TOŻSAMOŚĆ W TEORII
KULTURY
wg Margaret Mead
Monika Ambroziak
Karolina Kiraga
Monika Sołenczew
TOŻSAMOŚĆ W TEORII
KULTURY
wg Margaret Mead
Monika Ambroziak
Karolina Kiraga
Monika Sołenczew
MARGARET MEAD
Urodzona w 1901 roku,
była amerykańskim etnologiem i
socjologiem.
Przedstawicielka szkoły etnologiczno-
psychologicznej.
Przedmiotem zainteresowań naukowych
Mead były kultury ludów pierwotnych,
metodologia antropologii społecznej oraz
procesy formowania się osobowości pod
wpływem charakterystycznych dla danej
kultury instytucji wychowawczych.
BADANIA NAD WSPÓŁCZESNYMI
ŻYJĄCYMI KULTURAMI
Mead nie zajmowała się formami
zachowania
prehistorycznego
człowieka, lecz opierała się wyłącznie
na wzorach zachowania, faktycznie
zaobserwowanych i zarejestrowanych
u
współcześnie
żyjących
ludów
pierwotnych.
PODZIAŁ KULTUR
POSTFIGURATYWN
E
KOFIGURATYWNE
PREFIGURATYWNE
W których dzieci
uczą się głównie od
swych rodziców
PRZESZŁOŚĆ
W których dzieci
uczą się głównie od
swych rodziców
PRZESZŁOŚĆ
W których zarówno
dzieci, jak i dorośli
uczą się od swych
rówieśników
TERAŹNIEJSZOŚĆ
W których zarówno
dzieci, jak i dorośli
uczą się od swych
rówieśników
TERAŹNIEJSZOŚĆ
W których dorośli
uczą się również od
swych dzieci
PRZYSZŁOŚĆ
PRZESZŁOŚĆ
W których dorośli
uczą się również od
swych dzieci
PRZYSZŁOŚĆ
PRZESZŁOŚĆ
POSTFIGURATYWNE
W kulturze postfiguratywnej zmiany zachodzą wolno
i są trudne do zauważenia.
Przeszłość dorosłych jest przyszłością młodych.
Życie minionych generacji wykreśla plan kolejnych
pokoleń.
Istotną cech kultur postfiguratywnych jest przekonanie
wyrażane przez członków starszego pokolenia w każdym
ich zachowaniu, że ich sposób życia nie ulega zmianom,
że jest odwiecznie ten sam- bez względu na to,
czy w rzeczywistości jest to prawda czy nie.
Przyszłość dzieci jest tak kształtowana, że mogą się one
spodziewać dokładnie tego samego, co w odpowiednim
momencie życia spotkało ich ojców i dziadków.
POSTFIGURATYWNE
Kultury postfiguratywne, w których starsi nie chcą
dopuścić żadnych zmian i swym następcom
przekazują poczucie niezmiennej ciągłości, w
świetle istniejących materiałów wydają się typowe
dla wszystkich społeczeństw w ciągu tysiącleci ich
istnienia, od zarania cywilizacji.
Przy bliższym zbadaniu każdy fragment zachowania
kulturowego wykazuje ten sam ukryty wzór i tę
samą rację bytu, co inne wzory kultury.
Kultury postfiguratywne są w charakterystyczny
sposób blisko związane z miejscem zamieszkania
Wymagają jednoczesnej obecności trzech generacji
KOFIGURATYWNE
Dominującym wzorem dla członków społeczeństwa jest zachowanie
rówieśników. Konfiguracja bierze początek z rozpadu systemu
posfiguratywnego. Rozbicie może nastąpić przez kataklizm (większość
ludności ginie a zwłaszcza dorośli), przez rozwój nowych technologii
(starsi nie potrafią ich sobie przyswoić), przez przewrót religijny (starsi
są zmuszeni wpajać dzieciom nowe ideały, z którymi sami w
dzieciństwie nigdy się nie zetknęli). Rozpad systemu posfiguratywnego
może nastąpić również przez rewolucje, których dokonano po to, by
wprowadzić nowe wzory stylów życia (starsi przestają odgrywać
jakąkolwiek rolę)
Kultury kofiguratywne opierają się na doświadczeniu młodych pokoleń,
które nie ma odpowiednika w doświadczeniu rodziców, dziadków i
innych starszych osób. Młodzi ludzie sami muszą wynaleźć nowe style
zachowania,
oparte
na
ich
osobistym
doświadczeniu
i przekazać je innym rówieśnikom, jako wzór zachowania.
