SEGREGACJA
MEDYCZNA NA
WYPADEK
KATASROF I
ZDARZEŃ
MASOWYCH
SEGREGACJA
MEDYCZNA NA
WYPADEK
KATASROF I
ZDARZEŃ
MASOWYCH
Zdarzenie masowe
Zdarzenie masowe - nagły wypadek, w
którym jest duża liczba osób
poszkodowanych i jest możliwe udzielenie
wszystkim poszkodowanym pełnej pomocy
z wykorzystaniem lokalnych sił i środków.
Zdarzenie masowe zawsze wymaga
przeprowadzenia segregacji medycznej, co
oznacza, że nie wszyscy poszkodowani
otrzymają pełną pomoc jednoczasowo.
Katastrofa
Katastrofa - nagłe zdarzenie, w którym
liczba poszkodowanych ( i nie tylko)
wymaga użycia sił i środków w liczbie
przekraczającej możliwości lokalnych służb
ratowniczych. Konieczne jest
przeprowadzenie segregacji medycznej,
czyli nie jest możliwe udzielenie wszystkim
poszkodowanym jednoczasowej pomocy.
Fazy postępowania ratowniczego w katastrofach:
•
Wstępna
pierwsze minuty od zdarzenia. Na miejscu nie ma jeszcze służb ratowniczych, więc
główną rolę w działaniach ratowniczych pełnią świadkowie zdarzenie lub osoby
mniej poszkodowane. Ludzie są zdani sami na siebie. Najważniejszą czynnością jest
nadanie sygnału "na ratunek”
•
Konsolidacji
rozpoczyna się w momencie przybycia na miejsce na miejsce zdarzenia pierwszych
służb ratowniczych. Najważniejsza jest tu szybka mobilizacja służb ratowniczych,
sprawne zarządzanie dostępnymi jednostkami ratowniczymi oraz zgromadzenie na
miejscu katastrofy wszystkich niezbędnych służb. Jest to czas na rozpoznanie i
ocenę zdarzenia, wstępną segregację ofiar i podjecie działań w zakresie udzielania
pierwszej pomocy. Od sprawności działań ratowniczych w tej fazie zależą rozmiary
poniesionych strat w wyniku katastrofy.
•
Usuwania skutków
obejmuje leczenie specjalistyczne poszkodowanych w szpitalach oraz usuwanie
zniszczeń na miejscu katastrofy. W tym etapie rozpoczynają się procedury
dochodzeniowe w celu wyjaśnienia przyczyn nieszczęścia.
Odległe usuwanie skutków obejmuje likwidację skutków zdrowotnych (np.
psychicznych u poszkodowanych i ratowników), ekonomicznych i społecznych.
W tzw. fazie „konsolidacyjnej” zdarzenia
masowego, jedną z czynności obok sprawnego
zarządzania jednostkami ratowniczymi i
nagromadzeniu całego potrzebnego sprzętu na
miejscu zdarzenia, jest wstępna segregacja
poszkodowanych. Należy pamiętać, iż
segregacja ofiar wypadku masowego to
proces dynamiczny, trwający do końca akcji
ratunkowej. Bardzo często mamy do czynienia z
nagłym pogorszeniem stanu poszkodowanego, co
wiąże się z zakwalifikowaniem go do innej grupy
poszkodowanych.
Kto może przeprowadzić
wstępną segregację?
•
Lekarze
•
Pielęgniarki
•
Ratownicy medyczni
•
Ratownicy – strażacy
W katastrofie, w czasie której miejsce
zdarzenia, np. płonący budynek, stanowi
zagrożenie dla ratowników medycznych
segregację wstępną wykonują strażacy.
W każdej innej sytuacji segregację
prowadzić będą medyczne służby
ratownicze
Lekarz pierwszego ambulansu
sanitarnego przyjeżdżającego na miejsce
katastrofy (wypadku masowego) powinien
przyjąć rolę organizatora pomocy
medycznej - koordynatora medycznego,
przy jednoczesnym rozpoczęciu segregacji
medycznej ofiar.
W późniejszym czasie jego miejsce zająć
powinien Koordynator Medycznych
Działań Ratowniczych (KMDR). Tą
osobą jest lekarz specjalnie przeszkolony
w prowadzeniu działań ratowniczych.
Przybyły koordynator nie powinien brać
bezpośredniego udziału w leczeniu ofiar
zdarzenia, lecz zaangażować się w pełni w
kierowanie medyczną stroną akcji
ratowniczej.
Będzie on podlegał Kierownikowi Działań
Ratowniczych (KDR), oficerowi
Państwowej Straży Pożarnej, ściśle
współpracował z Centrum Powiadamiania
Ratunkowego (CPR) oraz rozporządzał
wszystkimi zasobami medycznymi
dostępnymi na miejscu zdarzenia. Do
niego będą się zgłaszać wszystkie
przybywające na miejsce zespoły
medyczne w celu otrzymania zadań.
Po wstępnej ocenie sytuacji koordynator
medyczny określa ilość potrzebnego
personelu, sprzętu i środków transportu.
