STANY NAGLĄCE W 
PEDIATRII – 
POSTĘPOWANIE 
DIETETYCZNE I 
TERAPEUTYCZNE

doc. dr hab. n. med. Elżbieta Czkwianianc

stan nagłego zagrożenia 
zdrowotnego 



to stan polegający na nagłym lub 
przewidywanym w krótkim czasie 
pojawieniu się objawów pogarszania 
zdrowia, którego bezpośrednim 
następstwem może być poważne 
uszkodzenie funkcji organizmu lub 
uszkodzenie ciała lub utrata życia, 
wymagający podjęcia natychmiastowych 
medycznych czynności ratunkowych i 
leczenia.

Rozpoznanie stanu 
krytycznego u dziecka 



zaburzenia świadomości i siły 
mięśniowej (hipo-i nadreaktywność) 



zaburzenia krążenia obwodowego, 
sinica



 zaburzenia oddychania

Stany naglące w pediatri



Ostra biegunka



Ostra i przewlekła niewydolność nerek



Zespół nerczycowy 



Ostra i przewlekła niewydolność wątroby



Stany śpiączkowe i przedśpiączkowe



Okres okołooperacyjny



Urazy



Oparzenia



Choroby naglące układu oddechowego



brak lub odwodnienie małego stopnia 

   (spadek wagi < 3%)



odwodnienie łagodne i umiarkowane 

   (spadek wagi o 3-9%)



ciężkie odwodnienie ( spadek wagi > 9%)

Ostra biegunka. Stopnie odwodnienia wg WHO:

Istotny jest dobrze zebrany wywiad dotyczący:



ostatnich pomiarów masy ciała



liczby zużytych pieluszek ( w przypadku 
noworodków i niemowląt)



diurezy



wymiotów ( częstości i objętości)



stolców ( objętości i liczby)



stanu ogólnego



aktywności



ilości przyjmowanych płynów



temperatury ciała

Jak ocenić stopień odwodnienia?



przedłużony czas powrotu kapilarnego

       (włośniczkowego)



zmniejszone napięcie skóry



nieprawidłowy rytm oddychania

Najlepsze parametry służące do oceny stopnia 
odwodnienia:

Stopień 
(ubytek 
masy   
ciała)

Brak 
lub 
niewiel
kie   
( < 3%)

Umiarkow
ane       (3-
9%)

 Ciężkie
 ( > 9%)

Stan ogólny

spokojne, 
przytomn
e

niespokojne , 
pobudzone

senne lub 
nieprzytomne, 
wiotkie

Pragnienie

normalne pije 

łapczywie, 
spragnione

pije słabo lub 
niezdolne do 
samodzielnego 
picia

Czynność 
serca

prawidło
wa

prawidłowa 
lub 
przyspieszona

tachykardia 
(w ciężkich 
przypadkach 
bradykardia)

Tętno

prawidło
we

prawidłowe 
lub osłabione

osłabione lub 
słabo wyczuwalne

Oddech

prawidło
wy

prawidłowy 
lub 
przyspieszony

głęboki

Kliniczna ocena stopnia odwodnienia u dzieci:

Stopień

ubytek 

masy 

ciała

 Brak lub 

niewielkie

 (< 3%)

Umiarkow

ane

 (3-9%)

 Ciężkie

 ( > 9%)

Gałki oczne prawidłowo 

napięte

zapadnięte 

(podkrążone

)

bardzo zapadnięte 

(podkrążone) i 

podsychające

Łzy

             +

               -

                 -

Jama ustna 
i język

wilgotne

suche

bardzo suche

Skóra 

(fałd)

rozprostowu

je się szybko

rozprostowu

je się powoli

rozprostowuje się 

bardzo wolno

Czas 

powrotu 

kapilarneg
o

prawidłowy

wydłużony

wydłużony

Kończyny

ciepłe

chłodne

chłodne

Diureza

prawidłowa 

lub 

zmniejszona

zmniejszona minimalna

Kliniczna ocena stopnia odwodnienia u dzieci

* 

Doustny płyn nawadniający jako

   podstawowe leczenie pierwszego 
   rzutu u dzieci z ostrą biegunką 
   i odwodnieniem od lekkiego i 

umiarkowanego

Schemat nawadniania doustnego dzieci z ostrą 
biegunką wg ESPGHAN:



płyn o odpowiednio zbilansowanym składzie jonów, 

glukozy i wodorowęglanów



wykorzystuje mechanizm czynnego wchłaniania sodu 

i glukozy- pociągających za sobą cząsteczki wody



droga podania- doustna lub przez zgłębnik żołądkowy 

(w przypadku wystąpienia wymiotów płyn należy 
schłodzić i podawać małymi porcjami    np. 5ml co parę 

minut)



obecnie zaleca się stosowanie DPN o stężeniu sodu 

około 60 mmol/l

Doustny płyn nawadniający (DPN):

Odpowiedni skład zgodny ze standardami 
ESPGHAN mają np. preparaty  Floridral, Orsalit, 
Hipp ORS 2000, Gastrolit

Stopień  

odwodnienia

Zalecana objętość 

DPN

Faza 
rehydratacji
( 0-4 godzin)

              < 3 %

 30-50 ml / kg/ 4 
godziny

               3-9 %

 50-100ml/ kg/ 4 
godziny

               > 9 %

 > 100 ml/kg/ 4 
godziny

Faza leczenia 
podtrzymując
ego 
( > 4 godzin)

 * powrót do diety 
dziecka
 * DPN lub inne płyny 
obojętne w celu 
pokrycia 
podstawowego 
zapotrzebowania 
wodnego

Zasady stosowania doustnych płynów 
nawadniających (DPN):

Uwaga: dodatkowo 5-10 ml/kg po każdym biegunkowym 
stolcu i/lub wymiotach (uzupełnianie bieżących utrat)

Nazwa

Na

mmol

/l

K    

mmol

/l

  

Zasad

y 

  

mmol/

l

Węglowod. 

mmol/l

Osmolarn

ość

mOsm/)

WHO 
2002

        
75

         
20

       30

75( glukoza)        245

ESPHG
AN

        
60

         
20

       30

74-111

   200-250

Floridr
al

        
60

         
20

       14

89

       214

Gastrol
it

        
60

         
20

       30

80( glukoza)        240

Hipp 
ORS 
200

        
52

         
25

        7

Glukoza-67; 
sacharoza-
23; 
fruktoza- 
28; skrobia 
ryżowa

       240

Orsalit

        
75

         
20

       10

75( glukoza)         245

Skład glukozo- elektrolitowych doustnych 
płynów nawadniających:

Nazwa

Na

mmol

/l

K    

mmol

/l

  

Zasad

y 

  

mmol/

l

Węglowod. 

mmol/l

Osmolarn

ość

mOsm/)

WHO 
2002

        
75

         
20

       30

75( glukoza)        245

ESPHG
AN

        
60

         
20

       30

74-111

   200-250

Floridr
al

        
60

         
20

       14

89

       214

Gastrol
it

        
60

         
20

       30

80( glukoza)        240

Hipp 
ORS 
200

        
52

         
25

        7

Glukoza-67; 
sacharoza-
23; 
fruktoza- 
28; skrobia 
ryżowa

       240

Orsalit

        
75

         
20

       10

75( glukoza)         245

Skład glukozo- elektrolitowych doustnych 
płynów nawadniających:

Leczenie żywieniowe nzj



prawidłowa dieta – wyeliminowanie / ograniczenie 
spożycia produktów wzdymających, orzechów, owoców 
z drobnymi pestkami, produktów ciężkostrawnych, 
produktów bogatych w cukier oraz błonnik (błonnik 
można dostarczyć w delikatnych warzywach i owocach), 
kawy i mocnej herbaty oraz napojów gazowanych, 
produktów smażonych, fastfoodów, często też owoców 
cytrusowych.



Dieta powinna być możliwie łatwo przyswajalna i 
urozmaicona oraz powinna dostarczać organizmowi 
wszystkie niezbędne substancje odżywcze. Posiłki 
powinny być małe objętościowo, (co najmniej 5 
posiłków), a spożycie płynów nie mniej niż 1,5l na dobę.

Leczenie żywieniowe nzj



prawidłowa dieta – wyeliminowanie / ograniczenie 
spożycia produktów wzdymających, orzechów, owoców 
z drobnymi pestkami, produktów ciężkostrawnych, 
produktów bogatych w cukier oraz błonnik (błonnik 
można dostarczyć w delikatnych warzywach i owocach), 
kawy i mocnej herbaty oraz napojów gazowanych, 
produktów smażonych, fastfoodów, często też owoców 
cytrusowych.



Dieta powinna być możliwie łatwo przyswajalna i 
urozmaicona oraz powinna dostarczać organizmowi 
wszystkie niezbędne substancje odżywcze. Posiłki 
powinny być małe objętościowo, (co najmniej 5 
posiłków), a spożycie płynów nie mniej niż 1,5l na dobę.

Leczenie żywieniowe nzj



Należy bacznie obserwować organizm i w razie 
niepokojących objawów wyeliminować produkt 
powodujący dolegliwości. 



 leczenie żywieniowe preparatami 
bezresztkowymi: Peptamen, Nutridrink, Peptisorb 
czy Modulen IBD (nieosiągalny w Polsce). 



Głównym celem leczenia żywieniowego jest 
wprowadzenie chorego w remisję, a nie jak się 
powszechnie wydaje dożywianie lub odżywianie, 
przy czym jest ono równie skuteczne jak 
farmakologiczne, a przy tym nieobarczone 
ryzykiem działań niepożądanych.

Zespół nerczycowy, zespół 
nefrotyczny



zespół objawów chorobowych wywołany 
nadmierną nieskompensowaną utratą białka z 
moczem. 



białkomocz: przekracza 3,5 g/dobę lub 50 
mg/kg masy ciała/dobę. 



objawy: białkomocz, hipoalbuminemia, 
lipiduria, hiperlipidemia, obrzęki i przesięki do 
jam ciała. 



do zespołu nerczycowego może doprowadzić 
każdy stan chorobowy przebiegający z 
białkomoczem.

Zespół nerczycowy objawy



pienienie się moczu, 



zmniejszenie diurezyciastowate obrzęki tkanki podskórnej, 
obrzęki wokół oczubladość powłok (wyraz nagromadzenia 
przesięków w tkance podskórnej)



wzmożone pragnienie



przesięki do jam ciała: jamy brzusznej, jam opłucnej, 
narastające wodobrzusze może powodować ból brzucha i 
wymioty, 



płyn w opłucnej powoduje duszność



nadciśnienie tętnicze rzadko, okresowo zwyżki ciśnienia 
albo spadki, indukowane hipowolemią



niedożywienie i wyniszczenieżółtaki powiek w przypadku 
ciężkiej hiperlipidemii



przełomy brzuszne spowodowane wodobrzuszem występują 
u niektórych chorych z ciężkim zespołem nerczycowym.

Zespół nerczycowy. 
Rozpoznanie



białkomocz >50 mg/kg masy ciała/dobę 
lub >40 mg/m² powierzchni ciała/ godzinę, 
lub >1 g/m²/dobę.



stosunek stężenia białka do kreatyniny w 
moczu (w mg/dL) >1,8



hipoalbuminemia <2,5 g/L w surowicy



hipercholesterolemia >250 mg/dLobecność 
obrzęków.

Zespół nerczycowy - leczenie



steroidoterapia,



leki alkilujące: cyklofosfamid i chlorambucyl. 



dieta:  bogatobiałkowa, niskosodowa (w okresie 
obrzęków), niskocholesterolowa, z obecnością 
kwasów tłuszczowych nienasyconych. Przy 
wielomoczu w okresie wczesnej remisji 
powinna być bogata w potas. 



leki moczopędne w skojarzeniu z wlewami 
dożylnymi preparatów zwiększających objętość 
łożyska naczyniowego (dekstrany, albuminy)



leki immunomodulujące - lewamizol

Mukowiscydoza - żywienie



 dieta bogatobiałkowa



 dieta wysokoenergetyczna



 podaż preparatów enzymów trzustkowych



 suplementacja witamin

W ciągu dnia dziecko powinno zjeść 3 – 4 posiłki podstawowe i 2 – 3 przekąski.

Mukowiscydoza - żywienie

ENERGIA OGÓŁEM – ilość kalorii, którą chory powinien spożyć:



 ok. 130-150% standardowego zapotrzebowania kalorycznego



 Białko - 2,5 g/kg masy ciała tj. 15% energii



 Tłuszcze - 35 - 45% energii



 Węglowodany - ok. 40 - 50% energii

Mukowiscydoza - żywienie

Dlaczego dieta wysokoenergetyczna:



 upośledzone trawienie i wchłanianie składników odżywczych



 częste infekcje układu oddechowego (kaszel, gorączka)



 zaburzona wydolność trzustki



 nadmierna utrata składników odżywczych z kałem

Im częściej pojawiają się infekcje i im bardziej nasilone są objawy upośledzonego trawienia i wchłaniania 

tym wyższe zapotrzebowanie na energię i składniki odżywcze.

Mukowiscydoza - żywienie

Czego oczekujemy po takiej diecie ? 



 

że zrównoważy straty energii z kałem 



 że pokryje podwyższone zapotrzebowanie na energię wynikające z podwyższonej 

         podstawowej (utrzymanie stałej temperatury ciała, oddychanie, praca narządów)  

         ponadpodstawowej (aktywność fizyczna) przemiany materii 



 że dostarczy składniki budulcowe oraz energie do wzrostu organizmu  

Mukowiscydoza - żywienie

Prawidłowy wzrost i odpowiednia do wzrostu masa ciała 

oraz stałe przybieranie na wadze rosnącego dziecka świadczy 

o pokryciu zapotrzebowania na energię i składniki odżywcze.

