PREZENTACJA WYKŁADU: INFORMATYKA

dr inż. Tadeusz BURAK

Internet to największa ogólnoświatowa sieć

komputerowa łącząca ze sobą miliony komputerów

na całym świecie. Mówiąc Internet należy mieć na

myśli kombinację sieci, ludzi którzy jej używają,

programów służących do komunikowania się ludzi i

samą informację. Korzystając z Internetu mamy do

dyspozycji zgromadzoną tam wiedzę, programy

oraz ich uaktualnienia, możemy dokonywać

zakupów, odwiedzać wirtualne galerie, grać,

korespondować, czytać artykuły i wiele innych.

Opisywanie Internetu jest podobne do opisywania

miasta, można tu mówić o krajobrazach, ulicach,

sklepach, rządzie, ludziach.

Internet - opis

dr inż. Tadeusz BURAK

Internet pozwala zrobić wszystko to co

robimy za pomocą telefonu i systemu

pocztowego lecz o wiele szybciej i mniejszym

nakładem kosztów oraz czasu. Możliwości jakie

stwarza Internet powodują, że korzystają z

niego bardzo różni ludzie począwszy od

pracowników potężnych firm oraz agencji

rządowych, którzy przesyłają i udostępniają

rozmaite informacje, poprzez naukowców aż

do indywidualnych użytkowników, dla których

Internet jest źródłem rozrywki.

Internet - opis

dr inż. Tadeusz BURAK

Internet to sieć komputerowa o zasięgu

globalnym łącząca ze sobą setki tysięcy

małych i dużych sieci lokalnych oraz

pojedyncze komputery. Pracuje w oparciu o

protokół TCP/IP

Dzisiaj Internet stał się siecią o zasięgu globalnym i

jest dostępny dla każdego użytkownika. Aby

korzystać z sieci Internet, trzeba mieć:



komputer



dostęp do sieci poprzez linię telefoniczną i modem

lub łącze

stałe



odpowiednie oprogramowanie



dużo czasu

Internet - definicja

dr inż. Tadeusz BURAK

Początek rozwoju sieci został zainicjowany potrzebami

militarnymi Stanów Zjednoczonych. W odpowiedzi na

wystrzelenie przez Związek Radziecki Sputnika, pierwszego

sztucznego

satelity

Ziemi,

sztucznego

satelity

Ziemi,

1957

roku w

Departamencie Obrony Stanów

Zjednoczonych

powołano specjalną agencję pod nazwą

ARPA

(Agencja

Zaawansowanych

Projektów

ARPA

(Agencja

Zaawansowanych

Projektów

Badawczych)

. Głównym jej zadaniem było opracowanie

nowych technologii informacyjnych dla celów militarnych.

Aby ułatwić współpracę naukowcom rozproszonym po

kraju, na początku lat sześćdziesiątych zaczęto rozważać

komunikację pomiędzy ich komputerami. W

1962

roku

powstała idea sieci bez centralnego komputera, w której

istniałoby

wiele

dróg

pomiędzy

węzłami

łączącymi

istniałoby

wiele

dróg

pomiędzy

węzłami

łączącymi

poszczególne

sieci

komputerowe.

Sieć

taka

jest

poszczególne

sieci

komputerowe.

Sieć

taka

jest

w stanie wytrzymać atak nuklearny. Zniszczenie nawet kilku

węzłów przy odpowiednim rozmiarze sieci spowoduje

dynamiczne dopasowanie się

" jej do nowych warunków.

dr inż. Tadeusz BURAK

HISTORIA

Podobnie jak nitki pajęczyny, która mimo uszkodzeń umożliwia

wędrowanie pająkowi pomiędzy dowolnymi skrzyżowaniami

tworzących je nitek. Zatem sieć konstruowana przez

Departament miała spełniać następujące warunki:



powinna być odporna na błędy



powinna być zdecentralizowana, czyli odporna na

uszkodzenie lub zniszczenie części sieci



powinna przetrwać atak atomowy



W wyniku prowadzonych badań stworzono sieć komputerową

obejmującą swoim zasięgiem komputery w całych Stanach

Zjednoczonych. Sieć nazwana została Internetem. Z czasem

sieć Internet udostępniono ośrodkom naukowym początkowo

w USA, a potem na całym świecie.

