PRZYCZYNY
SPECYFICZNYCH
TRUDNOŚCI W
UCZENIU SIĘ
MATEMATYKI
Anna Wesoły
Agnieszka Faber
Magda Zawadzka
PRZYCZYNY
SPECYFICZNYCH
TRUDNOŚCI W
UCZENIU SIĘ
MATEMATYKI
Anna Wesoły
Agnieszka Faber
Magda Zawadzka
TRUDNOŚCI
SPECYFICZNE
Przez
„trudności specyficzne
”,
wymienione w tej prezentacji
rozumiemy trudności dzieci,
które mimo wysiłku
nie potrafią
poradzić sobie nawet z łatwymi
zadaniami z matematyki.
W tej
prezentacji omówimy przyczyny
takich specyficznych trudności,
jest ich wiele.
Dzieci z takimi
trudnościami, znajdują się niemal
w każdej klasie i w każdej szkole
w Polsce
.
TRUDNOŚCI ZWYKŁE A
TRUDNOŚCI SPECYFICZNE
Głównym sposobem uczenia się matematyki
jest rozwiązywanie zadań. Jest to źródło
doświadczeń logicznych i matematycznych jest
równoznaczne z pokonaniem trudności nie jest
źle , jeżeli dziecko ucząc się matematyki
napotyka na trudności lecz ważne jest, aby
potrafiło je w miarę samodzielnie pokonać.
Jeżeli tak się dzieje są to
trudności zwyczajne i
przeżywają je wszystkie dzieci.
Jest jednak w
szkole spora grupa dzieci, które mimo wysiłku
nie potrafią poradzić sobie nawet z łatwymi
zadaniami. Nie rozumieją ich matematycznego
sensu i nie dostrzegają zależności pomiędzy
liczbami.
PRZYCZYNY SPECYFICZNYCH
TRUDNOŚCI W UCZENIU SIĘ
MATEMATYKI
Zdecydowana większość dzieci doznających
specyficznych trudności w uczeniu się matematyki
rozpoczyna naukę w szkole
bez należytej dojrzałości
do uczenia się matematyki
wyróżnić w niej można
następujące wskaźniki
:
Świadomość, w jaki sposób należy liczyć przedmioty
Odpowiedni poziom operacyjnego rozumowania
Zdolność do funkcjonowania na poziomie
symbolicznym i ikonicznym bez potrzeby odwołania się
do poziomu enaktywnego, do poziomu działań
praktycznych
Stosunkowo niski poziom odporności emocjonalnej na
sytuacje trudne
Należyta sprawność manualna, precyzja spostrzegania
i koordynacja wzrokowo-ruchowa
ŚWIADOMOŚĆ W JAKI SPOSÓB
NALEŻY LICZYĆ PRZEDMIOTY
Dziecięce liczenie
sprawne liczenie i odróżnianie
liczenia
błędnego
od
poprawnego
umiejętność
wyznaczania
wyniku
dodawania
i
odejmowania w zakresie 10 „w
pamięci”
ODPOWIEDNI POZIOM
OPERACYJNEGO ROZUMOWANIA
Rozumowanie operacyjne na poziomie
konkretnym w zakresie:
uznawanie stałości ilości nieciągłych
( zdolność do wnioskowania o równoliczności
mimo obserwowanych zmian w układzie
elementów porównywanych zbiorów).
wyznaczanie konsekwentnych serii
( zdolność do ujmowania każdego z
porządkowych elementów jako mniejszego
do nieuporządkowanych i jednocześnie jako
największego w zbiorze już
uporządkowanym).
ZDOLNOŚĆ DO FUNKCJONOWANIA NA
POZIOMIE SYMBOLICZNYM I IKONICZNYM
DO POZIOMU DZIAŁAŃ PRAKTYCZNYCH
Zdolność do odrywania się od konkretów
i posługiwania się reprezentacjami
symbolicznymi w zakresie:
pojęć liczbowych ( aspekt językowo-
symboliczny)
działań arytmetycznych( formuła
arytmetyczna i jej przekształcanie)
schematu graficznego( grafy
strzałkowe, drzewka, tabelki i inne
uproszczone rysunki)
STOSUNKOWO NISKI POZIOM
ODPORNOŚCI EMOCJONALNEJ NA
SYTUACJE TRUDNE
Dojrzałość emocjonalna wyrażająca się :
pozytywne nastawienie do
samodzielnego rozwiązywania zadań
Odporności emocjonalnej na sytuacje
trudne intelektualnie ( zdolność do
kierowania swym zachowaniem w
sposób racjonalny mimo przeżywanych
napięć)
NALEŻYTA SPRAWNOŚĆ MANUALNA
PRECYZJA SPOSTRZEGANIA I
KOORDYNACJA WZROKOWO-RUCHOWA
Zdolność do syntezowania oraz
zintegrowania funkcji percepcyjno-
motorycznych, która wyraża się w
sprawnym odwzorowywaniu złożonych
kształtów, rysowaniu i konstruowaniu.
