EKG

Elektrokardiografia

Zapis elektrycznej aktywności serca 

(synchronicznego działania dużych grup 

komórek – mięśni przedsionków i 

komór) z powierzchni klatki piersiowej 

w postaci różnicy potencjałów 

pomiędzy 2 elektrodami

Metoda ta dostarcza informacji o 

zmieniającym się polu elektrycznym na 

powierzchni zewnętrznej ciała 

badanego organizmu w wyniku 

zachodzących procesów 

bioelektrycznych

Graficznie zapisywane w postaci 

KRZYWEJ 

ELEKTROKARDIOGRAFICZNEJ na 

specjalnym papierze milimetrowym

.

2 podstawowe typy 

odprowadzeń:

JEDNOBIEGUN

OWE

Pozwala na pomiar V w 

wybranym punkcie względem 

elektrody obojętnej (V=0)

DWUBIEGUNOWE

Para elektrod, która bada 

różnicę V istniejącą pomiędzy 

punktami ich przyłożenia

Metoda Einthovena

• 

3 dwubiegunowe kończynowe 

   Einthovena  (I , II , III)
 

•

 3 jednobiegunowe kończynowe

•

 6 jednobiegunowych 

przedsercowych

Standardowe EKG

wykonuje się przy pomocy 12

odprowadzeń:

W tym odprowadzeniu umieszczamy 3 
elektrody na ciele badanego:

prawa ręka (RA) 
lewa ręka (LA) 
lewa goleń (LF) 

Odprowadzenia dwubiegunowe

 kończynowe Einthovena

Elektrody tworzą tzw. 

trójkąt Einthovena, 

który w założeniu jest 

trójkątem 

równobocznym.

 

Pomiędzy pierwszymi trzema 

elektrodami  tworzącymi 

trójkąt wykonuje się pomiar 

różnicy potencjałów (w mV):

•  odprowadzenie I – różnica potencjałów pomiędzy 
elektrodami "lewa ręka" a "prawa ręka" (LA – RA) 

•  odprowadzenie II – różnica potencjałów pomiędzy
elektrodami "lewa goleń" a "prawa ręka" (LF – RA) 

• odprowadzenie III – różnica potencjałów pomiędzy 
elektrodami "lewa goleń" a "lewa ręka" (LF – LA) 

ODPROWADZENIE 

JEDNOBIEGUNOWE 

WILSONA

• Potencjał odniesienia 

uzyskiwany przez 
połączenie ze sobą 

     3 elektrod
• Rejestracja różnicy V 

pomiędzy 

     elektrodą badającą 

(czynną) 

     a „centralną końcówką” 
    (3 elektrody kończynowe 

+opory)

• Mała amplituda załamków

Wspólny punkt odniesienia PO, który przez 

takie same oporniki R połączony jest z LR, 

PR, LN

ODPROWADZENIE 

JEDNOBIEGUNOWE 

GOLDBERGERA

• Uzyskujemy łącząc ze sobą za 

pośrednictwem oporników 2 
elektrody i dokonując pomiaru V w 
danym punkcie za pomocą trzeciej 
elektrody

Wartości V 

wyższe niż w 

innych typach 

odprowadzeń, 

nazywane 

NASILONYMI 

(aV)

Punkt odniesienia tworzy się na zasadzie 

zwierania elektrycznego 2 odprowadzeń i 

rejestracji elektrokardiogramu między PO a 

trzecim odprowadzeniem kończynowym

JEDNOBIEGUNOWE 

ODPROWADZENIA 

PRZEDSERCOWE (PIERSIOWE)

Rejestrujemy z 6 punktów:

C

1

 - w prawym IV międzyżebrzu przy brzegu 

       mostka

C

2

 - w lewym IV międzyżebrzu przy brzegu 

       mostka

C

3

 - w połowie odległości pomiędzy C

2

 a C

4

C

4

 - w lewym V międzyżebrzu w linii 

środkowo-

       obojczykowej lewej 

C

5 

- w lewym V międzyżebrzu w linii 

pachowej 

      przedniej lewej

C

6 

- w lewym V międzyżebrzu w linii 

pachowej

      środkowej lewej 

Używając elektrody Wilsona odprowadzenia 

te oznaczamy jako 

V1, V2, V3, itd.

PRAWIDŁOWY 

ELEKTROKARDIOGRAM

• Krzywe uzyskane za pomocą 

elektrokardiografu to 
ELEKTROKARDIOGRAMY

• Ilustrują czasowe zmiany różnic 

potencjałów między miejscami przyłożenia 
elektrod

• Przedstawienie BIOELEKTRYCZNEJ pracy 

serca

• Podstawowe elementy:
    * załamki
    * odstępy
    * odcinki

Powstawanie załamków jest związane z procesami 
elektrycznymi (przemieszczaniem się fali 
depolaryzacji, a następnie repolaryzacji) 
zachodzącymi w komórkach mięśniowych 
przedsionków i komór

nie jest widoczna w 
zapisie EKG

repolaryzacja 
przedsionków

repolaryzacja komór

załamek T

depolaryzacja komór

zespół QRS

depolaryzacja 
przedsionków

załamek P

Wartości prawidłowe

Załamek P- od 0,04 do 0,11 s; 
amplituda 2,5-3mm

Zespół QRS- od 0,06 do 0,10s; 
amplituda od 5 do 
24mm (w odprowadzeniach przedsercowych 

od 8 mm)

Załamek T- od 0,12 do 0,16 s; 
amplituda od 6 do 10mm

Wcześniej 5 wychyleń 

rejestrowanych na zapisie EKG przed 
wprowadzeniem w 1890 r. formuły 
poprawki oznaczano ABCDE, 
natomiast później  5 pochodnych 
wychyleń oznaczono PQRST

 Wybór P jest matematyczną 

konwencją na używanie liter z drugiej 
połowy alfabetu. N ma inne znaczenie 
w matematyce a O jest używane jako 
początek kartezjańskiego układu 
współrzędnych…

…P jest po prostu następną literą.

Dlaczego PQRST?

Amplituda i kierunek załamków EKG w 

danym odprowadzeniu zależą od 
wielkości siły elektromotorycznej 
serca oraz od jej ukierunkowania 
względem osi odprowadzenia.

Jeśli załamki są skierowane do góry 

powyżej linii izoelektrycznej uważa się je 
za dodatnie, a jeśli poniżej za ujemne.

O wychyleniu załamka decyduje nie 

tylko, czy został on wywołany przez de- 
czy re-polaryzację, ale również w którą 
stronę względem elektrod przemieszcza 
się fala de- lub re-polaryzacyjna

Wychylenie załamka T w tę samą 

stronę, co załamków związanych z 
depolaryzacją  świadczy o tym, że 
repolaryzacja poszczególnych partii 
komór odbywa się w kolejności odwrotnej 
niż ich depolaryzacja ( w przedsionkach 
jest na odwrót)

Przykłady patologii

• Ujemne załamki P- znaczny 

przerost prawego 
przedsionka, nieprawidłowe 
położenie serca w klatce 
piersiowej

• Wysoka amplituda 

załamków P- zwiększona 
aktywność układu 
współczulnego

• Zmieniony kształt 

załamków-dodatkowe 
pobudzenia

• Brak załamków P 
    - blok zatokowo-

przedsionkowy; 

     może występować w 

hiperkaliemii

• Rzekomy brak 

załamków P  

    – częstoskurcz 

przedsionkowy lub 
komorowy, blok 
przedsionkowo-
komorowy

Dziękujemy za uwagę 