Główne problemy etyki
Główne problemy etyki
współczesnej
współczesnej
Materiały dydaktyczne dla studentów
Materiały dydaktyczne dla studentów
Wyższej Szkoły Bankowej we Wrocławiu
Wyższej Szkoły Bankowej we Wrocławiu
opr. dr Mariusz Opaliński
opr. dr Mariusz Opaliński
Spis treści
Spis treści
1.
1.
Etyka społeczna
Etyka społeczna
a)
a)
b)
b)
c)
c)
d)
d)
e)
e)
f)
f)
g)
g)
h)
h)
2.
2.
Bioetyka
Bioetyka
a)
a)
b)
b)
c)
c)
d)
d)
e)
e)
f)
f)
g)
g)
3.
3.
Etyka gospodarcza
Etyka gospodarcza
a)
a)
Sprawiedliwość ekonomiczna
Sprawiedliwość ekonomiczna
b)
b)
c)
c)
Biznes społecznie odpowiedzial
Biznes społecznie odpowiedzial
d)
d)
e)
e)
Ekologia a ekobiznes
Ekologia a ekobiznes
f)
f)
Etyka zawodowa
Etyka zawodowa
4.
4.
Etyka ekologiczna
Etyka ekologiczna
a)
a)
Przemysłowe wykorzystanie
Przemysłowe wykorzystanie
wody
wody
b)
b)
Zrównoważony rozwój
Zrównoważony rozwój
c)
c)
Problem zanieczyszczeń
Problem zanieczyszczeń
d)
d)
Prawa zwierząt
Prawa zwierząt
e)
e)
Wspólnota moralna
Wspólnota moralna
f)
f)
Kryterium odczuwania bólu
Kryterium odczuwania bólu
Problematyka etyki
Problematyka etyki
społecznej
społecznej
Etyka społeczna jest dyscypliną
Etyka społeczna jest dyscypliną
filozoficzną, porządkującą różne
filozoficzną, porządkującą różne
aspekty życia społecznego człowieka
aspekty życia społecznego człowieka
Podstawowe problemy etyki
Podstawowe problemy etyki
społecznej to zagadnienie
społecznej to zagadnienie
istniejących nierówności
istniejących nierówności
ekonomicznych oraz sposoby
ekonomicznych oraz sposoby
przeciwdziałania im
przeciwdziałania im
Etyka społeczna zajmuje się również
Etyka społeczna zajmuje się również
patologiami życia społecznego,
patologiami życia społecznego,
takimi, jak prostytucja, pornografia,
takimi, jak prostytucja, pornografia,
narkomania, alkoholizm i inne
narkomania, alkoholizm i inne
W obszarze zainteresowania etyki
W obszarze zainteresowania etyki
społecznej znajduje się również
społecznej znajduje się również
polityka jako działalność publiczna,
polityka jako działalność publiczna,
której celem jest rozwiązywanie
której celem jest rozwiązywanie
problemów, z jakimi boryka się
problemów, z jakimi boryka się
współczesne społeczeństwo
współczesne społeczeństwo
obywatelskie
obywatelskie
E
T
Y
K
A
S
P
O
Ł
E
C
Z
N
A
E
T
Y
K
A
S
P
O
Ł
E
C
Z
N
A
Sprawiedliwość społeczna
Sprawiedliwość społeczna
WERSJA OPTYMALNA
WERSJA OPTYMALNA
Organizacja systemu ekonomicznego,
Organizacja systemu ekonomicznego,
umożliwiająca zachowanie względnie
umożliwiająca zachowanie względnie
równego dostępu do podstawowych
równego dostępu do podstawowych
dóbr materialnych dla wszystkich
dóbr materialnych dla wszystkich
członków społeczności
członków społeczności
WERSJA MINIMALNA
WERSJA MINIMALNA
Gwarancja w miarę równych szans
Gwarancja w miarę równych szans
uzyskania dostępu do dóbr, który
uzyskania dostępu do dóbr, który
umożliwia godne życie, oraz brak
umożliwia godne życie, oraz brak
grup społecznych zepchniętych na
grup społecznych zepchniętych na
margines nędzy i pozbawionych
margines nędzy i pozbawionych
realnych szans na poprawę swojej
realnych szans na poprawę swojej
sytuacji
sytuacji
E
T
Y
K
A
S
P
O
Ł
E
C
Z
N
A
E
T
Y
K
A
S
P
O
Ł
E
C
Z
N
A
Pojęcie ubóstwa
Pojęcie ubóstwa
Ubóstwo bezwzględne
Ubóstwo bezwzględne
– wegetacja
– wegetacja
poniżej minimum życiowego,
poniżej minimum życiowego,
niezbędnego do przetrwania
niezbędnego do przetrwania
biologicznego
biologicznego
Ubóstwo względne
Ubóstwo względne
– dochód poniżej
– dochód poniżej
granicy ubóstwa ustawowego w
granicy ubóstwa ustawowego w
danym kraju, wyznaczonej
danym kraju, wyznaczonej
indywidualnie w zależności od takich
indywidualnie w zależności od takich
wskaźników, jak średnia krajowa,
wskaźników, jak średnia krajowa,
siła nabywcza pieniądza oraz ceny
siła nabywcza pieniądza oraz ceny
dóbr, których posiadanie uważane
dóbr, których posiadanie uważane
jest za niezbędne dla zaspokojenia
