Uszkodzenia nerwów kończyny górnej

SPLOT RAMIENNY

gałęzie brzuszne nerwów

rdzeniowych

tzw. korzenie splotu

SPLOT RAMIENNY

gałęzie brzuszne nerwów

rdzeniowych

tzw. korzenie splotu

C5 i C6

pień górny

C5 i C6

pień górny

pień

środkowy

pień

środkowy

C8 i Th1

pień dolny

C8 i Th1

pień dolny

część

przednia

część

przednia

część

tylna

część

tylna

część

przedni

część

przedni

część

tylna

część

tylna

część

przedn

część

przedn

część

tylna

część

tylna

pęczek

boczny

pęczek

boczny

pęczek

tylny

pęczek

tylny

pęczek

przyśrodko

pęczek

przyśrodko

pień
górny

pień
środko
wy

pień
dolny

pęczek
boczny

pęczek
tylny

pęczek
przyśrodko
wy

splot
ramienny

Nazwy pęczków wywodzą się od ich

położenia

względem

tętnicy

pachowej,  która  pomiędzy  nimi
przebiega.  Pęczki  są  swoiste  jedynie
dla  splotu  ramiennego.  Żaden  inny
splot  ich  nie  posiada.  Pęczki  są
najważniejszą  częścią  splotu,  gdyż
dają  one  początek  wszystkim  jego
nerwom: 8 krótkim i 6 długim.

Nerwy długie unerwiają kończynę

górną wolną

Nerwy krótkie unerwiają mięśnie

obręczy

kończyny

górnej,

powierzchowne klatki piersiowej i
grzbietu

NERW PROMIENIOWY

Nerw promieniowy (łac.nervus radialis)- jest przedłużeniem pęczka

tylnego splotu ramiennego.

Na ramieniu biegnie w bruździe nerwu promieniowego pomiędzy

głowami mięśnia trójgłowego, który unerwia. Po drodze oddaje
gałęzie czuciowe dla skóry strony tylnej ramienia i przedramienia. W
okolicy łokcia dzieli się na gałąź głęboką i powierzchowną.

• gałąź głęboka- unerwia mięśnie grupy tylnej i bocznej przedramienia
• gałąź powierzchowna (czuciowa)- przeznaczona jest dla skóry

grzbietu ręki. Biegnie ona w towarzystwie tętnicy promieniowej po
stronie

bocznej

przedramienia,

pod

mięśniem

ramienno-

promieniowym. Następnie przechodzi na grzbiet ręki, gdzie unerwia
skórę okolicy nadgarstka, śródręcza i palców od strony
promieniowej.

Uszkodzenie nerwu promieniowego:
Może spowodować porażenie wszystkich mięśni prostowników

nadgarstka i palców, co daje charakterystyczny obraz kliniczny „ręki
opadającej”.

NERW ŁOKCIOWY

Nerw łokciowy (łac. nerwus ulnaris)- służy do unerwienia skóry i

ręki. Powstaje z pęczka przyśrodkowego splotu ramiennego.

Na ramieniu biegnie początkowo razem z nerwem pośrodkowym,

tętnicą ramienną żyłami głębokimi, a następnie przemieszcza się
na stronę przyśrodkową i układa w bruździe nerwu łokciowego, na
nadkłykciu przyśrodkowym kości ramiennej. Stąd przechodzi na
przedramię gdzie w towarzystwie tętnicy łokciowej przebiega pod
mięśniem zginaczem nadgarstka łokciowym, który unerwia.
Ponadto na przedramieniu oddaje gałąź dla części łokciowej
mięśnie zginacza palców głębokiego.

W okolicy stawu promieniowo-nadgarstkowego dzieli się na gałąź

dłoniową i grzbietową. Unerwiają one mięśnie i skórę ręki od
strony łokciowej.

Uszkodzenie nerwu łokciowego:
Uszkodzenie tego nerwu może spowodować zanik pierwszego

mięśnia międzykostnego grzbietowego.

