Proste akty ruchowe człowieka w 

różnych płaszczyznach i osiach ciała

Rafal Ratuszniak

• Ruch- zmiana położenia ciała 

odbywająca się w czasie względem 
danego układu odniesienia.

• Akt ruchowy- pojedyncza czynność 

ruchowa. Połączenie większej liczby 
aktów ruchowych daje aktywność 
ruchową.

• Akt ruchowy acykliczny zasadniczo 

składa się z 3 faz:

• -faza przygotowawcza
• -faza główna
• -faza końcowa

Osie ciała

• Osie pionowe lub długie wyznaczają 

kierunek górny i kierunek dolny.  
Najdłuższą oś biegnącą od szczytu głowy 
do podstawy ciała nazywamy osią główną;

• Osie poprzeczne lub poziome są 

prostopadłe do osi pionowych i biegną od 
strony prawej ku stronie lewej, określając 
kierunek boczny i przyśrodkowy;

• Osie strzałkowe mają kierunek przednio- 

tylny, są prostopadłe do obu poprzednich 
osi i określają kierunek przedni lub 
brzuszny oraz tylny lub grzbietowy.

PŁASZCZYZNY

•Akty ruchowe mogą być 
wykonywane w 3 płaszczyznach:
•  -strzałkowej- dzieli ona 
przestrzeń, lub obiekt na część 
lewą i prawą.
•  -czołowej- dzieli ona 
przestrzeń na część przednią i 
tylną
•  -poprzecznej- dzieli ona 
przestrzeń na część górną i dolną

Płaszczyzna strzałkowa

•Jeśli dana czynność ruchowa jest wykonywana w 
płaszczyźnie strzałkowej to ruch odbywa się 
jednocześnie dookoła osi poprzecznej.

•Ruchy możliwe w płaszczyźnie strzałkowej:
•-zginanie i wyprost
•-wysuwanie i cofanie
•Przykładowe akty ruchowe:
•-skłony do przodu
•-chód do przodu
•-sięganie przed siebie

Mięśnie odpowiadające za ruch w płaszczyźnie 

strzałkowej w stawie: ramiennym

Zgięcie:

•

m. naramienny- część 
obojczykowa

•

m. piersiowy większy- 
część obojczykowa

•

m. kruczo-ramienny

Wyprost:

•

m. naramienny- część 
grzebieniowa

•

m. najszerszy grzbietu

•

m. obły większy

•

m. trójgłowy- głowa 
długa

Mięśnie odpowiadające za ruch w 

płaszczyźnie strzałkowej w stawie: łokciowym

Zgięcie:

•

m. dwugłowy ramienia

•

m. ramienny

•

m. ramienno-
promieniowy

Wyprost:

•

m. trójgłowy ramienia

•

m. łokciowy

Mięśnie odpowiadające za ruch w 

płaszczyźnie strzałkowej w stawie: biodrowym

Zgięcie:

•

m. prosty uda

•

m. biodrowo-lędźwiowy

•

m. naprężacz powięzi 
szerokiej

•

m. krawiecki

•

m. przywodziciel wielki- 
część górna

•

m. przywodziciel długi

•

m. przywodziciel krótki

•

m. grzebieniowy

•

m. smukły

•

m. pośladkowy średni i 
mały- część przednia

Wyprost:

m. pośladkowy wielki

•

m. przywodziciel wielki- 
część dolna

•

m. pośladkowy średni i 
mały- część tylna

•

m. półbłoniasty

•

m. dwugłowy uda

•

m. półścięgnisty

•

m. gruszkowaty

Mięśnie odpowiadające za ruch w płaszczyźnie 

strzałkowej w stawie: kolanowym

Zgięcie:

•

m. dwugłowy uda

•

m. półbłoniasty

•

m. półścięgnisty

•

m. krawiecki

•

m. podkolanowy

•

m. brzuchaty łydki

Wyprost:

•

m. czworogłowy uda

Mięśnie odpowiadające za ruch w 

płaszczyźnie strzałkowej w stawie: skokowym

Zgięcie grzbietowe:

•

m. piszczelowy przedni

•

m. prostownik dł. 
palców

•

m. prostownik dł. 
palucha

•

m. strzałkowy trzeci

Zgięcie podeszwowe:

•

m. trójgłowy łydki

•

m. piszczelowy tylny

•

m. zginacz dł. palców

•

m. zginacz dł. palucha

•

m. strzałkowy krótki

•

m. strzałkowy długi

•

m. podeszwowy

Płaszczyzna czołowa

•Jeśli dana czynność ruchowa jest wykonywana 
w płaszczyźnie czołowej to ruch odbywa się 
jednocześnie dookoła osi strzałkowej.