jest za niezbędne dla zaspokojenia
podstawowych potrzeb człowieka
podstawowych potrzeb człowieka
Pojęcie ubóstwa bezwzględnego ma
Pojęcie ubóstwa bezwzględnego ma
zastosowania
zastosowania
uniwersalne
uniwersalne
, ubóstwo
, ubóstwo
względne jest uzależnione od
względne jest uzależnione od
poziomu stopy życiowej
poziomu stopy życiowej
w danym
w danym
kraju
kraju
Minimum socjalne
U
B
Ó
S
T
W
O
U
S
T
A
W
O
W
E
Minimum egzystencji
Pozostawanie
w granicach społeczeństwa
Początek zaawansowanego
wykluczenia społecznego
E
T
Y
K
A
S
P
O
Ł
E
C
Z
N
A
E
T
Y
K
A
S
P
O
Ł
E
C
Z
N
A
Ubóstwo w Polsce
Ubóstwo w Polsce
Wg danych statystycznych w Polsce
Wg danych statystycznych w Polsce
wyraźna większość obywateli żyje na
wyraźna większość obywateli żyje na
pograniczu lub poniżej minimum socjalnego
pograniczu lub poniżej minimum socjalnego
przy założeniu braku możliwości odłożenia
przy założeniu braku możliwości odłożenia
połowy uzyskiwanego miesięcznie dochodu
połowy uzyskiwanego miesięcznie dochodu
W roku 2002 wskaźnik luki wydatkowej dla
W roku 2002 wskaźnik luki wydatkowej dla
gospodarstw żyjących poniżej minimum
gospodarstw żyjących poniżej minimum
socjalnego wynosił 37%, a poniżej
socjalnego wynosił 37%, a poniżej
minimum socjalnego – 20%
minimum socjalnego – 20%
Zjawiskiem zupełnie nowym jest problem
Zjawiskiem zupełnie nowym jest problem
postępującego ubóstwa pracujących, którzy
postępującego ubóstwa pracujących, którzy
coraz częściej zatrudniani są za minimalne
coraz częściej zatrudniani są za minimalne
stawki wynagrodzenia; systematycznie
stawki wynagrodzenia; systematycznie
ograniczane są również kolejne przywileje
ograniczane są również kolejne przywileje
socjalne, stanowiące istotny składnik
socjalne, stanowiące istotny składnik
wynagrodzenia najgorzej zarabiających
wynagrodzenia najgorzej zarabiających
Analiza struktury ubóstwa w Polsce bardzo
Analiza struktury ubóstwa w Polsce bardzo
wyraźnie wskazuje, że trzonem zjawiska nie
wyraźnie wskazuje, że trzonem zjawiska nie
są jednostki patologiczne, lecz osoby
są jednostki patologiczne, lecz osoby
będące ofiarami transformacji ustrojowej w
będące ofiarami transformacji ustrojowej w
Polsce oraz braku efektywnej polityki
Polsce oraz braku efektywnej polityki
prorodzinnej
prorodzinnej
E
T
Y
K
A
S
P
O
Ł
E
C
Z
N
A
E
T
Y
K
A
S
P
O
Ł
E
C
Z
N
A
Społeczne wykluczenie
Społeczne wykluczenie
Wykluczeniem społecznym jest pozbawienie
Wykluczeniem społecznym jest pozbawienie
jednostki statusu pełnoprawnego członka
jednostki statusu pełnoprawnego członka
społeczeństwa, będącego konsekwencją utraty
społeczeństwa, będącego konsekwencją utraty
szans, jakimi dysponuje większość populacji
szans, jakimi dysponuje większość populacji
Wykluczenie stanowi odwrotność afiliacji,
Wykluczenie stanowi odwrotność afiliacji,
pozwalającej na budowanie więzi społecznych
pozwalającej na budowanie więzi społecznych
pomiędzy ludźmi
pomiędzy ludźmi
Wykluczenie może mieć charakter dobrowolny lub
Wykluczenie może mieć charakter dobrowolny lub
niezależny od jednostki
niezależny od jednostki
Wykluczenie społeczne dotyczy często obszarów
Wykluczenie społeczne dotyczy często obszarów
dotkniętych biedą, wysokim bezrobociem, brakiem
dotkniętych biedą, wysokim bezrobociem, brakiem
dostępu do komunikacji oraz instytucji kulturalnych
dostępu do komunikacji oraz instytucji kulturalnych
i oświatowych. Czas spędzany jest głównie w domu,
i oświatowych. Czas spędzany jest głównie w domu,
w atmosferze izolacji od otoczenia, które nie ma
w atmosferze izolacji od otoczenia, które nie ma
wykluczonym niczego do zaoferowania
wykluczonym niczego do zaoferowania
Wykluczenie ekonomiczne wynika z braku dostępu
Wykluczenie ekonomiczne wynika z braku dostępu
do rynku pracy oraz niemożnością korzystania z
do rynku pracy oraz niemożnością korzystania z
wielu dóbr konsumpcyjnych, usług bankowych,
wielu dóbr konsumpcyjnych, usług bankowych,
nowoczesnych technologii informacyjnych, itp.