Mukowiscydoza - żywienie

Białko:



 każdy posiłek powinien zawierać co najmniej jeden wysokobiałkowy produkt



 niewydolność zewnątrzwydzielnicza trzustki – brak elastazy 

        – brak zdolności trawienia włókiem mięśniowych



 nietolerancja laktozy – mleko słodkie zastępujemy mlecznymi napojami 

              fermentowanymi

Mukowiscydoza - żywienie

Produkty wysokokaloryczne – tłuszcze:



 mogą powodować steatore 

- 

należy podawać preparaty enzymów trzustkowych 



 „oporni” na zastępcze leczenie enzymami - 

ograniczenia naturalnych tłuszczów w diecie 

                                                                                        lub zastąpienia ich olejem MCT



 olej MCT - 

nie wymaga obecności żółci i enzymów trzustkowych do trawienia, 

       w największej ilości występuje w oleju kokosowym; 

                         znajduje się również w preparatach mlekozastępczych (Portagen, Pregestimil, 

                         Humana MCT, Salvimulsin MCT, Bebilon pepti MCT), które można stosować zamiast mleka 

Mukowiscydoza - żywienie

Niekorzystne produkty spożywcze - to produkty o znikomej wartości 

energetycznej i odżywczej (np. duże ilości warzyw i owoców, 

ciemnego pieczywa, chude twarogi, woda mineralna, napoje gazowane, 

sztucznie słodzone, herbata, mleko odtłuszczone

Mukowiscydoza - żywienie

Niekiedy konieczne jest intensywne leczenie żywieniowe, 

nocne żywienie przez sondę, przez gastrostomię lub dożylne.

Leczenie żywieniowe 

mukowiscydozy – dieta

Dieta może być uzupełniana dietami przemysłowymi 

o wysokiej "gęstości" energetycznej, podawanymi 

oprócz właściwych posiłków.

Należy pamiętać o konieczności uzupełniania diety w 

NaCl, zwłaszcza w czasie upałów i u chorych 

gorączkujących.

W razie braku skuteczności metod zachowawczych 

leczenia żywieniowego należy rozważyć możliwość 

zastosowania metod inwazyjnych – żywienie nocne za 

pomocą zgłębnika nosowo-żołądkowego, przezskórna 

endoskopowa gastrostomia – PEG, czy żywienie 

pozajelitowe u chorych ze znacznymi niedoborami 

białkowo-energetycznymi, niedoborami pierwiastków 

śladowych oraz witamin.

dieta: 130-150% kalorii, białko 2.5 g/kg/d, tłuszcze- 50% 
MCT, 3-5% niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe, 
nocne żywienie enteralne.
enzymy trzustkowe: 
Niemowlęta: lipaza: < 1 r. -2000-4000j / 120 ml mieszanki,  

    2-4 l - 1000j/kg/ posiłek,     >4 l 500j / kg/posiłek

Nie przekraczać-10000 j/kg/d, 
kwas ursodezoksycholowy (Ursofalk), 
Witaminy: A- 5000 – 10000 IU dz, D-400-800 IU/dz,   E 
-100-200 IU/dz ,   K 5 mg 2 x w tyg.                                       
                                       
W czasie upałów podaż NaCl - 0.5-1 g/dz niemowlęta do 3-
5 g 4-5 r 
Powikłanie: zbyt duża dawka lipazy > 10000j/kg/dz - 
kolonopatia włókniejąca

Leczenie żywieniowe mukowiscydozy – 

dieta

Wrodzona nietolerancja laktozy:

•dziedziczona autosomalnie recesywnie- 
chromosom2
•budowa histologiczna błony śluzowej jelita cienkiego 
prawidłowa
•-         brak laktazy
•-         pozostałe enzymy – wartości prawidłowe
•wodnista biegunka, wymioty, odwodnienie, wzdęcie 
brzucha po podaniu laktozy, objawy występują od 
urodzenia
•leczenie: bieta bezlaktozowa: Prosobee, Humana SL, 
Nutramigen

Wtórna nietolerancja laktozy (przejściowa) 
Może wystąpić we wszystkich chorobach w 
których dochodzi do uszkodzenia błony 
śluzowej jelita cienkiego:
•celiakia, 
•sprue tropikalna, 
•lamblioza, 
•ch. Crohna, 
•biegunki w niedoborach immunologicznych, 
•przedłużająca się biegunka wirusowa, 
bakteryjna
•przerost bakteryjny flory jelita cienkiego 

Nietolerancja laktozy typu dorosłych

•początek objawów 3-5 rok życia
•dziedziczenie autosomalne recesywne, 
duże różnice etniczne ( 5-12% rasa biała, 
70% rasa czarna, w Polsce 20-30% 
dorosłych)
•objawy: wodnista biegunka, wymioty, 
odwodnienie, wzdęcie brzucha
•leczenie: dieta bezlaktozowa, Lact-Aid, 
Lactosanol
 

Wrodzony niedobór sacharazy, izomaltazy

•dziedziczenie autosomalne recesywne chromosom 3
•objawy - po spożyciu sacharozy: wymioty, biegunka 
wodnista, wzdęcie brzucha, ból kolkowy, 
odwodnienie
•leczenie: dieta bez sacharozy, zmniejszenie ilości 
skrobii, owoców

 Wrodzony niedobór glukoamylazy 
objawy- osmotyczna wodnista biegunka po spożyciu 
skrobii

Dieta w chorobach wątroby

 Wątroba odgrywa kluczową rolę w regulacji 
żywienia:



udział w  procesach metabolicznych 
produktów trawienia i wchłaniania, 



ich dalszą dystrybucję w organizmie 
człowieka 



oraz właściwe wykorzystanie.

 Niedobory żywieniowe w przebiegu 

przewlekłych chorób wątroby: 



upośledzają funkcjonowanie organizmu 



sprzyjają rozwojowi powikłań i zakażeń

Niedożywienie u chorych 
z przewlekłymi chorobami wątroby 

  upośledzone łaknienie

  zaburzenia trawienia i wchłaniania

  wzrost wydatku energetycznego

  inne wątrobowymi 

lub pozawątrobowe
nieprawidłowości

Dieta w chorobach wątroby

Choroby wątroby  mniejsze lub większe uszkodzenia.

Rodzaj diety  i  jej stosowanie zależy od stopnia 
ograniczenia lub wypadnięcia określonych czynności 
wątroby.

Z punktu widzenia leczenia dietetycznego istotniejsza 
jest ocena stopnia wydolności wątroby 
oraz stwierdzenie określonych zaburzeń 
jej czynności, niż sklasyfikowanie 
poszczególnych przypadków w ramach 
ogólnie przyjętych podziałów klinicznych. 

Dieta w chorobach wątroby

U chorych na przewlekłe choroby wątroby 
zwiększa się zapotrzebowanie na energię 
pochodzenia pozabiałkowego.

Ważna jest również suplementacja 
witaminami 
i pierwiastkami śladowymi.

Żywienie parenteralne należy 
wprowadzać z dużą ostrożnością 
i tylko w uzasadnionych przypadkach.

Dieta w chorobach wątroby

Zapotrzebowanie na białko u chorych z 
przewlekłymi chorobami wątroby jest 
większe i wynosi 1,0-1,5 g/kg masy 
ciała/dobę i zależy od stopnia 
dekompensacji czynności wątroby.

Natomiast chorzy z ostrą niewydolnością 
wątroby, encefalopatią 
i śpiączką wątrobową 
nie powinni otrzymywać 
więcej białka niż 0,5 g/
kg masy ciała/dobę.

Wodobrzusze patogeneza

wodobrzusze – objawy



zwiększenie obwodu brzucha 



przyrost masy ciała 



uczucie dyskomfortu, rozpierania w jamie brzusznej i bóle 
brzucha



trudności z siadaniem 



kłopoty z chodzeniem



 nudności i wymioty, pieczenie w przełyku, odbijanie 



uporczywe wzdęcia 



obrzęki kończyn dolnych, narządów płciowych zewnętrznych 



duszność spowodowana uniesieniem przepony.

Objawy te w znaczącym stopniu pogarszają komfort życia 

chorego, dlatego właściwe leczenie wodobrzusza może 
znacząco wpłynąć na poprawę jakości życia pacjenta.  

wodobrzusze – badanie fizykalne



uwypuklony brzuch



w pozycji leżącej — tak zwany brzuch żabi 
(wydatne boczne części brzucha)



 wyrównany pępek 



przepuklina pępkowa



objaw chełbotania 



zmianę odgłosu opukowego przy zmianie pozycji 
ciała (stłumienie w miejscu, gdzie układa się 
płyn)
 

wodobrzusze – leczenie



Terapię należy rozpocząć od 
wprowadzenia diety niskosolnej. 



Zaleca się ograniczenie spożycia soli 
maksymalnie do ok. 2,0 g/dobę (88 
mEq/dobę), optymalne spożycie soli u 
chorych z marskością wątroby powinno 
wynosić ok. 1,0 g/dobę (44 mEq/dobę). 



Takie postępowanie w połączeniu z 
reżimem łóżkowym (lepsza perfuzja nerek 
w pozycji leżącej) wystarcza do redukcji 
wodobrzusza u 10-20% pacjentów. 

wodobrzusze – leczenie



Farnakoterapia - spironolakton, który może być 
stosowany 
w monoterapii lub w połączeniu z furosemidem



Diuretyki  objętości krwi krążącej,  ciśnienia 
dysfunkcję nerek. 



stosowanie ich jest przeciwwskazane w 
przypadku:



podwyższonego poziomu kreatyniny, 



niskiego ciśnienia tętniczego, 



krwotoku np. z żylaków przełyku, 



przy współistnieniu tzw. spontanicznego zapalenia 
otrzewnej (SBP . spontaneous bacterial peritonitis). 

wodobrzusze – leczenie



Spironolakton stosujemy w dawkach od 
100-400 mg/dobę, furosemid 40-160 
mg/dobę. 



Celem leczenia jest redukcja wodobrzusza a 
jednym z jej wskaźników jest utrata masy 
ciała. Przy prawidłowo leczonym 
wodobrzuszu utrata ta powinna wynosić ok. 
1 kg/dobę.

Żywienie u osób z cukrzycą =
Zdrowe racjonalne żywienie

Posiłki należy 

planować do:



Wieku i płci



Masy ciała



Rodzaju wykonywanej pracy



Aktywności fizycznej



Apetytu



Zwyczajów żywieniowych 

rodziny

Racjonalne żywienie

Powinno zapewnić:



Prawidłową ilość wszystkich składników 

pokarmowych i energii . 



Satysfakcję ze zjadanych posiłków.



 Dobre wyrównanie  cukrzycy 



Utrzymanie należnej wagi ciała

Zalecenia zdrowego 
odżywiania

 Dobowe zapotrzebowanie powinno zawierać :

 



15-20%



BIA

ŁKA



30-35%

 



TŁU

SZ

CZ

E



45-50%

 



 W

ĘG

LOW

ODA

NY

ZASADA PIRAMIDY 
ŻYWIENIOWEJ jest prosta

Wszystkie produkty spożywcze są 
podzielone na kilka grup. U 
podstawy piramidy znajdują się 
produkty, które powinny stanowić 
podstawę naszej diety. 
Im bliżej wierzchołka, tym mniej 
produktów powinniśmy spożywać. 

Składniki pokarmowe



To najmniejsze cząstki organiczne i 

nieorganiczne, które wchodzą w skład 

pożywienia, a po strawienia mogą być 

wchłonięte w przewodzie pokarmowym i 

wykorzystane przez organizm.



 Pełnią w ustroju człowieka różne funkcji: 

budulcową, energetyczną i regulującą. 



Do składników budulcowych należą: woda, 

białko i związki mineralne. 



Do składników energetycznych: 

węglowodany, tłuszcze i częściowo białko. 



Do składników regulujących: witaminy, 

enzymy i niektóre związki mineralne.

Główne źródło pożywienia 
stanowią  węglowodany złożone.

 

WOLNO PODNOSZĄ POZIOM 

CUKRU WE KRWII
1g węglowodanów - 4kcal

NALEŻĄ DO NICH



Produkty zbożowe: ryż, kasza, 
makaron



Chleb i pieczywo



Ziemniaki



Jarzyny

Zalecane są; kasze z grubego 

przemiału, nie oczyszczony ryż, 
pieczywo mieszane w tym 
(graham, razowe, pełnoziarniste) 
Ponieważ zawierają więcej 
błonnika, wit.B i minerałów.

Węglowodany proste

SZYBKO PODNOSZĄ POZIOM 

CUKRU WE KRWII
1g węglowodanów – 4kcal

NALEŻĄ DO NICH



Cukier



Owoce, soki owocowe, dżem



Miód



Słodycze



Mleko i napoje mleczne



Mogą stanowić 10-20% energii, ale 
powinny być spożywane z 
produktami  zawierającymi 
węglowodany złożone oraz białko i 
tłuszcz,  wówczas ich działanie 
hiperglikemizujące jest mniejsze

Wymiennik węglowodanowy

1WW=10g WĘGLOWODANÓW 

PRZYSWAJALNYCH

1WW~40kcal

1WW  ~podnosi o 30-40mg% 
            stężenie cukru we krwi

       (wymiennik węglowodanowy określa gramową 

ilość produktu w której zawarte jest 10g 

węglowodanów przyswajalnych)

TABELA WYMIENNIKÓW 
WĘGLOWODANOWYCH



Chleb zwykły

-20g



Chleb graham

-25g



Chleb tostowy

-18g



Bułka pszenna

-20g



Ryż -15g



Kasza

-15g



Makaron

-20g



Płatki kukurydziane -15g



Płatki owsiane

-20g



Mąka 

-15g

Mleko i produkty mleczne 



Mleko

-200ml



Jogurt

-170ml



Kefir

-200ml



Jabłko

-100g



Gruszka -100g



Banan  -50g



Pomarańcza -130g



Mandarynki -150g



Kiwi

-110g



Arbuz

-240g



Sok pomarańczowy-110ml



Sok jabłkowy

-100ml



Cukier -10g

Rośliny strączkowe



Fasola

-20g



Groch

-20g



Soja-

-50g

Błonnik pokarmowy



Pokarmy bogate w błonnik; 
pełnoziarniste pieczywo, grube 

kasze, jarzyny i owoce

Rola błonnika



Pobudza funkcję żucia i 

wydzielania śliny.



