EKONOMIA (1)
MIKROEKONOMIA
EKONOMIA (1)
MIKROEKONOMIA
MIKROEKONOMIA
UWAGI WSTĘPNE
Na czym polega ekonomiczny aspekt ludzkiej
działalności?
Gospodarczy charakter działalności ludzi jest
jednym z wielu jej aspektów, choć czasem może
mieć znaczenie pierwszoplanowe (praca najemna,
własna firma). Aspekt ten dotyczy natury
gospodarowania, która obejmuje dużą grupę
zachowań ludzkich, których z kolei efektem jest
wytwarzanie potrzebnych, a nie dostarczonych
bezpośrednio przez przyrodę dóbr. Trudno jednak
określić co jest najważniejsze: wytwarzanie,
pomnażanie dochodu i majątku, wymiana dóbr
czy sposób podejmowania decyzji.
Gospodarowanie jest procesem historycznym i w
różnych okresach na pierwszy plan wybijały się
inne pytania, w zależności od sposobów
gospodarowania i pojmowania świata (np.
nowożytna ekonomia rozwinęła się w równolegle
do gospodarki rynkowej).
MIKROEKONOMIA
UWAGI WSTĘPNE
Jakie jest pochodzenie nazwy „ekonomia”?
Stworzył ją Arystoteles. Pochodzi ze złożenia
dwóch greckich słów: oikos (gospodarstwo
domowe) i nomos (prawo). Oznaczała, że
ekonomia jest wiedzą o działalności w oikosie,
dającą się ująć w postaci praw naukowych.
MIKROEKONOMIA
UWAGI WSTĘPNE
Czym zajmuje się ekonomia?
Celem ekonomii jest poznanie
rzeczywistości gospodarczej, opisanie jej i
wyjaśnienie przyczyn i natury zjawisk oraz
procesów zachodzących w gospodarce
rynkowej, w których podmiotem jest
człowiek.
Za podstawowy problem badawczy uważa
się pytanie o sposób dokonywania
wyborów ekonomicznych przez
uczestników życia gospodarczego oraz o
ich skutki w skali gospodarki.
MIKROEKONOMIA
UWAGI WSTĘPNE
Czym zajmuje się mikroekonomia, a czym
makroekonomia?
Mikroekonomia zajmuje się badaniem zjawisk i
procesów gospodarczych zachodzących w
poszczególnych obszarach gospodarki,
obserwowanych i wyjaśnianych z punktu widzenia
działalności gospodarczej poszczególnych
podmiotów gospodarczych: nabywców,
konsumentów, sprzedawców i producentów.
Makroekonomia zajmuje się badaniem zjawisk i
procesów zachodzących w całej gospodarce.
MIKROEKONOMIA
PROCES GOSPODAROWANIA
Jaki jest naturalny cel gospodarczej działalności
człowieka?
Naturalnym celem gospodarczej działalności
ludzi jest zaspokajanie potrzeb.
MIKROEKONOMIA
PROCES GOSPODAROWANIA
Co to są potrzeby? Jaka jest ich struktura?
Potrzeba to subiektywne odczuwanie braku,
niezaspokojenia lub pożądania określonych
warunków lub rzeczy, które człowiek uważa za
niezbędne do utrzymania go przy życiu,
umożliwienia mu rozwoju, realizowania ról
społecznych itp. Cechami potrzeb są
indywidualizm i subiektywizm.
Struktura potrzeb człowieka (wg Maslowa):
1) biologiczne,
2) bezpieczeństwa,
3) kontaktów społecznych,
4) uznania,
5) samorealizacji.
MIKROEKONOMIA
PROCES GOSPODAROWANIA
Jakie środki służą do zaspokajania potrzeb?
Osiągnięcie korzyści wymaga odpowiednich
środków materialnych lub pieniężnych.
Wszystkie środki służące bezpośrednio lub
pośrednio do zaspokajania potrzeb ludzkich w
formie rzeczy, usługi lub stanu, nazywamy
dobrami.
MIKROEKONOMIA
PROCES GOSPODAROWANIA
Jaki jest związek między zaspokajaniem
potrzeb a dobrami produkcyjnymi?
Zaspokajanie potrzeb to inaczej
konsumpcja. Dobra konsumowane określa
się jako dobra konsumpcyjne, wytwarza się
je z dóbr produkcyjnych.
Poza tym wiele dóbr może mieć
jednocześnie charakter konsumpcyjny i
produkcyjny.
