Rozwój dziecka w 

pierwszym roku życia

Pierwszy miesiąc życia

Osiągniecia

• unosi główkę w pozycji na brzuchu 
• zaciska rękę na przedmiocie (np. podanym palcu) 
• reaguje na dźwięk 
• wykonuje ruchy ssania (smoczek) 
• przestaje płakać na widok matki lub jej głos
• zjawisko „chodu automatycznego” (kiedy 

dotykamy stopy dziecka prostuje ono nogę 
dotykaną i jednocześnie zgina drugą);

• -postawione na stopy dziecko odruchowo prostuje 

nogi

Pierwszy miesiąc życia

• -noworodek energiczne zgina i 

prostuje kończyny;

• -położony na plecach obraca głowę 

raz w jedną, raz w drugą stronę;

• -zjawisko „chodu automatycznego” 

(kiedy dotykamy stopy dziecka 
prostuje ono nogę dotykaną i 
jednocześnie zgina drugą);

Pierwszy miesiąc życia

    Niemowlę jest od urodzenia istotą 

społeczną, jednak nie od razu można 
je nazwać partnerem społecznym, bo 
dopiero stopniowo staje się zdolne do 
nawiązywania kontaktów z innymi 
ludźmi i wchodzenia z nimi w 
interakcje.

Drugi miesiąc życia

• wysoko unosi głowę w pozycji na brzuchu i 

utrzymuje ją,  wsparte na rękach odrywa 
nieznacznie klatkę piersiową i jednocześnie 
lub na przemian głowę  i nogi;

• śledzi poruszające się obrazy 
• odwraca głowę w kierunku dźwięku 
• zaczyna wydawać pojedyncze dźwięki 
• uśmiecha się
• „chód automatyczny” i podpieranie się  na 

nogach zanikają

Trzeci miesiąc życia

• w pozycji na brzuchu opiera się na przedramionach 

unosząc głowę 

• utrzymuje grzechotkę w ręku, potrząsa nią 
• śledzi przedmiot 
• "gruchanie", wydaje dźwięki nieartykułowane 
• ożywia się na widok ludzi, reaguje mimiką, odpowiada 

uśmiechem na uśmiech

• dziecko podniesione do pozycji pionowej jest zdolne 

sztywno trzymać głowę;

• w pozycji leżącej obraca się z pleców na bok i na 

brzuch;

• reakcje podporowe i chód całkowicie wygasają;

Trzeci miesiąc życia

• Niezaradność małego dziecka i brak 

możliwości samodzielnego zaspokajania 
najprostszych potrzeb życiowych uzależnia je 
bezpośrednio od dorosłych, w szczególności 
od matki. Z nią też związane są pierwsze 
reakcje społeczne, które tworzą w 3 miesiącu 
życia tzw. kompleks ożywienia. Poszczególne 
składniki tej reakcji wyodrębniają się w 
następnych miesiącach życia jako 
specyficzne zachowania społeczne

Trzeci miesiąc życia

Dziecko wyciąga rączki do osoby 
dorosłej, która zbliża się do niego, 
uśmiecha się, naśladuje ruchy 
mimiczne i wydaje różnorodne 
dźwięki. Uspołeczniony uśmiech, 
czyli uśmiech w reakcji na ludzi jest 
uważany za początek rozwoju 
społecznego.

Czwarty miesiąc życia

• umie siedzieć podparte poduszkami 
• przewraca się z boku na plecy i z pleców na bok 
• sięga ręką do przedmiotu. Bawi się zabawką w 

ręku, prowadzi ją do ust 

• odróżnia ojca i matkę 
• odpowiada dźwiękiem, gdy się do niego przemawia 
• śmieje się głośno
• w pozycji leżącej obraca się z pleców na bok i na 

brzuch;

• ruch wahadłowy; uruchomiony staw barkowy 

(droga ręki do przedmiotu);

Czwarty miesiąc życia

•chwyt prosty, chwyt całą dłonią od góry; palce owijają 

przedmiot; dłoń ułożona poziomo do podłoża (sposób 
uchwycenia przedmiotu);

•dziecko wykonuje symetryczne ruchy ku przedmiotowi 

obiema rękami (zaangażowanie obu rąk);

•zbliżanie do ust, wypuszczanie (zajmowanie się 

przedmiotem);

•koordynacja ruchów kończyn (naprzemienne kopanie 

nogami, kołysanie ramionami);

•Od 4 miesiąca niemowlęta wyrażają niezadowolenie, gdy 

opiekunowie nie zwracają na nie uwagi, uspokajają się zaś 
pod wpływem pieszczot. 

•  

Piąty miesiąc życia

• umie podciągane za ręce usiąść 
• oburącz sięga po przedmiot 
• poznaje siebie w lustrze 
• śmieje się głośno, "zna się" na żartach 
• bawi się zabawką
•  w pozycji leżącej dziecko obraca się z brzucha 

na plecy;

• trzymane za rączki samo unosi się do postawy 

siedzącej;

• ruch łukowaty; uruchomiony staw łokciowy 

(droga ręki do przedmiotu);

Piąty miesiąc życia

• chwyt dłoniowo-łokciowy, chwytanie 

całą dłonią z wyłączeniem kciuka (sposób 
uchwycenia przedmiotu);

• dziecko sięga ku przedmiotowi jedną ręką 
• postukiwanie, potrząsanie, dziecko nie 

jest zdolne utrzymać dwóch przedmiotów 
jednocześnie (sposób zajmowania się 
przedmiotem);

• zdolność dziecka do opierania się na 

własnych nogach stale się wzmacnia;