Daje uczucie sytości.



Zwalnia trawienie węglowodanów.



Zwiększa wypełnienie jelit.



Pobudza ruchliwość i ukrwienie 

jelit



Absorbuje takie substancje jak: 

cholesterol i kwasy żółciowe 

upośledzając w ten sposób 

wchłanianie tłuszczu i zmniejszając 

stężenie cholesterolu we krwi. 



Odtruwa organizm.

Produkty  białkowe

stanowi         12 – 20 %       

dziennego

zapotrzebowania kalorycznego
  z czego:



 produkty białkowe pochodzenia 

roślinnego   - ok. 40 % z białka 

ogółem 



1gram białka - 4kcal

Do produktów białkowych 
zaliczamy:



Mięso- polecane (chude; drób bez skóry, 
królik, wołowina, schab..)



Wędliny- polecane (chude; szynka, 
polędwica..)



Jaja –  polecane około 1szt/ dobę



Ryby-  polecane około 3-4 x / tydzień



Sery- polecane (biały, żółty.. o obniżonej 
zawartości tłuszczu) 



Mleko i przetwory- (jogurt, kefir, 
maślanka o obniżonej zawartości tłuszczu)



Rośliny strączkowe -fasola, soja, groch..

Produkty tłuszczowe

stanowią

            25-30% 



dziennego zapotrzebowania 
kalorycznego

Z czego 



10%-WNKT



10%-JNKT



10%-NKT



         1gram tłuszczu – 9kcal

Do produktów tłuszczowych 
zaliczamy



Smalec, łój, masło, śmietanę- to 

tłuszcze pochodzenia 

zwierzęcego (należy ograniczyć 

ich spożycie, ponieważ zawierają 

dużo cholesterolu)



Oliwa z oliwek, olej miękkie 

margaryny- pochodzenia 

roślinnego (należy spożywać 

codziennie )

Produkty białkowe i tłuszczowe 

należy spożywać zachowując 

ich charakter lekkostrawności, 

dlatego należy  ograniczyć 

potrawy smażone i 

panierowane.

 

Wymiennik białkowo- 

tłuszczowy

 



1WBT-100kcal.

Wymiennik białkowo- tłuszczowy określa 

100kcal pochodzących 

z białka i tłuszczu.

Trawienie białek i tłuszczów trwa dłużej 

od 2-6 godzin 

do ich przemiany niezbędna jest insulina. 

Dlatego w sposób pośredni podnoszą 

poziom cukru.

Na każde 100kcal pochodzące z białka i 

tłuszczu(1WBT) zapotrzebowanie na 

insulinę jest podobne jak  na 1WW.

Żywienie u osób leczonych 
metodą konwencjonalnej 
insulinoterapii



Powinno składać się, z  około 6 posiłków.



Posiłki te powinny być spożywane  o stałych 
porach związanych z działaniem insuliny.



Skład posiłków powinien być stały pod 
względem zawartości węglowodanów, białek i 
tłuszczów.

Żywienie osób leczonych metodą tzw. 

intensywnej insulinoterapii  stosujących 

analogi insulinowe



Składa się, z co najmniej 4 posiłków.



Dopuszczalna jest liberalizacja przesunięć 

czasowych oraz ilości spożywanych 

produktów, pod kontrolą glikemii.



Rodzice i dzieci sami adaptują dawki insuliny 

przed każdym posiłkiem. 

 

Żywienie osób leczonych przy 

użyciu pompy insulinowej



Należy zachować zasady zdrowego 
odżywiania; zalecane jest od 3-5 posiłków na 
dobę.



Dopuszczalna jest liberalizacja przesunięć 
czasowych oraz ilości spożywanych 
produktów pod kontrolą glikemii.



Chorzy sami adaptują dawki insuliny w 
bolusach przed każdym posiłkiem.

Żywienie osób leczonych przy 
pomocy pompy insulinowej



BOLUSY POSIŁKOWE 



BOLUS PROSTY
stosowany  jest do posiłków 
węglowodanowych, określanych jako WW 
(zarówno prostych jak i złożonych) : chleb i 
pieczywo, produkty zbożowe, cukier,owoce, 
soki, dżemy



Oraz jako  dawka korekcyjna

BOLUSY POSIŁKOWE



Bolus przedłużony
 stosowany do posiłków 
białkowych i tłuszczowych, 
określanych jako WBT 
(mięso,wędliny, jaja, ryby, sery, 
masło, śmietana,etc.)

BOLUSY POSIŁKOWE



Bolus złożony



To najczęściej stosowany bolus:



stanowi połączenie bolusa prostego 

i przedłużonego. 



Stosowany do posiłków zawierających: białko, 

tłuszcz i węglowodany np. śniadanie,  kolacje, 

dania obiadowe,  czekolada, orzechy, frytki, 

lody… 



Podczas przyjęć (posiłek rozłożony w czasie lub 

długo spożywany posiłek). 



Gdy spożywamy dużą ilość węglowodanów w 

posiłku (np.10WW)

BOLUSY POSIŁKOWE



1WBT-100 kcal – bolus 3-4godzin



2WBT-200 kcal – bolus 4-5 godzin



3WBT-300kcal – bolus 4-5 godzin



4WBT-400 kcal – bolus 5 i > godzin



Potrawy smażone, ciężkostrawne 

bolus 6 i >godzin

Uwagi praktyczne 



Bolusy ;szczególnie proste 
podajemy około 15 minut 
przed posiłkiem.



Bolus przedłużony i złożony 
należy zaprogramować na co 
najmniej 4 godziny. 

Śniadanie - wartość odżywcza 

Nazwa 
produktu

Ilość
[g]

Energia
    [kcal]

Białka 
  [g]

Tłuszcz
e
     [g]

Węglowoda
ny                
                   
[g]

Mleko 

2%tł

200

102

6,4

4

9,8

Chleb 
graham

75

162

6,2

1,3

31,5

Masło 

10

73,8

-

8,2

-

Szynka 

drobiowa 

40

49

7,3

2,2

-

Sałata 

10

Razem 

387

20

15,7

41

Obliczania ilości kcal  

pochodzących z białka



W posiłku uzyskaliśmy 20g białka



 1 gram białka dostarcza 

4kcal energii.



Ilość energii [kcal] pochodzącej z białka. 



     20g x 4kcal=80kcal

Obliczanie ilości kcal 
pochodzących z tłuszczu



W posiłku uzyskaliśmy 15,7g tłuszczu



1 gram tłuszczu dostarcza

 9kcal energii



Obliczamy ilość energii [kcal] 
pochodzącej z tłuszczu. 



15,7g x 9kcal=141 kcal

Kaloryczność białka i tłuszczu 

w posiłku



Łączna ilość energii [kcal] 
pochodzącej z białka i tłuszczu: 



80kcal+141kcal=221kcal

Obliczanie WBT



Ponieważ 1WBT=100kcal



dzieląc ilość kalorii pochodzących z 
białka i tłuszczu przez 100kcal 



221 kcal :100kcal =2,21



otrzymujemy ok. 2WBT. 

Obliczania ilości WW



1WW określa 10g węglowodanów 

przyswajalnych



 uzyskaną ilość węglowodanów w 

posiłku dzielimy przez 10g i 

otrzymujemy:



41g :10g = ~ 4,1WW



węglowodany w tym posiłku 

dostarczają około 164kcal(41g x 

4kcal)

Obliczona ilość WW- WBT 

w posiłku



Posiłek zawiera 



4WW



 2,2WBT 



 4,4g błonnika.

Propozycja bolusa złożonego



Bolus prosty - dawka wyliczonej 
insuliny na 4WW.



Bolus przedłużony - dawka 
wyliczonej insuliny na 2WBT, 
rozłożona w czasie na 4godziny.

Leczenie śpiączki cukrzycowej



 rozpoczynamy nie czekając na wyniki. 



Postępowanie szczegółowe. Zasady stosowania in s u  l i n y. Pierwsza dawka waha się w 
zależności od wieku (orientacyjnie 1 — 2 j. na kg wagi ciała) i od stanu chorego w granicach od 
10 do 60 j. Połowę początkowej dawki wstrzy kujemy dożylnie, a połowę — podskórnie.



 Następną dawkę stanowiącą 1/2 — 3U dawki początkowej podajemy w V2 — 1 godz. 
podskórnie (rzadziej część jej — dożylnie) w zależności od stanu chorego i wstępnych wyników 
badań (aceton!). Następnie powtarzamy podawanie insuliny co 1 — 2 godz. w daw- ce 'A — Vz 
dawki początkowej, aż do ustąpienia acetonu] (zwykle 6 —12 godz.). 



Po tym okresie dawkę zmniejszamy, a przerwy w stosowaniu insuliny zwiększamy. Wiek w 
latach Dawka początkowa (j. insuliny) Dawka następna (j. insuliny) Dawka łączna w ciągu 12—
18 godz. (j. insuliny) Do 2 r. ż. 2 — 5 5—10 10 — 15 10 15 20 40 15 20 40 60 5 — 10 10 — 15 
15 — 25 25 — 40 30 — 60 60 — 120 120 — 200 200 — 400 



dawkowanie insuliny zależne jest w dużej mierze od stanu chorego, dlatego liczby podane w 
tabeli mają wartość tylko orientacyjną. 



Wysokość dawek i długość przerw uzależniamy od zachowania się cukru, ace tonu i zasobu 
zasad we krwi i od przebiegu klinicznego. 



jeśli powtórne badanie krwi (ok. 2 godz. od wstrzyknięcia dawki początkowej) nie wykaże 
obniżenia lub wykaże wzrost poziomu cukru — dawki nie zmniejszamy, a powtarzamy dawkę 
początkową, lub nawet ją zwiększamy. 



Jeśli obniżenie po ziomu cukru jest znaczne — zaplanowaną przerwę w podawaniu insuliny 
wydłużamy i wprowadzamy dożylnie 5 lub 10% roztwór glukozy, tak aby chory w ciągu 
pierwszych godz. otrzymał 20—40 g glukozy. 



Ogólna dawka glukozy podanej w ciągu doby (dożylnie i doustnie) powinna wynosić — 7 g na 
kg wagi ciała. 

Leczenie śpiączki cukrzycowej



Woda i elektrolity. Zespół wysuszenia w przebiegu 
śpiączki cukrzycowej prowadzi do groźnych następstw 
(nasilenie kwasicy, zapaść .naczyniowa). Płyny 
wprowadzamy do żylnie drogą kroplową w ilości 
zależnej od wieku, wagi ciała chorego i od stopnia 
odwodnienia. 



W ciągu doby podajemy ilość płynów odpowiadającą 
10—2-0% wagi ciała chorego (orientacyjnie 50—100 
ml na kg wagi ciała na dobę), przy czym lU dawki 
wprowadzamy w ciągu pierwszych 2 godz. i lU w ciągu 
następnych 4 godz. 



W skład pierwszej kroplówki wchodzi 
wieloelektrolitowy płyn fizjologiczny bądź 0,9% 
roztwór chlorku sodu z dodatkiem 1/e molarnego 
rozczy-nu mleczanu sodu. U dzieci małych podajemy 
roztwór składa jący się z 1/3 części płynu 
fizjologicznego, l/3 części 5% roz tworu glukozy I 1/3 
płynu alkalizującego. Ponadto dodajemy witaminy 
zespołu B (Bi, B2) i witaminę C. 

Leczenie śpiączki cukrzycowej



Ciała alkalizujące podajemy w dawce zależnej od wagi 
ciała chorego i od stopnia zakwaszenia (1,8 ml 1/e 
molarnego rozczynu mleczanu sodu na kg wagi ciała 
chorego podnosi zawartość CO2 w osoczu o 1 vol%) 
dążąc tylko do częściowego (do 30 voV/o) wyrównania 
kwasicy. 



W przypadku bardzo nasilonej kwasicy (zawartość CO2 
w osoczu poniżej 15 vol%), zamiast mleczanu sodu 
podajemy 1,28% roztwór dwuwęglanu sodu. 



Obiecującym lekiem (nie wyszedł jeszcze poza fazę 
prób klinicznych) zwalczającym kwasicę metaboliczną 
jest nowy środek buforowy — THAM (Tris-
hydroxymethyloamino-me-thane) stosowany w dawce 
200—500 mg na 1 kg wagi ciała (w ciągu 1—2 godz.) 
we wlewie kroplowym. Leczenie to może być 
stosowane jedynie w warunkach klinicznych. 

Leczenie śpiączki cukrzycowej



Potas. Mimo dużej utraty potasu — w okresie zmniejszonej 
diurezy i zagęszczenia krwi poziom jego w osoczu nie jest 
obniżony. 