nowoczesnych technologii informacyjnych, itp.
Wykluczenie polityczne wynika z braku
Wykluczenie polityczne wynika z braku
zainteresowania społecznego problemami
zainteresowania społecznego problemami
wykluczonych, którzy nie dysponują możliwościami
wykluczonych, którzy nie dysponują możliwościami
ich wyartykułowania w debacie publicznej, przez co
ich wyartykułowania w debacie publicznej, przez co
stają się „problemem, którego nie ma”
stają się „problemem, którego nie ma”
E
T
Y
K
A
S
P
O
Ł
E
C
Z
N
A
E
T
Y
K
A
S
P
O
Ł
E
C
Z
N
A
Metody rozwiązania problemu
Metody rozwiązania problemu
ubóstwa
ubóstwa
Eliminacja form systemowej
Eliminacja form systemowej
dyskryminacji, prowadzącej do
dyskryminacji, prowadzącej do
wykluczenia społecznego lub stanów
wykluczenia społecznego lub stanów
wyuczonej bezradności
wyuczonej bezradności
Stworzenie autentycznego systemu
Stworzenie autentycznego systemu
równych szans w dostępie do edukacji
równych szans w dostępie do edukacji
oraz atrakcyjnych pozycji społecznych
oraz atrakcyjnych pozycji społecznych
Niwelowanie istniejących różnic
Niwelowanie istniejących różnic
społecznych przez tworzenie klimatu
społecznych przez tworzenie klimatu
dla rozwoju przedsiębiorczości
dla rozwoju przedsiębiorczości
Reforma systemu edukacji poprzez
Reforma systemu edukacji poprzez
jego powiązanie z istniejącymi oraz
jego powiązanie z istniejącymi oraz
prognozowanymi potrzebami rynku
prognozowanymi potrzebami rynku
pracy
pracy
Staranne wywiązywanie się z roli przez
Staranne wywiązywanie się z roli przez
nowoczesne państwo opiekuńcze,
nowoczesne państwo opiekuńcze,
szczególnie wobec dzieci,
szczególnie wobec dzieci,
niepełnosprawnych oraz osób
niepełnosprawnych oraz osób
starszych
starszych
E
T
Y
K
A
S
P
O
Ł
E
C
Z
N
A
E
T
Y
K
A
S
P
O
Ł
E
C
Z
N
A
Kryzys rodziny
Kryzys rodziny
Główne przyczyny kryzysu rodziny to
Główne przyczyny kryzysu rodziny to
tymczasowość, charakterystyczna dla
tymczasowość, charakterystyczna dla
konsumpcyjnego społeczeństwa
konsumpcyjnego społeczeństwa
postmodernistycznego
postmodernistycznego
Formułowaniu dalekosiężnych planów na całe
Formułowaniu dalekosiężnych planów na całe
życia nie sprzyja również kultura życia chwilą
życia nie sprzyja również kultura życia chwilą
obecną bez zobowiązań
obecną bez zobowiązań
Na trwałość zobowiązań międzyludzkich
Na trwałość zobowiązań międzyludzkich
wpływa także powszechny relatywizm
wpływa także powszechny relatywizm
moralny, będący efektem przyznawania
moralny, będący efektem przyznawania
preferencji egoistycznym interesom jednostki
preferencji egoistycznym interesom jednostki
Wzrost poziomu stopy życiowej powoduje
Wzrost poziomu stopy życiowej powoduje
konkurencyjny charakter kariery zawodowej
konkurencyjny charakter kariery zawodowej
w stosunku do wymagającego poświęceń
w stosunku do wymagającego poświęceń
życia rodzinnego
życia rodzinnego
Coraz większa ilość czasu poświęcana na
Coraz większa ilość czasu poświęcana na
pracę, podejmowaną także w formie
pracę, podejmowaną także w formie
emigracji zarobkowej, stanowi częstą
emigracji zarobkowej, stanowi częstą
przyczynę rozpadu „związków na odległość”
przyczynę rozpadu „związków na odległość”
Kryzys rodziny najbardziej dotkliwie dotyka
Kryzys rodziny najbardziej dotkliwie dotyka
dzieci, przykładem jest zjawisko „eurosierot”,
dzieci, przykładem jest zjawisko „eurosierot”,
których oboje rodzice pracują z dala od domu
których oboje rodzice pracują z dala od domu
E
T
Y
K
A
S
P
O
Ł
E
C
Z
N
A
E
T
Y
K
A
S
P
O
Ł
E
C
Z
N
A
Narkomania
Narkomania
Narkomania jest stanem trwałego
