli dokonują one czynności prawnych
w lokalu tego przedsiębiorstwa
Prawo cywilne
PRZEDSTAWICIELSTWO
/
PEŁNOMOCNICTWO
•
Prowadzący przedsiębiorstwo, w którego lokalu
dokonywana jest czynność prawna - osoba fizyczną,
prawna, jak również jednostka organizacyjna, o której
mowa w art. 33
1
k.c.
Przedsiębiorstwo - definicja w art. 55
1
k.c.
dokonanie czynności przez osobę czynną w lokalu
przedsiębiorstwa
domniemanie umocowania - zastosowanie także do osób
podpisujących w imieniu banku umowę kredytową (wyrok
SN z dnia 14 maja 2002 r., V CKN 1667/00, Pr. Bank. 2003,
nr 1, poz. 39).
osoba czynna w lokalu przedsiębiorstwa musi dokonać
tylko takich czynności, które mieszczą się w zakresie
czynności zazwyczaj wykonywanych w lokalu tego
przedsiębiorstwa z osobami korzystającymi z jego usług
Prawo cywilne
PRZEDSTAWICIELSTWO
•
każdy, kto w lokalu tego przedsiębiorstwa zawrze umowę
tego rodzaju, jakie zwykle są zawierane w tym lokalu,
może się spodziewać, że jej skutki prawne powstaną
bezpośrednio dla przedsiębiorcy (por. wyrok SN z dnia 12
grudnia 1997 r., III CKN 160/97, OSNC 1998, nr 6, poz.
100).
?
ustawowe
źródło
pełnomocnictwa,
które
przypomina bardziej przedstawicielstwo ustawowe
? domniemanie pełnomocnictwa, które może zostać
obalone
poprzez
wykazanie
odmiennej
woli
mocodawcy lub złej wiary osoby powołującej się na to
domniemanie
Prawo cywilne
Pełnomocnictwo procesowe
obejmuje umocowanie do
dokonywania czynności procesowych wywołujących skutki
w sferze prawa materialnego.
Zgodnie z art. 91 pkt 4 k.p.c., pełnomocnictwo procesowe
obejmuje z samego prawa umocowanie do zawarcia ugody,
zrzeczenia się roszczenia oraz uznania powództwa.
Mocodawca
ponosi
ryzyko
ujemnych
skutków
niestarannego
zachowania
się
profesjonalnego
pełnomocnika procesowego (tak postanowienie SN z dnia
22 marca 1999 r., III CKN 76/99, Biul. SN 1999, nr 6, poz.
11)
Jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika procesowego, sąd
zawiadamia o terminie posiedzenia jawnego tylko tego
pełnomocnika, a gdy jest kilku pełnomocników jednej
strony - prawnie dla niej skuteczne jest zawiadomienie o
rozprawie jednego z tych pełnomocników
Prawo cywilne
PEŁNOMOCNICTWO - RODZAJE
•
Pełnomocnictwo ogólne
Pełnomocnictwo rodzajowe
Pełnomocnictwo szczególne
kryterium - przedmiotowy zakresu umocowania
pełnomocnika
PROKURA (pełnomocnictwo handlowe)
Prawo cywilne
PEŁNOMOCNICTWO RODZAJE
•
Pełnomocnictwo ogólne
(Art. 98 k.c )
Pełnomocnictwo ogólne obejmuje umocowanie do
czynności zwykłego zarządu
Do czynności przekraczających zakres zwykłego
zarządu potrzebne jest pełnomocnictwo określające
ich rodzaj, chyba że ustawa wymaga pełnomocnictwa
do poszczególnej czynności
Prawo cywilne
PEŁNOMOCNICTWO
Rozróżnienie
czynności
zwykłego
zarządu
od
przekraczających zwykły zarząd ma znaczenie dla
ustalenia przedmiotowego zakresu umocowania
Pojęcie zwykłego zarządu
- w ramach zwykłego zarządu
dokonuje się czynności związanych z bieżącą eksploatacją
określonej masy majątkowej (np. zarząd budynkiem)
nie jest możliwe konstruowanie katalogu czynności
prawnych mieszczących się w ramach zwykłego zarządu. O
rodzajach czynności zwykłego zarządu musza przesądzać
okoliczności konkretnego przypadku
czynność prawna polegająca na zbyciu nieruchomości lub
ustanowieniu na niej ograniczonego prawa rzeczowego
jest czynnością przekraczającą zwykły zarząd (zob. np.
wyrok SN z dnia 4 listopada 1998 r., II CKN 866/97, OSNC
1999, nr 3, poz. 66).