NERW POŚRODKOWY

Nerw pośrodkowy (łac. nervus medianus)- zaopatruje mięśnie strony

przedniej przedramienia oraz mięśnie i skórę ręki. Bierze początek od
dwóch korzeni, pochodzących z pęczka bocznego i przyśrodkowego
splotu.

Na ramieniu przebiega w bruździe pod przyśrodkowym brzegiem mięśnia

dwugłowego, razem z tętnica ramienną i żyłami towarzyszącymi tworząc
pęczek nerwowo-naczyniowy. Następnie przez dół łokciowy przechodzi na
przedramię, gdzie układa się w linii środkowej, pomiędzy warstwą
powierzchowną a głęboką mięśni grupy przedniej.

Unerwia mięśnie tej grupy, z wyjątkiem mięśnia zginacza nadgarstka

łokciowego  i  łokciowej  strony  mięśnia  zginacza  palców  głębokiego.  Na
dłoń  przechodzi  przez  kanał  nadgarstka,  gdzie  leży  razem  ze  ścięgnami
mięśni  zginaczy  palców.  Unerwia  mięśnie  kłębu  kciuka  i  skórę  strony
dłoniowej nadgarstka, śródręcza i palców od strony promieniowej.

Uszkodzenie nerwu pośrodkowego:
Ciężkie uszkodzenie tego nerwu może doprowadzić do utraty czucia,

porażenia i zaniku mięśni unerwianych przez ten nerw.

NERW MIĘŚNIOWO- SKÓRNY

Nerw ten bierze początek z pęczka bocznego splotu

ramiennego. Jest to nerw mieszany (zawiera zarówno
włókna czuciowe, jak i ruchowe). Jego włókna pochodzą z
segmentów od C

do C

. Oddziela się w jamie pachowej,

gdzie  wchodzi  w  skład  powrózka  naczyniowo-nerwowego.
Przyśrodkowo  od  niego  znajduje  sie  nerw  pośrodkowy,  z
tyłu zaś nerwy pachowy i promieniowy . Nerw mięśniowo-
skórny  kieruje  się  bocznie  i  w  dół.  Przebija  on  następnie
mięsień kruczoramienny czemu zawdzięcza miano  nervus
perforans  (perforo  —  przedziurawić,  przełamać).  Po
wydostaniu się z tego mięśnia przebiega pomiędzy dwoma
innymi:  ramiennym  i  dwugłowym  ramienia,  dostając  się
do  bruzdy  bocznej  tego  drugiego.  Następnie  nerw
przechodzi  przez  powięź  ramienia,  by  stać  się  nerwem
skórnym bocznym przedramienia.

Nerw skórny przyśrodkowy ramienia (n.

cutaneus  brachii  medialis)  jest  najcieńszą,
czuciową  gałęzią  splotu  ramiennego,  która
odchodzi  od  pęczka  przyśrodkowego.  Nerw  ten
unerwia  skórę  dołu  pachowego  i  przyśrodkowej
strony ramienia.

Nerw skórny przyśrodkowy przedramienia

       (n. cutaneus antebrachii medialis) odchodzi
od pęczka przyśrodkowego splotu ramiennego i
z  jamy  pachowej  kieruje  się  do  bruzdy
przyśrodkowej  mięśnia  dwugłowego.  W  połowie
długości ramienia dzieli się na gałęzie końcowe,
które biegną po łokciowej stronie przedramienia
i  unerwiają  skórę  tej  okolicy  oraz  częściowo
skórę przednio-dolnej okolicy ramienia.

OBJAWY

Rozpoczyna się bólem nadgarstka, cierpnięciem, mrowieniem,

drętwieniem i uczuciem sztywności palców I – III (kciuk, palec
wskazujący i środkowy) w nocy (ból może promieniować do
przedramienia,

ramienia,

barku

aż

potylicy)

Objawy nasilają się po długotrwałym przebywaniu w
przymusowej pozycji ręki np. jazda na rowerze, praca na
komputerze itp.