MIKROEKONOMIA
PROCES GOSPODAROWANIA
Jakie właściwości mają dobra ekonomiczne?
Dobra ekonomiczne (wytworzone przez
człowieka w ograniczonej ilości) mają dwie
główne cechy:
a) do ich wytworzenia trzeba użyć pracy
ludzkiej oraz innych dóbr ekonomicznych i
dóbr pierwotnych;
b) są dobrami rzadkimi (w danym czasie
mogą być wytworzone w ograniczonej
ilości i przez to tylko częściowo zaspokoić
potrzeby).
MIKROEKONOMIA
PROCES GOSPODAROWANIA
Co stanowi kryterium podziału
dóbr na dobra ekonomiczne i
dobra wolne?
Kryterium podziału jest tutaj
rzadkość i konieczność (lub nie)
wytwarzania.
MIKROEKONOMIA
PROCES GOSPODAROWANIA
Czy wszystkie dobra rzadkie są dobrami
ekonomicznymi? Czy wszystkie dobra
pierwotne są dobrami wolnymi?
Niektóre dobra pierwotne są dobrami
rzadkimi, np. czyste powietrze, piasek
pustynny (dla Polaka) itp.
MIKROEKONOMIA
PROCES GOSPODAROWANIA
Na czym polegają: produkcja, podział,
konsumpcja? Jakie są zależności między
nimi?
Produkcja to wytwarzanie dóbr i usług.
Podział zajmuje się rozdysponowaniem
tych dóbr rzadkich między producentów i
konsumentów. Konsumpcja zaś polega na
zaspokajaniu ludzkich potrzeb przy pomocy
dóbr i usług.
Bez produkcji nie ma podziału, bez
podziału nie ma konsumpcji, a konsumpcja
napędza produkcję.
MIKROEKONOMIA
PROCES GOSPODAROWANIA
Czym są czynniki produkcji? Jakie są ich rodzaje?
Czynniki produkcji to wszystkie dobra pierwotne i
ekonomiczne oraz praca stosowane w produkcji do
wytwarzania dóbr i usług. Dzielą się na:
a) ziemię - dobra pierwotne, np. surowce
mineralne, lasy, wody itp.;
b) pracę - ludzie wraz ze swoją wiedzą,
zdolnościami i umiejętnościami;
c) kapitał - ekonomiczne dobra produkcyjne
(maszyny, urządzenia, budynki, surowce itp.).
MIKROEKONOMIA
PROCES GOSPODAROWANIA
Na czym polega zużywanie się
poszczególnych czynników produkcji?
Jednorazowe zużywanie się czynników
produkcji polega na przekształcaniu w
produkt o nowych właściwościach.
Stopniowe zużywanie się czynników
produkcji polega na wykorzystaniu danych
dóbr kapitałowych w wielu procesach
produkcyjnych (stałe wyposażenie, które
musi być utrzymywane w sprawności
produkcyjnej).
MIKROEKONOMIA
PROCES GOSPODAROWANIA
Czym różnią się strumienie od zasobów?
Strumień oznacza przepływ określonej ilości
wielkości ekonomicznej w ciągu danego czasu
przez podmiot gospodarczy lub gospodarkę.
Zasób oznacza ilościowy stan wielkości
ekonomicznej w danym punkcie czasu.
MIKROEKONOMIA
PROCES GOSPODAROWANIA
Na czym polega suwerenność konsumenta?
Suwerenność konsumenta wyraża się w
swobodzie dokonywania wyborów,
wpływających na jak najlepsze zaspokojenie
jego potrzeb.
MIKROEKONOMIA
PROCES GOSPODAROWANIA
Wymień podstawowe podmioty gospodarcze. Jaka
jest wspólna cecha podmiotów gospodarczych?
Podmiot gospodarczy to podstawowa jednostka
ekonomiczna podejmująca autonomiczne decyzje
o zastosowaniu dóbr rzadkich, będących jej
własnością. Główne podmioty gospodarcze to:
konsument, nabywca, producent, sprzedawca
(uogólnia się je jako gospodarstwa domowe i
przedsiębiorstwa). Ich wspólną cechą jest
podejmowanie wyborów dotyczących posiadanych
dóbr.
MIKROEKONOMIA
PROCES GOSPODAROWANIA
Jakie są zależności między gospodarstwem
domowym a przedsiębiorstwem?
Gospodarstwo domowe dostarcza
przedsiębiorstwom czynników produkcji:
kapitału pieniężnego, pracy, a także ziemi.