Społeczeństwo kofiguratywne charakteryzuje się tym, że brak w nim
dziadków. Młodzi po dojściu do pełnoletności mogą się przenieść z jednej
części kraju do innej lub wyjeżdżają za granicę nie zabierając ze sobą
rodziców. Dziadków także nie ma w nowoczesnych społeczeństwach
(społeczeństwo USA), w którym starzy, jak i młodzi przenoszą się często
z miejsca na miejsce, lub w uprzemysłowionych, zorganizowanych
społeczeństwach,
w
których
zarówno
bogaci,
jak i biedni porzucają rodziców, zostawiając ich w specjalnych
pensjonatach lub uzdrowiskach.
KOFIGURATYWNE
Gdy grupa przyswoiła już sobie oczekiwane zmiany przez odpowiednie wychowanie
dzieci, sama może pozostać prawie w niezmienionym stanie lub cała grupa może
przyjąć kompletnie odwrotny wzór zachowania, niż stosowany w przeszłości
(np. europejscy Żydzi w USA – w Europie ojcowie córek szukali obiecujących zięciów.
W Ameryce, młodzi mężczyźni rozglądają się za córkami bogatych ojców).
Kultowe skutki konfiguracji zaczęto odczuwać na pocz. XX w. w USA. Osłabły więzi
między dziadkami i wnukami, rodzice, tracąc dominację, pozostawili dzieciom
standardy własnego zachowania. W latach 20. środki masowego przekazu zaczęły
w imieniu nastolatków lansować nowe style. Dyscyplina rodzicielska umacniała się
w coraz bardziej niesympatycznych i wojowniczo nastawionych kręgach ludności.
Skutki tej zmiany spowodowały przerodzenie się pewnej części pokolenia młodych
ludzi z klasy średniej w grupy wzorowane na gangach etnicznych. Kofiguracja stała
się dominującym stylem. Niewielu starszych chciało się przyznawać do związku z
kulturą współczesną. Rodzice niechętnie spełniali żądania swych dzieci, inspirowane
nie przez szkołę ani rówieśników, lecz przez środki masowego przekazu.
W przeszłości pojawienie się pokoleń kofiguratywnych nie przeszkadzało
w zachowaniu rozbieżności między ludźmi różnych klas, zarówno w obrębie jednego
kraju, jak i w różnych częściach świata. Zmiany były stosunkowo powolne i nie
wszędzie młodzi ludzie żyjący w pewnych krajach i należący do pewnych jego
uprzywilejowanych klas, mieli większą wiedzę i doświadczenie, niż ludzie dorośli
żyjący w innych krajach i innych warstwach. Zawsze byli jednak dorośli, których
wiedza
i doświadczenie były większe niż wiedza i doświadczenie młodych. Dziś natomiast,
młodzi ludzie w każdej części świata stają przed sytuacją, z którą nikt ze starszych
dotąd się nie spotkał. I odwrotnie, starsze pokolenie nie może liczyć na to, że w życiu
ich dzieci powtórzy się ich własne, nieznane nikomu przed nimi doświadczenie
stopniowo ujawniającej się zmiany. Ten rozłam między pokoleniami jest zupełnie
nowy, obejmuje całą naszą planetę i wszystkie jej społeczeństwa.
PREFIGURATYWNE
Okoliczności wyzwalające współcześnie bunt młodzieży na świecie:
STARSZE POKOLENIE – „EMIGRANCI W
CZASIE”
Świadomość zmian odczuwalna na całym
świecie.
EMIGRANCI
TERAŹNIEJSZOŚ
Ć
PRZESZŁOŚĆ
TERAŹNIEJSZOŚ
Ć
PRZYSZŁOŚĆ
- To co już zaszło
- Wzrok i słuch
- Wizja zmian
MŁODE POKOLENIE
Problemem młodych ludzi jest identyfikacja, a więc
pytanie
z
jaką
przeszłością,
teraźniejszością
i przyszłością może utożsamiać się młody człowiek
szukający ideałów.
Dla ludów pierwotnych identyfikacja nie stanowiła
najmniejszego problemu. Człowiek był tym, czym był -
jednym ze swego ludu, który bardzo często miał specjalne
określenia dla rodzaju ludzkiego i odnosił je wyłącznie do
swych
współplemieńców
i
nikogo
poza
tym.
Możliwość
wyboru
identyfikacji pojawiła się
w
historii,
gdy
współzawodniczące
style
życia uzyskały nowy rodzaj
sankcji płynących z religii
i ideologii politycznych.
Ideologia
przestała
być
sprawą
drobnych
różnic
dzielących
poszczególne
plemiona, lecz w miarę
rozwoju cywilizacji stała się
sprawą wyboru pomiędzy
całymi systemami myślenia.
ŹRÓDŁA
Margaret Mead, „Kultura i tożsamość. Studium dystansu
międzypokoleniowego”, wyd. PWN, 1978, Warszawa