dr inż. Tadeusz BURAK

1969

- pierwsze połączenie poprzez sieć (w tym

wymiana pakietów informacyjnych) pomiędzy

odległymi od siebie o 600 km

Uniwersytetem

Kalifornijskim

w Los Angeles a

Stanford Research

Institute

w Palo Alto;

1971

- dołączenie kolejnych węzłów:

Uniwersytetu

Kalifornijskiego

w Santa Barbara oraz

Uniwersytetu

Utah

(wszystkie cztery placówki dały sieć o nazwie

APARTNET);

1971

- zdefiniowanie protokołu przesyłania plików -

FTP

, oraz logowania -

TELNET

1973

- zainicjowanie pierwszego europejskiego

połączenia poprzez sieć pomiędzy Anglią a Norwegią;

1980

- APARTNET obejmuje 400 serwerów na

uniwersytetach, w rządzie i armii Stanów

Zjednoczonych;

1983

- rozdział APARTNET'u na część militarną

MILNET oraz cywilną INTERNET;

dr inż. Tadeusz BURAK

1986

- stworzenie szkieletowej sieci o dużej

przepustowości (szkielet ten łączył mniejsze sieci

lokalne) oraz rozwój

list dyskusyjnych

usługi

IRC

;

1989

- liczba komputerów w Internecie przekracza

100 000, do Internetu dołącza Kanada, Finlandia ,

Niemcy;

1990

- APARTNET kończy swoją działalność, Polska

zostaje przyłączona do światowej Sieci;

10.

1991

- powstaje system pozwalający na łączenie

słów, zdjęć i dźwięku -

World Wide Web

;

11.

1992

- liczba komputerów w Internecie przekracza

1 000 000

;

12.

1993

- pojawia się pierwsza graficzna przeglądarka

www;

13.

1993

- w Polsce powstaje

Naukowa i Akademicka

Sieć Komputerowa NASK

;

dr inż. Tadeusz BURAK

USŁUGI

Możliwości wykorzystania sieci Internet są ogromne i ciągle

rosną. Dzięki sieci Internet można np.:



przesyłać korespondencję do bardzo odległych miejsc w

bardzo krótkim czasie,



przesyłać nie tylko tekst, ale również zdjęcia, filmy, dźwięk,



korzystać z informacji znajdujących się na innych

komputerach, np. z serwisów giełdowych, z zasobów

bibliotecznych itd.,



uczestniczyć

dyskusjach

"na

żywo"

innymi

uczestniczyć

dyskusjach

"na

żywo"

innymi

użytkownikami sieci,



zamówić towary w specjalnych sklepach internetowych,



skorzystać z porad innych użytkowników Internetu w ramach

tak zwanych grup dyskusyjnych.

Internet wykorzystywany jest też coraz częściej w biznesie,

handlu

i edukacji. Już dziś działają specjalne sklepy internetowe oraz

szkoły, w których można zdobywać wiedzę nie wychodząc z

domu.

dr inż. Tadeusz BURAK

Możliwości wykorzystania sieci Internet są

bardzo różnorodne. Wśród nich można

wyróżnić kilka najważniejszych. Noszą one

nazwę usług.

Te najbardziej rozpowszechnione to:



www



poczta elektroniczna



grupy dyskusyjne



IRC



FTP

dr inż. Tadeusz BURAK

WWW

World Wide Web

w tłumaczeniu wolnym oznacza "

Szeroka

na cały świat pajęczyna

", stąd też skrót

WWW

określany jest

mianem światowej pajęczyny. Usługa ta została stworzona w

1990

r. i od tamtego czasu rozwija się bardzo dynamicznie.

Umożliwia ona czytanie tekstów (tzw. stron internetowych)

znajdujących się na różnych komputerach. Dzięki niej możemy

oglądać, siedząc wygodnie w domu, stronę zapisaną na

komputerze znajdującym się za oceanem, tak jakby był on tuż

obok

nas.

obok

nas.