Narkomania jest stanem trwałego
uzależnienia od chemicznych substancji,
uzależnienia od chemicznych substancji,
wpływających na czynności mózgu
wpływających na czynności mózgu
Obecnie należy zerwać ze stereotypem
Obecnie należy zerwać ze stereotypem
narkomana jako bezdomnego brudasa,
narkomana jako bezdomnego brudasa,
coraz częściej po stymulujące środki
coraz częściej po stymulujące środki
psychotropowe sięgają świetnie
psychotropowe sięgają świetnie
wykształceni menedżerowie, którzy przez
wykształceni menedżerowie, którzy przez
całą dobę muszą być „na chodzie”
całą dobę muszą być „na chodzie”
Także studenci – głównie w okresie sesji
Także studenci – głównie w okresie sesji
egzaminacyjnej – poszukują na forach
egzaminacyjnej – poszukują na forach
internetowych środków poprawiających
internetowych środków poprawiających
zdolność koncentracji, takich, jak prozac
zdolność koncentracji, takich, jak prozac
lub ritalin
lub ritalin
Narkomania jest patologią społeczną,
Narkomania jest patologią społeczną,
ponieważ stanowi zaprzeczenie afirmacji
ponieważ stanowi zaprzeczenie afirmacji
ludzkiej godności jako celu samego w sobie
ludzkiej godności jako celu samego w sobie
Uzależnienie od środków narkotycznych w
Uzależnienie od środków narkotycznych w
krótkim czasie powoduje, że ich zażywanie
krótkim czasie powoduje, że ich zażywanie
staje się absolutnym priorytetem,
staje się absolutnym priorytetem,
stawianym przed życiem rodzinnym i
stawianym przed życiem rodzinnym i
zawodowym
zawodowym
E
T
Y
K
A
S
P
O
Ł
E
C
Z
N
A
E
T
Y
K
A
S
P
O
Ł
E
C
Z
N
A
Alkoholizm
Alkoholizm
Z punktu widzenia medycznego alkoholizm
Z punktu widzenia medycznego alkoholizm
oznacza utratę zdolności kontrolowania ilości
oznacza utratę zdolności kontrolowania ilości
spożywanego alkoholu w dowolnej postaci
spożywanego alkoholu w dowolnej postaci
Najnowsze badania dowodzą istnienia
Najnowsze badania dowodzą istnienia
genetycznych predyspozycji do alkoholizmu
genetycznych predyspozycji do alkoholizmu
Alkoholizm jest patologią społeczną, która
Alkoholizm jest patologią społeczną, która
może dotknąć każdego, niezależnie od
może dotknąć każdego, niezależnie od
pochodzenia i zajmowanej pozycji społecznej
pochodzenia i zajmowanej pozycji społecznej
Konsekwencją alkoholizmu jest społeczna
Konsekwencją alkoholizmu jest społeczna
degradacja, utrata pracy oraz pozycji
degradacja, utrata pracy oraz pozycji
zawodowej
zawodowej
Alkoholizm jest chorobą, która wymaga
Alkoholizm jest chorobą, która wymaga
leczenia oraz troskliwej opieki otoczenia,
leczenia oraz troskliwej opieki otoczenia,
zwykle – poza najbliższą rodziną –
zwykle – poza najbliższą rodziną –
umywającego ręce przed odpowiedzialnością
umywającego ręce przed odpowiedzialnością
za wstydliwy i niechciany problem
za wstydliwy i niechciany problem
Około 16% polskiego społeczeństwa
Około 16% polskiego społeczeństwa
nadużywa alkoholu w ryzykowny sposób
nadużywa alkoholu w ryzykowny sposób
Śmiertelna dawka alkoholu wynosi 6–8 g na 1
Śmiertelna dawka alkoholu wynosi 6–8 g na 1
kg masy ciała
kg masy ciała
O obecności alkoholizmu świadczy silne
O obecności alkoholizmu świadczy silne
poczucie głodu alkoholowego oraz trudności z
poczucie głodu alkoholowego oraz trudności z
kontrolowaniem rozpoczęcia i zakończenia
kontrolowaniem rozpoczęcia i zakończenia
picia, wypierającego stopniowo wszelkie inne
picia, wypierającego stopniowo wszelkie inne
sposoby zachowań, zainteresowań,
sposoby zachowań, zainteresowań,
aktywności zawodowej i społecznej, itd.
aktywności zawodowej i społecznej, itd.