W okresie ustępowania kwasicy i zwiększenia diurezy może 
wystąpić ostry niedobór potasu. W tym okresie możliwa jest już 
zwykle doustna podaż potasu. Objawy kliniczne hipokaliemii 
wyrażają się osłabieniem, wiotkością mięśni, osłabieniem 
odruchów, nie kiedy zamroczeniem i wymiotami. Jeśli mimo 
opanowania kwasicy stan chorego nie poprawia się lub pogarsza, 
należy podejrzewać, że nastąpiło obniżenie poziomu potasu we 
krwi, które grozi choremu śmiercią (porażenie mięśni 
oddechowych, uszkodzenie serca). O rozpoznaniu decyduje 
stwierdzenie niskiego poziomu potasu w surowicy krwi (norma 16
—20 mg%). Wskazówkę rozpoznawczą daje również badanie ekg: 
wydłu żenie odstępu QT, obniżenie odcinka ST, spłaszczenie 
załam-ka T (wyraz obniżenia zawartości potasu w mięśniu serca). 



Leczenie polega na wprowadzeniu do 1 L płynu w kroplówce 50 
—100 ml 2% roztworu KCL (kalium chloratum) dożylnie lub 
doustnie (jeśli dziecko już pije) roztwór 5 —10% chlorku potasu w 
dawce dobowej nie przekraczającej 2 g. Jeśli nie ma możności 
zbadania poziomu potasu w surowicy krwi, podajemy w 4 godz. 
od chwili rozpoczęcia leczenia sok z marchwi doustnie (650 ml na 
dobę), płyn Darrowa (dożylnie lub podskórnie) lub KC1 w 
stężeniu 1 g na 1 1. 

Leczenie śpiączki cukrzycowej



Celowe jest stosowanie w śpiączce cukrzycowej 
kokarboksylazy, która jest kofermentem biorącym 
udział w przemianie kwasu pirogronowego i w 
procesach karboksylacji i fosforylacji. Stosuje się ją, 
podając dożylnie 72—1 amp. (tj. 25 — 50 mg) i 
powtarzając te wstrzyknięcia w razie po trzeby 
(Cocarboxylasum.— Polfa dożylnie lub domięśniowo, 4 
— 5 razy co godz.). 



Inne środki. W razie zapaści jednocześnie przetaczamy 
(do drugiej ręki) osocze lub krew. Jeśli po kilku godz. 
leczenia utrzymuje się stan zapaści, stosujemy 
noradrenalinę (Levonor) lub efedrynę. 



Zapobiegawczo stosujemy antybiotyki w dawkach 
umiarkowanych. Przy skąpomoczu zmniejszyć dawki 
antybiotyków, nie podawać sulfonamidów. 

Leczenie śpiączki cukrzycowej



Zarys postępowania w przypadku, gdy nie ma możności szybkiego 
umieszczenia dziecka w szpitalu, a leczenie musi być prowadzone 
bez kontroli biochemicznej krwi. 



Rozpoznanie ustala się na podstawie wywiadu, obrazu 
klinicznego, badania moczu. Chorego umieszczamy w pokoju 
ciepłym i niezbyt suchym. Przygotowujemy insulinę, zestaw 
kroplówkowy i płyny do kroplówki. 



W tym czasie można wykonać płukanie żołądka i lewatywę. 
Pobieramy krew (celem przesłania jej do bada nia) i 
wprowadzamy od razu obliczoną dawkę insuliny. Natychmiast 
zakładamy przygotowaną kroplówkę. 



Resztę insuliny wstrzykujemy podskórnie. Skład kroplówki 
zawierającej 1 1 płynu: 700 ml 0,9% roztworu NaCl, 300 ml 
roztworu 5% glukozy; w razie bardzo ciężkiego stanu: 600 ml 
roztworu fizjologicznego soli, 250 ml 5% roztworu glukozy, 150 
ml r/e molarnego roztworu mleczanu sodu, 25 mg wit. Bi, 500 mg 
wit. C. W razie objawów ciężkiej zapaści (znaczne obniżenie 
ciśnienia tętniczego krwi) do kroplówki dodajemy 0,012 — 0,025 
efedryny, ewentualnie osocze (do drugiej ręki). 

Leczenie śpiączki cukrzycowej



W celach zapobiegawczych wstrzykujemy 
domięśniowo 200 000 ,j. penicyliny. Następną dawkę 
insuliny powtarzamy po V-2 — 1 godz., potem co 1 — 2 
godz., dokładnie i czujnie obserwu jąc chorego. 



W odpowiednim czasie zmieniamy kroplówki. Gdy stan 
chorego się poprawia, objawy kwasicy ustępują 
(oddech Kussmaula, zapach acetonu), diureza 
zwiększa się — insulinę stosujemy co 3 — 4 godz. 



Jeżeli zapaść trwa, podajemy osocze lub krew. 



Jeżeli chory już-pije, podajemy doustnie glukozę, sok z 
marchwi, soki owocowe, sodę oczyszczaną (2 łyżeczki 
do herbaty w 1lz szklance wody), ewentualnie 5% 
roztwór KC1. 



W 1 dobie zalecamy insulinę co 4 -5 godz., z 
następowym posiłkiem obficie węglowodanowym. 
Chorego należy chronić przed utratą ciepła (ciepłe 
okrycie, ciepłe napoje) i starannie pielęgnować (skóra, 
jama ustna). 

Leczenie śpiączki hipoglikemicznej



Stężenie glukozy we krwi u dzieci zdrowych: 80—120 mg%. 



< od 60 mg% zwykle występują już objawy kliniczne hipoglikemii, 
nasilenie ich jednak nie jest proporcjonalne do stopnia obniżenia 
poziomu cukru we krwi, gdyż ich wystąpienie i nasilenie jest 
zależne od wrażliwości i odczynowości osobniczej.



u zdrowych noworodków, mimo  glikemii 40 mg%, nie stwierdza 
się żadnych objawów klinicznych hipoglikemii. 



O stanie hipoglikemicznym mówimy więc tylko wtedy, kiedy 
obniżenie cukru we krwi prowadzi do zaburzeń ustrojowych. 



Stan hipoglikemii, endogennej występuje niekiedy u dzieci 
zdrowych (głód), przeważnie jednak u chorych z zaburzeniami 
przemiany węglowodanowej. Zaburzenia takie u, dzieci mogą 
wystąpić w chorobach ośrodkowego układu nerwowego, w 
chorobie trzewnej, wymiotach acetonemicznych, w uszkodzeniu 
wątroby, w związku z upośledzoną czynnością przysadk, kory 
nadnerczy i w nadczynności trzustki (niekiedy u płodów matek 
chorych na cukrzycę). 



Łagodne stany hipoglikemii są w klinice dziecięcej częste, ciężkie 
stany hipoglikemiezne spotyka się rzadko

Leczenie śpiączki hipoglikemicznej



Objawy kliniczne hipoglikemii występują zwykle ostro, najczęściej 
na czczo, mają tendencje, do powtarzania się. Lekki stan 
hipoglikemiczny przejawia się uczuciem zmęczenia, bólem głowy, 
rozdrażnieniem, wzmożonym łaknieniem. 



W nasilonych stanach: skóra chorego jest blada, wilgotna (poty), 
występują zaburzenia wzroku („ciemno przed oczami") i mowy 
(mowa „zamazana"), niekiedy wymioty. Napięcie mięśni jest 
wzmożone, gałki oczne twarde. Utrata świadomości następuje 
zwykle w napadzie drgawek. 



Rozpoznanie ustala się na podstawie wywiadu (podobne stany, w 
przeszłości, choroba podstawowa), obrazu klinicznego i stężenia 
cukru we krwi (różnicowanie z padaczką). W odróżnieniu od 
okresowych wymiotów acetonemicznych nie stwierdza się tu 
acetonurii i acetonemii. Od śpiączki cukrzycowej różni się stan 
hipoglikemiczny prawidłowym stanem nawodnienia, wzmożonym 
napięciem mięśni i na ogół znacznie słabiej wyrażonymi objawami 
niewydolności krążenia i oddychania. Rokowanie — zależne od 
choroby podstawowej i szybkości interwencji — na ogół pomyślne, 
zdarzają się jednak zejścia śmiertelne. 

Leczenie śpiączki hipoglikemicznej



Postępowanie. W stanach łagodnych wystarczy podać 
cukier doustnie; w cięższych wstrzykujemy dożylnie 20 
— 40 ml 20% roztworu glukozy; w razie 
bezskuteczności — adrenalina podskórnie, kroplówka 
dożylna z 5% roztworu glukozy i prze toczenie świeżo 
pobranej krwi. 



W hipoglikemii endogennej po opanowaniu śpiączki 
konieczne jest dalsze leczenie przyczynowe. Z punktu 
widzenia praktycznego większe znaczenie ma stan 
niedocukrzenia u dzieci chorych na cukrzycę. 
Okoliczności, w których stany te występują w przebiegu 
cukrzycy, stanowią wskazówkę, w jakim kierunku 
powinno iść zapo bieganie. Znaczenie zapobiegania jest 
bardzo istotne, gdyż ciężkie lub często powtarzające 
się stany hipoglikemiczne prowadzą do zmian w 
ośrodkowym układzie nerwowym i innych narządach. 

Leczenie śpiączki hipoglikemicznej



Znajomość obrazu klinicznego śpiączki hipoglikemicznej i 
umiejętność odróżnienia jej od śpiączki cukrzycowej u chorego na 
cukrzycę stanowią niekiedy o życiu chorego. Niebezpieczeństwo 
bowiem tkwi w tym, że jeśli mylnie rozpoznamy ciężki stan 
niedocukrzenia jako śpiączkę cukrzycową, dalsze podawanie 
insuliny grozi choremu śmiercią. Niebezpieczeństwo to jest 
zwłaszcza groźne, jeśli wstrząs hipoglikemiczny powstaje w 
przebiegu leczenia śpiączki cukrzycowej insuliną. Rozpoznanie 
wstrząsu hipoglikemicznego podczas śpiączki cukrzycowej jest 
niekiedy bardzo trudne. Badanie moczu nie jest decydujące, gdyż 
pierwsza porcja moczu może zawierać cukier (mocz z okresu 
przecukrzenia krwi); decydujące znaczenie ma badanie stężenia 
cukru we krwi. 



Okoliczności i przyczyny. Przedawkowanie insuliny. Wystąpienie 
objawów hipo glikemii w nocy. Nadwrażliwość na insulinę (często 
występujące objawy niedocukrzenia w 1—4 godz. po wstrzyknięciu 
insuliny). Faza hipoglikemiczna w kilka godz. po spożyciu 
węglowodanów. 



Wnioski zapobiegawcze. Insulinę podawać w dawkach 
frakcjonowanych. Wieczorna dawka insuliny powinna być mniejsza 
niż ranna. Insulinę wstrzykiwać częściej i w mniejszych dawkach; 
po wstrzyknięciu podać posiłek bogaty w węglowodany. 

ZABURZENIA ODDYCHANIA



Istotą oddychania jest wymiana gazów 
między ustrojem a środowiskiem 
zewnętrznym



rytm (częstość i miarowość), głębokość, 
nasilenie i charakter ruchów 
oddechowych



Nasilenie (utrudnienie) oddechu ze 
zmianą rytmu i głębokości oddychania i 
podmiotowym uczuciem braku 
powietrza nazywamy dusznością 
(dyspnoe). 

ZABURZENIA ODDYCHANIA



Duszność i sinica są to objawy wprawdzie 
niekiedy występujące i w schorzeniach 
innych układów (schorzenia ośrod kowego 
układu nerwowego, zaburzenia 
biochemiczne i in.), ale najbardziej 
charakterystyczne są dla zaburzeń układu 
oddychania i krążenia.



 
Duszność i sinica występują zazwyczaj w 
ostrych i ciężkich zaburzeniach tych 
układów. 

Duszność toksyczna (dyspnoe toxica)



grupa zaburzeń oddychania powstających w związku z 
podrażnieniem ośrodka oddechowego jadami 
gromadzącymi się w ustroju 



przyczyny: stany prowadzące do zaburzeń równowagi 
biochemicznej ustroju: śpiączka cukrzycowa, mocznica, 
biegunka toksyczna, napad kwasicy okresowej i 
niektóre zatrucia (salicylany, aceton). Zaburzenia 
oddechu - przyspieszony i pogłębiony, Kussmaula. 



duszność w przebiegu ostrych c ho rób zakaźnych i 
chorób gorączkowych (pobudzeniena ośrodka 
oddechowego); zaburzenia oddechu przeważnie jednak 
cechują się tu tylko przyśpieszeniem oddechu (bez 
pogłębienia i utrudnienia). 

Duszność toksyczna (dyspnoe toxica)



W chorobach OUN ciężkie zaburzenia oddechu 
wynikające bądź ze wzmożenia, bądź z osłabienia 
wrażliwości ośrodka oddechowego. Zwiększenie 
ciśnienia śródczaszkowego, urazy mózgu, znaczne 
zubożenie krwi w tlen i znaczne przeładowanie krwi 
dwutlenkiem węgla, ciężkie zatrucia (luminal, morfina), 
znaczna alkaloza — prowadzą do obniżenia 
pobudliwości ośrodka oddechowego.



 Wyrazem tego jest wystąpienie oddechu Cheyne-
Stokesa (oddech niemiarowy)  i oddechu Biota 
(zwolniony z okresem bezdechu) , które stanowią 
signum mali ominis. 