Szósty miesiąc życia

• siedzi trzymając się 
• sięga po przedmioty jedną ręką 
• gaworzy (pierwsze sylaby) 
• otwiera usta na widok jedzenia 
• bawi się nogami (stopy przyciąga do ust)
• w pozycji leżącej dziecko obraca się z pleców na 

brzuch;

• trzymane za rączki samo unosi się do postawy 

siedzącej;

• pochylenie całego ciała ku przedmiotowi; ruch 

łukowaty (droga ręki do przedmiotu);

Szósty miesiąc życia

•

chwyt nożycowy; przywodzenie kciuka do 
pozostałych palców (sposób uchwycenia przedmiotu);

•

sięga jedną ręką po przedmiot; zaznacza się 
przewaga jednej ręki;

•

dziecko trzyma po jednym przedmiocie w każdej 
ręce; ogląda je i przekłada z ręki do ręki

•

W 5-6 miesiącu niemowlę odróżnia osoby znane od 
nieznajomych, których pojawienie się wywołuje 
reakcję orientacyjną i postawę wyczekiwania albo 
strach, manifestowany płaczem lub krzykiem. W tym 
okresie również ciągnąć opiekuna za włosy, ubranie 
lub chwytać za nos. 

Siódmy miesiąc życia

• siedzi samo nie podparte (krótko) 
• pełza na brzuchu (do tylu) 
• przekłada zabawkę z ręki do ręki 
• szuka schowanej zabawki 
• powtarza wielokrotnie sylaby 
• je łyżeczką 
• pragnie aktywnego kontaktu z inną osobą
• pochylenie całego ciała ku przedmiotowi; 

ruch łukowaty (droga ręki do przedmiotu);

Siódmy miesiąc życia

• zjawisko „sprężynowania” (dziecko 

postawione na nogi, ale jednocześnie 
podtrzymywane pod pachami przykuca, a 
następnie odpycha się przez prostowanie 
bioder, kolan i stawów skokowych”)
dzieci 7-8 miesięczne próbują zwrócić na 
siebie uwagę za pomocą gaworzenia i 
płaczu. Próbują naśladować dźwięki 
mowy oraz niektóre czynności i gesty.

Ósmy miesiąc życia

• siedzi samo bez podparcia 
• umie usiąść samo 
• staje trzymając się 
• wyrzuca zabawki z łóżka 
• chwyta trzymając palcami 
• samo je herbatnik 
• reaguje lękiem na obce osoby 
• bawi się w chowane dziecko jest zdolne samodzielnie 

siedzieć;

• pełza do przodu;
• zbliżanie bezpośrednie ręki ku przedmiotowi; 

uruchomiony staw nadgarstka (droga ręki do przedmiotu);

Ósmy miesiąc życia

– chwyt pęsetkowy; przeciwstawienie kciuka i palca 

wskazującego; chwytanie opuszkami palców 
(sposób uchwycenia przedmiotu);

– dziecko chwyta jednocześnie kilka przedmiotów; 

angażuje obie ręce;

– dziecko manipuluje przedmiotem używając obu 

rąk (zajmowanie się przedmiotem);

–  bawi się w chowanego ("a kuku")
–  dzieci 7-8 miesięczne próbują zwrócić na siebie 

uwagę za pomocą gaworzenia i płaczu. Próbują 
naśladować dźwięki mowy oraz niektóre 
czynności i gesty.

Dziewiąty miesiąc życia

• pewnie siedzi i stoi trzymając się 
• Raczkuje
• dziecko wstaje samo jeśli może się 

czegoś uchwycić; 

• stawia pierwsze kroki trzymając się 
• naśladuje ruchy ('pa-pa', 'kosi-kosi') 
• siada na nocniku 
• reaguje na swoje imię

Dziewiąty miesiąc życia

W 9-10 miesiącu niemowlę usiłuje 
przyciągnąć uwagę dorosłego 
wykonując już cały szereg rozmaitych 
ruchów i gestów, a także naśladuje 
ruchy dorosłego. W tym samym 
wieku dziecko podaje samorzutnie 
zabawki lub inne przedmioty.

Dziesiąty miesiąc życia

•staje samo trzymając się 
•dziecko potrafi stać trzymając się 

oparcia;

•wyjmuje klocki z pudełka, wkłada 

palce w otwory 

•rozumie proste zlecenia (daj, weź, 

rozumie zakazy)

•pije z garnuszka

Jedenasty-dwunasty miesiąc 

życia

• staje bez podparcia 
• podnosi zabawki kucając 
• chodzi trzymane za rękę lub kilka kroków samo 
• wkłada mniejsze przedmioty do większych, 

otwiera pudełka 

• wskazuje nazwany przedmiot 
• mówi 'mama', 'tata' 
• serdeczność wobec innych 
• wysadzone w porę korzysta z nocnika 
• obracanie tułowia w pozycji siedzącej i 

swobodne manipulowanie przedmiotami;

Jedenasty-dwunasty miesiąc 

życia

• staje bez podparcia 
• podnosi zabawki kucając 
• chodzi trzymane za rękę lub kilka kroków samo 
• wkłada mniejsze przedmioty do większych, otwiera pudełka 
• wskazuje nazwany przedmiot 
• mówi 'mama', 'tata' 
• serdeczność wobec innych 
• wysadzone w porę korzysta z nocnika 
• obracanie tułowia w pozycji siedzącej i swobodne 

manipulowanie przedmiotami;

       W 12 miesiącu życia potrafią powstrzymać się w reakcji na „no, 

no”, 

    okazują lęk i niechęć wobec obcych-cofają się i krzyczą a  

pod koniec okresu niemowlęcego dzieci potrafią już bawić się      ze 
swym opiekunem, np. w chowanego a nawet same inicjują takie 
zabawy.