W chwili obecnej jest to najpopularniejsza usługa udostępniana

w sieci. Pozwala na dostęp do ogromnej liczby dokumentów

gromadzonych na różnych serwerach podłączonych do sieci,

bez względu na to, gdzie się znajdują. Dokumenty udostępniane

w ten sposób noszą nazwę stron

WWW

(lub

HTML

), a

komputery, które je udostępniają -

serwerów WWW

Do oglądania stron WWW potrzebny jest specjalny program,

tzw. przeglądarka. Do najpopularniejszych przeglądarek należą

m-innymi:



Netscape Navigator



Internet Explorer

dr inż. Tadeusz BURAK

Odsyłacze hipertekstowe

Na stronach WWW znajdują się odnośniki do innych stron WWW,

zwane

odsyłaczami hipertekstowymi

lub

linkami

. Strony te mogą

znajdować się na tym samym komputerze lub na komputerze

pracującym na drugiej półkuli. To gdzie znajduje się komputer

udostępniający daną stronę, nie ma dla czytelnika istotnego

znaczenia. Najczęściej nie wiemy, gdzie znajduje się taki komputer.

Odsyłacze hipertekstowe są wyróżnione na stronie WWW kolorem i

podkreśleniem (ostatnim niekoniecznie). Po kliknięciu myszą takiego

wyróżnionego elementu tekstu, przeglądarka łączy się z serwerem

wskazanym w odsyłaczu na ekranie pojawia się nowa strona WWW.

Adresy stron WWW

Aby móc odnaleźć stronę WWW w sieci, musi ona mieć swój

niepowtarzalny adres, tzw. adres URL. Adres strony WWW składa się

z następujących elementów:



skrótu nazwy systemu przesyłania danych (protokołu transmisji)



adresu serwera



nazwy katalogu, w którym na serwerze przechowywana jest strona

WWW



nazwy strony WWW

WWW - 2

dr inż. Tadeusz BURAK

Uwaga: Jeśli w adresie nie zostaną podane dwa

ostatnie elementy (nazwa katalogu i nazwa

dokumentu- pliku), to wyświetlona zostanie

specjalna strona przechowywana na serwerze,

tzw. strona główna (ang. home page). Na

stronie tej umieszczane są najczęściej ogólne

informacje o zasobach serwera.

http://www.polsl.pl/rg/galeri
a.pl

skrót

protokołu

transmisji

danych

nazwa

foldera

nazwa pliku

adres

serwera

WWW - 3

dr inż. Tadeusz BURAK

Poczta elektroniczna - e-

mail

Poczta

elektroniczna

umożliwia

przesyłanie

Poczta

elektroniczna

umożliwia

przesyłanie

wiadomości między komputerami podłączonymi do

Internetu.

Dzięki

tej

usłudze

można

Internetu.

Dzięki

tej

usłudze

można

w łatwy i - co ważne - szybki sposób przesyłać

wiadomości tekstowe, dźwięk, a nawet krótkie filmy. Jest

to bardzo wygodny sposób komunikowania się między

ludźmi.

Aby móc skorzystać z usługi e-mail, trzeba:



mieć założone konto pocztowe na serwerze pocztowym



mieć dostęp do sieci Internet



mieć program pocztowy (np. Outlook, Netscape mail) z

prawidłowo wpisanymi do niego informacjami o naszym koncie

pocztowym



korzystać z przeglądarki WWW, o ile nasz serwer pocztowy

ma taką możliwość.

UWAGA: Serwer pocztowy IDS umożliwia obsługę poczty

bezpośrednio ze stron WWW - nie trzeba więc martwic się o

program pocztowy i jego prawidłową konfigurację.

dr inż. Tadeusz BURAK

Poczta elektroniczna - e-

mail

Budowa adresu pocztowego

Aby móc otrzymywać pocztę, trzeba mieć

założoną skrzynkę pocztową i przydzielony

adres pocztowy, który to informuje system

dokąd mają być wysyłane wiadomości. Adres

pocztowy składa się z:



nazwy konta użytkownika



adresu serwera pocztowego.

Tadeusz.Burak@polsl.pl

Nazwa

Użytkownika

adres serwera

znak

dr inż. Tadeusz BURAK

Poczta elektroniczna - e-

mail

Budowa listu elektronicznego różni się nieznacznie od

budowy zwyczajnego listu. List elektroniczny składa się z

dwu części:



nagłówka,



właściwej treści.