Oddychanie okresowe jest groźnym objawem 
klinicznym, świadczącym o zaburzeniu czynności 
regulacyjnej kory mózgowej, o osłabieniu pobudliwości 
ośrodka oddechowego, głównie wskutek jego 
niedotlenienia (tlen poprawia w tych przypadkach 
czynność oddechową). 

stan śpiączkowy



głębokie zaburzenie czynności nerwowej na 
skutek uszkodzenia mózgu (zaburzenia w 
przepływie krwi, niedotlenienie, obrzęk, zapalenie 
lub uszkodzenie toksyczne komórki mózgowej).



 etiologia: procesy chorobowe toczące się w 
mózgu (wstrząs mózgu, uszkodzenie urazowe, 
stany zapalne, padaczka, guzy mózgu i in.), jak I 
leżące pierwotnie poza układem nerwowym 
(wpływy toksyczne w stanach zakłócenia 
równowagi biochemicznej ustroju, w zatruciach 
zewnątrzpochodnych, zakażeniach). 

stan śpiączkowy



klinicznie: utrata świadomości, brak oddziaływania na 
bodźce zewnętrzne, zaburzenia ruchowe i czucia, 
zakłócenie czynności odruchowych i automatycznych. 



 w związku z zaburzeniem ośrodkowej regulacji 
nerwowej, powstają zmiany w wielu narządach i 
zakłócenia wielu ważnych dla życia czynności ustroju. 



 może wystąpić ostro lub być poprzedzony stanem 
przedśpiączkowym. Obydwa stanowią zagrożenie życia 
i stawiają lekarza wobec konieczności szybkiego, 
energicznego i celowego działania.



 leczenie: zależy od etiologii, dlatego po opanowaniu 
objawów bezpośrednio zagrażających życiu (asfiksja, 
zapaść) nalezy szybko ustalić przyczyny

Zestawienie stanów śpiączkowych



cukrzycowa



hipoglikemiczna



wymioty acetonomiczne



wątrobowa



mocznica prawdziwa



mocznica drgawkowa



mocznica w zespole wysuszenia



w chorobach zakaźnych



udar cieplny

Mocznica drgawkowa



zespól drgawkowy w przebiegu chorób nerek 
(najczęściej ostrego kłębkowego zapalenia 
nerek) zdarza się częściej u dzieci niż u osób 
dorosłych. 



w patogenezie mocznicy drgawkowej 
największą rolę zdaje się odgrywać 
niedokrwienie, niedotlenienie i obrzęk 
(obrzmienie) mózgu spowodowane zaburze 
niem krążenia mózgowego. 



do stałych objawów należy nadciśnienie i 
obrzęki. 

Różnicowanie 

cukrzycow

a 

hypo-

glikemiczn

a

wymioty 

acetonomiczn

e

wątrobowa

objawy 

poprze-

dzające

brak 

łaknienia 

nudności, 

wymioty

wilczy głód

brak łaknienia,  

 nastrój, bóle 

głowy,

rozdrażnienie

nudności, bóle 

głowy, wymioty, 

skaza krwotoczna

początek

stopniowy

nagły

nagły

stopniowy

ciepłota c. niska

obniżona

praw. / 

niska

zapach z 

ust

acetonu

acetonu

słodkawo-gnilny

tętno

, słabo 

wypełnione

praw./



, niemiarowe

RR







skóra

sucha, 

czerwona

wilgotna, 

bla-da, 

elastyczna

odwodniona

żółtaczka, pajączki 

wybroczyny

źrenice

wąskie/pra

w.

szerokie

rozszerzone

napięcie 

mięśni









oddech

Kussmaula

praw/chrapli

w.

pogłębiony/powi

erz

Kussmaula/ 

niemiarowy 

Różnicow

-anie

mocznica 

prawdziwa

mocznica 

drgawkowa

mocznica z 

wysuszeni

a

udar 

cieplny

chorob

y 

zakaźn

e

objawy 

poprze-

dzające

nudności, 

wymioty,  

diurezy, 

bóle głowy, 

senność

wymioty, 

bóle głowy, 

objawy 

oponowe, 

drżenia

brak 

łaknienia,   

nastrój,

rozdrażnieni

e

bóle głowy, 

wymioty, 

szum uszny, 

biegunka

gorączk

a, 

wymiot

y

początek

stopniowy

nagły

nagły

nagły

ciepłota c. obniżona







zapach z 

ust

mocz, 

amoniak

przykry

tętno

, napięte

 miękkie

, miękkie

RR

,







skóra

blada, 

obrzęki/ 

odwodniona

wilgotna, bla-

da, 

elastyczna

odwodniona gorąca,czer

wo-na/ 

sucha blada

gorąca, 

wilgotn

a,wykwi

ty

źrenice

wąskie/  

reakcja

rozszerzone

szerokie

szerokie/  

reakcja

nap. 

mięśni





oddech

pogłębiony/ 

niemiarowy

powierz/Kus

smaula

/  

niemiarowy 



Zestawienie stanów śpiączkowych



cukrzycowa



hipoglikemiczna



wymioty acetonomiczne



wątrobowa



mocznica prawdziwa



mocznica drgawkowa



mocznica w zespole wysuszenia



w chorobach zakaźnych



udar cieplny

Mocznica drgawkowa



zespół drgawkowy w przebiegu chorób nerek 
(najczęściej ostrego kłębkowego zapalenia 
nerek) zdarza się częściej u dzieci niż u osób 
dorosłych. 



w patogenezie mocznicy drgawkowej 
największą rolę zdaje się odgrywać 
niedokrwienie, niedotlenienie i obrzęk 
(obrzmienie) mózgu spowodowane zaburze 
niem krążenia mózgowego. 



do stałych objawów należy nadciśnienie i 
obrzęki. 

Różnicowanie 

cukrzycow

a 

hypo-

glikemiczn

a

wymioty 

acetonomiczn

e

wątrobowa

objawy 

poprze-

dzające

brak 

łaknienia 

nudności, 

wymioty

wilczy głód

brak łaknienia,  

 nastrój, bóle 

głowy,

rozdrażnienie

nudności, bóle 

głowy, wymioty, 

skaza krwotoczna

początek

stopniowy

nagły

nagły

stopniowy

ciepłota c. niska

obniżona

praw. / 

niska

zapach z 

ust

acetonu

acetonu

słodkawo-gnilny

tętno

, słabo 

wypełnione

praw./



, niemiarowe

RR







skóra

sucha, 

czerwona

wilgotna, 

bla-da, 

elastyczna

odwodniona

żółtaczka, pajączki 

wybroczyny

źrenice

wąskie/pra

w.

szerokie

rozszerzone

napięcie 

mięśni









oddech

Kussmaula

praw/chrapli

w.

pogłębiony/powi

erz

Kussmaula/ 

niemiarowy 

Różnicow

-anie

mocznica 

prawdziwa

mocznica 

drgawkowa

mocznica z 

wysuszeni

a

udar 

cieplny

chorob

y 

zakaźn

e

objawy 

poprze-

dzające

nudności, 

wymioty,  

diurezy, 

bóle głowy, 

senność

wymioty, 

bóle głowy, 

objawy 

oponowe, 

drżenia

brak 

łaknienia,   

nastrój,

rozdrażnieni

e

bóle głowy, 

wymioty, 

szum uszny, 

biegunka

gorączk

a, 

wymiot

y

początek

stopniowy

nagły

nagły

nagły

ciepłota c. obniżona







zapach z 

ust

mocz, 

amoniak

przykry

tętno

, napięte

 miękkie

, miękkie

RR

,







skóra

blada, 

obrzęki/ 

odwodniona

wilgotna, bla-

da, 

elastyczna

odwodniona gorąca,czer

wo-na/ 

sucha blada

gorąca, 

wilgotn

a,wykwi

ty

źrenice

wąskie/  

reakcja

rozszerzone

szerokie

szerokie/  

reakcja

nap. 

mięśni





oddech

pogłębiony/ 

niemiarowy

powierz/Kus

smaula

/  

niemiarowy 



Ostra duszność krtaniowa 



zwolniony,  utrudniony wdech, z udziałem w 
oddychaniu pomocniczych mięśni oddechowych; 



szczególnie charakterystyczne jest „wciąganie" 
przestrzeni nadmostkowej. 



świst zwężeniowy (stridor), zmiana zabarwie nia głosu 
(chrypka, afonia) i szczekający kaszel..



Ostra 'hipowentylacja płuc może doprowadzić do 
niewydolności oddechowej z zespołem hipoksemii z 
hiperkapnia. 



zebranie wywiadu, zwłaszcza w kierunku nagłości jej 
powstania (ponadgłośniowe zapalenie krtani, ciało 
obce, alergiczny obrzęk krtani), czy też stopniowego 
narastania (błonica krtani) lub napadowego jej 
występowania, przeważnie w nocy, wraz ze 
szczekającym kaszlem (ostry nie żyt podgłośniowy 
krtani, czyli dławiec rzekomy). 



wymaga szybkiego, doraźnego postępowania 

Ostra duszność krtaniowa 



zwolniony,  utrudniony wdech, z udziałem w 
oddychaniu pomocniczych mięśni oddechowych; 



szczególnie charakterystyczne jest „wciąganie" 
przestrzeni nadmostkowej. 



świst zwężeniowy (stridor), zmiana zabarwie nia głosu 
(chrypka, afonia) i szczekający kaszel..



Ostra 'hipowentylacja płuc może doprowadzić do 
niewydolności oddechowej z zespołem hipoksemii z 
hiperkapnia. 



zebranie wywiadu, zwłaszcza w kierunku nagłości jej 
powstania (ponadgłośniowe zapalenie krtani, ciało 
obce, alergiczny obrzęk krtani), czy też stopniowego 
narastania (błonica krtani) lub napadowego jej 
występowania, przeważnie w nocy, wraz ze 
szczekającym kaszlem (ostry nie żyt podgłośniowy 
krtani, czyli dławiec rzekomy). 



wymaga szybkiego, doraźnego postępowania 

Mukowiscydoza (z przeważającymi 
objawami oddechowymi)



Objawy ze strony narządu oddechowego związane są głów nie z 
niedrożnością oskrzeli i nawracającymi zakażeniami oskrzelowo-
płucnymi, prowadzącymi do przewlekłych zmian w tkance płucnej 
(marskość płuc z rozstrzeniami oskrzeli). 



Choroba ujawnia się zwykle w 1 r. ż. pod postacią męczącego kaszlu o 
charakterze kurczowym, z odkrztuszaniem lepkiej wydzieliny, a często 
również i z dusznością — co nasuwa po dejrzenie dychawicy 
oskrzelowej. Stopniowo powstaje obraz przewlekłej niewydolności 
oddechowej z dusznością i sinicą. Klatka piersiowa ulega postępującej 
deformacji, występują palce pałeczkowate, ustala się obraz 
przewlekłego serca płuc nego. przebiega ze zwolnieniami i 
zaostrzeniami w po staci ostrych epizodów infekcyjnych z gorączką i 
nasileniem duszności i sinicy. Ostre zakażenia oskrzelowo-płucne u cho 
rych z mukowiscydoza stwarzają wielkie niebezpieczeństwo 
wystąpienia ostrej niewydolności oddechowej i niewydolności krążenia i 
w wielu przypadkach stanowią bezpośrednią przy czynę zejścia 
śmiertelnego.

Mukowiscydoza (z przeważającymi 
objawami oddechowymi)



Postępowanie doraźne ma na celu zwiększenie drożności 
dróg oddechowych (wdychanie wilgotnego powietrza z dużą 
zawartością NaCl, aerosole z roztworu soli ze środkami 
zmniejszającymi lepkość wydzieliny oskrzelowej), zwalczanie 
zakażenia (antybiotyki, środki przeciwgrzybicze), zapalenia 
(kortykoidy) i niewydolności krążenia (środki nasercowe).



 Ze względu na możliwość hiperkapnii należy zachować 
ostrożność podczas podawania tlenu (tlenoterapia 
przerywana). Z innych powikłań płucnych notuje się 
niedodmę płuc (w 10% przypad ków) i rzadziej odmę 
opłucnową. Niebezpieczeństwo ostrych zakażeń płucnych u 
chorych z mukowiscydoza nakazuje dąż ność do wczesnego 
ich wykrywania. Wymaga to czujnej obserwacji chorego, 
gdyż niektóre epizody zakażeń płucnych mają przebieg 
bezgorączkowy. 

Mukowiscydoza (z przeważającymi 
objawami oddechowymi)



Zapobieganie wystąpieniu ostrych zakażeń 
sprowadza się do starannej pielęgnacji i 
cierpliwego leczenia chorych z mukowiscydoza. 
Polega ona na wyrówny waniu niedoczynności 
trzustki (dieta białkowo-węglowodano-wa, 
wyciąg trzustkowy, witaminy), walce z 
nadmierną lepko ścią wydzieliny oskrzelowej 
(aerosole, masaże, drenaż pozy cyjny), na 
stosowaniu szczepień, gamma-globuliny, a w 
razie potrzeby antybiotyków ogólnie i w 
aerosolu. Takie postępowanie pozwala 
utrzymać niektórych chorych przez wiele lat we 
względnie dobrym stanie

Wskazania do żywienia 

POZAJELITOW

EGO

 u 

dorosłych 

OKRES OKOŁOOPERACYJNY



przed  dużą operacją na pp. u niedożywionych, 



żywienie pozajelitowe obwodowe  - kaniula do żyły obwodowej, 
zwykle  przedramienia



żywienie pozajelitone centralne -  cewnik umieszczony w żyle 
centralnej, połączenie żyły głównej górnej i prawego przedsionka.



drogą żył obwodowych wykorzystywane - w krótkotrwałym żywieniu 
pozajelitowym oraz wówczas, gdy są przeciwwskazania do 
wykorzystania żył centralnych.



tolerancja płynów zależy od: 



osmolalności, 



pH



szybkości wlewu



materiału, z jakiego wykonano cewnik lub kaniulę (poliuretan i silikon mniej 
drażnią niż teflon)



średnicy kaniuli (im mniejsza, tym lepiej).

