PODSTAWY WYCENY

WYKŁAD 6/ST/E

CELE WYCENY PODMIOTÓW GOSPODARCZYCH

Przenoszenie praw 

własności

Zmiany form 

organizacyjnych

Wymiary podatków i 

opłat

Pozostałe zarządzanie 

podmiotem

Prywatyzacja

Reprywatyzacja

Kupno - sprzedaż

Uwłaszczenie

Wywłaszczenie

Wniesienie 

przedsiębiorstwa lub 

jego części jako aportu 

rzeczowego do spółki

Wymiar podatku od 

spadków, darowizn i 

innych podatków 

majątkowych

Zabezpieczenie 

wierzytelności 

bankowych

Przyjęcie nowych, 

wystąpienie lub 

wyłączenie 

udziałowców do spółki

Ustalenie podatków i 

opłat lokalnych od 

nieruchomości

Zabezpieczenie 

wierzytelności w 

przypadku upadłości 

przedsiębiorstwa

Przekazanie 

przedsiębiorstwa lub 

jego części w 

dzierżawę, agencję, 

leasing a następnie 

zwrot po wygaśnięciu 

lub zerwaniu umowy

Określenie opłat 

skarbowych od 

transakcji, których 

przedmiotem jest 

przedsiębiorstwo lub 

jego część

Ewidencja i kontrola 

wewnętrzna wartości 

kapitału

Likwidacja 

przedsiębiorstwa

Wymiar składek 

ubezpieczeniowych 

majątku 

przedsiębiorstwa oraz 

wysokości 

odszkodowań

Ustalenie wskaźników 

ekonomicznych 

służących analizie 

kondycji ekonomicznej 

przedsiębiorstwa

Fuzja przedsiębiorstw

Analiza efektywności 

ekonomicznej 

przedsiębiorstw

Podział 

przedsiębiorstwa

Wycena majątku przedsiębiorstwa do naliczania podatków, opłat i innych należności

Lp.

Rodzaj 

czynnoś

ci 

prawnej

Rodzaj ponoszonych podatków

Obligatoryjność 

wyceny

Metoda

1

Umowa 

kupna-

sprzeda

ży

1.1. Taksa notarialna za sporządzenie 
umowy  w formie aktu notarialnego;
1.2. Opłata sądowa w sprawie o 
założenie księgi wieczystej (gdy 
przedmiotem czynności są prawa do 
nieruchomości podlegające 
ujawnieniu w KW);
1.3.  Podatek od czynności 
cywilnoprawnych;
1.4. Podatek dochodowy od sprzedaży

nie występuje

nie występuje

nie występuje 

wycena majątku – 

gdy US wezwie do 

zmiany ceny a 

strony nie wyrażą 

zgody

Wg przeciętnych 

cen rynkowych w 

obrocie prawami 

i rzeczami tego 

samego rodzaju i 

gatunku … - 

realizowana jako 

metoda 

skorygowanej 

ceny średniej

2

Umowa 

zamian

y

2.1. Taksa notarialna za sporządzenie 
umowy w formie aktu notarialnego;
2.2.Opłata sądowa w sprawie o 
założenie księgi wieczystej lub w 
sprawie o wpis w księdze wieczystej 
(gdy przedmiotem czynności są prawa 
do nieruchomości podlegające 
ujawnieniu w KW);
2.3. Podatek o czynności 
cywilnoprawnych
2.4. Podatek dochodowy od zamiany.

nie występuje

nie występuje

nie występuje

wycena majątku – 

gdy US wezwie do 

zmiany ceny a 

strony nie wyrażą 

zgody

L

p.

Rodzaj czynności 

prawnej

Rodzaj ponoszonych 

podatków

Obligatoryjność 

wyceny

Metoda

3.

Umowy 
regulujące 
używanie 
składników 
majątku: najem; 
dzierżawa; 
leasing

3.1. Taksa notarialna za 
sporządzenie umów w 
formie aktu notarialnego;
3.2. Podatek dochodowy 
od umów: najmu, 
dzierżawy, leasingu.

nie występuje

Wycena 

majątku – 

dotyczy tylko 

leasingu

j.w.

4.

Wymiar 
podatków od: 
spadków i 
darowizn;
Wartość majątku 
przy znoszeniu 
współwłasności;
Inne: 
zasiedzenie, 
roszczenia 
reprywatyzacyjn
e

4.1. Ustawa o podatku od 
spadków i darowizn oraz 
rozporządzenia 
wykonawcze do ustawy
4.2. Ustawa Kodeks 
cywilny i Kodeks 
postępowania cywilnego

nie występuje 

– jeśli strony 

zadeklarują 

wartość 

zaakceptowan
ą przez siebie, 

US i Sąd

1. Przedmiotem wyceny jest 

majątek przedsiębiorstwa 
lub jego część;

2. Stosować metody 

wynikające z przepisów 
ustawy (p. 4.1.);

3. Wyceny mogą dokonywać 

biegli sądowi (w 
szczególnych przypadkach 
– zaprzysiężeni 
rzeczoznawcy majątkowi);

4. Stosować należy kategorie 

wartości: wg przeciętnych 
ceny rynkowych, wartość 
odtworzeniową lub 
rynkową.

5.

Naliczanie 
składek 
ubezpieczeniowy
ch od majątku 
przedsiębiorstwa 
oraz ustalenie 
wysokości 
odszkodowań w 
przypadku 
likwidacji szkód 
majątkowych

5.1. Ustawa o 
działalności 
ubezpieczeniowej i 
rozporządzenia 
wykonawcze

nie występuje 

w firmach 

komercyjnych

występuje w 

PZU – przy 

obligatoryjny

m 

ubezpieczeniu 

gospodarstw 

rolnych

1. Metoda odtworzeniowa – 

wyceny dokonują 

rzeczoznawcy i likwidatorzy 

firm ubezpieczeniowych

Klasyfikacja podejść, metod i technik szacowania możliwych do 

ustalenia kategorii wartości

Nazwa

Kategorie wartości 

możliwe do 

ustalenia

Podejścia

Metody

Techniki

Porównawcze

1) porównywania parami
2) analizy statystycznej 
rynku
3) skorygowanej ceny 
średniej

2.1. Metoda „sztucznej 
inteligencji”

Wartość rynkowa

Wartość 

katastralna

Dochodowe

1) inwestycyjna

2) zysku

1.1 kapitalizacji prostej netto
1.2 kapitalizacji prostej brutto
1.3 dyskontowania strumieni 
pieniężnych
2.1 kapitalizacji prostej netto
2.2 kapitalizacji prostej brutto
2.3 dyskontowania strumieni 
pieniężnych

Wartość rynkowa

Kosztowe

1) kosztów odtworzenia

2) kosztów zastąpienia
3) kosztów likwidacji

1.1 szczegółowa
1.2 elementów scalonych
1.3 wskaźnikowa
2.1 szczegółowa
2.2 elementów scalonych
2.3 wskaźnikowa
3.1 szczegółowa

Wartość 

odtworzeniowa

Mieszane 

(specjalne)

1) pozostałościowa
2) Inne metody (np. 

wskaźn. 
Szacunkowych)

3) likwidacyjna

1.1 techniki adekwatne do 
zastosowanych metod

Wartość rynkowa