Prawo cywilne
PEŁNOMOCNICTWO RODZAJE
•
Pełnomocnictwo rodzajowe
obejmuje umocowanie do
dokonywania czynności określonego rodzaju ( np.
zawieranie
umów
sprzedaży
przez
pośrednika
nieruchomości).
Pełnomocnictwo rodzajowe powinno określać rodzaj
czynności prawnej objętej umocowaniem oraz jej
przedmiot
Jeżeli rodzaj czynności prawnej nie jest w pełnomocnictwie
określony w sposób wyraźny, do ustalenia rzeczywistej woli
reprezentowanego
mają
zastosowanie
reguły
interpretacyjne
obowiązujące
przy
tłumaczeniu
oświadczeń woli (wyrok SN z dnia 4 listopada 1998 r., II
CKN 866/97, OSNC 1999, nr 3, poz. 66).
Prawo cywilne
PEŁNOMOCNICTWO RODZAJE
Pełnomocnictwo szczególne
obejmuje umocowanie do
dokonania konkretnych i oznaczonych czynności
prawnych
pełnomocnictwa do złożenia oświadczenia o zawarciu
związku małżeńskiego (art. 6 k.r.o.),
pełnomocnictwa do zbycia przedsiębiorstwa, oddania
przedsiębiorstwa do czasowego korzystania oraz do
zbywania i obciążania nieruchomości (art. 109
3
k.c.).
upoważnienie do tzw. podpisania umowy stanowi
umocowanie do złożenia takiego oświadczenia (tak wyrok
SN z dnia 8 lutego 2007 r., I CSK 406/06, Lex, nr 274237).
Prawo cywilne
PEŁNOMOCNICTWO - FORMA
•
Forma wymagana ze względu na ważność czynności
prawnej
K.c. wprowadza istotne wyjątki od zasady dowolności
formy w odniesieniu do formy pełnomocnictwa (art. 60
k.c.)
Art. 99 § 2 k.c.
Pełnomocnictwo ogólne
powinno być
pod rygorem nieważności udzielone na piśmie.
forma pisemna jest zastrzeżona ad solemnitatem
Prawo cywilne
PEŁNOMOCNICTWO – FORMA
Zachowanie innych form szczególnych jest konieczne przy
udzielaniu pełnomocnictwa tylko w takich przypadkach,
gdy dana forma szczególna w odniesieniu do konkretnej
czynności prawnej jest zastrzeżona pod rygorem
nieważności.
Np. udzielenia pełnomocnictwa do przejęcia długu (art.
522 k.c.), do zawarcia umowy leasingu (art. 709
2
k.c.), do
złożenia oświadczenia o poręczeniu (art. 876 § 2 k.c.)
gdy szczególna forma czynności prawnej jest wymagana
tylko dla celów dowodowych (ad probationem) lub dla
wywołania szczególnych skutków czynności prawnej (ad
eventum), udzielenie pełnomocnictwa może nastąpić w
dowolnej formie
Prawo cywilne
PEŁNOMOCNICTWO – FORMA NASTĘPCZA
•
Jeżeli do ważności czynności prawnej potrzebna jest
szczególna forma, pełnomocnictwo do dokonania tej
czynności powinno być udzielone w tej samej formie
(Art. 99 § 1 k.c.)
Związanie formy pełnomocnictwa z formą przewidzianą ad
solemnitatem dla czynności prawnej, do dokonania której
pełnomocnictwo ma być udzielone.
Np. pełnomocnictwo m.in. do sprzedaży nieruchomości, do
ustanowienia odrębnej własności lokalu, do zawarcia
umowy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością - dla tych
czynności przewidziana jest forma aktu notarialnego
Prawo cywilne
PEŁNOMOCNICTWO
•
Pełnomocnictwo do złożenia oświadczenia woli o zawarciu
związku małżeńskiego (także tzw. konkordatowego)
wymaga zachowania formy pisemnej z podpisem urzędowo
poświadczonym
Istotne jest, aby treść pełnomocnictwa wskazywała, z kim
małżeństwo ma być zawarte.
Sama czynność wymaga zgody sądu, udzielanej z ważnych
powodów (art. 6 k.r.o.)
Prawo cywilne
PEŁNOMOCNICTWO ŁĄCZNE
Jeżeli mocodawca ustanowił kilku pełnomocników z
takim samym zakresem umocowania, każdy z nich
może działać samodzielnie, chyba że co innego
wynika z treści pełnomocnictwa. Przepis ten stosuje
się
odpowiednio
do
pełnomocników,
których
pełnomocnik sam dla mocodawcy ustanowił (Art. 107
K.c.)