Przedsiębiorstwa dostarczają
gospodarstwom domowym środków do
zaspokajania ich potrzeb: dóbr i usług oraz
wynagrodzenia za dostarczone czynniki
produkcji.
MIKROEKONOMIA
PROCES GOSPODAROWANIA
Scharakteryzuj prawa własności. Jakie są cechy
własności prywatnej?
Kompletny zestaw praw własności obejmuje:
a) prawo do użytkowania i zużywania przedmiotu
własności;
b) prawo do zawłaszczenia dochodów
osiągniętych dzięki wykorzystaniu przedmiotu
własności;
c) prawo określania przeznaczenia dochodów z
własności;
d) prawo zaniechania użytkowania;
e) prawo przekazania swoich praw własności
innym osobom.
Główne cechy własności prywatnej to:
- ograniczenie pewnych praw własności;
- kompletność praw własności;
- wyłączność (lub rozproszenie) praw własności;
- cel wykorzystania praw własności.
MIKROEKONOMIA
PROCES GOSPODAROWANIA
Na czym polega kontrakt między
podmiotami gospodarczymi?
Celem kontraktu jest przeniesienie praw
własności z jednej osoby na drugą.
Jaka jest podstawowa różnica pomiędzy
dobrami prywatnymi a dobrami
publicznymi?
Prawo do użytkowania dobra prywatnego
ma tylko właściciel, a z użytkowania dobra
publicznego nikogo nie można wyłączyć.
MIKROEKONOMIA
GOSPODAROWANIE JAKO PROCES DOKONYWANIA
WYBORÓW
Jakie podstawowe decyzje podejmują
konsumenci i producenci? Jaka jest
zależność między tymi decyzjami?
Konsumenci decydują o tym, jakie dobra
konsumpcyjne, w jakiej ilości i od kogo
nabywać, a producenci - co, ile, jak i dla
kogo produkować.
Zależność między tymi decyzjami wynika z
faktu, że producenci muszą brać pod
uwagę wybory konsumentów.
MIKROEKONOMIA
GOSPODAROWANIE JAKO PROCES DOKONYWANIA WYBORÓW
Na czym polega statyczna, a na czym
dynamiczna analiza decyzji
ekonomicznych?
Statyczna analiza decyzji ekonomicznych
opiera się na założeniu, że danym czasie
pewne czynniki są stałe. W przypadku
producenta mówi się wtedy o stałych i
zmiennych czynnikach produkcji oraz o
decydowaniu ile i czego produkować.
W analizie dynamicznej wszystkie
czynniki są zmienne, a do decyzji
dochodzi pytanie jak produkować.
MIKROEKONOMIA
GOSPODAROWANIE JAKO PROCES DOKONYWANIA WYBORÓW
Jakie zależności występują między
czynnikami produkcji?
Czynniki produkcji mogą być komplementarne
(uzupełniają się w celu spełnienia określonej
funkcji) lub substytucyjne (można je sobą
zastępować).
MIKROEKONOMIA
GOSPODAROWANIE JAKO PROCES DOKONYWANIA WYBORÓW
Jak obliczamy produkt marginalny?
Produkt marginalny obliczamy jako stosunek
przyrostu całkowitego produktu do
odpowiedniego przyrostu zmiennego czynnika
produkcji.
MIKROEKONOMIA
GOSPODAROWANIE JAKO PROCES DOKONYWANIA WYBORÓW
Jak zmienia się produkt marginalny w
wyniku zwiększania nakładu zmiennego
czynnika produkcji?
Produkt marginalny (po przekroczeniu
pewnego nakładu początkowego) maleje wraz
ze wzrostem nakładu jednego czynnika
produkcji (przy stałej ilości innych czynników i
niezmiennej technice produkcji).
MIKROEKONOMIA
GOSPODAROWANIE JAKO PROCES DOKONYWANIA WYBORÓW
Wyjaśnij prawo malejącego produktu
marginalnego.
Zmniejszanie się produktu marginalnego
wynika z tego, że przy powiększaniu nakładu
jednego czynnika produkcji, stosunek stałych
czynników do niego stale się zmniejsza.
MIKROEKONOMIA
GOSPODAROWANIE JAKO PROCES DOKONYWANIA WYBORÓW
W jaki sposób buduje się granicę
możliwości produkcyjnych?
Wyznaczają ją alternatywne kombinacje
dwóch dóbr, które można wytworzyć w
przedsiębiorstwie w danym czasie, jeśli
wykorzystuje się do tego w całości i w jak
najlepszy sposób posiadane czynniki
produkcji.