Nagłówek zawiera informacje wykorzystywane przez

serwery pocztowe i programy pocztowe oraz ogólne dane

przesyłce.

W nagłówku:



adres skrzynki pocztowej nadawcy (ang. sender);



data wysłania przesyłki (ang. date);



lista serwerów pocztowych, które uczestniczyły w jej

przekazaniu (ang. received);



nazwa adresata i jego adres (ang. to);



nazwa nadawcy i jego adres (ang. from);



temat wiadomości (ang. subject).

dr inż. Tadeusz BURAK

Budowa programu pocztowego pozwala na: redakcję

i wysłanie listu do wybranego adresata (1),

udzielenie nadawcy odpowiedzi na otrzymany od

niego list (2), przesłanie otrzymanego listu w

niezmienionej formie do innych użytkowników sieci

(3), udzielenie odpowiedzi wszystkim osobom

zapisanym w naszej książce adresowej (4).

dr inż. Tadeusz BURAK

GRUPY DYSKUSYJNE

Usługa ta umożliwia przesyłanie poczty nie do indywidualnej

osoby, lecz do całej grupy użytkowników zainteresowanych

danym zagadnieniem. Daje to możliwość prowadzenia otwartej

dyskusji na dany temat. W ramach grup dyskusyjnych możemy

zwrócić się do innych internautów o pomoc w rozwiązaniu

nurtujących nas problemów.

IRC

IRC, po angielsku

Internet Relay Chat

, czyli internetowe

pogaduszki. Usługa ta, zwana również internetową kawiarenką,

umożliwia rozmowę na bieżąco z kilkoma użytkownikami

Internetu jednocześnie.

Rozmowę tę można porównać do rozmowy telefonicznej,

różnica polega na tym, że tu operujemy nie słowem a tekstem

wpisywanym z klawiatury.

FTP

Usługa ta umożliwia przesyłanie całych programów (plików) z

jednego komputera na drugi. Komputer, z którego pobierane są

pliki, nosi nazwę

serwera FTP

. Serwer taki można porównać do

wszelakiego typu składowisk, sklepów, wypożyczalni, gdzie

można wyszukać i otrzymać potrzebne rzeczy.

Usługę tę można porównać do tradycyjnego przysyłania paczek

za pośrednictwem poczty.

dr inż. Tadeusz BURAK

N-ETYKIETA

N-ETYKIETA = net + etiquette

Netykieta, czyli elektroniczny savoir-vivre, to zbiór zachowań etycznych

obowiązujących

w sieci Internet. Właściwy sposób zachowania się użytkownika sieci

pozwala na współistnienie w Internecie osób z wielu obszarów kulturowych

i sprzyja rozwojowi sieci. Wiadomości przesyłane w sieci zawierają często

suche informacje, ale mogą one być uprzejme czy też wesołe. Wśród

użytkowników Internetu panują pewne zasady a chcąc korzystać z sieci

oraz tkwiących w niej zasobów należy stosować się do tych zasad.

"Dekalog" Internauty:



Twoje wypowiedzi mają być czytane, staraj się aby były krótkie i

rzeczowe;



Nie przeciażaj sieci niepotrzebnymi mailami;



Nie zaśmiecaj kont innych użytkowników;



Nie okazuj złości przez Internet, jeśli jednak musisz użyj do tego wielkich

liter, byle nie przekleństw;



Nie obrażaj innych, możesz być oskarżony o obrazę;



Aby pokazać zadowolenie czy smutek używaj buziek:



:-D

dr inż. Tadeusz BURAK

Protokół TCP/IP

Zbudowanie uniwersalnej sieci (pracującej w oparciu

rozwiązania

jednego

producenta)

spełniającej

rozwiązania

jednego

producenta)

spełniającej

wymagania wszystkich użytkowników jest praktycznie

niemożliwe. Użytkownicy dobierają więc rozwiązania

techniczne sieci stosownie do swoich potrzeb, tworząc

niezależne sieci służące określonej grupie osób.

Zapewnienie wymiany informacji i komunikacji

pomiędzy

różnymi

sieciami

jest

trudnym

pomiędzy

różnymi

sieciami

jest

trudnym

problemem technicznym.

