Ryzyko ubezpieczeniowe
Opracowała:
Katarzyna Janiak
Ryzyko ubezpieczeniowe
Opracowała:
Katarzyna Janiak
Spis treści:
1. Ryzyko jako przedmiot ubezpieczenia:
a) znaczenie i istota ryzyka w ubezpieczeniach,
b) źródła ryzyka.
2. Elementy ryzyka.
3. Klasyfikacja ryzyka ubezpieczeniowego i
przykłady.
4. Proces zarządzania ryzykiem.
5. Manipulacja ryzykiem ubezpieczeniowym.
6. Ubezpieczalność ryzyka.
7. Ryzyko w ubezpieczeniach na życie.
8. Próba identyfikacji ryzyk na polskim rynku
ubezpieczeniowym.
9. Zwiększona ocena ryzyka ubezpieczeniowego.
10. Pytania kontrolne.
1.
Ryzy
ko
jako
prze
dmio
t
ubez
piec
zeni
a
A.H
.
Wil
let
Komi
sja
ds.
Term
inolo
gii
Ubez
piecz
enio
wej
Definicje ryzyka ubezpieczeniowego:
1) ”Ryzyko jest czymś obiektywnym,
związanym z subiektywną
niepewnością”.
2) Niepewność co do nastąpienia
określonego zdarzenia w warunkach
istnienia dwóch lub większej liczby
możliwości.
3) Ubezpieczona osoba lub przedmiot.
1. Ryzyko jako przedmiot ubezpieczenia
Obecnie w ubezpieczeniach pojęcie
ryzyka jest rozumiane wieloaspektowo.
Używa się go co najmniej w kilku
znaczeniach, a mianowicie jako
:
1.Możliwoś
ć
nastąpienia
straty
2. Niepewność
3. Przedmiot
ubezpieczenia
4. Prawdopodobieństwo
wyniku innego niż
oczekiwany
5.
Niebezpieczeństwo
1. Ryzyko jako przedmiot ubezpieczenia
Źródła ryzyka można podzielić na dwie
grupy:
• zmiana pór roku
• zmiany klimatu
Elementy, na które
człowiek nie ma
wpływu i wynikają z
podstawowych
praw natury
• wykształcenie
• postęp techniczny
• potrzeby ludzkie
• czyny niedozwolone
Czynniki
kształtowane przez
człowieka i zależne
od niego
.
2. Elementy ryzyka
Wśród elementów ryzyka wyróżnia się :
niebezpieczeńst
wo
hazard
2. Elementy ryzyka
Niebezpieczeństwo – przyczyna lub
źródło straty.
Faza 1
Niebezpieczeństw
o potencjalne
(zagrożenie)
Akt (realizacja
niebezpieczeństwa)
Efekty (skutki)
niebezpieczeństwa
Faza 2
Faza 3
Hazard- zespół warunków i okoliczności, w
których dane niebezpieczeństwo realizuje się ,
tzn. tych, które mają wpływ na jego rozmiar i
nasilenie.
1)
hazard fizyczny
, np. w przypadku
niebezpieczeństwa kolizji drogowej –
oblodzenie jezdni
2)
hazard moralny
- przynosi bezpośrednie
szkody firmom ubezpieczeniowym
3)
hazard duchowy
- zaniedbanie działań
zapobiegających realizacji ryzyka
2. Elementy ryzyka
2. Elementy ryzyka
Różnica między hazardem duchowym a moralnym.
Hazard duchowy
Jeżeli ubezpieczony
nie dba o to, czy
jego dom się spali
Hazard moralny
Jeżeli ubezpieczony
podpali swój dom
w celu uzyskania
odszkodowania
ubezpieczeniowego
3. Klasyfikacja ryzyka ubezpieczeniowego
Ryzyko
•finansowe
•niefinansowe
•statyczne
•dynamiczne
•fundamentalne
•partykularne
•czyste
•spekulatywne
•probabilistyczne
•estymacyjne
•przyrodnicze
•społeczne
•osobowe
•majątkowe
3. Klasyfikacja ryzyka ubezpieczeniowego
Ad 1)
Ryzyko finansowe
– jego realizacja
powoduje stratę finansową
(ubezpieczenia majątkowe)
Ryzyko niefinansowe
– stwarza
określone negatywne skutki dla
otoczenia
(niekoniecznie charakter finansowy)
3. Klasyfikacja ryzyka ubezpieczeniowego
Ad 2)
Ryzyko statyczne
– występuje niezależnie
od czasu, zmian technologicznych,
cywilizacyjnych, ekonomicznych.
•np. straty wynikające z działania żywiołów
lub z naturalnych procesów starzenia się
materiałów, środowiska geologicznego
Ryzyko dynamiczne
– związane ściśle ze
zmianami ekonomicznymi, organizacyjnymi
i technologicznymi
•np. zmiany cen, gustów konsumenckich,
kryzysy gospodarcze, moda, inflacja
3. Elementy ryzyka ubezpieczeniowego
Ad 3)
Ryzyko fundamentalne
– ryzyko
bezosobowe; konsekwencją jego realizacji są
straty odczuwalne przez całe społeczeństwo.