MIKROEKONOMIA
GOSPODAROWANIE JAKO PROCES DOKONYWANIA WYBORÓW
Wyjaśnij, dlaczego granica możliwości
produkcyjnych jest wklęsła względem
początku układu współrzędnych?
Wklęsłość granicy możliwości
produkcyjnych jest przejawem kosztu
alternatywnego rosnącego przy każdej
kolejnej zmianie zastosowania czynników
produkcji (w celu uzyskania dodatkowych
ilości jednego dobra trzeba poświęcać
kolejno coraz większe ilości dobra
drugiego).
MIKROEKONOMIA
GOSPODAROWANIE JAKO PROCES DOKONYWANIA WYBORÓW
Co oznacza punkt na granicy możliwości
produkcyjnych, wewnątrz granicy
możliwości produkcyjnych, na zewnątrz
granicy możliwości produkcyjnych?
Na granicy możliwości produkcyjnych znajdują
się punkty oznaczające wykorzystanie w całości i
w najlepszy sposób posiadanych czynników.
Wewnątrz granicy możliwości produkcyjnych
znajdują się kombinacje dóbr, które można
wytworzyć przy niepełnym wykorzystaniu
czynników produkcji (bezrobocie czynnika,
nieefektywność wykorzystania). Na zewnątrz
granicy możliwości produkcyjnych znajdują się
kombinacje, których producent uzyskać nie jest
w stanie w danym czasie.
MIKROEKONOMIA
GOSPODAROWANIE JAKO PROCES DOKONYWANIA WYBORÓW
Co oznacza przesunięcie granicy możliwości
produkcyjnych?
Przesunięcie granicy możliwości produkcyjnych
jest przejawem zmian w procesie produkcyjnym.
Przesunięcie w prawo świadczy albo o
innowacjach technicznych, albo o zwiększeniu
zasobów czynników produkcji i oznacza relatywne
zmniejszenie rzadkości produkowanego dobra.
Przesunięcie granicy możliwości produkcyjnych w
lewo oznacza zmniejszenie produkcyjnych
możliwości przedsiębiorstwa w wyniku zdarzeń
takich jak wojna, kataklizmy, czy nieutrzymywania
urządzeń w sprawności.
MIKROEKONOMIA
GOSPODAROWANIE JAKO PROCES DOKONYWANIA WYBORÓW
Czy postęp technologiczny może sprzyjać
zmniejszeniu znaczenia problemu
rzadkości?
Postęp technologiczny przyczynia się do
zwiększenia możliwości produkcyjnych, co z
kolei czyni produkowane dobro relatywnie
mniej rzadkim.
MIKROEKONOMIA
GOSPODAROWANIE JAKO PROCES DOKONYWANIA WYBORÓW
Jakie korzyści powoduje powiększanie
skali produkcji?
Możliwe są trzy rodzaje korzyści skali:
a) stałe - produkcja rośnie w tym samym
stopniu co nakłady;
b) rosnące - produkcja rośnie w większym
stopniu niż nakłady;
c) malejące - produkcja rośnie w mniejszym
stopniu niż nakłady.
MIKROEKONOMIA
METODY DOKONYWANIA WYBORÓW EKONOMICZNYCH
Jak jest podstawowa, wspólna dla
wszystkich podmiotów gospodarczych
właściwość wyborów ekonomicznych?
Co jest przyczyną tej właściwości?
Podstawowa właściwość wyborów
ekonomicznych mówi o tym, że każdy
wybór przynoszący korzyści wymaga
poniesienia nakładów i rezygnacji z innych
możliwości.
Wynika ona z faktu gospodarowania w
warunkach posiadania rzadkich zasobów.
MIKROEKONOMIA
METODY DOKONYWANIA WYBORÓW
EKONOMICZNYCH
Na czym polega dokonywanie wyborów w
gospodarce tradycyjnej, nakazowej, rynkowej?
Pytanie?
Gospodarka
tradycyjna
Gospodarka
nakazowa
Gospodarka
rynkowa
Jak są określane
cele?
przez zwyczaj,
tradycję,
moralność itp.
odgórnie (klasa
rządząca)
racjonalnie
Jak są ustalane
środki realizacji
celów?
przez zbiorowe
doświadczenie,
oceniające
środki metodą
prób i błędów
odgórnie (klasa
rządząca)
w myśl zasady
maksymalizacji
funkcji celu
Jakie są
ograniczenia
działalności
osób
gospodarującyc
h?
tradycja
ogranicza pole
wyborów do
metod
sprawdzonych
wykonują
decyzje pod
groźbą
przemocy i
przymusu
ich wybory
ograniczają
jedynie prawa
rynku
MIKROEKONOMIA
METODY DOKONYWANIA WYBORÓW EKONOMICZNYCH
Czy twierdzenie, że rynek stwarza
przymus dla podmiotów
gospodarczych, jest prawdziwe?
