Chemioterapeutyki o działaniu bójczym

Krzysztof Kosielski
2011

Chinolony
Pochodne 4-chinolonu
(inhibitory gyrazy)

Mechanizm działania:



Pochodne chinolonu są inhibitorami podjednostki 
A gyrazy DNA.  Zahamowanie aktywności tego 
enzymów prowadzi do zniesienia replikacji DNA – 
brak wbudowywania nukleotydów.  W 
konsekwencji dochodzi do zahamowania 
podziałów komórek bakterii oraz do ich śmierci.



Dodatkowo następuje zahamowanie 
przekazywania oporności przez plazmidy 
(inhibicja gyrazy plazmidów).  Wytwarzanie 
oporności odbywa się poprzez wytwarzanie 
gyrazy mniej wrażliwej, lub poprzez zmniejszenie 
przepuszczalności błony komórkowej dla tej 
grupy leków.

1. Kwas nalidyksowy i jego 
analogi

Przedstawiciele:

•

Kwas oksolinowy

•

Kwas piromidowy

•

Kwas pipeminowy

Oraz syntetyczne pochodne chinolonu:



Enoksacyna



Cinoksacyna



Rozoksacyna

Zakres działania i 
Farmakokinetyka



Bakterie G- 

Zwłaszcza Klebsiella i część szczepów Proteus.



Nie działają na P.  Aeuruginosa 

Z wyjątkiem kwasu pipemidowego.
Stosowane głównie w zakażeniach dróg 

moczowych

Ulegają przemianom w wątrobie (oprócz kwasu
pipemidowego), wydalane z moczem w postaci
nieaktywnych metabolitów. Kwas pipemidowy
jest wydalany w postaci czynnej.

Działania niepożądane i 
zastosowanie

Główne działania niepożądane to:



Nudności, wymioty, biegunki



Bolesne skurcze jelit (k. oksolinowy)



Nadwrażliwość na UV



Objawy uczuleniowe



Uszkodzenie szpiku



Objawy z strony OUN

Zastosowanie: ostre i przewlekłe 

stany zapalne dróg moczowych

2. Pochodne 
fluorochinolonu

1 Generacji:



Ciprofloksacyna



Ofloksacyna



Pefloksacyna (prolek)



Norfloksacyna (wyłączana)

2 Generacja (duża aktywność):



Fleroksacyna



Gatifloksacyna



Garenoksacyna



Moxifloksacyna



Sparfloksacyna



Trowafloksacyna  prolek parenteralny 
Alatrofloksacyna

Zakres działania



Bakterie G-, w tym P.  aeuruginosa  
Ciprofloksacyna



Gronkowce (oprócz MRSA)



Paciorkowce grup A,B,C,D i S. Pneumoniae



Legionella



M. catarrhalis



Chlamydie,  Mykoplazmy



M. tuberculosis in vitro



M.  Fortuitum, avium, kansaii, chelonae



B. anthracis  Ciprofloksacyna

Zastosowanie kliniczne:



Zakażenia dróg moczowych oporne na inne 
chemioterapeutyki (Enoksacyna i 
Norfloksacyna)



Nosicielstwo duru brzusznego oraz 
rzeżączka (Ciprofloksacyna i Ofloksacyna)



Zapalenie opon mózgowych wywołanych 
przez meningokoki



Działanie synergistyczne z antybiotykami 
aminoglikozydowymi, β-laktamowymi,  i 
tetracyklinami w zwalczaniu zakażeń dróg 
oddechowych, tkanek miękkich i zakażeń 
dróg rodnych.

Działania niepożądane:



Utrata łaknienia



Zaburzenia smaku



Nudności, wymioty, biegunka



Odczyny uczuleniowe



Leukopenia, eozynofilia



↑ aminotransferaz, fosfatazy, kreatyniny



Fotodermatozy



Zaburzenia snu, bóle głowy



↓ progu drgawkowego, drgawki



Stan splątania



↑ odcinka QT, zaburzenia rytmu



NIE wolno stosować z lekami a/arytmicznymi grup 1A i III, 
lekami p/histaminowymi,  TLPD,  Cizapridem



NASILAJĄ toksyczność teofiliny, digoksyny i kumaryn

Nowsze pochodne 
chinolonów



Gatifloksacyna – skuteczniejsza 
przeciwko bakteriom G+, przeciwko G- 
słąbiej od ciprofloksacyny.  Wywołuje 
zaburzenia rytmu serca – przedłuża 
odstęp QT



Gemifloksacyna – Działa na pneumokoki, 
część G-, Chlamydie.  Stosowana w 
leczeniu poza szpitalnych zapaleń płuc i 
zaostrzeniach przewlekłych zapaleń 
oskrzeli wywołanych wrażliwymi na niego 
drobnoustrojami.

Nowsze pochodne 
chinolonów



Garenoksacyna – Stosowana doustnie i 
parenteralnie,  stosowana w 
zakażeniach dróg oddechowych i 
moczowych oraz zakażeniach skóry i 
tkanek miękkich.



Prulifloksacyna – Prolek, czynną 
postacią jest Ulifloksacyna, wskazania 
do stosowania do zakażenia dróg 
moczowych i oddechowych



Sitafloksacyna – Bakterie G+ (MRSA 
także), i G-

Dziękuje za uwagę 