Praca w

intersieci

(ang.

internetworking

) polega na

przystosowaniu

siebie

różnych

rozwiązań

przystosowaniu

siebie

różnych

rozwiązań

sprzętowych, udostępniając sposób łączenia ze sobą

niejednorodnych sieci. Technika intersieci pozwala

komputerom na komunikowanie się niezależnie od

fizycznych połączeń sieciowych.

dr inż. Tadeusz BURAK

Protokół TCP/IP

Amerykańska instytucja -

Advanced Research Project Agency

(ARPA)

zaproponowała zbiór standardów określających szczegóły komunikacji

między

komputerami,

między

komputerami,

a także szczegółów dotyczących łączenia sieci i wyboru trasy w sieci

nazwane TCP/IP (od głównych protokołów wchodzących w ich skład).

TCP/IP

(ang

Transmission Control Protocol / Internet Protocol

) nie jest

więc pojedynczym produktem. Jest to nazwa całej rodziny protokołów

i oprogramowania udostępniającego szereg usług sieciowych. Podstawę

ich stanowią dwa typy usług wykorzystywanych przez wszystkie

programy użytkowe:



Usługa

bezpołączeniowego

przenoszenia

pakietów

Usługa

bezpołączeniowego

przenoszenia

pakietów

oferuje

większość sieci wymieniających pakiety i oznacza, że intersieć kieruje

przesyłaniem niewielkich porcji danych przy pomocy informacji

adresowych, zawartych w każdej takiej porcji. Ubocznym skutkiem jest

to, że usługi bezpołączeniowe kierują każdym pakietem oddzielnie, w

związku z czym nie ma żadnej pewności, że pakiety zostaną dostarczone

do odbiorcy w określonej kolejności, nie ma też pewności, że w ogóle

zostaną dostarczone.



Usługa transportu niezawodnymi strumieniami

posiada ona

mechanizmy, wykrywające błędy w transmisji czy też zagubienie pakietu.

Usługa ta umożliwia ustanowienie “połączenia” i transfer danych tak jak

gdyby to było stałe, bezpośrednie połączenie. Należy podkreślić, że jest

to połączenie wirtualne - strumień danych jest dzielony na mniejsze

porcje i przesyłany jest do odbiorcy

dr inż. Tadeusz BURAK

Protokół TCP/IP -

INTRANET

Sieć TCP/IP oparta jest na technice wymiany pakietów,

funkcjonuje więc niezależnie od dostępnego sprzętu.

Intersieć TCP/IP umożliwia komunikowanie się dowolnej pary

komputerów, które łączy. Rozpoznawanie każdego komputera przez

unikalny w skali światowej adres, jednoznacznie rozpoznawany w

całej intersieci. Informacja adresowa służy także do podejmowania

decyzji

o wyborze trasy pakietu od nadawcy do odbiorcy.

Protokoły TCP/IP umożliwiają potwierdzanie między nadawcą a

odbio-rcą, nawet gdy komputery nie są podłączone do tej samej

sieci fizycznej.

Protokoły

TCP/IP

oferują

standardy

takie

jak:

poczta

Protokoły

TCP/IP

oferują

standardy

takie

jak:

poczta

elektroniczna, transfer plików, zdalna praca.

Rodzina protokołów TCP/IP może być używana do

komunikacji w dowolnym zbiorze połączonych sieci. Ponadto

można wykorzystać protokoły TCP/IP do połączenia swoich

wewnętrznych sieci chociaż nie mają połączenia z sieciami z

zewnątrz

(

INTRANET

Technika TCP/IP stanowi podstawowe rozwiązanie światowej

intersieci -

INTERNETU

. Działanie i niezwykle dynamiczny rozwój

sieci INTERNET świadczy o sile i przenośności techniki TCP/IP.

dr inż. Tadeusz BURAK

Protokołem

w sieci komputerowej nazywamy zbiór zasad

syntaktycznych

i semantycznych sposobu komunikowania się jej elementów

funkcjonalnych.

Model warstwowy

w którym każda warstwa

posługuje się własnym protokołem znacznie upraszcza projektowanie

niezwykle skomplikowanego procesu komunikacji sieciowej. Muszą

jednak jasno zostać zdefiniowane zasady współpracy tych protokołów.

Warstwowy model OSI stanowi przykład opisu takich zasad, będąc w

istocie “protokołem komunikacji między protokołami”.

