System informacyjny. 

Informatyzacja placówek 

służby zdrowia.

 

 

      1.Definicja systemu 

informacyjnego

   

System informacyjny to zespół procedur 

służących zbieraniu, przetwarzaniu, 
gromadzeniu i przesyłaniu informacji, celem 
wspomagania i usprawniania zarządzania, 
podejmowania decyzji i kontroli.

 

 

    

2.Zarządzanie a system  
   informacyjny

Definicja zarządzania
      Zarządzanie to umiejętność kierowania wysiłków 
ludzi tak, aby osiągnięcie celów osobistych dawało w 
rezultacie osiągnięcie celu zbiorowego (pracownik 
identyfikuje się ze swoją organizacją).
      Zarządzanie to powodowanie realizacji celów 
przez pracowników poprzez wpływanie na nich w 
różny sposób.
      Zarządzanie to powodowanie, aby zachowanie 
członków zespołu przyczyniało się do realizacji celów 
instytucji.
      Zarządzanie to praktyka świadomego i 
ustawicznego kształtowania organizacji.
      Zarządzanie to proces planowania, 
organizowania, przewodzenia i kontrolowania pracy 
członków zespołu oraz wykorzystywania dostępnych 
zasobów organizacji do osiągnięcia ich celów.

 

 

.

Funkcje zarządzania

1. Planowanie, czyli decydowanie o tym, co należy 

zrobić. Polega ono na ocenie zasobów pozostających 
w dyspozycji, uwarunkowań środowiska oraz 
definiowaniu celów do osiągnięcia.

2. Organizowanie, czyli sztuka decydowania o tym jak 

osiągnąć cel. Obejmuje ono tworzenie jak najlepszej 
struktury organizacyjnej, wyszkolenie pracowników, 
wykreowanie mechanizmów komunikowania się.

3. Kierowanie zawierające w sobie kierowanie 

personelem, działaniami oraz stosowanie 
mechanizmów motywacji.

4. Kontrolowanie, które pozwala menedżerowi określić 

wydajność systemu i jakość osiągniętych rezultatów.

 

 

 Nie wolno zapominać, że zarządzanie w służbie zdrowia  
przejawia się zawsze w dwóch aspektach: 
administracyjnym oraz medycznym, klinicznym.

     Często ignoruje się właściwe zarządzanie kliniczne, 
które jest niezbędne do:
     - prawidłowej analizy polityki zdrowotnej,
     - prowadzenia skutecznych badań klinicznych,
     - edukacji kadry medycznej,
     - weryfikacji skuteczności nowych leków oraz urządzeń 
medycznych stosowanych w    diagnostyce i terapii.

 

 

Związek między zarządzaniem a systemem 
informacyjnym

Aby dobrze zarządzać przedsiębiorstwem skuteczną 
pomoc niesie dobrze zaprojektowany system informacyjny.

 

 

3.System informacyjny a system 
informatyczny

      System informacyjny wykorzystuje ludzi, dokumenty, 
informacje, bez współwystępowania technik komputerowych. 
Dodanie sprzętu i oprogramowania komputerowego powoduje 
przejście od systemu informacyjnego do informatycznego.

      
SYSTEM INFORMACYJNY + KOMPUTER (sprzęt, oprogramowanie) = 

                                     SYSTEM INFORMATYCZNY 

 

 

 
   Ważne jest zrozumienie podstawowej różnicy między 
komputerem i programem komputerowym a systemem 
informatycznym. 
      
  Technika komputerowa oraz programy są tylko środkami – 
materiałami i narzędziami - do budowy systemów 
informatycznych. Technika komputerowa dostarcza narzędzi 
do przechowywania i przetwarzania danych, zaś programy 
komputerowe to zbiory instrukcji, sterujących działaniami 
komputerów. 
      
   A więc technika komputerowa i programy to tylko narzędzia i 
materiały do budowy odpowiedniej konstrukcji - systemu.

 

 

         

4.Budowa systemu 

informacyjnego

Analizując budowę systemu informatycznego możemy w 
nim wyróżnić 4 elementy:
1. Sprzęt – zespół urządzeń służących do budowy 
systemu: 

a. Komputery- kierują pracą całego systemu, gromadzą 
informacje i dane, obsługują bazy danych i programy 
użytkowników.

b. Terminale – mogą być używane jako urządzenia wejścia 
i wyjścia przez klawiaturę i ekran lub drukarkę, mogą być 
zaopatrzone w specjalistyczne urządzenia sprawdzające 
pracę użytkownika. Mogą mieć własne lokalne dyski, 
gdzie gromadzą i przechowują informacje.

c. Sieci telekomunikacyjne – łączą części systemu, 
umożliwiają wymianę informacji wewnątrz systemu oraz 
między jednostkami organizacyjnymi a systemem. W 
skład sieci wchodzą komputery, terminale, połączenia 
między nimi, specjalistyczne urządzenia organizujące i 
nadzorujące przepływ danych i informacji.