E
T
Y
K
A
S
P
O
Ł
E
C
Z
N
A
E
T
Y
K
A
S
P
O
Ł
E
C
Z
N
A
Etyka polityczna
Etyka polityczna
W starożytności polityka oznaczała działalność
W starożytności polityka oznaczała działalność
publiczną, podejmowaną w związku z realizacją
publiczną, podejmowaną w związku z realizacją
wyższego dobra wspólnego obywateli
wyższego dobra wspólnego obywateli
Mandat dla sprawowania władzy we współczesnym
Mandat dla sprawowania władzy we współczesnym
państwie demokratycznym wynika z teorii umowy
państwie demokratycznym wynika z teorii umowy
społecznej oraz powszechnej zgody większości
społecznej oraz powszechnej zgody większości
obywateli na powierzenie niektórym spośród nich
obywateli na powierzenie niektórym spośród nich
większej władzy w celu realizacji wyższego dobra
większej władzy w celu realizacji wyższego dobra
wspólnego
wspólnego
Współczesne koncepcje państwa skupiają się na
Współczesne koncepcje państwa skupiają się na
podziale dóbr wg modelu liberalnego lub egalitarnego
podziale dóbr wg modelu liberalnego lub egalitarnego
Liberalizm oznacza położenie nacisku na wolność
Liberalizm oznacza położenie nacisku na wolność
jednostki, której swoboda działania ma się
jednostki, której swoboda działania ma się
przyczyniać do wzrostu ogólnego dobrobytu
przyczyniać do wzrostu ogólnego dobrobytu
społeczeństwa jako całości
społeczeństwa jako całości
Egalitaryzm uznaje, że wolność jednostki jest fikcją,
Egalitaryzm uznaje, że wolność jednostki jest fikcją,
uzależnioną od pochodzenia oraz dostępnych
uzależnioną od pochodzenia oraz dostępnych
możliwości, dlatego istniejące zasoby należy podzielić
możliwości, dlatego istniejące zasoby należy podzielić
równomiernie między wszystkich członków
równomiernie między wszystkich członków
społeczeństwa
społeczeństwa
Państwo, które nie respektuje praw człowieka oraz nie
Państwo, które nie respektuje praw człowieka oraz nie
stwarza warunków umożliwiających realizowanie
stwarza warunków umożliwiających realizowanie
podstawowych wolności musi liczyć się z groźbą
podstawowych wolności musi liczyć się z groźbą
nieposłuszeństwa obywatelskiego od publicznych
nieposłuszeństwa obywatelskiego od publicznych
protestów aż po zbrojne rewolucje
protestów aż po zbrojne rewolucje
E
T
Y
K
A
S
P
O
Ł
E
C
Z
N
A
E
T
Y
K
A
S
P
O
Ł
E
C
Z
N
A
Zagadnienie bioetyki
Zagadnienie bioetyki
Bioetyka zajmuje się
Bioetyka zajmuje się
zastosowaniem norm
zastosowaniem norm
moralnych w badaniach z
moralnych w badaniach z
zakresu biotechnologii oraz
zakresu biotechnologii oraz
we współczesnej medycynie
we współczesnej medycynie
Obszar zainteresowania
Obszar zainteresowania
bioetyki jest wyznaczony
bioetyki jest wyznaczony
przez początek i koniec
przez początek i koniec
ludzkiego życia
ludzkiego życia
Bioetyka zajmuje się
Bioetyka zajmuje się
zagadnieniami takimi, jak
zagadnieniami takimi, jak
sztuczne wspomaganie
sztuczne wspomaganie
prokreacji, aborcja, badania
prokreacji, aborcja, badania
prenatalne, inżynieria
prenatalne, inżynieria
genetyczna, klonowanie
genetyczna, klonowanie
człowieka, eutanazja,
człowieka, eutanazja,
transplantacja narządów
transplantacja narządów
B
IO
E
T
Y
K
A
B
IO
E
T
Y
K
A
Sztuczne zapłodnienie
Sztuczne zapłodnienie
Do zapłodnienia pozaustrojowego
Do zapłodnienia pozaustrojowego
dochodzi poprzez umieszczenie komórki
dochodzi poprzez umieszczenie komórki
jajowej oraz plemnika na płytce Petriego
jajowej oraz plemnika na płytce Petriego
oraz wszczepieniu powstałego w ten
oraz wszczepieniu powstałego w ten
sposób embrionu do organizmu kobiety
sposób embrionu do organizmu kobiety
Problemy moralne dotyczą w tym
Problemy moralne dotyczą w tym
przypadku dopuszczalności
przypadku dopuszczalności
wyprowadzenia prokreacji poza intymny
wyprowadzenia prokreacji poza intymny
związek kobiety i mężczyzny
związek kobiety i mężczyzny