PRZYCZYNY TRUDNOŚCI W UCZENIU
MATEMATYKI ZWIĄZANE Z RODZINĄ
Przyczyny niekiedy tkwią w niekorzystnych warunkach
środowiskowych nie sprzyja postępom:
brak własnego kąta do nauki
stałego miejsca na zeszyty i książki
odrabianie lekcji przy akompaniamencie głośnych rozmów
domowników lub nastawionego na pełny regulator
telewizora
Takie sytuacje maja miejsce niekoniecznie w ciasnych
mieszkaniach. Bywają domy , w których pomimo wielkiej
ciasnoty tak zorganizowano życie rodzinne, aby umożliwić
dzieciom odrabianie lekcji w spokoju. Bywa i odwrotnie nawet
w kilkupokojowym mieszkaniu dziecko nie znajduje warunków
do pracy
. W dużej mierze zależy to od postawy rodziców
dostrzegania potrzeb dziecka i zainteresowania jego nauką ma
tu decydujące znaczenie. Rodzice, którzy nie stwarzają dziecku
odpowiednich warunków do nauki – tym samym nie zapewniają
mu warunków niezbędnych do prawidłowego rozwoju.
PRZYCZYNY TRUDNOŚCI W
NAUCE ZWIĄZANE Z RODZINĄ
nadmierne obciążanie dziecka obowiązkami
domowymi lub opieką nad młodszym rodzeństwem
rażące niewywiązywanie się rodziców ze swoich
obowiązków
Spotyka się dzieci zaniedbane, spędzające większą
część dnia poza domem, puszczone samopas a więc
dzieci wobec których opieka rodzicielska i
oddziaływania wychowawcze są niedostateczne. U
tych dzieci nie został :
wykształcony nawyk systematycznej pracy
poczucie obowiązku
potrzeba wywiązywania się z zadań
PRZYCZYNY TRUDNOŚCI
ZWIĄZANE Z RODZINĄ
nadopiekuńczość rodziców ograniczająca
samodzielność dzieci i źle pojęta troska o dziecko
powoduje opóźnienie rozwoju ruchowego dziecka
wyręczanie dziecka w pokonywaniu trudności nie
pomaganie aby dzieci je przezwyciężyły same
negatywny stosunek rodziców do szkoły i nauczycieli
niewłaściwa współpraca rodziców ze szkołą lub jej
brak
wygórowane wymagania rodziców wobec dziecka
przelewanie swoich ambicji na dziecko
przewlekłe choroby
wszelkiego rodzaju alergie
nadpobudliwość psychoruchowa ADHD
PRZYCZYNY TRUDNOŚCI
ZWIĄZANE Z RODZINĄ
Jedną z przyczyn są
niekorzystne warunki środowiskowe
. Dzieci z
rodzin o niskim poziomie wiedzy i ogólnej kultury, pozbawione są
oddziaływań pobudzających ich rozwój. Niewiele mają okazji do
rozmów i dyskusji, które rozbudzałyby ich ciekawość, chęć
poznawania, rozwijały zainteresowania i słownictwo. Nie posiadają
zbyt wielu książek, gier i zabawek
. Wynika to niekoniecznie z
braku czasu lub trudności materialnych, a często z faktu, że
wartości te nie są w środowisku uznawane. Środowisko jest
jednym z czynników wpływających na rozwój i pełna realizacja
potencjalnych możliwości dziecka zależy od jego stymulujących
oddziaływań.
Bywa i odwrotnie , że rodziny przeciętne i z wysokim
poziomem życia intelektualno-kulturalnego mogą przywiązywać
dużą wagę do rozwoju umysłowego oddziaływać na tę sferę
kosztem poważnego zaniedbania jakiejś innej sfery, np. sprawności
motorycznej
wtedy działalność ruchowa dziecka pozostaje na
uboczu. Te hierarchie wartości bywają odmienne w różnych
rodzinach
chodzi o niedocenianie, traktowanie jako mniej ważne
niektórych dziedzin rozwoju, przy równoczesnym intensywnym
pobudzaniu innych.