Wskazania do żywienia 

POZAJELITOW

EGO

 u 

dorosłych 

OKRES OKOŁOOPERACYJNY



Początkowo oddzielne butelki (roztwory aminokwasów, 
(10-20%) glukozy i 10-20% emulsje tłuszczowe) z 
odpowiednimi dodatkami w każdej butelce, podawano 
przez oddzielne zestawy do wlewów połączone jednym 
łącznikiem



obecnie „all in one”.



W zależności od przewidywanego czasu utrzymywania 
cewnika - 2 sposoby jego wprowadzania do żyły:



z tunelem podskórnym długości 10-25 cm, który zabezpiecza 
chorego przed zakażeniem spowodowanym 
   wędrówką bakterii po zewnętrznej ścianie cewnika;



bez tunelu, gdy odległość między wniknięciem cewnika do żyły 
a powierzchnią skóry wynosi ok. 1,5-2 cm.

Wskazania do żywienia 

POZAJELITOWEGO

 u 

doro-słych po zabiegu na przewodzie 

pokarmowym: 



żywionych pozajelitowo przed zabiegiem,



ciężkie niedożywienie, operowanych doraźnie i 
nie żywionych parenteralnie przed zabiegiem.



w ciągu tygodnia od zabiegu nie są w stanie 
pokryć przynajmniej 70% zapotrzebowania 
białkowo-energetycznego drogą doustną,



u których wystąpiły powikłania pooperacyjne, 
jak np. posocznica, ostra niewydolność 
oddechowa, ostra niewydolność nerek.

Wskazania do żywienia 

POZAJELITOWEGO

 

u dorosłych * ZESPÓŁ KRÓTKIEGO JELITA

Masywna resekcja jelita cienkiego (ponad 

70% jelita cienkiego), często wraz z prawą 
połową okrężnicy prowadzi do ciężkich 
zaburzeń trawienia i wchłaniania, biegunki, 
szybko postępującego wyniszczenia i 
groźnych zaburzeń gospodarki wodno-
elektrolitowej, którym zapobiec (a nawet 
umożliwić przeżycie) może jedynie wcześnie 
podjęte całkowite żywienie pozajelitowe.

CIĘŻKIE OSTRE ZAPALENIE 
TRZUSTKI



Spośród chorych przyjmowanych do 
szpitala z powodu ostrego zapalenia 
trzustki, tylko ok. 20% ma ciężką, 
obarczoną powikłaniami i zagrażającą 
życiu postać choroby, którzy wymagają 
leczenia żywieniowego pozajelitowego.



Pozostali – leczenie żywieniowe 
dojelitowe, poza więzadłem Traitza 

Wskazania do żywienia 

POZAJELITOWEGO

 u noworodka



skrajna niedojrzałość przewodu pokarmowego z 
powodu przedwczesnego porodu i bardzo małej 
masy urodzeniowej;



anatomiczna wada przewodu pokarmowego 
(uniemożliwiająca żywienie doustne przed 
zabiegiem);



stany po zabiegach operacyjnych na przewodzie 
pokarmowym;



przewlekła, oporna na leczenie biegunka



po zabiegach chirurgicznych



przedwcześnie urodzone.

Urazy mnogie i wielonarządowe u dzieci



Urazy u dzieci powyżej 2 roku życia  przyczyną większej liczby zgonów niż 
wszystkie inne choroby wieku dziecięcego łącznie. 



Uszkodzenia narządów doznane wskutek urazów dotyczą wielu narządów i 
okolic anatomicznych. Bardzo groźne dla życia - izolowane uszkodzenia 
narządów miąższowych.



 Mnogie obrażenia są to uszkodzenia co najmniej dwóch okolic ciała, 
z których każde z osobna wymaga leczenia szpitalnego (obrażenia 
izolowane dotyczą jednego narządu). 



Wyróżniamy: urazy wielomiejscowe, gdy uszkodzeniu ulega jeden narząd 
w kilku miejscach (liczne rany, złamania różnych kości, wielomiejscowe 
przerwanie miąższu wątroby, krwiaki krezki i wielopunktowe urazy jelit 
itd.). 



W przypadku niewielkich krwiaków, bez objawów neurologicznych i 
nadciśnienia wewnątrzczaszkowego stosuje się leczenie zachowawcze. 
Należy rozważyć zastosowanie profilaktyki przeciwbakteryjnej, 
przeciwwrzodowej. U chorych nieprzytomnych bezwzględnie trzeba 
wdrożyć postępowanie przeciwodleżynowe. Nie można także dopuścić do 
wyniszczenia organizmu; konieczne jest wyrównywanie niedoborów 
pokarmowych (wyrównywanie strat białek) przez żywienie pozajelitowe 
lub dojelitowe, a także bogatoenergetyczne diety doustne.  

Urazy mnogie i wielonarządowe u dzieci



Diagnostyka musi być ograniczona do niezbędnego minimum (maksimum efektów 
diagnostycznych w minimalnym czasie). W przypadku urazu głowy podstawowym badaniem 
jest tomografia komputerowa (TK) głowy. Badanie RTG czaszki jest nieprzydatne i nie wnosi 
żadnych istotnych informacji. Jeśli urazowi ulega dziecko do 1. r. ż. przy niezarośniętym 
ciemieniu, badanie TK może zastąpić USG ośrodkowego układu nerwowego. Jeśli nastąpił uraz 
klatki piersiowej, należy wykonać RTG (możliwość wykrycia odmy, krwawienia do jamy 
opłucnowej, stłuczenia płuca lub złamań żeber lub mostka) 



Leczenie W przypadku niestabilności hemodynamicznej pacjenta z urazem mnogim 
i wielonarządowym z podejrzeniem krwotoku wewnętrznego do jam ciała (jama brzuszna, 
klatka piersiowa i czaszka) zabiegi operacyjne muszą być wykonane jak najszybciej, ponieważ 
nie ma możliwości wyrównania dużej utraty krwi mimo bardzo intensywnego leczenia 
przeciwwstrząsowego.



 W przypadku urazów zamkniętych narastanie krwawienia do jam ciała (w kolejnych badaniach 
USG, RTG, TK szybko narastający wolny płyn w jamie brzusznej i klatce piersiowej) i 
niemożność zahamowania krwawienia, narastanie objawów wstrząsu mimo intensywnej terapii 
płynowej jest wskazaniem do torakotomii lub laparotomii. W czasie zabiegu operacyjnego 
należy dążyć do zahamowania krwawienia bez usuwania narządów. Jeżeli usunięcie nerki jest 
konieczne, należy się upewnić, czy chory ma dwie nerki (śródoperacyjna urografia); przy 
usuwaniu śledziony polecane jest wszczepienie fragmentów śledziony w sieć większą 
(fragment otrzewnej). W przypadku trudnych do opanowania śródoperacyjnie krwotoków 
wewnątrzbrzusznych należy zastosować tamponadę. Jeśli narasta krwawienie i/lub odma w 
jamie opłucnowej, zakłada się drenaż opłucnej. W przypadku rozerwania tchawicy, dużego 
oskrzela lub przełyku konieczna jest torakotomia. Bezpośrednie zagrożenie życia u dzieci z 
mnogimi obrażeniami ciała stwarza rozwój ciasnoty wewnątrzczaszkowej. Jej przyczyną może 
być obrzęk mózgu lub krwotok wewnątrzczaszkowy. Obrzęk mózgu leczy się zachowawczo. 
Krwiak natomiast, w zależności od objętości wynaczynionej krwi, narastania i spowodowanego 
nim nadciśnienia wewnątrzczaszkowego, leczy się operacyjnie .

Preparaty



do leczenia 

żywieniowego drogą 

przewodu pokarmowego

Diety do podawania przez zgłębnik

NUTRISON STANDARD



Dieta kompletna, normokaloryczna (1 kcal/ml) 
do podawania przez zgłębnik lub przetokę 



oparta wyłącznie na białku kazeinowym o wysokiej 
wartości biologicznej



zawiera wyłącznie naturalne tłuszcze LCT



źródłem węglowodanów są wolno wchłaniane 
maltodekstryny



bezresztkowa



klinicznie wolna od laktozy (<0,02 g/100 ml)



bezglutenowa



niska osmolarność: 265 mOsm/l



opakowanie: Pack 1000 ml oraz butelka 500 ml 



Wskazania 



okres przed- i pooperacyjny,



schorzenia, urazy i operacje 
uniemożliwiające odżywianie 
doustne,



pacjenci nieprzytomni, 



zaburzenia połykania o etiologii 
neurologicznej i organicznej.



Dawkowanie: 1500 – 2000 
kcal / dobę  

NUTRISON STANDARD 

- wskazania

NUTRISON ENERGY



Dieta kompletna, hiperkaloryczna (1,5 
kcal/ml) do podawania przez zgłębnik lub 
przetokę



oparta wyłącznie na białku kazeinowym o wysokiej 
wartości biologicznej



zawiera wyłącznie naturalne tłuszcze LCT 



źródłem węglowodanów są wolno wchłaniane 
maltodekstryny 



wysoka zawartość żelaza



bezresztkowa



klinicznie wolna od laktozy (<0,025 g/100 ml)



bezglutenowa



osmolarność: 385 mOsm/l



opakowanie: Pack 1000 ml oraz butelka 500 ml

NUTRISON ENERGY 

- wskazania



Wskazania



okres pooperacyjny przebiegający z 

hiperkatabolizmem,



urazy wielonarządowe, 



odleżyny,



oparzenia,



choroby nowotworowe,



pacjenci z koniecznością ograniczenia 

podaży płynów, np. z niewydolnością 

krążenia,



pacjenci z niewydolnością oddechową typu 

obturacyjnego,



mukowiscydoza.



Dawkowanie: zwykle 1500 – 2000 kcal 

/ dobę, ale ilość diety powinna być 

dostosowana do stanu pacjenta

NUTRISON MULTI FIBRE



Dieta kompletna, normokaloryczna (1 kcal/ml), 
bogatoresztkowa do podawania przez zgłębnik 
lub przetokę



oparta na białku kazeinowym



zawiera wyłącznie naturalne tłuszcze LCT 



unikalna mieszanina błonnika regulująca pracę jelit, 
ważna podczas długoterminowego leczenia żywieniowego



klinicznie wolna od laktozy (<0,02 g/100 ml)



bezglutenowa 



bardzo niska osmolarność: 210 mOsm/l



opakowanie: Pack 1000 ml oraz butelka 500 ml

NUTRISON MULTI FIBRE -

 wskazania



Wskazania



w długotrwałym żywieniu przez zgłębnik lub 
przetokę ze względu na podobieństwo do 
naturalnej diety,



profilaktyka i leczenie zaparć oraz biegunek 
w przebiegu leczenia żywieniowego,



schorzenia wymagające diety 
bogatoresztkowej, np. uchyłkowatość jelita 
grubego.



Dawkowanie: 1500 – 2000 kcal / dobę



Dieta bogatobiałkowa, kompletna, hiperkaloryczna 
(1,25 kcal/ml), do podawania przez zgłębnik lub 
przetokę



wysoka zawartość białka niezbędna dla pacjentów w ciężkim 
stanie



oparta wyłącznie na białku kazeinowym o wysokiej wartości 
biologicznej



zawiera wyłącznie tłuszcze LCT



źródłem węglowodanów są wolno wchłaniane maltodekstryny



wysoka zawartość pierwiastków śladowych i witamin



bezresztkowa



klinicznie wolna od laktozy (<0,025 g/100 ml)



bezglutenowa



niska osmolarność: 290 mOsm/l



opakowanie: Pack 1000 ml

NUTRISON PROTEIN PLUS



Wskazania



Zapobieganie lub leczenie niedożywienia u 
pacjentów ze zwiększonym 
zapotrzebowaniem na białko, w przypadkach 
takich jak:



urazy wielonarządowe,



okres pooperacyjny przebiegający z 
hiperkatabolizmem,



choroby nowotworowe,



oparzenia,



niewydolność oddechowa lub układu krążenia,



infekcje o ciężkim przebiegu.



Dawkowanie: zwykle 1500 – 2500 kcal / dobę, 
ale ilość diety powinna być dostosowana do 
indywidualnego stanu pacjenta.

NUTRISON PROTEIN PLUS 

- wskazania

DIASON



Dieta normalizująca glikemię, kompletna, 
normokaloryczna 
(1 kcal/ml), bogatoresztkowa, do podawania przez 
zgłębnik lub przetokę



oparta wyłącznie na białku sojowym



niska zawartość węglowodanów (skrobia, fruktoza) 



wysoka zawartość jednonienasyconych kwasów tłuszczowych



wysoka zawartość przeciwutleniaczy (wit. C, E, karotenoidy, 
selen)



unikalna mieszanina błonnika zmniejszająca glikemię oraz 
regulująca pracę jelit



klinicznie wolna od laktozy (<0,01 g/100 ml)



bezglutenowa



osmolarność: 300 mOsm/l



opakowanie: Pack 1000 ml

DIASON 

- wskazania



Wskazania



Konieczność żywienia przez zgłębnik 
lub przetokę u pacjentów z:



cukrzycą,



upośledzoną tolerancją glukozy (w wyniku 
ciężkich urazów, pooperacyjnie),



ograniczeniami podaży węglowodanów, np. 
wentylacja mechaniczna.



Dawkowanie: 1500 – 2000 kcal / dobę

CUBISON



Dieta wspomagająca leczenie ran, kompletna, 
normokaloryczna 
(1 kcal/ml), bogatobiałkowa, do podawania przez 
zgłębnik lub stomię



zwiększona zawartość białka niezbędna w procesie leczenia ran



głównym źródłem białka jest kazeina



zawiera argininę przyspieszającą gojenie ran (0,85 g /100 ml)



zawiera tłuszcze MCT



źródłem węglowodanów są wolno wchłaniane maltodekstryny



zwiększona zawartość składników ważnych w procesie leczenia 
ran (karotenoidów, witamin C i E, cynku)



unikalna mieszanina błonnika regulująca pracę jelit, ważna 
podczas długoterminowego leczenia żywieniowego



klinicznie wolna od laktozy (<0,025 g/100 ml)



bezglutenowa



osmolarność: 315 mOsm/l



opakowanie: Pack 1000 ml



Wskazania



Leczenie żywieniowe pacjentów 
z trudno gojącymi się ranami 
(odleżyny, rany pooperacyjne).