Pełnomocnictwo do dokonania czynności może być
udzielone jednocześnie kilku osobom z takim samym
zakresem umocowania
Każdy z pełnomocników może działać samodzielnie w
imieniu mocodawcy
Mocodawca w treści pełnomocnictwa może jednak
zdecydować, że muszą one działać łącznie - tzw.
pełnomocnictwo łączne
Prawo cywilne
PEŁNOMOCNICTWO – Ograniczenia
Okoliczność, że pełnomocnik jest ograniczony w
zdolności do czynności prawnych, nie ma wpływu na
ważność czynności dokonanej przez niego w imieniu
mocodawcy (Art. 100 k.c.)
Uzasadnienie art. 100 k.c. można oprzeć na szczególnym
stosunku zaufania między mocodawcą a pełnomocnikiem.
Mocodawca
udzielając
pełnomocnictwa
osobie
ograniczonej w zdolności do czynności prawnych,
przyjmuje na siebie ryzyko dokonywania przez tę osobę
czynności dla niego niekorzystnych
Prawo cywilne
Odwołanie pełnomocnictwa
Pełnomocnictwo
może
być
w
każdym
czasie
odwołane, chyba że mocodawca zrzekł się odwołania
pełnomocnictwa z przyczyn uzasadnionych treścią
stosunku
prawnego
będącego
podstawą
pełnomocnictwa (Art. 101 k.c. § 1 k.c.)
Mocodawca może w każdym czasie pełnomocnictwo
odwołać
Odwołanie pełnomocnictwa jest jednostronną czynnością
prawną
Co do zasady pełnomocnik nie ma wpływu na odwołanie
pełnomocnictwa
Oświadczenie mocodawcy o odwołaniu pełnomocnictwa nie
wymaga złożenia go pełnomocnikowi.
Wystarczy złożenie tego oświadczenia osobie, z którą
pełnomocnik miał dokonać czynności prawnej
Prawo cywilne
Odwołanie pełnomocnictwa
Jeżeli umocowanie wynika z określonego stosunku
prawnego łączącego mocodawcę i pełnomocnika (umowa o
pracę, umowa o dzieło, umowa zlecenia itd.), odwołanie
pełnomocnictwa
nie oznacza jednoczesnego ustania tego
stosunku
Po odwołaniu pełnomocnictwa osoba ta zachowuje prawo
do wynagrodzenia za okres do czasu wygaśnięcia
podstawowego stosunku prawnego ( jeśli gotowa była do
wykonywania umowy)
Mocodawca
może
odwołać
pełnomocnictwo,
gdy
pełnomocnik straci jego zaufanie.
Przyczyna może być
obojętna
(np.subiektywne przekonanie mocodawcy)
Odwołanie pełnomocnictwa
nie wymaga zachowania
szczególnej formy
nawet wtedy, gdy forma taka jest
przewidziana dla udzielenia pełnomocnictwa
Prawo cywilne
Nieodwołalność pełnomocnictwa
Mocodawca może
zrzec się
odwołania pełnomocnictwa
Zrzeczenie się może nastąpić wyłącznie
z przyczyn
uzasadnionych treścią stosunku prawnego
będącego
podstawą pełnomocnictwa
Nie można odwołać pełnomocnictwa w okresie trwania
stosunku
podstawowego
będącego
oparciem
dla
pełnomocnictwa
Każdy
stosunek
prawny
rodzący
zobowiązanie
bezterminowe o charakterze ciągłym wygasa jednak po
wypowiedzeniu przez jedną ze stron (art. 365
1
k.c.)
Prawo cywilne
WYGAŚNIĘCIE UMOCOWANIA
Przyczyny ustania pełnomocnictwa:
śmierć mocodawcy
śmierć pełnomocnika
upływ terminu, na jaki pełnomocnictwo było
udzielone
dokonanie czynności, dla której było udzielone
pełnomocnictwo szczególne
ustanie stosunku prawnego, z którego wynikało
umocowanie
ubezwłasnowolnienie całkowite pełnomocnika
odwołanie pełnomocnictwa
Prawo cywilne
WYGAŚNIĘCIE UMOCOWANIA
Pełnomocnictwo nie gasnące ze śmiercią mocodawcy
Umocowanie wygasa ze śmiercią mocodawcy lub
pełnomocnika, chyba że w pełnomocnictwie inaczej
zastrzeżono
z
przyczyn
uzasadnionych
treścią
stosunku
prawnego
będącego
podstawą
pełnomocnictwa (Art. 101 § 2 k.c.)