•np. trzęsienia ziemi, katastrofalne
powodzie, huragany, wojny, niepokoje
społeczne, inflacja, bezrobocie.
Ryzyko partykularne
– ryzyko osobowe;
realizacja wynika z określonych działań
jednostki; straty wpływają na zachowanie
jednostki.
•np. kradzież, podpalenie, uderzenie
pioruna
3. Klasyfikacja ryzyka ubezpieczeniowego
Ad 4)
Ryzyko czyste
– realizacja ryzyka
powoduje stratę majątkową , a brak
realizacji nie daje żadnych korzyści.
Ryzyko spekulatywne
– sytuacja, w
której konsekwencjami jego realizacji
może być : strata, zysk lub brak straty i
zysku
3. Klasyfikacja ryzyka ubezpieczeniowego
Ad 5)
Ryzyko probabilistyczne
• aprioryczne- dające się obliczać
metodami matematycznymi;
• statystyczne- obliczane na podstawie
danych statystycznych.
Ryzyko estymacyjne
– przy jego ocenie
można stosować rachunkowe
określenie prawdopodobieństwa.
3. Klasyfikacja ryzyka ubezpieczeniowego
Ad 6)
Ryzyko przyrodnicze
- kreowane przez
samą przyrodę, zwane także ryzykiem
elementarnym.
•np. ryzyko powodzi, huraganu.
Ryzyko społeczne
– kreowane przez
człowieka jako jednostkę bądź
społeczeństwo.
•np. ryzyko pożaru związane z
użytkowaniem przez człowieka energii
elektrycznej.
3. Klasyfikacja ryzyka ubezpieczeniowego
Ad 7)
Ryzyko osobowe
– powoduje
uszczerbek w dobrach osobistych
takich jak życie, zdrowie, zdolność do
pracy.
Ryzyko majątkowe
– zagrażające
dobrom majątkowym, np. ryzyko
kradzieży, pożaru.
4. Proces zarządzania ryzykiem
Zarządzanie ryzykiem – system metod i
działań zmierzających do obniżenia
stopnia oddziaływania ryzyka
funkcjonowania podmiotu
gospodarczego i do podejmowania w
tym celu optymalnych decyzji.
W skrócie –
panowanie nad
niepewnością.
Cele: minimalizacja strat wynikających
z realizacji danego ryzyka.
4. Proces zarządzania ryzykiem
1
2
3
4
5
4. Proces zarządzania ryzykiem
Postawa pasywna
polega na biernym
ponoszeniu ryzyka, bez
podejmowania prób
wyeliminowania go lub
ograniczenia. Może ona
wynikać z faktu
nieświadomości
występowania ryzyka,
nieumiejętności
oszacowania jego
rozmiarów lub braku
znajomości technik
zabezpieczających.
Postawa aktywna
polega na
podejmowaniu
przez podmiot
takich działań, które
mogą wyeliminować
lub ograniczyć
straty, jakie
mogłyby powstać
w wyniku
przeprowadzanych
transakcji.
5. Manipulacja ryzykiem ubezpieczeniowym
Manipulowanie
ryzykiem
są to metody
obchodzenia się z
ryzykiem, będące sumą
doświadczeń człowieka w
tej dziedzinie zdobytych w
przeszłości.
5. Manipulacja ryzykiem ubezpieczeniowym
Unikanie ryzyka
Zatrzymanie ryzyka
Kontrola ryzyka
Transfer ryzyka
Repartycja strat
Ubezpieczenie ryzyka
1
2
3
4
5
6
5. Manipulacja ryzykiem ubezpieczeniowym
Ad 1)
Unikanie ryzyka
– jest to indywidualna i
świadoma odmowa akceptacji nawet
chwilowego ryzyka.
Przykład 1:
Unikanie ryzyka utonięcia poprzez
niewchodzenie do wody.
Przykład 2:
Eliminacja ryzyka rozwodu , nie
zawierając małżeństwa.
5. Manipulacja ryzykiem ubezpieczeniowym
Aktywne
•Świadoma decyzja o
zatrzymaniu ryzyka
w części lub całości
przez osobę bądź
firmę
np. niepłacenie składki
samoubezpieczenie
•Główne motywy takiej
postawy: −finansowe
−pozafinansowe
Pasywne
•Bezwiedne
zatrzymanie ryzyka
wskutek ignorancji,
obojętności, lenistwa
lub arogancji.
np. ignorowanie ryzyka
kalectwa z powodu
nieszczęśliwego
wypadku przez osoby
w wieku
18 – 30 lat
Ad 2 )
Zatrzymanie ryzyka
5. Manipulacja ryzykiem ubezpieczeniowym
Zapobieganie stratom
•Wszelkie działania
ukierunkowane na
obniżenie
częstości
występowania strat.
np. wyposażenie
samochodu w
autoalarm
sygnalizujący
włamanie
Redukcja strat
•Działania
podejmowane w celu
zmniejszenia
wielkości
potencjalnych strat .
np. umieszczanie
czujników w
pomieszczeniach
zagrożonych pożarem
Ad 3)
Kontrola ryzyka
Działania podejmowane w celu obniżenia
częstości występowania strat, jak i ich
potencjalnych następstw.