 

 

           

2. Oprogramowanie to zespół programów i procedur, 
które nadzorują pracę komputerów, wykonują polecenia 
użytkowników, chronią bezpieczeństwo i poufność 
danych (oprogramowanie systemowe- zabezpiecza 
funkcjonowanie urządzeń zewn. i komunikację miedzy 
nimi; oprogramowanie użytkowe-wykonuje operacje 
zbierania, przetwarzania i przesyłania informacji, 
zgodnie z zadaniami konkretnego systemu 
informacyjnego).

 

 

3. Ludzie (najważniejsza część systemu):

a. Specjaliści - projektują system, tworzą go, modyfikują, 
zarządzają nim, usuwają awarie,

b. Użytkownicy końcowi - bardzo różnorodny zespół ludzi, są 
oni najczęściej użytkownikami określonych modułów systemu 
lub programów użytkowych.

 

 

4. Dane i informacje - przechowywane są na elektronicznych 
nośnikach pamięci, zorganizowane w zbiory i bazy danych.

 

 

      Fizyczna struktura danych (nośniki, zbiory, bazy 
danych) to domena informatyków, strukturę logiczną 
danych musi określić sam użytkownik (jakie  informacje i w 
jaki sposób mają zostać zapisane, gromadzone i 
przetworzone oraz w jakiej postaci mają się one ukazać na 
określonym stanowisku użytkownika – inne dla ordynatora, 
dla dyrektora, inne dla apteki, laboratorium).
      
     Konieczność uwzględnienia w budowie i funkcjonowaniu 
systemów informacyjnych wszystkich ww. elementów jest 
podstawą powodzenia projektu informatyzacji. Każdy z 
uczestników procesu informatyzacji musi zarówno 
uczestniczyć w jego tworzeniu jak i funkcjonowaniu. 

 

 

           

5.Warunki tworzenia 

dobrego 
   systemu informacyjnego

    

      Stworzenie odpowiedniego systemu 
informacyjnego, wspomagającego i usprawniającego 
pracę i zarządzanie jednostką organizacyjną, 
wymaga zrozumienia problemu jaki chcemy 
rozwiązać, zdefiniowania struktury, przebiegających 
procesów oraz celu organizacji. 

 

 

6. Proces tworzenia systemu 
    informacyjnego

      W systemie informacyjnym niezależnie od tego czy 
wspomagany jest przez komputer, czy funkcjonuje w 
oparciu o tradycyjne metody przetwarzania danych, 
wyróżniamy określone kroki i etapy, których właściwe 
zrozumienie jest konieczne dla budowy, jak i prawidłowego 
funkcjonowania systemu.

 

 

     Krok I – rozpoznanie potrzeb informacyjnych 
użytkowników systemu oraz rodzaju danych jakie musimy 
zbierać, aby uzyskać informacje (inne dla kadry 
kierowniczej, inne dla lekarzy, inne dla pracowników apteki 
itp.).

      Krok II – określenie źródeł i formy danych wejściowych - 
czy są to dane wpisywane na określone formularze przez 
personel, czy dane wpisywane z I.P. na terminalu I.P. czy 
wyniki przekazywane z laboratorium szpitalnego. 

      Krok III – określenie formy i sposoby zapisu danych do 
systemu informacyjnego (czy są to dane tekstowe, w 
postaci kodów czy bezpośrednie wyniki pomiarów, czy 
obrazy). W szpitalu mogą to być daty, opisy, kody chorób, 
numery sprzętu itp.

 

 

Etapy tworzenia s. i.

1. Definicja celów prowadzonej działalności i określenie 
wynikających stąd potrzeb.

2. Opracowanie modelu informacyjnego (profesjonalnie 
przygotowany model pozwoli podjąć rzeczową i 
merytoryczną dyskusję z potencjalnym wykonawcą; należy 
określić swoje potrzeby i zaprezentować je w formie 
aktualnie funkcjonującego modelu systemu przekazu 
informacji).

3. Zaproszenie do współpracy ośrodków opracowujących 
systemy medyczne komplementarne z modelem. 

 

 

4.  Wspólne opracowanie projektu systemu informacyjnego 
– opracowanie harmonogramu działań, kosztorysu 
realizowanego projektu, z uwzględnieniem wybranych 
rozwiązań w zakresie oprogramowania i sprzętu, 
kompleksowe szkolenie personelu przeznaczonego do 
pracy z systemem.

5. Instalacja sprzętu i oprogramowania mającego 
zaspokajać zdefiniowane potrzeby.

6. Szkolenie i wdrożenie - wstępna instalacja i rozpoczęcie 
współpracy zespołów, składających się z wdrożeniowców 
(dostawców oprogramowania) i przeszkolonego personelu, 
wybranego do pracy w pierwszym, próbnym okresie.

7. Podsumowanie prac – ocena realizacji założonych celów 
i zaspokojenia potrzeb (proces informatyzacji nigdy nie jest 
zamknięty, pojawiają się nowe zadania, nowocześniejsze 
technologie, dające nowe możliwości).