PRZYCZYNY TRUDNOŚCI W UCZENIU
MATEMATYKI ZWIĄZANE ZE SZKOŁĄ
Szkolny system żąda od uczniów by uczniowie
dostosowali się do nauczycieli
Nieprawidłowe metody nauczania
Niewłaściwe formy, metody i środki realizacji
programów
Nieodpowiednie podręczniki przedstawiające treści
nauczania w mało atrakcyjny sposób
Narzucone metody dydaktyczne przez dyrektora
placówki
Zbyt duże i czasochłonne materiały do nauki
Brak nowoczesnych środków dydaktycznych
Mała ilość zajęć wyrównawczych
Wadliwie ułożony plan np. 2x matematyka
Zbyt duża ilość uczniów
PRZYCZYNY TRUDNOŚCI W UCZENIU
SIĘ MATEMATYKI ZWIĄZANE Z
NAUCZYCIELEM
Osobowość nauczyciela, nie miły, niedostępny,
ponury
Brak należytej znajomości mechanizmów myślenia
dzieci w wieku wczesnoszkolnym
Utrwalanie przez nauczycieli syndromu „ wyuczonej
bezradności”, negatywnej postawy wobec szkoły,
obniżanie aspiracji oświatowych
Niewłaściwe metody nauczania, brak środków
dydaktycznych, materiałów do logicznego myślenia,
klocków, plansz
PRZYCZYNY RUDNOŚCI W NAUCE
MATEMATYKI ZWIĄZANE Z
NAUCZYCIELEM
Wytykanie błędów, naśmiewanie się ze słabego
ucznia co przyczynia się do wycofania edukacyjnego
Brak systematycznego kontrolowania pracy ucznia-
zadań domowych
Brak wynagradzania ucznia nawet za małe postępy
w nauce
DYSKALKULIA
ROZWOJOWA
Jest to zaburzenie zdolności matematycznych,
mające swoje źródło w genetycznych
nieprawidłowościach tych części mózgu, które są
bezpośrednim podłożem dojrzewania zdolności
matematycznych zgodnie z wiekiem . W
klasyfikacji chorób i zaburzeń dzieci
przejawiające trudności w uczeniu się
matematyki są umieszczone w kategorii trudności
w uczeniu się i określone jako osoby, które nie
mogą osiągnąć adekwatnego do poziomu
biegłości w procesach matematycznych pomimo
inteligencji w normie, sprzyjających warunkach
edukacyjnych, braku zaburzeń emocjonalnych i
odpowiedniego poziomu motywacji do nauki.
DYSKALKULIA
ROZWOJOWA
Wyróżniamy:
Dyskalkulia
werbalna
Dyskalkulia leksykalna
Dyskalkulia
graficzna
Dyskalkulia wykonawcza
Dyskalkulia
pojęciowo – poznawcza
Dyskalkulia operacyjna
DYSKALKULIA
ROZWOJOWA
Objawy dyskalkulii w okresie
przedszkolnym
:
słaba koordynacja wzrokowo- ruchowa
trudności w budowaniu klocków
trudności w rysowaniu, nie potrafią
rysować koła-3latki, kwadratu4-
latki,trójkąta5-latki
w kasie zerowej występują opóźnienia
orientacji w schemacie całego ciała i
przestrzeni, dziecko ma trudności ze
wskazaniem na sobie części ciała
nie potrafi odwzorować żadnej figury
geometrycznej
DYSKALKULIA
ROZWOJOWA
Objawy dyskalkulii w okresie szkolnym:
nadal opóźnienie rozwoju orientacji w schemacie
ciała i przestrzeni
brak zdolności do rozróżniania cyfr
gubienie cyfr, trudności w zapisie liczb
wielocyfrowych
trudności ze zrozumieniem symboli graficznych,
które reprezentują cyfry
trudności z odczytaniem i zrozumieniem takich
symboli jak „ dodać”, „ odjąć”
trudności z nauką tabliczki mnożenia
problemy z przecinkiem przy zapisie liczb
dziesiętnych
błędy w zapisach symboli i wzorów
DYSKALKULIA
ROZWOJOWA
trudności w przekształcaniu wzorów
błędy w zapisie działań pisemnych
mylenie stron i kierunków
pomijanie drobnych elementów graficznych figur
problemy z zapamiętywaniem dat, faktów, nazw,
nazwisk