Dawkowanie: 1500 – 2000 kcal/ 
dobę

CUBISON 

- wskazania

PEPTISORB



Dieta peptydowa, kompletna, normokaloryczna 
do podawania przez zgłębnik lub przetokę



źródłem białka jest mieszanina krótkołańcuchowych 
peptydów i wolnych aminokwasów



niska zwartość tłuszczu – 47 % MCT 
(średniołańcuchowe triglicerydy) 



źródłem węglowodanów są wolno wchłaniane 
maltodekstryny



bezresztkowa



klinicznie wolna od laktozy (0,1 g/100 ml)



bezglutenowa



osmolarność: 455 mOsm/l



opakowanie: Pack 1000 ml oraz butelka 500 ml

PEPTISORB 

- wskazania



Wskazania



Leczenie żywieniowe w chorobach połączonych 
z upośledzeniem trawienia i wchłaniania 
białka, tłuszczów lub dwucukrów, np.:



     ostre zapalenie trzustki, 



     operacje na przewodzie pokarmowym,



     nieswoiste zapalenia jelit,



     zapalenia jelit w następstwie radioterapii,



     zespół krótkiego jelita.



Przejście z żywienia pozajelitowego na 
dojelitowe.



Żywienie skojarzone poza- i dojelitowe.



Dawkowanie: 1500 – 2000 kcal / dobę

Refundowany 50% w 
nietolerancji pokarmowej.

INFATRINI



Dieta dla niemowląt, kompletna, hiperkaloryczna 
(1 kcal/ml), do podawania przez zgłębnik, 
przetokę lub doustnie



zawiera białka serwatkowe i kazeinowe w proporcjach jak 
w mleku kobiecym (60:40)



dodatek kwasów tłuszczowych omega-3 (AA i DHA) dla 
prawidłowego układu nerwowego dziecka



zawiera nukleotydy wspierające naturalną odporność 
dziecka



źródłem węglowodanów są wolno wchłaniane 
maltodekstryny oraz laktoza (5,2 g/100 ml)



zawiera prebiotyki (GOS i FOS) wspierające naturalną 
odpornośc dziecka



bezresztkowa



bezglutenowa



niska osmolarność: 265 mOsm/l



opakowanie: 24 słoiczki po 100 ml



Wskazania



Leczenie żywieniowe niemowląt od urodzenia do 

18. miesiąca życia lub o masie ciała do 8 kg, gdy 

występują:



choroby centralnego układu nerwowego, w tym: dziecięce 

porażenie mózgowe, 



choroby serca



choroby nowotworowe,



choroby układu oddechowego,



zaburzenia wzrastania na skutek niedożywienia,



zaburzenia łaknienia i połykania, 



mukowiscydoza,



okres okołooperacyjny.



Dawkowanie: zależne od wieku, wzrostu i stanu 

odżywienia dziecka.



Sposób podaży: doustnie po podgrzaniu w kąpieli 

wodnej lub przez zgłębnik.

INFATRINI

NUTRINI



Dieta dla dzieci, kompletna, normokaloryczna 
(1 kcal/ml) do podawania przez zgłębnik lub 
przetokę



Zawiera białka serwatkowe i kazeinowe w proporcjach 
takich jak w mleku kobiecym (60:40)



dodatek kwasów tłuszczowych omega-3 (EPA i DHA) dla 
prawidłowego rozwoju układu nerwowego dziecka



źródłem węglowodanów są wolno wchłaniane 
maltodekstryny



bezresztkowa



klinicznie wolna od laktozy (<0,025 g/100 ml)



bezglutenowa



niska osmolarność: 200 mOsm/l



opakowanie: butelka 200 ml



           Pack 500 ml (od listopada 2009)

NUTRINI 

- wskazania



Wskazania



Leczenie żywieniowe dzieci w wieku 1-6 lat 
lub o masie ciała 8-20 kg, gdy występują:



zaburzenia łaknienia i połykania,



choroby przewlekłe (np. serca, płuc, wątroby, 
nerek)



kacheksja nowotworowa,



niewydolność oddechowa,



choroby i urazy przewodu pokarmowego,



okres okołooperacyjny,



mukowiscydoza,



choroby metaboliczne,



nieswoiste zapalenia jelit.



Dawkowanie: zależne od wieku, wzrostu 
i stanu odżywienia dziecka.

NUTRINI Energy Multi Fibre



Dieta dla dzieci, kompletna, hiperkaloryczna (1,5 
kcal/ml), z dodatkiem błonnika, do podawania 
przez zgłebnik lub stomię



 źródłem białka jest kazeina i serwatka



 dodatek kwasów tłuszczowych omega-3 (EPA i DHA) dla 
prawidłowego rozwoju układu nerwowego dziecka



 źródłem węglowodanów są wolno wchłaniane 
maltodekstryny



 unikalna mieszanina błonnika (6 rodzajów o odpowiednich 
proporcjach włókien rozpuszczalnych i nierozpuszczlanych) 
regulująca pracę jelit, ważna przy długoterminowym 
żywieniu



 klinicznie wolna od laktozy (< 0,025 g/100 ml)



 bezglutenowa



 niska osmolarnośc (315 mOsm/l)



 opakowanie: Pack 500 ml

NUTRINI Energy Multi Fibre - wskazania



Wskazania



Leczenie żywieniowe dzieci w wieku 1-6 lat 

lub o masie ciała 8-20 kg, w przypadku:



 długoterminowe żywienie przez zgłębnik lub 

przetokę ze względu na podobieństwo do 

naturalnej diety



 profilaktyka i leczenie biegunek oraz zaparć



 schorzenia wymagające diety bogatoresztkowej



 zwiększone zapotrzebowanie na składniki 

odżywcze lub niewystarczające ich spożycie:



 choroby przewlekłe (serca, nerek, płuc, wątroby)



 kacheksja nowotworowa



 stres metaboliczny (urazy, oparzenia, stany 

krytyczne)



 choroby i urazy neurologiczne



 choroby i urazy przewodu pokarmowego



 okres okołooperacyjny,



 choroby metaboliczne.



Dawkowanie: zależne od wieku, wzrostu i stanu 

odżywienia dziecka.

NUTRINI Peptisorb



Dieta dla dzieci, kompletna, peptydowa, 
normokaloryczna (1 kcal/ml) do podawania 
przez zgłębnik lub stomię



 hydrolizat białek serwatkowych (50% w postaci 
krótkołańcuchowych peptydów i aminokwasów)



 dodatek tłuszczu MCT zapewniający lepsze 
wchłanianie



 źródłem węglowodanów są wolno wchłaniane 
maltodekstryny



 bezresztkowa



 niskolaktozowa (0,1 g/100 ml)



 bezglutenowa



 niska osmolarność (295 mOsm/l)



 opakowanie: Pack 500 ml

NUTRINI Peptisorb - wskazania



Wskazania



Leczenie żywieniowe dzieci w wieku 1-6 

lat lub o masie ciała 8-20 kg



 Zaburzenie trawienia i wchłaniania w przebiegu:



 chorób zapalnych jelit



 zespołu krótkiego jelita



 popromiennego zapalenia jelit i chemioterapii



 zaburzeń czynności przewodu pokarmowego



 niedoboru enzymów trzustkowych (np.. Zapalenie 

trzustki, rak trzustki, mukowiscydoza, rozległa 

resekcja trzustki)



 przetok jelitowych



 Alergia na białka mleka krowiego



 Przejście z żywienia pozajelitowego na 

dojelitowe



Dawkowanie: zależne od wieku, wzrostu i stanu 

odżywienia dziecka.

Preparaty do podawania doustnego

NUTRIDRINK



Dieta kompletna, hiperkaloryczna (1,5 kcal/ml), w 
postaci napoju mlecznego o smaku neutralnym, 
waniliowym, truskawkowym, owoców tropikalnych, 
czekoladowym



oparta na białku kazeinowym o wysokiej wartości biologicznej



zawiera wyłącznie naturalne tłuszcze LCT



źródłem węglowodanów są wolno wchłaniane maltodekstryny 
i sacharoza



bezresztkowa



klinicznie wolna od laktozy (<0,025 g/ 100ml)



bezglutenowa



osmolarność: 455 mOsm/l



opakowanie: butelka plastikowa 200 ml

NUTRIDRINK yoghurt style



Dieta kompletna, hiperkaloryczna (1,5 kcal/ml), w 
postaci napoju jogurtowego o smaku waniliowo-
cytrynowym lub malinowym



oparta na białku serwatkowym i kazeinowym



zawiera wyłącznie naturalne tłuszcze LCT



źródłem węglowodanów są wolno wchłaniane 
maltodekstryny i sacharoza



ubogoresztkowa (0,2 g/100 ml)



niskolaktozowa (2,6 g/100 ml)



bezglutenowa



osmolarność: 740 mOsm/l



opakowanie: butelka plastikowa 200 ml

NUTRIDRINK i NUTRIDRINK yoghurt style

 - wskazania



Wskazania



Zapobieganie lub leczenie niedożywienia na 

skutek zmniejszonego spożycia pokarmów lub 

zwiększonego zapotrzebowania, np. 



choroby nowotworowe,



przed i po zabiegach operacyjnych,



brak apetytu o różnej etiologii (dzieci, osoby 

w wieku podeszłym),



jadłowstręt psychiczny, 



zaburzenia żucia i połykania,



mukowiscydoza,



okres rekonwalescencji.



Przygotowanie do zabiegów diagnostycznych i 

operacyjnych na przewodzie pokarmowym 



Dawkowanie: 



uzupełnienie diety: 1-4 opakowania dziennie



kompletna dieta: 5-7 opakowania dziennie

NUTRIDRINK MULTI FIBRE



Dieta kompletna, hiperkaloryczna (1,5 
kcal/ml), bogatoresztkowa, w postaci napoju 
mlecznego o smaku waniliowym, 
pomarańczowym lub truskawkowym



oparta na białku kazeinowym



zawiera wyłącznie tłuszcze LCT



źródłem węglowodanów są wolno wchłaniane 
maltodekstryny



i sacharoza



unikalna mieszanina błonnika regulująca pracę jelit



klinicznie wolna od laktozy



bezglutenowa



osmolarność: 455 mOsm/l



opakowanie: butelka plastikowa 200 ml

NUTRIDRINK MULTI FIBRE - 

wskazania



Wskazania



Zapobieganie lub leczenie 

niedożywienia na skutek 

zmniejszonego spożycia pokarmów lub 

zwiększonego zapotrzebowania, np. 



choroby nowotworowe,



przed i po zabiegach operacyjnych,



brak apetytu o różnej etiologii (dzieci, osoby 

w wieku podeszłym),



jadłowstręt psychiczny, 



zaburzenia żucia i połykania,



mukowiscydoza,



okres rekonwalescencji.



Dawkowanie: 



uzupełnienie diety: 1-4 opakowania dziennie



kompletna dieta: 5-7 opakowania dziennie

NUTRIDRINK SOUP



Dieta kompletna, hiperkaloryczna (1,5 
kcal/ml), bogatoresztkowa, w postaci 
kremowej zupy o smaku kurczaka i 
pomidorowym



źródłem białka jest kazeina i serwatka



zawiera głównie tłuszcze LCT



źródłem węglowodanów są wolno wchłaniane 
maltodekstryny i skrobia



unikalna mieszanina błonnika regulująca pracę jelit



klinicznie wolna od laktozy



bezglutenowa



osmolarność: 350 mOsm/l



opakowanie: 2 miseczki po 200 ml

NUTRIDRINK SOUP - 

wskazania



Wskazania



Zapobieganie lub leczenie 
niedożywienia na skutek 
zmniejszonego spożycia pokarmów lub 
zwiększonego zapotrzebowania, np. 



choroby nowotworowe,



przed i po zabiegach operacyjnych,



brak apetytu o różnej etiologii (dzieci, osoby 
w wieku podeszłym),



jadłowstręt psychiczny, 



zaburzenia żucia i połykania,



mukowiscydoza,



okres rekonwalescencji.



Dawkowanie: 



uzupełnienie diety: 1-3 opakowania dziennie

NUTRIDRINK JUICE style (dawniej Fat Free)



Dieta hiperkaloryczna (1,5 kcal/ml), w postaci 
klarownego nektaru owocowego o smaku 
jabłkowym lub truskawkowym



oparta na białku serwatkowym



nie zawiera tłuszczu



źródłem węglowodanów są wolno wchłaniane 
maltodekstryny i sacharoza



niska zawartość sodu (15 mg/100 ml) i fosforanów (13 
mg/100 ml)



bezresztkowa



klinicznie wolna od laktozy (<0,025g/ 100 ml)



bezglutenowa



osmolarność: 700 mOsm/l



opakowanie: butelka plastikowa 200 ml

NUTRIDRINK JUICE style (dawniej Fat Free)

 

- wskazania



Wskazania



Uzupełnienie diety u pacjentów 

wymagających leczenia żywieniowego z 

zaleceniem ograniczenia spożycia tłuszczu i 

wybranych składników mineralnych, np:



choroby pęcherzyka żółciowego,



zapalenie i marskość wątroby,



przewlekłe zapalenie trzustki,



choroby nerek.



Może stanowić uzupełnienie diety 

pacjentów, u których wskazana jest 

suplementacja diety Nutridrinkiem, ale nie 

lubią smaków mlecznych.