W  zaawansowanym  okresie  silniejsze  bóle  występują  także  w
ciągu  dnia,  pojawia  się  brak  czucia  opuszków  palców  I-III
Osłabienie chwytu, brak precyzji ręki- wypadanie przedmiotów z
ręki. Tworzy się tzw. „ręka małpia" tj. odwiedziony kciuk i palec I
ustawiają  się  w  jednej  płaszczyźnie  lub  ręka  błogosławiąca
(„położnika”)

LECZENIE OPERACYJNE

Jest zasadniczym sposobem leczenia zespołu kanału nadgarstka.

Operacja wykonywana jest w znieczuleniu regionalnym, tzn. że
znieczulona jest tylko operowana kończyna. Wykonuje się cięcie
długości około 3 cm po stronie dłoniowej na wysokości kanału
nadgarstka . Następnie dochodzi się do troczka zginaczy. Troczek
zostaje przecięty i nerw pośrodkowy zostaje odbarczony . Kolejnym
etapem jest rewizja nerwu pośrodkowego i w razie potrzeby
wykonanie jego neurolizy, czyli uwolnienia. Szczególnie w
przypadkach zastarzałych nerw pośrodkowy może być znacznie
zwężony . W niektórych przypadkach można wykonać rekonstrukcję
troczka. Dotyczy to głównie osób ciężko pracujących. Po zszyciu
skóry ręka jest unieruchamiana w łusce gipsowej na 10-14 dni. Po
tym czasie usuwane są szwy. Operacja może być również wykonana
techniką endoskopową. Zaletą tej techniki jest mniejsza blizna,
jednak nie zapewnia ona takiej dokładności, jak technika otwarta.

ZESPÓŁ CIASNOTY KANAŁU

NERWU ŁOKCIOWEGO

Jest drugą, pod względem częstości

występowania,

neuropatią,

zespole

kanału

nadgarstka.

Ciekawostką

jest,

że

jego

występowanie zwiększyło się wraz ze
wzrostem użycia komputerów w
czasie pracy, podczas której używana
kończyna górna znajduje się w
ciągłym zgięciu w stawie łokciowym.

PRZYCZYNY

• bezpośrednie uderzenie lub chroniczny ucisk,
• urazy kości okolicy stawu łokciowego, powodujące wzrost napięcia

nerwu

• "podwichanie" się nerwu łokciowego (Spowodowane to może być

zbytnią płytkością rowka lub brakiem rozcięgna, które zwykle go
pokrywa. W wyniku tego nerw może opuszczać rowek przy
zginaniu i powracać przy prostowaniu, co powoduje jego
drażnienie,

• guzy kanału nerwu łokciowego, takie jak gangliony,

osteochondroma, cysty reumatoidalne itp.,

• głowa przyśrodkowa m. trójgłowego ramienia (jej "trzaskanie" lub

górowanie),

• anomalie mięśniowe, np. m. łokciowy nadbloczkowy przyśrodkowy

(anconeus epitrochlearis)

• więzadło łukowate (pasmo Osborne'a) oraz więzadło Struthersa,
• kompresje śródnerwowe, np. neurilemmoma, neurofibroma,

krwawienia i cysty wewnątrznerwowe itp.

• anomalie wrodzone,
• struktury otaczające, takie jak przyśrodkowa przegroda

międzymięśniowa, kanał łokciowy, powięź FCU.

OBJAWY

Zespół ciasnoty kanału nerwu łokciowego

występuje zazwyczaj u mężczyzn, w kończynie
dominującej (prawej). Kliniczne objawy neuropatii
n. łokciowego w okolicy stawu łokciowego, to:

• tkliwość wzdłuż tylnego brzegu nadkłykcia

przyśrodkowego

• niedoczulica
• znieczulenie w obszarze unerwienia n. łokciowego
• atrofia i dysfunkcja mięśni na przebiegu n.