Uznając za przymus presję jednych osób
na drugie w celu wymuszenia określonego
zachowania, nie możemy stwierdzić, że
rynek stwarza przymus. Po prostu rynek
podlega pewnym prawom i koniecznością
ekonomicznym, do których chcąc nie chcąc
podmioty gospodarcze muszą się
stosować.
MIKROEKONOMIA
METODY DOKONYWANIA WYBORÓW
EKONOMICZNYCH
Na czym polega racjonalność
działania? Na czym polega
racjonalność działania
gospodarczego?
Racjonalność polega na
wykorzystaniu zasad poprawnego
myślenia i skutecznego działania dla
osiągnięcia preferowanego celu. W
gospodarowaniu oznacza to takie
działania, które przy danym
nakładzie środków pozwalają
osiągnąć w maksymalnym stopniu cel
lub odwrotnie: przy założonym
stopniu osiągnięcia celu pozwalają
użyć minimalnego nakładu środków.
MIKROEKONOMIA
RYNEK I GOSPODARKA RYNKOWA
Jaka jest zasadnicza różnica między
gospodarką naturalną a gospodarką
rynkową?
Zasadnicza różnica polega na specjalizacji
działalności gospodarczej i wyodrębnieniu się
gospodarstw domowych i przedsiębiorstw.
MIKROEKONOMIA
RYNEK I GOSPODARKA RYNKOWA
Dlaczego współczesna gospodarka
jest oparta na podziale i specjalizacji
pracy?
Specjalizacja czyni gospodarowanie
efektywniejszym, wykorzystując różnice w
umiejętnościach poszczególnych ludzi w
celu uzyskania rosnących korzyści skali.
Człowiek mający predyspozycje do danej
działalności rezygnuje z innych, gdyż
ponosi w nich wyższe koszty
alternatywne. Posiadane zasoby pracy i
kapitału stosuje więc w tych dziedzinach
gospodarowania, w których osiąga
wyższe korzyści marginalne.
MIKROEKONOMIA
RYNEK I GOSPODARKA RYNKOWA
Dlaczego podmioty gospodarcze
przeprowadzają wymianę dóbr i usług?
Wymiana jest skutkiem specjalizacji i podziału i
służy alokacji dóbr zgodnej z zapotrzebowaniem
na nie. W sensie subiektywnym wymiana
dochodzi do skutku, ponieważ obie strony
wymieniają to, co jest dla nich mniej korzystne,
na to, co przynosi im większe korzyści.
Zrealizowanie wymiany polega na przeniesieniu
wszelkich praw własności do danego towaru od
osoby sprzedawcy do osoby nabywcy w zamian
za dobrowolnie ustalony ekwiwalent tego
towaru, będący własnością nabywcy.
MIKROEKONOMIA
RYNEK I GOSPODARKA RYNKOWA
Co to jest rynek i jakie rodzaje
rynków można wyróżnić w
gospodarce?
Rynek to ogół transakcji kupna i
sprzedaży towarów, dokonujących się
w sposób dobrowolny i ciągły, w
których wyniku określone zostają
ceny oraz ilości nabywanych i
sprzedawanych dóbr. Jest to również
forma nawiązywania kontaktów
między kupującymi i sprzedającymi.
Rynki można podzielić ze względu na
rodzaj towarów (rynek pracy, rynek ziemi
itp.), ze względu na zakres przestrzenny
transakcji (rynki lokalne i światowe), ze
względu na stopień legalności (rynki
białe, szare i czarne).
MIKROEKONOMIA
RYNEK I GOSPODARKA RYNKOWA
W jaki sposób rynek koordynuje, za
pośrednictwem systemu cen, działalność
podmiotów gospodarczych?
Rynek koordynuje działalność podmiotów
gospodarczych za pomocą mechanizmu
rynkowego. Mechanizm rynkowy za
pośrednictwem systemu cen (relatywnych)
dostarcza podmiotom gospodarczym informacje
o stopniu rzadkości dóbr. Informacje te podmioty
ekonomiczne przetwarzają wg zasady
racjonalności i kierując się własnymi korzyściami
podejmują masowe decyzje o zmianie (lub nie)
zakupów. Dzieje się to poprzez rozwiązanie
czterech podstawowych problemów
ekonomicznych: co?, ile? (decydują o tym
wybory konsumentów), jak? (decyduje o tym
konkurencja pomiędzy producentami), dla kogo?