Ze względu na koszty w procesie
Ze względu na koszty w procesie
zapłodnienia „in vitro” powstaje zawsze
zapłodnienia „in vitro” powstaje zawsze
kilka embrionów, które są wszczepiane
kilka embrionów, które są wszczepiane
kolejno w przypadku poronienia
kolejno w przypadku poronienia
poprzedniego
poprzedniego
Problemem moralnym jest przeznaczenie
Problemem moralnym jest przeznaczenie
embrionów, które pozostają w
embrionów, które pozostają w
laboratorium w przypadku powodzenia
laboratorium w przypadku powodzenia
zapłodnienia oraz prawidłowego rozwoju
zapłodnienia oraz prawidłowego rozwoju
ciąży
ciąży
Embriony są zwykle zamrażane lub
Embriony są zwykle zamrażane lub
prowadzi się na nich badania genetyczne
prowadzi się na nich badania genetyczne
W skrajnym przypadku zapłodnione
W skrajnym przypadku zapłodnione
komórki jajowe są fizycznie likwidowane,
komórki jajowe są fizycznie likwidowane,
co przez przeciwników zapłodnienia
co przez przeciwników zapłodnienia
pozaustrojowego jest traktowane jako
pozaustrojowego jest traktowane jako
aborcja
aborcja
B
IO
E
T
Y
K
A
B
IO
E
T
Y
K
A
Aborcja
Aborcja
Zabiegi przerywania ciąży stosowano już w
Zabiegi przerywania ciąży stosowano już w
starożytności, używając do tego celu kopru
starożytności, używając do tego celu kopru
cyrenajskiego
cyrenajskiego
Aborcja ma odmienną kwalifikację moralną, niż
Aborcja ma odmienną kwalifikację moralną, niż
zapobieganie ciąży, które nie wiąże się z aktywnym
zapobieganie ciąży, które nie wiąże się z aktywnym
przerwaniem życia poczętego
przerwaniem życia poczętego
Antykoncepcję należy odróżnić od używania środków
Antykoncepcję należy odróżnić od używania środków
wczesnoporonnych, których zastosowanie jest
wczesnoporonnych, których zastosowanie jest
tożsame z przerwaniem ciąży
tożsame z przerwaniem ciąży
Przerwanie ciąży jest prawnie dopuszczalne w
Przerwanie ciąży jest prawnie dopuszczalne w
przypadku poważnego zagrożenia życia matki, bądź
przypadku poważnego zagrożenia życia matki, bądź
zapłodnienia w wyniku gwałtu
zapłodnienia w wyniku gwałtu
Przeciwnicy przerywania ciąży utożsamiają ją z
Przeciwnicy przerywania ciąży utożsamiają ją z
zabójstwem osoby ludzkiej na wczesnym etapie
zabójstwem osoby ludzkiej na wczesnym etapie
rozwoju prenatalnego
rozwoju prenatalnego
Zwolennicy aborcji zwracają uwagę na prawo kobiety
Zwolennicy aborcji zwracają uwagę na prawo kobiety
do decydowania o swoim organizmie, gdyż to ona
do decydowania o swoim organizmie, gdyż to ona
ponosi największe koszty, związane z donoszeniem
ponosi największe koszty, związane z donoszeniem
ciąży, porodem oraz wychowaniem dziecka
ciąży, porodem oraz wychowaniem dziecka
Etycznie wątpliwe jest przerywanie ciąży wskutek
Etycznie wątpliwe jest przerywanie ciąży wskutek
okoliczności natury ekonomicznej
okoliczności natury ekonomicznej
Przeciwnicy przerywania ciąży ponoszą moralną
Przeciwnicy przerywania ciąży ponoszą moralną
odpowiedzialność za dalszy los dziecka, które
odpowiedzialność za dalszy los dziecka, które
przychodzi na świat z poważnymi wadami
przychodzi na świat z poważnymi wadami
genetycznymi, w rodzinie patologicznej lub środowisku
genetycznymi, w rodzinie patologicznej lub środowisku
społecznego wykluczenia
społecznego wykluczenia
B
IO
E
T
Y
K
A
B
IO
E
T
Y
K
A
Badania prenatalne
Badania prenatalne
O dopuszczalności badań tego
O dopuszczalności badań tego
rodzaju decyduje cel, w jakim
rodzaju decyduje cel, w jakim
są przeprowadzane
są przeprowadzane
Moralnie akceptowalna jest
Moralnie akceptowalna jest
diagnostyka, której celem jest
diagnostyka, której celem jest
podjęcie odpowiednio
podjęcie odpowiednio
wczesnego leczenia dziecka
wczesnego leczenia dziecka
Etycznie wątpliwe są badania,
Etycznie wątpliwe są badania,
których celem jest eliminacja
których celem jest eliminacja