5. Manipulacja ryzykiem ubezpieczeniowym
Ad 4)
Transfer ryzyka
Trzy sposoby transferu ryzyka:
Przez
umowę
Przez
zastosowani
e pewnych
określonych
klauzul
cenowych
lub
walutowych
Przez
łączenie
lub fuzję
firm
5. Manipulacja ryzykiem ubezpieczeniowym
Ad 5)
Repartycja strat
Repartycja strat – rozłożenie finansowych
skutków realizacji ryzyka na grupę.
Przykład :
Ryzyko związane z działalnością spółki.
Ryzyko to rozkłada się na udziałowców
spółki lub jej akcjonariuszy.
5. Manipulacja ryzykiem ubezpieczeniowym
Ad 6)
Ubezpieczenie ryzyka
Ubezpieczenie ryzyka – (kombinacja
wcześniejszych metod manipulacji)
polega na transferze ryzyka, jego
dystrybucji oraz kontroli ryzyka
rozumianej jako oddziaływanie
prewencyjne ubezpieczenia na postawę
ubezpieczonego.
5. Manipulacja ryzykiem ubezpieczeniowym
zalety
•Nieograniczona podaż usług
ubezpieczeniowych
•Powszechna dostępność
ubezpieczenia dla wszystkich
zainteresowanych, względna
taniość ubezpieczenia
•Szybkość kompensacji
•Względna pewność
kompensacji uwarunkowana
potencjałem finansowym
zakładów ubezpieczeń
•Bezkonfliktowy charakter
procedur odszkodowawczych
wady
•Nieubezpieczalność
niektórych ryzyk
•Ograniczona pojemność
finansowa
ubezpieczyciela
•Zasada ograniczonej
kompensacji
•Możliwość odmowy
ochrony
ubezpieczeniowej; brak
pewności kompensacji
c.d Ad 6)
Ubezpieczenie ryzyka
6. Ubezpieczalność ryzyka
Ubezpieczalność – zdolność do
akceptacji ryzyk przez zakłady
ubezpieczeń i reasekuracji.
Kryteria ubezpieczalności.
7. Ryzyko w ubezpieczeniach na życie
Specyfiką ubezpieczeń na życie jest to,
że obejmują one zdarzenia, które
muszą wystąpić ; niewiadomy jest tylko
termin ich wystąpienia.
Występujące klasyfikacje:
›
szczególne narażenie osób na śmierć lub
poszczególne przyczyny zgonu
np. uzależnienia, wykonywany zawód
›
wypadki powodujące śmierć lub
inwalidztwo
np. utonięcia, potrącenia przez pojazdy,
samobójstwa
8. Próba identyfikacji ryzyk na polskim rynku
ubezpieczeniowym
Dominacja ryzyk
„samochodowych”-65%
Płytkość rynku
9. Zwiększona ocena ryzyka ubezpieczeniowego
Ryzykowne branże :
papiernicza
drzewna
lakiernicza
Bibliografia
1. Fedor Marcin, Granice ubezpieczalności cz. 1,
http://www.gu.com.pl/index.php?option=com_content&task=vie
w&id=2130&Itemid=304
, dostęp 02.04.2012
2. Michalski Tomasz, Ryzyko w działalności człowieka, [w:]
Ubezpieczenia. Podręcznik akademicki, rozdz.1, Warszawa 2010, s.
15-51.
3. Ronka- Chmielowiec Wanda, Ryzyko jako przedmiot ubezpieczeń [w:]
Ubezpieczenia – Rynek i ryzyko, rozdz. 5, Warszawa 2002, s.129-
149.
4. Ronka – Chmielowiec Wanda, Ryzyko w ubezpieczeniach – metody
oceny, Wrocław 1997, s.9-21.
5. Stefańska Daria, Magdalena Szymkiewicz, Ryzyko ubezpieczeniowe,
http://www.knuidf.econ.umk.pl/pliki/ryzyko_konferencja_2010.pdf
,
dostęp 02.04.2012.
Pytania kontrolne
1. Podaj choć jedno znaczenie w jakim
możemy użyć pojęcia ryzyko w
ubezpieczeniach?
2. Wymień elementy ryzyka (2 elementy) ?
3. Podaj jedną „parę” ryzyk
uwzględnionych w klasyfikacji ryzyka
ubezpieczeniowego ?
4. Na czym (w skrócie ) polega proces
zarządzania ryzykiem ? (3 słowa )
5. Do jakiej metody manipulacji ryzykiem
ubezpieczeniowym zaliczysz ryzyko
związane z działalnością spółki ?