(decydują o tym dochody i preferencje
konsumentów).
MIKROEKONOMIA
RYNEK I GOSPODARKA RYNKOWA
Co głosi doktryna „niewidzialnej
ręki”?
Doktryna ta mówi o tym, że mechanizm
rynkowy rozdziela zyski i straty w taki
sposób, by podejmowane indywidualne
decyzje w skali gospodarki koordynowały
się, powodując ład ekonomiczny. Powoduje
to, że jednostki, dążąc do własnych
korzyści, działają również dla dobra
publicznego, nie zdając sobie nawet z tego
sprawy.
MIKROEKONOMIA
RYNEK I GOSPODARKA RYNKOWA
Omów model czystej gospodarki rynkowej.
W jakim celu został on skonstruowany?
Model czystej gospodarki rynkowej:
1) Na rynku działają tylko gospodarstwa domowe
i przedsiębiorstwa w rolach nabywców i
sprzedawców.
2) Podmioty te spotykają się na rynku dóbr
konsumpcyjnych i rynku czynników produkcji.
3) Podmioty działają na rynku doskonałej
konkurencji:
a) poszczególni uczestnicy nie mają wpływu na
ceny;
b) rynek jest przejrzysty;
c) istnieje swoboda zawierania transakcji;
d) istnieje swoboda wejścia i wyjścia.
MIKROEKONOMIA
RYNEK I GOSPODARKA RYNKOWA
4) Producenci i konsumenci dążą do ograniczonej
maksymalizacji swoich korzyści.
5) Decyzje konsumentów są suwerenne i zależą od
preferencji oraz cen relatywnych.
6) Decyzje producentów kształtują się w zależności od
zasobów produkcyjnych i cen relatywnych.
7) Ceny to jedyne zewnętrzne informacje dla podmiotów
gospodarczych.
8) Więzi między uczestnikami rynku dotyczą jedynie
transakcji kupna-sprzedaży.
9) Przepływom towarów i pieniądza odpowiada przekazanie
praw własności.
10) Strumienie pieniądza i towarów są równoważone za
pośrednictwem cen (integralność przepływów pieniądza i
towarów pomiędzy poszczególnymi rynkami).
Powyższy model został skonstruowany w celach
badawczych.
MIKROEKONOMIA
RYNEK I GOSPODARKA RYNKOWA
Na czym polega zasadnicza różnica między
gospodarką rynkową w ujęciu modelowym a
współcześnie działającymi gospodarkami
noszącymi miano rynkowych?
Współczesne gospodarki rynkowe mają
charakter mieszany. Oznacza to, że mechanizm
rynkowy jest zastępowany, uzupełniany i
korygowany przez państwo poprzez
gwarantowanie przestrzegania reguł gry rynkowej,
popieranie wolnej konkurencji, dokonywanie
redystrybucji dochodów, działania na rzecz
stabilizacji gospodarczej itp.
MIKROEKONOMIA
PRAWO POPYTU I PRAWO PODAŻY
Co to jest popyt?
Popyt to zainteresowanie danym dobrem (ilość
nabywana) przy danej jego cenie ceteris
paribus i w danym czasie. Na popyt wpływają
także czynniki niecenowe.
MIKROEKONOMIA
PRAWO POPYTU I PRAWO PODAŻY
Jakie czynniki determinują popyt
konsumenta na dane dobro?
Głównym czynnikiem determinującym popyt
jest cena danego dobra. Na popyt na dane
dobro wpływają również ceny dóbr
komplementarnych i substytucyjnych, dochód
konsumenta, gusty konsumentów i inne
czynniki.
MIKROEKONOMIA
PRAWO POPYTU I PRAWO PODAŻY
Jak zilustrujemy zmianę ilości
nabywanej dobra spowodowaną: a)
zmianą ceny danego dobra, b)
oddziaływaniem czynników
niecenowych?
Zmianę ilości nabywanej dobra pod
wpływem zmiany jego ceny ilustruje
przesunięcie wzdłuż krzywej popytu.
Czynniki niecenowe powodują przesunięcie
całej krzywej popytu.
MIKROEKONOMIA
PRAWO POPYTU I PRAWO PODAŻY
Jaką prawidłowość ilustruje krzywa
popytu i co uzasadnia jej kształt?