Dawkowanie: 



tylko jako uzupełnienie diety: 1-3 opakowania 

dziennie.

DIASIP



Dieta normalizująca glikemię, kompletna, 
normokaloryczna 
(1 kcal/ml), w postaci napoju mlecznego o smaku 
waniliowym lub truskawkowym



zawiera węglowodany zmniejszające glikemię 
(polisacharydy, laktoza, izomaltuloza) 



wysoka zawartość jednonienasyconych kwasów 
tłuszczowych



wysoka zawartość przeciwutleniaczy oraz witamin z grupy 
B (odpowiadających za metabolizm węglowodanów)



unikalna mieszanina błonnika, zmniejszająca glikemię



bezglutenowa



osmolarność: 365 mOsm/l



opakowanie: butelka plastikowa 200 ml

DIASIP

 

- wskazania



Wskazania



Pacjenci z cukrzycą lub upośledzoną 
tolerancją glukozy wymagający leczenia 
żywieniowego z powodu 
współistniejących chorób wyniszczających 
lub w okresie rekonwalescencji, np. 



chorób nowotworowych,



zabiegów operacyjnych,



wieku podeszłego,



zaburzeń żucia i połykania.



Dawkowanie: 



uzupełnienie diety: 2-4 kartoniki dziennie



kompletna dieta: 7-10 kartoników dziennie

CUBITAN



Dieta wspomagająca leczenie ran, kompletna, 
hiperkaloryczna (1,25 kcal/ml), w postaci napoju 
mlecznego o smaku truskawkowym lub 
czekoladowym.



wysoka zawartość białka niezbędna w procesie leczenia ran



zawiera białka serwatkowe i kazeinowe



zawiera argininę przyspieszającą gojenie ran



zawiera wyłącznie tłuszcze LCT



źródłem węglowodanów są wolno wchłaniane 
maltodekstryny i sacharoza



zwiększona zawartość składników ważnych w procesie 
leczenia ran (karotenoidy, wit. C i E, cynk)



bezresztkowa



niskolaktozowa (1,7g /100ml)



bezglutenowa



osmolarność: 500 mOsm/l



opakowanie: butelka plastikowa 200 ml

CUBITAN - 

wskazania



Wskazania: 



Leczenie żywieniowe 
pacjentów z trudno 
gojącymi się ranami 
(odleżyny, rany 
pooperacyjne), którzy 
mogą przyjmować 
pokarmy doustnie.



Dawkowanie:



1-3 opakowania dziennie jako 
uzupełnienie diety



Dieta modulująca odporność, kompletna, 
hiperkaloryczna 
(1,6 kcal/ml), w postaci napoju mlecznego o smaku 
pomarańczowo-cytrynowym



wysoka zawartość białka



bogata w jednonienasycone kwasy tłuszczowe omega-3: 



EPA 0,6 g/100 ml 



DHA 0,3 g/100 ml



źródłem węglowodanów są wolno wchłaniane maltodekstryny, 
trehaloza i sacharoza



wysoka zawartość przeciwutleniaczy (wit. C i E, karotenoidy, selen)



unikalna mieszanina błonnika



klinicznie wolna od laktozy (<0,03 g/100 ml)



bezglutenowa



osmolarność: 730 mOsm/l



opakowanie: 6 kartoników po 125 ml

FORTICARE



Wskazania



Leczenie żywieniowe pacjentów z 
chorobą nowotworową, szczególnie 
z wyniszczeniem nowotworowym. 



Dawkowanie:



3 opakowania po 125 ml dziennie 



(= 600 kcal oraz 2,2 EPA dziennie) 

FORTICARE - 

wskazania

RENILON 4.0



Dieta dla pacjentów z niewydolnością nerek, 
kompletna, hiperkaloryczna (2 kcal/ml), 
niskobiałkowa, w postaci napoju mlecznego o smaku 
morelowym lub karmelowym



niska zawartość białka, odpowiednia dla pacjentów przed 
dializoterapią



źródłem węglowodanów są wolno wchłaniane maltodekstryny



obniżony poziom składników mineralnych: Na, K, Cl, Ca, P, Mg



zwiększony poziom przeciwutleniaczy (karotenoidy, wit. E, 
cynk, selen)



nie dodana wit. A oraz obniżony poziom wit. C ze względu na 
ryzyko hiperwitaminozy



bezresztkowa



niskolaktozowa (0,04 g/100 ml)



bezglutenowa



osmolarność: 455 mOsm/l



opakowanie: 6 kartoników po 125 ml



Wskazania



Leczenie żywieniowe pacjentów 
z niewydolnością nerek 
leczonych zachowawczo, 
wymagających ograniczenia 
podaży białka.



Dawkowanie:



1-3 kartoniki dziennie lub zgodnie z 
zaleceniami lekarza

RENILON 4.0 - 

wskazania



Dieta dla pacjentów z niewydolnością nerek, 
kompletna, hiperkaloryczna (2 kcal/ml), 
bogatobiałkowa, w postaci napoju mlecznego o smaku 
morelowym lub karmelowym



wysoka zawartość białka, odpowiednia dla pacjentów podczas 
dializoterapii



źródłem węglowodanów są wolno wchłaniane maltodekstryny



obniżony poziom składników mineralnych: Na, K, Cl, Ca, P, Mg



zwiększony poziom przeciwutleniaczy (karotenoidy, wit. E, 
selen) 



nie dodane wit. A i D oraz obniżony poziom wit. C ze względu na 
ryzyko przedawkowania



bezresztkowa



niskolaktozowa (0,08 g/100 ml)



bezglutenowa



osmolarność: 410 mOsm/l



opakowanie: 6 kartoników po 125 ml

RENILON 7.5



Wskazania



Leczenie żywieniowe pacjentów z 
niewydolnością nerek podczas 
dializoterapii, wymagających diety 
bogatobiałkowej.



Dawkowanie:



1-3 kartoniki dziennie lub zgodnie z 
zaleceniami lekarza

RENILON 7.5 - 

wskazania

NUTRISON 

proszek



Dieta kompletna w proszku o lekko słodkim smaku, 
może być podawana doustnie, przez zgłębnik lub 
przetokę 



hipo-, normo- lub hiperkaloryczna w zależności od 
przyrządzonego roztworu



oparta wyłącznie na białku kazeinowym



ubogoresztkowa 



klinicznie wolna od laktozy (<0,03 g/100 ml)



bezglutenowa 



osmolarność 320 mOsm/l



opakowanie: puszka 430 g ( 1 miarka = 4,3 g proszku = 20 
kcal)



430 g wystarcza na przygotowanie 2000 ml roztworu 
normokalorycznego

NUTRISON 

proszek - wskazania



Wskazania



Uzupełnienie diety jako:



zbilansowany dodatek odżywczy do pokarmów,



samodzielny posiłek, 



u pacjentów wymagających wsparcia 
żywieniowego, którzy mogą stosować 
dietę naturalną.



Dawkowanie: 



jako uzupełnienie diety: w zależności od 
zapotrzebowania, 



jako wyłączne źródło pożywienia: 1500 – 2000 kcal 
/ dobę

PEPTISORB 

proszek

Dieta peptydowa, kompletna, normokaloryczna, może 

być podawana doustnie, przez zgłębnik lub 
przetokę

• źródłem białka jest mieszanina krótkołańcuchowych 

peptydów i wolnych aminokwasów

• niska zwartość tłuszczu – 47% MCT (średniołańcuchowe 

triglicerydy)

• źródłem węglowodanów są wolno wchłaniane 

maltodekstryny

• bezresztkowa 
• klinicznie wolna od laktozy (0,1 g/ 100ml)
• bezglutenowa
• osmolarność: 470 mOsml/l
• opakowanie: kartonik z 4 torebkami po 125 g – 

wystarcza na przygotowanie 2000 ml diety 
normokalorycznej

PEPTISORB 

proszek - wskazania



Wskazania



Leczenie żywieniowe w chorobach 

połączonych            z upośledzeniem 

trawienia i wchłaniania białka, tłuszczów lub 

dwucukrów, np.:



niewydolność zewnątrzwydzielnicza trzustki, 



nieswoiste zapalenia jelit,



zapalenia jelit w następstwie radioterapii,



zespół krótkiego jelita,



u pacjentów, którzy mogą być odżywiani 

doustnie.



Dawkowanie: 



jako uzupełnienie diety: w zależności od 

zapotrzebowania, 



jako wyłączne źródło pożywienia: 1500 – 2000 kcal / 

dobę

Refundowany 50% w 
nietolerancji pokarmowej.

PROTIFAR



Dieta cząstkowa w proszku będąca źródłem 

białka i wapnia, o neutralnym smaku  



niska zawartość tłuszczu



zawiera <1,5 g laktozy w 100 g proszku 



bezglutenowa



bezresztkowa



osmolarność (roztw. 10%): 30 mOsm/l



można dodawać do potraw i napojów - nie zmienia 

smaku i zapachu potrawy



opakowanie: puszka 225 g zawiera 200 g białka 



1 miarka = 2,2 g białka

PROTIFAR 

- wskazania



Wskazania



Dodatkowe źródło białka dla pacjentów, 

u których dieta nie pokrywa 

zapotrzebowania, np. :



oparzenia



utrudnione gojenie się ran 



odleżyny



nadmierna utrata białka z wydzielinami i 

wydalinami ustrojowymi.



Dawkowanie: indywidualne, w zależności 

od potrzeb pacjenta.

FANTOMALT



Dieta cząstkowa w proszku będąca dodatkowym 
źródłem energii



mieszanina maltodekstryn, maltozy i glukozy 



nie zawiera sacharozy, fruktozy i galaktozy 



bezlaktozowa

  



bezglutenowa



bezresztkowa



niska osmolarność (55 mOsm/l) w porównaniu z jedno – i 
dwucukrami 



łatwo rozpuszczalna 



można dodawać do potraw i napojów – lekko słodki smak, bez 
zapachu 



opakowanie: puszka 400 g 



1 miarka = 19 kcal

FANTOMALT 

- wskazania



Wskazania



Dodatkowe źródło energii gdy ograniczone 
jest stosowanie białek lub tłuszczów, np.



zaburzenia trawienia i wchłaniania białek lub 
tłuszczów,
niewydolność nerek,



niewydolność wątroby,



zaburzenia trawienia i wchłaniania laktozy lub 
sacharozy.



Może stanowić dodatkowe źródło energii w 
żywieniu niemowląt.



Może być stosowany w diecie sportowców.



Dawkowanie: indywidualne, w zależności 
od potrzeb pacjenta.

CALOGEN 



Wysokoenergetyczna emulsja tłuszczowa do 
podawania doustnego, o smaku 
truskawkowym lub neutralnym



 mieszanina tłuszczów roślinnych bogata w 
jednonienasycone 
i wielonienasycone kwasy tłuszczowe



 zawiera śladowe ilości Na i Cl



 nie zawiera innych składników mineralnych



 bezlaktozowa



 bezglutenowa



 bezresztkowa



 łatwe dawkowanie



 dobrze akceptowana przez pacjentów



 opakowanie: butelka plastikowa 500 ml (16 porcji)

CALOGEN - wskazania



Wskazania:



Pacjenci, którzy jedzą za mało w stosunku do 
potrzeb:



 choroba nowotworowa,



 choroby nerek,



 mukowiscydoza,



 HIV,



 anoreksja,



 wiek podeszły,



 ograniczenie podaży płynów,



 dieta ketogenna.



Nie może stanowić jedynego źródła 
pożywienia.



Dawkowanie: 3 x dziennie po 30 ml (405 kcal)

NUTRICIA preOp



Klarowny preparat płynny na bazie maltodekstryn 
do przedoperacyjnego stosowania u pacjentów 
chirurgicznych



zawiera węglowodany i elektrolity



zawiera substancje słodzące: acesulfam K i sacharynian sodu



bezresztkowy



bezglutenowy



niska osmolarność: 240 mOsm/l



smak cytrynowy



opakowanie: kartonik 200 ml

NUTRICIA preOp - 

wskazania



Wskazania



Przedoperacyjne nawadnianie 
zmniejszające stres przedoperacyjny i 
zapobiegające pooperacyjnej 
insulinooporności.



Dawkowanie: 



4 x 200 ml wieczorem przed operacją



2 x 200 ml rano, nie później niż 2 h przed 
znieczuleniem

MULTI FIBRE MIX

 

unikalna mieszanina błonnika



Multi Fibre Mix to unikalna mieszanina 

włókien pokarmowych takich jak: 



polisacharydy sojowe, 



skrobia oporna na trawienie, 



inulina, 



guma arabska, 



celuloza, 



oligofruktoza.

Każda frakcja błonnika działa inaczej i dlatego 
najlepszy efekt uzyskuje się przy mieszaninie 
różnych włókien rozpuszczalnych i 
nierozpuszczalnych.

MULTI FIBRE MIX

 

unikalna mieszanina błonnika



normalizuje perystaltykę jelit poprzez:  



mechaniczne i chemiczne drażnienie ścianek 
jelita



tworzenie masy stolca



działanie probiotyczne



wiązanie wody



spowalnia wchłanianie glukozy



korzystnie wpływa na stan błony 
śluzowej jelit poprzez:



regulację składu flory bakteryjnej



fermentację w jelitach do krótkołańcuchowych 
kwasów tłuszczowych (SCFA), które stanowią 
źródło energii dla kolonocytów



wiąże szkodliwe substancje: cholesterol, 
metale ciężkie

Astma i niewydolność oddechowa 



leczenie niedożywienia



eliminacja alergenów



w przewlekłej niewydolności 
oddechowej, diety ze zwiększoną 
zawartością tłuszczu.