embrionów ze względu na stan
embrionów ze względu na stan
ich zdrowia
ich zdrowia
Moralnie niedopuszczalne są
Moralnie niedopuszczalne są
badania, których celem jest
badania, których celem jest
„poprawianie natury” przez
„poprawianie natury” przez
regulowanie naturalnych
regulowanie naturalnych
determinantów takich, jak
determinantów takich, jak
kolor oczu, wzrost, poziom
kolor oczu, wzrost, poziom
inteligencji, bądź indywidualne
inteligencji, bądź indywidualne
cechy charakteru jednostki
cechy charakteru jednostki
B
IO
E
T
Y
K
A
B
IO
E
T
Y
K
A
Eutanazja
Eutanazja
Etymologicznie
Etymologicznie
eutanazja
eutanazja
oznacza
oznacza
dobrą
dobrą
śmierć
śmierć
Z punktu widzenia medycznego eutanazja
Z punktu widzenia medycznego eutanazja
może zostać przeprowadzona pod
może zostać przeprowadzona pod
warunkiem nieuleczalności choroby oraz
warunkiem nieuleczalności choroby oraz
odczuwania przez chorego niemożliwego do
odczuwania przez chorego niemożliwego do
zniesienia bólu, który jest przez nią
zniesienia bólu, który jest przez nią
spowodowany
spowodowany
Zwolennicy eutanazji powołują się na
Zwolennicy eutanazji powołują się na
autonomię osoby ludzkiej, mającej prawo do
autonomię osoby ludzkiej, mającej prawo do
decydowania o swoim losie
decydowania o swoim losie
Przeciwnicy eutanazji argumentują, że prawo
Przeciwnicy eutanazji argumentują, że prawo
do życia nie obejmuje prawa do
do życia nie obejmuje prawa do
decydowania o własnej śmierci
decydowania o własnej śmierci
Eutanazja jest zalegalizowana w kilku
Eutanazja jest zalegalizowana w kilku
krajach europejskich i może zostać
krajach europejskich i może zostać
przeprowadzona po ścisłym wypełnieniu
przeprowadzona po ścisłym wypełnieniu
określonych przez prawo procedur
określonych przez prawo procedur
formalnych
formalnych
W Polsce eutanazja jest przestępstwem
W Polsce eutanazja jest przestępstwem
uprzywilejowanym, co w praktyce oznacza
uprzywilejowanym, co w praktyce oznacza
umorzenie postępowania karnego lub
umorzenie postępowania karnego lub
odstąpienie od wymierzenia kary przez sąd
odstąpienie od wymierzenia kary przez sąd
pod warunkiem powołania się przez
pod warunkiem powołania się przez
oskarżonego na współczucie, jako jedyny
oskarżonego na współczucie, jako jedyny
motyw przeprowadzenia eutanazji
motyw przeprowadzenia eutanazji
Z punktu widzenia ekonomicznego eutanazja
Z punktu widzenia ekonomicznego eutanazja
jest alternatywą dla opieki paliatywnej
jest alternatywą dla opieki paliatywnej
B
IO
E
T
Y
K
A
B
IO
E
T
Y
K
A
Pacjent prosi o przerwanie
Pacjent prosi o przerwanie
życia, którego perspektywa
życia, którego perspektywa
jawi mu się jako pasmo
jawi mu się jako pasmo
niemożliwych do zniesienia
niemożliwych do zniesienia
cierpień
cierpień
Lekarz podejmuje decyzję o
Lekarz podejmuje decyzję o
przerwaniu życia pacjenta
przerwaniu życia pacjenta
wbrew jego woli, np. pod
wbrew jego woli, np. pod
naciskiem rodziny
naciskiem rodziny
Decyzję o przerwaniu życia
Decyzję o przerwaniu życia
podejmują bliscy wraz z
podejmują bliscy wraz z
lekarzem w przypadku, gdy
lekarzem w przypadku, gdy
pacjent nie może wyrazić
pacjent nie może wyrazić
swojej woli, będąc w
swojej woli, będąc w
śpiączce lub w stanie
śpiączce lub w stanie
terminalnym
terminalnym
FORMY
FORMY
EUTANAZJI
EUTANAZJI
Czynna
Czynna
niedobrowolna
niedobrowolna
mimowolna
mimowolna
Bierna
Bierna
dobrowolna
dobrowolna
Uporczywa terapia
Uporczywa terapia
Przez uporczywą terapię rozumie się
Przez uporczywą terapię rozumie się
podtrzymywanie ludzkiego życia za
podtrzymywanie ludzkiego życia za
wszelką cenę, wbrew rokowaniom
wszelką cenę, wbrew rokowaniom
natury medycznej
natury medycznej
Kryterium oceny moralnej stanowi w
Kryterium oceny moralnej stanowi w
tym przypadku kwalifikacja
tym przypadku kwalifikacja