trwanie stosunku podstawowego mimo śmierci tego, kto
powierzył wykonanie czynności prawnej; czynność prawna
musi być czynnością dokonaną w imieniu osoby, która ją
powierzyła
Np. art. 747 k.c , co do zasady zlecenie nie wygasa w razie
śmierci dającego zlecenie (kontynuacja sprawy sądowej w
Kancelarii)
Prawo cywilne
WYGAŚNIĘCIE UMOCOWANIA
Po
wygaśnięciu
umocowania
pełnomocnik
obowiązany jest zwrócić mocodawcy dokument
pełnomocnictwa,
Może żądać poświadczonego odpisu tego dokumentu;
wygaśnięcie umocowania powinno być na odpisie
zaznaczone (Art. 102 K.c.)
Mocodawca
może
dochodzić
zwrotu
dokumentu
potwierdzającego jego umocowanie w drodze powództwa
cywilnego
Pełnomocnik jest zainteresowany posiadaniem dowodu na
to, jaka była treść i zakres umocowania
Prawo cywilne
WYGAŚNIĘCIE UMOCOWANIA
Powódka, działając w imieniu własnym oraz swego
małoletniego syna, wniosła powództwo o zasądzenie
odszkodowania. Powódka powierzyła prowadzenie
powyższej
sprawy
pełnomocnikowi
w
osobie
adwokata. W trakcie toczącego się postępowania,
małoletni powód uzyskał pełnoletniość, ale sąd
pomimo tego nie zawiadamiał go o terminach
rozpraw,
poprzestając
na
zawiadomieniach
pełnomocnika. W rewizji złożonej od wyroku
zapadłego na skutek toczącego się postępowania,
powód, który w jego trakcie uzyskał pełnoletniość,
podniósł zarzut pozbawienia go możności obrony
swych praw.
Sąd rozważa, czy pełnomocnictwo udzielone przez
przedstawiciela ustawowego wygasa wskutek dojścia
małoletniego do pełnoletniości?
Prawo cywilne
WYGAŚNIĘCIE UMOCOWANIA
Pełnomocnictwo procesowe udzielone adwokatowi
przez przedstawiciela ustawowego małoletniego
dziecka w jego imieniu nie wygasa z chwilą dojścia do
pełnoletności.
Uzyskanie pełnoletności ma jedynie ten skutek, że
ustaje przedstawicielstwo ustawowe. Wygasa wtedy
tylko
przedstawicielstwo
ustawowe
rodziców.
Okoliczność ta pozostaje jednak bez wpływu na
udzielone w imieniu dziecka pełnomocnictwo, które
może odwołać ono samo.
Dziecko z chwilą osiągnięcia pełnoletności może
odwołać pełnomocnictwo udzielone w jego imieniu
przez przedstawiciela ustawowego
•
Wyrok SN z 9.3.1983 r., I CR 34/83 (OSNC 1983, Nr
11, poz. 180)
Prawo cywilne
DZIAŁANIA RZEKOMEGO PEŁNOMOCNIKA
(FALSUS PROCURATOR)
Art. 103 § 1 k.c.
Jeżeli zawierający umowę jako pełnomocnik:
nie ma umocowania
albo
przekroczy jego zakres
,
ważność umowy
zależy od jej
potwierdzenia
przez osobę, w której
imieniu umowa została zawarta
Do czasu potwierdzenia mamy do czynienia z negotium
claudicans, z tzw. czynnością prawną kulejącą – stan
bezskuteczności zawieszonej
Prawo cywilne
DZIAŁANIA RZEKOMEGO PEŁNOMOCNIKA
(FALSUS PROCURATOR)
Druga strona może wyznaczyć osobie, w której
imieniu umowa została zawarta,
odpowiedni termin
do potwierdzenia umowy
;
staje
się
wolna
po
bezskutecznym
upływie
wyznaczonego terminu (Art.103 § 2 k. c.)
Potwierdzenie nie wymaga zachowania szczególnej formy
Może ono nastąpić także w sposób dorozumiany
Jeżeli jednak dla ważności czynności prawnej wymagane
jest zachowanie szczególnej formy, to potwierdzenie,
zgodnie z art. 63 § 2, wymaga zachowania tej formy (ad
solemnitatem)
Prawo cywilne
DZIAŁANIA RZEKOMEGO PEŁNOMOCNIKA
(FALSUS PROCURATOR)
Skutki braku potwierdzenia
(art.103 § 3 k.c.)