Krzywa popytu ilustruje prawo popytu
mówiące o tym, że w miarę wzrostu ceny ilość
nabywana danego dobra zmniejsza się ceteris
paribus i odwrotnie.
MIKROEKONOMIA
PRAWO POPYTU I PRAWO PODAŻY
Co oznaczają pojęcia efekt Veblena, efekt
snobizmu, efekt owczego pędu?
Efekt Veblena (efekt prestiżowy) polega na
tym, że niektóre gospodarstwa domowe
nabywają tym większe ilości danego dobra, im
jest ono droższe. Korzyść konsumpcyjna polega
wówczas na demonstrowaniu swoich możliwości
konsumpcyjnych.
Efekt snobizmu polega na tym, że niektóre
gospodarstwa domowe mniej cenią te dobra,
które konsumują inni, a zatem nabywają ich
mniej lub w ogóle ich nie kupują.
Efekt owczego pędu polega na tym, że pewne
gospodarstwa domowe tym wyżej cenią pewne
dobra i tym więcej ich nabywają, im bardziej je
cenią i więcej ich nabywają inne gospodarstwa
domowe (np. moda).
MIKROEKONOMIA
PRAWO POPYTU I PRAWO PODAŻY
Jaki jest związek między popytem
indywidualnym a popytem rynkowym?
Popyt rynkowy jest sumą popytów
indywidualnych wszystkich nabywców
występujących na rynku.
MIKROEKONOMIA
PRAWO POPYTU I PRAWO PODAŻY
Co to jest podaż?
Podaż to ilość dobra oferowanego na sprzedaż
w danym czasie, uzależniona od czynników
cenowych i niecenowych.
MIKROEKONOMIA
PRAWO POPYTU I PRAWO PODAŻY
Jakie czynniki kształtują podaż
określonego dobra?
Podstawowym czynnikiem jest cena danego
dobra. Do czynników niecenowych należą:
ceny czynników produkcji, poziom techniczny
produkcji i inne.
MIKROEKONOMIA
PRAWO POPYTU I PRAWO PODAŻY
Jak ilustrujemy zmianę ilości dobra
oferowanego na sprzedaż,
spowodowaną: a) zmianą ceny tego
dobra, b) oddziaływaniem czynników
niecenowych?
Zmiana ceny danego dobra powoduje
przesunięcie wzdłuż jego krzywej podaży, a
zmiany czynników niecenowych powodują
przesunięcie całej krzywej podaży.
MIKROEKONOMIA
PRAWO POPYTU I PRAWO PODAŻY
Jaką prawidłowość ilustruje krzywa
podaży i co uzasadnia jej kształt?
Krzywa podaży ilustruje prawo podaży,
mówiące o tym, że wraz ze wzrostem ceny
danego dobra ceteris paribus rośnie ilość
oferowana tego dobra i odwrotnie.
MIKROEKONOMIA
PRAWO POPYTU I PRAWO PODAŻY
Co to jest typowa krzywa popytu i
typowa krzywa podaży?
Typowe krzywe popytu i podaży
odpowiadają prawom popytu i podaży.
Wiadomo jednak, że w każdej regule
istnieją wyjątki. Niektóre dobra mają to do
siebie, że ich ilość nabywana i oferowana
zmieniają się pod wpływem ceny inaczej
niż mówi o tym prawo popytu i podaży.
Wyznaczone dla nich krzywe popytu i
podaży będą miały zatem nachylenie dość
nietypowe.
MIKROEKONOMIA
RÓWNOWAGA RYNKOWA
Jak interpretujemy równowagę rynkową
na rynku danego dobra?
Równowagę rynkową na rynku danego dobra
interpretuje się jako punkt przecięcia
krzywych popytu i podaży tego dobra -
wyznaczający jedyną możliwą cenę - przy
której ilość nabyta będzie równa ilości
oferowanej na sprzedaż.
MIKROEKONOMIA
RÓWNOWAGA RYNKOWA
Co oznacza stabilność rynku?
Stabilność rynku oznacza, że jest on w stanie
powracać do równowagi bez względu na to,
jakie początkowe wartości miały jego
zmienne.
MIKROEKONOMIA
RÓWNOWAGA RYNKOWA
W jakich formach działa mechanizm
równoważenia rynku w praktyce?
Wyraźnie widać go na giełdach i przy
zastosowaniu zasady rekontraktu. Po zebraniu
ofert sprzedaży i kupna dokonuje się wtedy
ustalenia nowej ceny równowagi.