CPR organizuje i przesyła potrzebne siły i
środki na miejsce zdarzenia oraz potwierdza
informacje o możliwościach leczniczych
oddziałów ratunkowych i przekazuje je
koordynatorowi medycznemu lub osobom
odpowiedzialnym za organizację ewakuacji
w celu prawidłowej alokacji ofiar.
TRIAGE – SEGREGACJA
MEDYCZNA
•
Termin TRIAGE przypisuje się, chirurgowi
Lareyowi marszałkowi Napoleona
•
Francuscy chirurdzy wojskowi jako pierwsi
zaczęli dzielić rannych na polu bitwy na
trzy kategorie pod kątem pierwszeństwa
udzielania pomocy
•
Larey doradzał, aby najpierw opatrywano
lekko rannych, którzy szybko będą mogli
wrócić do walki
TRIAGE
Podstawowym celem triage'u jest
zapewnienie przeżycia i leczenia jak
największej liczbie ofiar dostępnym
nakładem sił i środków.
W modelu tym nie zaleca się poświęcania
np. 10 min ofierze, której stan jest na tyle
ciężki, że nie rokuje przeżycia, podczas
gdy na pomoc czeka jeszcze kilku innych
Segregacje możemy podzielić na dwa
procesy
•
Segregacja pierwotna - w celu
wyodrębnienia grupy najbardziej
poszkodowanych używamy kodu
barwnego.
•
Segregacja wtórna - prowadzi ją lekarz w
miejscu zdarzenia po wprowadzeniu
procedur ratowniczych
Kryteria segregacji
Sposoby oceniania stopnia zagrożenia
życia u ofiar opierają się o:
•
ciężkość doznanych przez nią obrażeń
•
wpływu obrażenia na podstawowe
czynności życiowe
•
cechy osobnicze poszkodowanego – wiek,
ogólny stan zdrowia
•
analizę mechanizmu urazu
W wypadku skrajnej dysproporcji pomiędzy
potrzebami ze strony ofiar a możliwościami
niesienia pomocy przez służby ratownicze,
konieczna może się okazać rezygnację z leczenia
ofiar, których rokowanie, co do przeżycia jest
bardzo złe, a które wymagają skomplikowanych i
czasochłonnych metod leczenia. W konsekwencji
podjęcia się wątpliwego w skutkach leczenia tych
ofiar może dojść do zwiększenia umieralności
wśród pozostałych uczestników zdarzenia. Na
szczęście w warunkach polskich sytuacje takie
nie zdarzają się często.
System START
•
Powstał w latach 80. XX wieku w Kalifornii
•
Nazwa S.T.A.R.T pochodzi od:
simple triage and rapid treatment
prosta segregacja i proste leczenie
CEL NADRZĘDNY :
pomoc jak największej
liczbie ofiar wypadku w jak najkrótszym
czasie
System segregacji START
•
Ocena świadomości
•
Ocena oddechu po udrożnieniu
dróg oddechowych
•
Ocena krążenia
Podział ofiar w systemie
START
Na podstawie oceny stanu poszkodowanego
dokonywany jej podział na następujące
grupy:
•
I grupa – natychmiastowa pomoc – kolor
czerwony
•
II grupa – pilna pomoc – kolor żółty
•
III grupa – pomoc opóźniona – kolor
zielony
•
IV grupa – uznani za zmarłych – kolor
czarny
Kolor czerwony
•
Szybki transport – do 5 minut
•
Stany zagrożenia życia wymagające
natychmiastowej pomocy
-
nieprzytomny
- poszkodowany we wstrząsie
- poszkodowany z OZW
- poszkodowany w stanie astmatycznym
- poszkodowany z oparzeniem dróg oddechowych
- poszkodowany z niestabilną klatką piersiową
- kobieta w ciąży
- poszkodowany z urazem kręgosłupa z porażeniem!
- poszkodowany z mnogimi i wielomiejscowymi złamaniami kości długich
- zaburzenia drożności dróg oddechowych, zaburzenia oddychania, ciężkie
oparzenia, nieopanowany krwotok, otwarte rany klatki piersiowej, jamy
brzusznej, ciężkie urazy głowy
Kolor żółty
•
Transport opóźniony – do 20 minut
•
Pacjenci wymagający pomocy, ale bez
perspektywy pogorszenia stanu:
- oparzenia, skomplikowane złamania, urazy kręgosłupa
- poszkodowani z izolowanym złamaniem kości podudzi
- poszkodowani z izolowanym złamaniem kości obu kończyn górnych
- poszkodowany z urazem kręgosłupa bez uszkodzeń rdzenia
- poszkodowany z urazem głowy, przytomny lub splatany (A lub V ze skali
AVPU)
- poszkodowany bez widocznego urazu głowy, zachowujący się
nielogicznie, irracjonalnie
- dzieci do 6 roku życia
Kolor zielony
•
Transport wstrzymany - pomoc odroczona
do 45 minut
- pacjenci z niewielkimi urazami: nieskomplikowane złamania, rany,
oparzenia do 50% powierzchni ciała bez oparzeń dróg oddechowych,
zaburzenia psychiczne
- osoby bez obrażeń;
- osoby mogące same się poruszać (wyjść z miejsca zdarzenia o
własnych siłach)
- poszkodowani z powierzchownymi ranami
- poszkodowani oparzeni do 10% I i II stopnia
- poszkodowani ze złamaniem pojedynczych kości przedramienia,
dłoni stopy
Kolor czarny
•
Transport odwołany
•
Obejmuje osoby uznane za nie do uratowania
- Ofiary bez oznak życia lub z urazami nie rokującymi przeżycia
-nieprzytomny bez oddechu po udrożnieniu dróg oddechowych;
- osoby bez tętna;
- poszkodowany w widocznymi ciężkimi obrażeniami czaszki i uszkodzeniami
tkanki mózgowej;
- poszkodowani z obrażeniami całej powierzchni ciała z przewagą II i III
stopnia;
- rozległe urazy zmiażdżeniowe ciała.