 

 

 

 

7.Informatyzacja w jednostkach 
służby 
   zdrowia

Potrzeby stojące przed placówkami medycznymi:

1. Konieczność liczenia kosztów leczenia związanych 
zarówno z oddziałem jak i z pacjentem,

2. Reorganizacja pracy wymuszona przez dokładne 
określenie funkcji pracowników w całym systemie 
informacji oraz wprowadzanych przez nich danych,

3. Precyzyjne określenie postaci informacji i miejsc jej 
powstawania w celu przyspieszenia obiegu danych,

4. Wykorzystywanie narzędzi wspomagających 
podejmowanie decyzji, czyli systemów umożliwiających 
korzystanie z nowoczesnych technik modelowania rozwoju 
sytuacji i ich analizy.

 

 

Zadania, z jakimi powinien uporać się każdy system 
informatyczny stosowany w służbie zdrowia:

1. Pomoc w opiece nad pacjentem i przyczynienie się do 
wzrostu jakości świadczonych usług medycznych,

2. Redukcja kosztów administracji i wszelkich działów 
wykonujących usługi medyczne,

3. Wspomaganie klinicznych i zdrowotnych badań 
naukowych,

4. Możliwość wykorzystywania najnowocześniejszych 
technologii diagnostycznych i terapeutycznych,

5. Ochrona:
- informacji o pacjentach i dostarczycielach usług 
medycznych, zachowanie intymności kontaktów lekarz- 
pacjent,
- danych i oprogramowania przed zniszczeniem i 
niepowołanym dostępem.

 

 

Wdrożone systemy informatyczne w placówkach 
służby zdrowia udostępnią informacje, które 
pozwolą podejmować decyzje dotyczące: 

1. Zakresu i ceny świadczonych usług medycznych,

2.Kosztów i zysków płynących z używania nowych 
technologii diagnostyczno- terapeutycznych,

3.Oceny klinicznej efektywności stosowanych sposobów 
leczenia,

4.Przewidywanego wzrostu liczby pacjentów w związku z 
prowadzonymi przez system analizami epidemiologicznymi 
i demograficznymi obsługiwanej populacji.

 

 

Główne cele informatyzacji:

1.Dostarczenie usług o wyższej jakości.

2.Sprawniejsze zarządzanie w warunkach 
konkurencyjności, w tym zmniejszenie kosztów.

3.Ułatwienie pracy personelu.

 

 

Czynniki wpływające na przebieg procesu 
informatyzacji:

1.Finanse - trudna sytuacja ekonomiczna, dyskusje w stylu 
- kupić strzykawkę czy komputer (dobrze funkcjonujący 
system informacyjny powinien ułatwić zarządzanie 
placówką, a tym samym gospodarowanie skromnymi 
środkami).

2.Reorganizacja – niepopularne zmiany organizacyjne w 
pracy ośrodków.

 

 

            3. Ludzie - czynnik ten uważany jest za decydujący 

o sukcesie lub porażce całego procesu 
informatyzacji; należy bazować na całej załodze i 
uświadamiać wszystkich, ale angażować szczególnie 
tych, którzy poradzą sobie z nową jakością pracy 
wcześniej niż pozostali. Nie wolno bagatelizować 
obaw załogi związanych z koniecznością zmiany 
stanowiska pracy lub strachem przed utratą pracy.

4. Technologie informatyczne – wybierana 
technologia powinna zaspokajać bieżące potrzeby z 
niewielkim zapasem, powinna także umożliwiać 
łatwą rozbudowę pod kątem przyszłego rozwoju 
systemu.

 

 

 

 

Do kosztów związanych z wprowadzeniem systemów 
informatycznych należą:

- koszty związane z opracowywaniem systemu (analiza, 
implementacja, wdrożenie, szkolenie),

- koszty związane z uruchamianiem (sprzęt, 
oprogramowanie systemowe, instalacja oprogramowania, 
ewentualne poprawki),

- koszty związane z eksploatacją (stałe szkolenie 
personelu, materiały zużywalne, konserwacja, utrzymanie 
pomieszczeń).

 

 

           

Do podstawowych efektów wdrożenia 
systemów informacyjnych można zaliczyć:

1. Poprawę efektywności pracy personelu przez 
poprawę przepływu i dostępu do informacji.

2. Podniesienie jakości usług przez dostarczenie 
narzędzi wspomagających lekarza w prowadzeniu 
terapii (łatwiejszy dostęp do informacji, bardziej 
kompletne, dokładne i ujednolicone dane, możliwość 
analizy danych medycznych).

3.Dokładniejszą kontrolę źródeł kosztów w szpitalu, 
dzięki ewidencji kosztów leczenia oraz redukcji 
kosztów związanych z przetwarzaniem ogromnych 
ilości informacji.

4.Wspomaganie zarządzania na wyższych poziomach 
przez możliwość dokonywania analiz zebranych 
danych.