MIKROEKONOMIA
ZASTOSOWANIE TEORII RYNKU
Czy znajomość praw rynku może
przynieść korzyści mikropodmiotom
gospodarczym?
Znajomość praw rynku przynosi korzyści
mikropodmiotom gospodarczym. Najbardziej
jest to widoczne na rynku konkurencji
niedoskonałej, gdzie mogą one do pewnego
stopnia wpływać na cenę i wielkość oferty
rynkowej.
MIKROEKONOMIA
ZASTOSOWANIE TEORII RYNKU
W jakim celu państwo może korzystać ze
znajomości praw rynku?
Znajomość praw rynku umożliwia państwu
korygowanie lub uzupełnianie mechanizmu
rynkowego przez regulację cen i redystrybucję
dochodów.
MIKROEKONOMIA
ZASTOSOWANIE TEORII RYNKU
Rynki których dóbr są zwykle
regulowane przez państwo w
rozwiniętej gospodarce rynkowej?
Najczęściej reguluje się rynki produktów
rolniczych, które charakteryzują się dużymi
wahaniami cen (producenci działają z
opóźnieniem). Reguluje się również rynki
przemysłu zbrojeniowego (popyt
wytwarzany jest tylko przez państwo).
MIKROEKONOMIA
ZASTOSOWANIE TEORII RYNKU
Jakimi metodami państwo może
wpływać na kształtowanie cen
określonych dóbr w warunkach
gospodarki rynkowej?
Do wyboru są dwie podstawowe metody:
a) wywieranie wpływu na ceny przez
oddziaływanie na popyt i podaż
(zamówienia rządowe, zapasy buforowe,
dotacje, podatki);
b) bezpośrednie ustalanie cen (ceny
maksymalne i minimalne).
MIKROEKONOMIA
ZASTOSOWANIE TEORII RYNKU
W jakim celu państwo ustala cenę
minimalną na określony produkt i jakie
skutki może to wywołać?
Ceny minimalne ustala się, aby zapewnić
producentom odpowiednio wysokie dochody
umożliwiające późniejsze inwestycje itp.
Najczęściej powoduje to nadwyżki danego
dobra na rynku.
MIKROEKONOMIA
ZASTOSOWANIE TEORII RYNKU
W jakim celu państwo ustala cenę
maksymalną na określone dobra i jakie
mogą być tego skutki ekonomiczne?
Ceny maksymalne ustala się, aby uczynić
dane dobro bardziej przystępnym dla
nabywców. Najczęściej powoduje to niedobór
podaży i pogorszenie jakości dobra.
MIKROEKONOMIA
ZASTOSOWANIE TEORII RYNKU
Jakie argumenty przemawiają za
kontrolowaniem cen określonych dóbr przez
państwo, jakie zaś przeciw?
Głównym argumentem przemawiającym za
kontrolowaniem cen przez państwo jest
zwiększanie dobrobytu przez czynienie niektórych
dóbr bardziej przystępnymi z jednej strony i
zapewnianiem producentom odpowiednich zysków
z drugiej strony.
Silna ingerencja w rynek kosztuje jednak państwo
bardzo dużo, jak również nierzadko powoduje
negatywne zjawiska w sferze jakości dóbr i usług
oraz inwestycji w branżach.
MIKROEKONOMIA
ZASTOSOWANIE TEORII RYNKU
Jaki wpływ na równowagę rynkową wywiera
opodatkowanie sprzedaży i dotowanie
producentów?
Podatek od sprzedaży podwyższa cenę
równowagi, obniża oferowaną i nabywaną ilość
dobra i w zależności od elastyczności popytu
zwiększa lub zmniejsza zyski producentów. W
długim okresie podatek powoduje straty
wynikające ze zmniejszonej produkcji, co
powoduje zmniejszenie poziomu inwestycji.
Dotacja obniża cenę rynkową, przez co zwiększa
się ilość dobra oferowana i nabywana na rynku.
MIKROEKONOMIA
ZASTOSOWANIE TEORII RYNKU
Od czego zależy rozdział podatku i
dotacji między sprzedawców i
nabywców?
Jeżeli elastyczność podaży i popytu mają tę
samą wartość, zarówno dotacja jak i
podatek zostaną rozłożone po równo na
sprzedawców i nabywców.
Cały ciężar podatku (ewentualnie całą
dotację) ponosi nabywca, kiedy podaż jest
doskonale elastyczna lub popyt doskonale
nieelastyczny.