W przypadku braku potwierdzenia:
rzekomy pełnomocnik obowiązany jest do zwrotu tego,
co otrzymał od drugiej strony w wykonaniu umowy
(roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia (art. 410
k.c.)
oraz do naprawienia szkody, którą druga strona poniosła
przez to, że zawarła umowę, nie wiedząc o braku
umocowania lub o przekroczeniu jego zakresu (roszczenie
odszkodowawcze)
Prawo cywilne
Rzekomy
pełnomocnik
dokonuje
jednostronnej czynności prawnej
Jednostronna czynność prawna dokonana w cudzym
imieniu bez umocowania lub z przekroczeniem jego
zakresu jest
nieważna
(art. 104 K.c.)
Jednakże gdy ten, komu zostało złożone oświadczenie
woli w cudzym imieniu,
zgodził się na działanie bez
umocowania,
stosuje się odpowiednio przepisy o
zawarciu umowy bez umocowania (Art.103 k.c.)
Np. złożenie przez rzekomego pełnomocnika oświadczenia
o przyjęciu oferty osobie, która zgodziła się na jego
działanie w warunkach braku umocowania. Oferent może
wówczas wyznaczyć osobie, w imieniu której złożone
zostało oświadczenie o przyjęciu oferty, odpowiedni
termin do udzielenia potwierdzenia.
Prawo cywilne
Przekroczenie
czasowe
zakresu
pełnomocnictwa
Jeżeli pełnomocnik
po wygaśnięciu umocowania
dokona w imieniu mocodawcy czynności prawnej w
granicach
pierwotnego
umocowania,
czynność
prawna jest ważna
,
chyba że druga strona o wygaśnięciu umocowania
wiedziała lub z łatwością mogła się dowiedzieć (Art.
105 k.c.)
zasadą jest, że czynność prawna jest ważna
Nie mówimy tu o działaniu falsi procuratoris w ścisłym
znaczeniu, ale o działaniu po wygaśnięciu umocowania
potrzeba ochrony dobrej wiary innych uczestników obrotu
i jej wyłączenie w przypadku wiedzy o braku umocowania
lub takiej łatwej możliwości uzyskania takiej wiedzy
Prawo cywilne
PEŁNOMOCNICTWO SUBSTYTUCYJNE
Pełnomocnik może ustanowić dla mocodawcy
innych
pełnomocników
tylko wtedy, gdy umocowanie takie
wynika z treści pełnomocnictwa, z ustawy lub ze
stosunku
prawnego
będącego
podstawą
pełnomocnictwa (Art. 106 k.c.)
Określenie zakresu dopuszczalności ustanawiania przez
pełnomocnika
innych
pełnomocników
dla
swojego
mocodawcy
Źródłem umocowania pełnomocnika może być:
zezwolenie
wynikające
z
treści
pierwotnego
pełnomocnictwa,
Przepis ustawy (np. art. 91 pkt 3 k.p.c.) albo
stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa
(np. art. 738 § 1 zdanie pierwsze k.c.).
Prawo cywilne
Pełnomocnik jako strona czynności prawnej
Pełnomocnik nie może być
drugą stroną czynności
prawnej
, której dokonuje w imieniu mocodawcy,
chyba że co innego wynika
z treści pełnomocnictwa
albo że
ze względu na treść czynności prawnej
wyłączona jest możliwość naruszenia interesów
mocodawcy
Przepis ten stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy
pełnomocnik reprezentuje obie strony (Art. 108 k.c.).
Prawo cywilne
Pełnomocnik jako strona czynności prawnej
Przykład:
Ta sama osoba fizyczna działa z jednej strony
jako organ będącego osobą prawną pełnomocnika
mocodawcy, z drugiej natomiast we własnym imieniu i na
własną rzecz (wyrok SN z dnia 9 marca 1993 r., I CR 3/93,
OSNCP 1993, nr 9, poz. 165);
Wyjątki:
dopuszczalność dokonania takiej czynności prawnej
wynika z treści pełnomocnictwa (wyraźne postanowienia)
gdy ze względu na treść tej czynności wyłączona jest
możliwość
naruszenia
interesów
mocodawcy
(przysporzenie mocodawcy; konflikt interesów w umowie
sprzedaży)
Prawo cywilne
PROKURA
Art. 109
1
i nast. K.c.
Prokura jest pełnomocnictwem udzielonym przez
przedsiębiorcę podlegającemu obowiązkowi wpisu do
rejestru
przedsiębiorców,
które
obejmuje
umocowanie do czynności sądowych i pozasądowych,
jakie są związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa