Pojęcie rodziny, funkcje, 

struktura i typologie 

rodzin

Plan prezentacji

1. Definicja rodziny
2. Funkcje rodziny
3. Struktura rodziny
4. Typologia rodziny

1. Definicja rodziny

Rodzina 

to 

„grupa 

złożona 

z 

osób 

połączonych 

stosunkiem 

małżeństwa 

i 

stosunkiem  rodzice-dzieci.  Są  to  dwa 
podstawowe  stosunki  istniejące  w  rodzinie- 
małżeństwo oraz pokrewieństwo lub adopcja. 
Członkowie  rodziny  żyją  zazwyczaj  pod 
jednym dachem i tworzą jedno gospodarstwo 
domowe,  które  może  obejmować  dwa,  lecz 
często i trzy pokolenia”
J.Szczepański

„Rodzina 

to 

podstawowa 

komórka 

wychowawcza,  złożona  z  małżonków  lub 
małżonków i dzieci, także ogół krewnych 
obojga 

małżonków. 

W 

rodzinie 

obowiązuje  całkowite  równouprawnienie 
obojga 

małżonków. 

Powinni 

oni 

współdziałać dla dobra i zaspokojenia jej 
potrzeb. 

Szczególnie 

ważnym 

obowiązkiem małżonków jest opieka nad 
dziećmi i właściwe ich wychowanie”
M. Jurczak

2.Funkcje rodziny

• Funkcje instytucjonalne:

– Prokreacyjna lub biologiczna
– Ekonomiczna
– Opiekuńcza
– Socjalizacyjna
– Stratyfikacyjna
– Integracyjna

• Funkcje osobowe

– Małżeńska
– Rodzicielska
– braterska

• Funkcje istotne (pierwszorzędne)

– Prokreacja
– Socjalizacja
– Funkcja miłości

• Funkcja akcydentalna (drugorzędna)

– Ekonomiczna
– Opiekuńcza 
– Stratyfikacyjna
– Rekreacyjna
– Religijna

3.Struktura rodziny-kryteria 

podziału

• postać małżeństwa
• miejsce zamieszkania
• władza w rodzinie
• sposób wyboru partnera
• liczba pokoleń w rodzinie
• sposób dziedziczenia

Struktura rodziny ze względu na 

postać małżeństwa

• rodziny monogamiczne
• rodziny poligamiczne
• rodziny poligyniczne
• rodziny poliandryczne

Struktura rodziny ze względu na 

miejsce zamieszkania

• matrylokalne
• patrylokalne
• neolokalne

Struktura rodziny ze względu na 

władze w rodzinie

• matriarchalne
• patriarchalne
• partnerska

Struktura rodziny ze względu na 

dobór partnera

• endogamia
• egzogamia

Struktura rodziny- liczba 

członków

• dwupokoleniowe
• wielopokoleniowe

Struktura rodziny według sposobu 

dziedziczenia

• patrylinearna
• matrylinearna
• bilateralne

4. Typologia rodziny

• rodziny małżeńskie
• rodziny poligamiczne
• rodziny poszerzone-

wielopokoleniowa

• zmodyfikowane rodziny poszerzone

Typy rodzin ze względu na źródło 

utrzymania i środowisko zamieszkania

• rodziny chłopskie
• rodziny robotnicze
• rodziny inteligenckie
• rodziny miejskie
• rodziny wiejskie

Literatura

• Anna Wachowiak, Socjologia rodziny. Przewodnik do 

ćwiczeń, Wydawnictwo Akademii Rolniczej im. Augusta 
Ciszewskiego w Poznaniu, Poznań 1998

• Franciszek Adamski, Rodzina. Wymiar społeczno-

kulturowy, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 
Kraków 2002

• Barbara Małgorzata Kałdon, Rodzina jako instytucja 

społeczna w ujęciu interdyscyplinarnym, Forum 
Pedagogiczne-2001, nr 1

• Marta Majorczyk, Współczesna rodzina jako środowisko 

wychowawcze (socjalizacyjno-enkulturacyjne), Scripta 
Comeniana Lesnensia-2010, nr 8