Protokół TCP/IP

dr inż. Tadeusz BURAK

TCP/IP a model OSI

Termin TCP/IP oznacza znacznie więcej niż tylko prostą

kombinację protokołów TCP (ang

. Transmission Control

Protocol

) i IP (ang

. Internet Protocol

). Protokół TCP/IP

udostępnia

metody

przesyłania

informacji

pomiędzy

udostępnia

metody

przesyłania

informacji

pomiędzy

poszczególnymi maszynami w sieci, zapewniając wiarygodne

przesyłanie danych, obsługując pojawiające się błędy czy

generując związane z transmisją informacje dodatkowe.

Protokół TCP/IP umożliwia rozpatrywanie zagadnień

dotyczących komunikacji niezależnie od sprzętu sieciowego.

dr inż. Tadeusz BURAK

Adresy IP

Do rozróżniania komputerów TCP/IP używa 32 bitowej liczby

całkowitej, nazywanej

adresem IP

. Pomysłowość tego systemu

adresowania polega na tym, że umożliwia on efektywne

wyznaczanie tras pakietów. Jest to możliwe dzięki temu, że adres

IP zawiera informację o tym do jakiej sieci jest włączony dany

komputer oraz jednoznaczny adres komputera w tej sieci. Adres IP

jest używany przy wszystkich operacjach związanych z wymianą

informacji z daną maszyną.

Ogólnie przyjętym sposobem zapisu adresu IP w sposób

czytelny dla użytkownika jest

format bajtowo-dziesiętny

- adres

zapisywany jest w postaci czterech liczb dziesiętnych, które

oddzielone są kropkami, przy czym każda liczba dziesiętna

odpowiada 8 bitom adresu IP. Taki zapis nosi nazwę “notacji

dziesiętnej z kropkami” (

ang. dotted quad notation

). Zapis taki jest

z pewnością o wiele bardziej czytelny dla człowieka niż zapis

bitowy.

Istnieją cztery klasy adresów IP, różniące się podziałem

poszczególnych bitów pomiędzy identyfikację samej sieci i

identyfikację urządzeń w tej sieci.

Np. 32 bitowy adres:

10000000 00001010 00000010 00011110

jest zapisany jako:

128.

10.

dr inż. Tadeusz BURAK

Adresy IP



klasy A

wykorzystywana przez duże sieci (na adres sieci przeznaczone

jest 7 bitów, więc sieci takich jest 2

=128) ale w każdej z sieci ponad 16

milionów komputerów (na adres maszyny przeznaczone jest 24 bity

więc otrzymujemy 2

maszyn).



klasa B

przeznaczona jest dla sieci średniej wielkości - 14 bitów

określa sieć, zaś 16 bitów komputer. Co daje 16384 sieci, które mogą

mieć do 65535 komputerów każda.



w klasie C

sieć adresowana jest za pomocą 21 bitów - daje to 2

sieci

(ponad 2 miliony) ale w każdej z nich może być co najwyżej 2

=256

maszyn.



Adres

klasy D

(ang

. multicast address

) ma specjalne znaczenie - jest

używany w sytuacji gdy ma miejsce jednoczesna transmisja do większej

liczby urządzeń.

dr inż. Tadeusz BURAK

Adresy IP

Adres IP każdego urządzenia, które może być połączone z intersiecią musi być

unikalny

w skali światowej. W celu zapewnienia jednoznaczności, wszystkie adresy

przydzielane są przez jedną organizację. Zajmuje się tym

Internet Network

Information Center

(

INTERNIC

). Przydziela ona adresy sieci, zaś adresy

maszyn w ramach sieci administrator może przydzielać bez potrzeby

kontaktowania się z organizacją. Organizacja ta przydziela adresy tym

instytucjom, które są lub będą przyłączone do ogólnoświatowej sieci

INTERNET.

Każda instytucja może sama wziąć odpowiedzialność za ustalenie adresu IP,

jeśli nie jest połączona ze światem zewnętrznym. Nie jest to jednak dobre

rozwiązanie,

gdyż

rozwiązanie,

gdyż

w przyszłości może uniemożliwić współpracę między sieciami i sprawiać

trudności przy wymianie oprogramowania z innymi ośrodkami.

Document Outline