Kolor czarny przyznaje tylko i wyłącznie
lekarz!!!
Zestawy segregacyjne
Przy dużej liczbie ofiar trudno sprawnie
koordynować działania, zarządzać pomocą
medyczną i jednocześnie zgromadzić i
przekazać dalej choćby najważniejsze
informacje o poszkodowanych. By wyjść
temu wyzwaniu naprzeciw, w wielu
służbach ratowniczych na świecie
przygotowanych do działania w
katastrofach znajdują się zestawy
segregacyjne.
Zestawy segregacyjne
•
Ułatwiają personelowi medycznemu
zarządzanie medyczną stroną działań
ratowniczych
•
Pozwalają wyraźnie oznakować ratowników
odpowiedzialnych za poszczególne etapy
działań ratowniczych
•
Ich zawartość w dużej mierze wynika z
charakteru systemu ratowniczego i
kompetencji ratowników mających
korzystać z wyposażenia
Podstawowy zestaw segregacyjny
AKATEX
•
Odblaskowe taśmy segregacyjne w
różnych kolorach
•
Latarka ręczno-czołowa
•
Marker, długopis
•
Raport z segregacji
•
Raca świetlna
Podstawowe wyposażenie drugiego
zestawu AKATEX
•
Karty segregacyjne
•
Lista ofiar
•
Kamizelki z napisami „Koordynator
medyczny” i „Triage”
•
Rurki ustno – gardłowe
•
Nożyczki
•
Nóż ratowniczy
•
latarka
Przykładowy zestaw
segregacyjny
Taśmy segregacyje
Organizacja działań
ratowniczych
Bezpieczeństwo działań ratowniczych
wymaga wyznaczenia "stref
bezpieczeństwa". Odpowiedzialnym za tą
czynność jest Koordynator Działań
Ratowniczych
Strefa „ZERO” - zniszczenia
Obszar bezpośrednio dotknięty katastrofą
oraz pewien teren, na który rozciągają się
bezpośrednie skutki katastrofy. W
zależności od rodzaju katastrofy w
strefie ZERO mogą działać tylko wybrane
służby ratownicze, wyposażone w
odpowiedni sprzęt, albo też do tej strefy
wpuszczani są obok strażaków, np.
ratownicy medyczni (sytuacja ta możliwa
jest tylko za zgodą KDR).
Strefa dyslokacji sił i
środków (transportu)
Obszar o nieznacznym stopniu zagrożenia
dla służb ratunkowych. Na tym obszarze
znajdują się: sztab akcji, samochody
gaśnicze, samochody oświetleniowe,
samochody operacyjne PSP, punkt
segregacyjny.
Strefa bezpieczna,
ochronna
Obszar nieobjęty zagrożeniem, jest to
miejsce dla PPM, lądowiska helikopterów,
policji, składania zwłok, mediów, punktu
informacyjnego, bazy dla działań
poszczególnych służb.
Poziom działań ratowniczych
Taktyczny
Taktyczny
Działania sztabu kryzysowego.
Zadania: zapewnienie dostępu do sił
i środków, koordynowanie
ewakuacji poszkodowanych,
zapewnienie ofiarom pomocy
socjalnej i psychologicznej,
komunikowanie się z mediami.
Jest to także poziom działań CPR.
Działania sztabu akcji w miejscu
zdarzenia.
Zadania: koordynacja działaniami,
analiza bieżących zagrożeń,
komunikacja ze sztabem
kryzysowym. Na tym poziomie
działa KMDR, zajmując się
medyczna stroną akcji ratowniczej.
KDR i KMDR muszą ze sobą ściśle
współpracować.
Działania jednostek służb ratowniczych.
Każda ze służb powinna mieć swojego koordynatora, osobę
odpowiedzialną za działania danej jednostki i utrzymującą stałą
łączność ze sztabem akcji
Wykonawczy
Wykonawczy
Strategiczny
Strategiczny
Parking
przybywających
ambulansów
Organizacja pomocy
medycznej
Strefa
udzielania
pomocy i
oczekiwania
3
kolejność
1
kolejność
2
kolejność
Punkt
medyczny
TRANSPORT
STREFA
TRANSPORTU
Naczelna zasada
Za wszelką cenę należy dążyć
do udzielenia pomocy
maksymalnie dużej liczbie
osób przy użyciu dostępnych
środków
!!!