•Ruchy możliwe w płaszczyźnie czołowej:
•-odwodzenie i przywodzenie
•Przykładowe akty ruchowe:
•-unoszenie rąk nad głowę torem bocznym
•-krok odstawno-dostawny
•-skłon do boku

Mięśnie odpowiadające za ruch w 

płaszczyźnie czołowej w stawie: ramiennym

Odwodzenie:

•

m. naramienny- część 
barkowa

•

m. nadgrzebieniowy

•

m. dwugłowy- głowa 
długa

Przywodzenie:

•

m. naramienny-  część 
obojczykowa, 
grzebienowa

•

m. piersiowy większy

•

m. najszerszy grzbietu

•

m. obły większy

•

m. trójgłowy- głowa dł.

•

m. dwugłowy- głowa kr.

•

m. kruczo-ramienny

Mięśnie odpowiadające za ruch w 

płaszczyźnie czołowej w stawie: biodrowym

Odwodzenie:

•

m. pośladkowy wielki- 
część górna

•

m. pośladkowy średni

•

m. pośladkowy mały

•

m. naprężacz powięzi 
szerokiej

•

m. prosty uda

•

m. gruszkowaty

•

m. krawiecki

Przywodzenie:

•

m. przywodziciel wielki

•

m. pośladkowy wielki- 
część dolna

•

m. przywodziciel dł., kr.

•

m. grzebieniowy

•

m. smukły

•

m. czworoboczny uda

•

m. zasłaniacz wew. i 
zew.

•

m. biodrowo- lędźwiowy

•

m. bliźniacze

•

m. półścięgnisty

•

m. dwugłowy uda

•

m. półbłoniasty

Mięśnie odpowiadające za ruch w 

płaszczyźnie czołowej w stawie: skokowym

Odwracanie stopy:

•

m. trójgłowy łydki

•

m. piszczelowy przedni

•

m. piszczelowy tylny

•

m. zginacz dł. palucha

•

m. zginacz dł. palców

•

m. podeszwowy

•

Nawracanie stopy:

•

m. strzałkowy dł.

•

m. strzałkowy kr.

•

m. strzałkowy trzeci

•

m. prostownik dł. 
palucha

•

m. prostownik dł. 
palców

!!!

• W płaszczyźnie czołowej ruchy w 

stawie kolanowym oraz stawie 
łokciowym nie są możliwe.

Płaszczyzna poprzeczna

•Jeśli dana czynność ruchowa jest wykonywana 
w płaszczyźnie poprzecznej to ruch odbywa się 
jednocześnie dookoła osi pionowej.

•Ruchy możliwe w płaszczyźnie poprzecznej:
•-rotacje
•-odwracanie i nawracanie
•Przykładowe akty ruchowe:
•-skręty tułowia
•-obroty

Mięśnie odpowiadające za ruch w płaszczyźnie 

poprzecznej w stawie: ramiennym

Odwracanie:

•

m. naramienny- część 
grzebieniowa

•

m. podgrzebieniowy

•

m. obły mniejszy

Nawracanie:

•

m. naramienny- część 
obojczykowa

•

m. podłopatkowy

•

m. najszerszy grzbietu

•

m. piersiowy większy

•

m. obły większy

•

m. kruczo-ramienny

Mięśnie odpowiadające za ruch w płaszczyźnie 

poprzecznej w stawie: biodrowym

Odwracanie:

• m. pośladkowy wielki- 

część dolna

• m. pośladkowy średni, 

mały- część  tylna

• m. zasłaniacz wewnętrzny

• m. biodrowo-lędźwiowy

• m. czworoboczny uda

• m. bliźniacze

• m. gruszkowaty

• m. prosty uda

• m. przywodziciel wielki

• Przywodziciel dł. i kr.

• m. dwugłowy uda

• m. krawiecki

• m. grzebieniowy

Mięśnie odpowiadające za ruch w płaszczyźnie 

poprzecznej w stawie: biodrowym- c.d.

Nawracanie:

• m. przywodziciel wielki- 

część dolna

• m. pośladkowy mały, 

średni- część przednia

• m. półścięgnisty

• m. półbłoniasty

• m. naprężacz powięzi 

szerokiej

• m. smukły

Mięśnie odpowiadające za ruch w płaszczyźnie 

poprzecznej w stawie: kolanowym

Odwracanie:

•

m. dwugłowy uda

•

m. brzuchaty łydki- 
głowa przyśrodkowa

Nawracanie:

•

m. półbłoniasty

•

m. półścięgnisty

•

m. krawiecki

•

m. smukły

•

m. podkolanowy

•

m. brzuchaty łydki- 
głowa boczna

Mięśnie odpowiadające za ruch w płaszczyźnie 

poprzecznej w stawie: skokowym

Odwodzenie stopy:

•

m. strzałkowy dł.

•

m. strzałkowy kr.

•

m. strzałkowy trzeci

•

m. prostownik dł. 
palucha

•

m. prostownik dł. 
palców

Przywodzenie stopy:

•

m. piszczelowy przedni

•

m. trójgłowy łydki

•

m. piszczelowy tylny

•

m. zginacz dł. palucha 

•

m. zginacz dł. palców 

•

m. podeszwowy