łokciowego

• obniżenie siły chwytu dwupalcowego i całkowitego
• trudności ze skrzyżowaniem palca II i III
• zmniejszenie kłębika i pierwszej przestrzeni

między kośćmi śródręcza

LECZENIE

W pierwszym okresie terapii zaleca się unikanie

ćwiczeń  i  ruchów  wymagających  zgięcia  stawu
łokciowego.  We  wczesnych  stadiach  należy
unikać nadmiernego zginania stawu łokciowego,
a  także  ucisku  zewnętrznego  (opaski  uciskowe,
niewłaściwie

dopasowane

stabilizatory,

poduszki itp.). Nie powinno się nadużywać
niesterydowych

leków

przeciwzapalnych.

Ponadto, aby zapobiec zginaniu łokcia, stosuje
się ortezy ramienne w nocy. Przy narastaniu
objawów należy rozważyć leczenie chirurgiczne.

ZESPOŁY UCISKOWE NERWU

PROMIENIOWEGO

Zespoły uciskowe nerwu promieniowego występują

najrzadziej spośród 3 głównych nerwów kończyny
górnej

Uszkodzenie nerwu promieniowego może wystąpić w

każdym miejscu jego anatomicznego przebiegu.

Uciskowa neuropatia nerwu promieniowego występuje

najczęściej jako:

• uszkodzenie nerwu promieniowego w obrębie ramienia,
• zespół kanału nerwu promieniowego,
• uszkodzenie nerwu międzykostnego tylnego
• uszkodzenie czuciowej gałęzi powierzchownej nerwu

promieniowego

Uszkodzenie nerwu w dole pachowym zdarza się u chorych

używających kul pachowych, długotrwałego przewieszenia ręki
przez oparcie krzesła, fotela.

Opisywano pojedyncze przypadki uszkodzenia nerwu u osób

stojących z wysoko uniesioną ręką i trzymających się uchwytu
(np. długa jazda w tramwaju lub autobusie w tej pozycji).

W obrębie ramienia uszkodzenie urazowe nerwu najczęściej jest

powikłaniem złamania kości ramiennej, zwłaszcza jej środkowej
1/3 części, lub na pograniczu środkowej i dystalnej trzeciej części
tej kości.

Uszkodzenie uciskowe w obrębie ramienia związane jest z uciskiem

głowy u osób w stanach głębokiego snu (jak upojenie alkoholowe,
nieprzytomność z innych przyczyn).

Ten typ uszkodzenia określany jest w piśmiennictwie jako

„porażenie sobotniej nocy”, lub „porażenie z ławki parkowej” .

Rzadko spotykaną przyczyną jest ucisk nerwu przez mięsień

trójgłowy ramienia(w wyniku intensywnych ćwiczeń siłowych).

Innymi przyczynami uszkodzenia nerwu są: tętniaki, guzy

gangliony, tłuszczaki, ziarnina zapalna, obrzęk tkanek miękkich w
przebiegu chorób metabolicznych.

OBJAWY

Efektem uszkodzenia nerwu są zaburzenia funkcji

mięśni unerwianych przez nerw promieniowy,
objawiające

się

opadnięciem

ręki

(tzw

„cepowatym  zwisaniem  ręki”),  niemożnością
prostowania palców oraz nadgarstka, osłabieniem
uścisku  ręki,  a  także  zaburzeniami  czucia  na
grzbietowej  powierzchni  palców  1,2  i  3.
W przypadku, gdy uszkodzenie nerwu następuje w
jego  początkowych  odcinkach,  wówczas  można
zaobserwować

dodatkowo

trudności

w prostowaniu przedramienia

ROZPOZNANIE

Porażenie nerwu promieniowego można rozpoznać

w prosty sposób:

podczas próby chwytania przedmiotów (zwłaszcza o

obłych kształtach), w zdrowej ręce zgięciu palców
towarzyszy prostowanie nadgarstka.

Inaczej przedstawia się sytuacja przy porażeniu nerwu

promieniowego.

Próbie

uchwyceniu

przedmiotu

towarzyszy dodatkowe zgięcie nadgarstka (ręka
bardziej opada). Jest to tzw. próba Wartenberga.

Jest to jednak metoda orientacyjna, która nie może

jednoznacznie potwierdzić opisanego schorzenia.
W tym celu niezbędne są dodatkowe badania
specjalistyczne.

Document Outline