Zaburzenia 

nerwicowe

wg ICD-10 oraz 

DSM-IV

Adam Wysokiński

Klinika Psychiatrii Dorosłych

Zaburzenia nerwicowe



Zaburzenia nerwicowe zwane potocznie 

nerwicami to grupa zaburzeń psychicznych o 
bardzo rozmaitej symptomatyce, definiowana 
jako zespoły dysfunkcji narządów, 
psychogennych zaburzeń emocjonalnych, 
zakłóceń procesów psychicznych i 
patologicznych form zachowania 
występujących w tym samym czasie i 
powiązanych ze sobą wzajemnie.



Cechą odróżniającą nerwice od psychoz jest 

krytycyzm wobec objawów.

Przyczyny zaburzeń nerwicowych



Źródłem zaburzeń nerwicowych są nierozwiązane 
nieuświadomione konflikty wewnętrzne, najczęściej 
pomiędzy dążeniami jednostki a jej możliwościami, 
potrzebami a obowiązkami, pragnieniami a normami 
społecznymi.



Błędne koło objawów nerwicowych polega na dodatnim 
sprzężeniu zwrotnym pomiędzy objawami. Np. lęk 
wyzwala dodatkowe objawy wegetatywne, które z kolei 
nasilają lęk, który dodatkowo wzmaga objawy 
wegetatywne.



Egocentryzm – nadmierna koncentracja uwagi na sobie i 
poczucie szczególnego charakteru własnych dolegliwości 
nerwicowych.

Objawy



Objawy somatyczne:



porażenia narządów ruchu lub pewnych ich części;



brak czucia pewnych obszarów skóry, zaburzenia wzroku, 
słuchu lub nadmierna wrażliwość na bodźce;



napięciowe bóle (głowy, ból żołądka, serca, kręgosłupa), 
zawroty głowy, drżenie kończyn, kołatanie serca



zespoły objawów charakterystyczne dla niektórych chorób 
czy stanów fizjologicznych (np. urojona ciążą, zaburzenia 
równowagi, napady drgawkowe przypominające padaczkę, 
itd.);



zaburzenia funkcjonowania organów wewnętrznych;



zaburzenia seksualne (np. zaburzenia erekcji, anhedonia, 
anorgazmia, wytrysk przedwczesny).

Objawy



Zaburzenia funkcji poznawczych:



myślenie natrętne;



natręctwa ruchowe;



trudności w koncentracji uwagi;



subiektywnie odczuwalne zmiany w percepcji 

rzeczywistości (np. derealizacja).

Objawy



Zaburzenia emocji:



fobie;



lęk wolnopłynący, nieokreślony niepokój;



nagłe napady lęku;



brak motywacji, apatia;



stan podwyższonego napięcia, poirytowanie;



labilność emocjonalna;



przygnębienie;



zaburzenia snu.

ICD-10
Zaburzenia nerwicowe, związane ze stresem i pod 
postacią somatyczną (F40-F48)

F40 Zaburzenia lękowe w postaci fobii

F40.0 Agorafobia
F40.1 Fobie społeczne
F40.2 Specyficzne postacie fobii

F41 Inne zaburzenia lękowe

F41.0 Zaburzenia lękowe z napadami lęku
F41.1 Zaburzenia lękowe uogólnione

F42 Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne
F43 Reakcja na ciężki stres i zaburzenia adaptacyjne

F43.0 Ostra reakcja na stres
F43.1 Zaburzenie stresowe pourazowe
F43.2 Zaburzenia adaptacyjne

F44 Zaburzenia dysocjacyjne
F45 Zaburzenia występujące pod postacią somatyczną

DSM-IV

300.01 Panic Disorder
300.02 Generalized Anxiety Disorder
300.23 Social Phobia
300.29 Specific Phobia
300.3 Obsessive-Compulsive Disorder
300.6 Depersonalization disorder
300.81 Somatization Disorder
308.3 Acute Stress Disorder
309.81 Posttraumatic Stress Disorder