podejmowanych środków leczenia
podejmowanych środków leczenia
Każdy pacjent ma prawo do
Każdy pacjent ma prawo do
normalnych środków terapeutycznych
normalnych środków terapeutycznych
właściwych dla danego rodzaju
właściwych dla danego rodzaju
leczenia
leczenia
Stosowania środków nadzwyczajnych
Stosowania środków nadzwyczajnych
należy zaprzestać, gdy leczenie nie
należy zaprzestać, gdy leczenie nie
przynosi oczekiwanych rezultatów,
przynosi oczekiwanych rezultatów,
przedłużając jedynie agonię chorego
przedłużając jedynie agonię chorego
Chory, w stosunku do którego
Chory, w stosunku do którego
zaprzestano uporczywej terapii, ma
zaprzestano uporczywej terapii, ma
prawo do godnej śmierci oraz opieki
prawo do godnej śmierci oraz opieki
paliatywnej
paliatywnej
Powstrzymanie się przed zaciekłością
Powstrzymanie się przed zaciekłością
terapeutyczną różni się od eutanazji
terapeutyczną różni się od eutanazji
tak, jak działanie od zaniechania
tak, jak działanie od zaniechania
B
IO
E
T
Y
K
A
B
IO
E
T
Y
K
A
Transplantacja narządów
Transplantacja narządów
Transplantacje organów pochodzących
Transplantacje organów pochodzących
od zmarłego dawcy nie budzą żadnych
od zmarłego dawcy nie budzą żadnych
wątpliwości natury etycznej, zwłaszcza,
wątpliwości natury etycznej, zwłaszcza,
gdy stanowią jedyną metodę
gdy stanowią jedyną metodę
terapeutyczną, ratującą życie biorcy
terapeutyczną, ratującą życie biorcy
Kwalifikując biorców organów do
Kwalifikując biorców organów do
przeszczepu należy kierować się
przeszczepu należy kierować się
wyłącznie kryterium rokowań
wyłącznie kryterium rokowań
medycznych oraz pilności potrzeby
medycznych oraz pilności potrzeby
terapeutycznej, co wynika z
terapeutycznej, co wynika z
ograniczonej ilości dostępnych organów
ograniczonej ilości dostępnych organów
W przypadku przeszczepów od
W przypadku przeszczepów od
żyjących dawców spokrewnionych
żyjących dawców spokrewnionych
należy kierować się kryterium
należy kierować się kryterium
użyteczności ze względu na wiek –
użyteczności ze względu na wiek –
życia osiemdziesięciolatka nie powinno
życia osiemdziesięciolatka nie powinno
się ratować przez transplantację nerki,
się ratować przez transplantację nerki,
pochodzącej od nastoletniej wnuczki
pochodzącej od nastoletniej wnuczki
Wprowadzanie organów do obrotu
Wprowadzanie organów do obrotu
handlowego jest niegodziwe i moralnie
handlowego jest niegodziwe i moralnie
niedopuszczalne
niedopuszczalne
B
IO
E
T
Y
K
A
B
IO
E
T
Y
K
A
Komórki macierzyste
Komórki macierzyste
Komórki macierzyste to komórki
Komórki macierzyste to komórki
multipotencjalne, co oznacza możliwość
multipotencjalne, co oznacza możliwość
wykształcenia się z nich dowolnych
wykształcenia się z nich dowolnych
narządów ciała ludzkiego
narządów ciała ludzkiego
Pozyskanie komórek macierzystych pozwala
Pozyskanie komórek macierzystych pozwala
na leczenie wielu schorzeń poprzez
na leczenie wielu schorzeń poprzez
„wymianę” uszkodzonych narządów, takich
„wymianę” uszkodzonych narządów, takich
jak nerki, wątroba, serce, a nawet mózg
jak nerki, wątroba, serce, a nawet mózg
Komórki macierzyste można
Komórki macierzyste można
wyselekcjonować z krwi pępowinowej,
wyselekcjonować z krwi pępowinowej,
odessanego tłuszczu lub ludzkiego embrionu
odessanego tłuszczu lub ludzkiego embrionu
Ze względu na koszty najtańszym
Ze względu na koszty najtańszym
rozwiązaniem jest klonowanie
rozwiązaniem jest klonowanie
terapeutyczne, w praktyce oznaczające
terapeutyczne, w praktyce oznaczające
częściowe wykorzystanie zapłodnionej
częściowe wykorzystanie zapłodnionej
komórki jajowej, która ulega zniszczeniu
komórki jajowej, która ulega zniszczeniu
Pozyskiwanie komórek macierzystych w
Pozyskiwanie komórek macierzystych w
sposób, który nie niszczy nowego życia, jest
sposób, który nie niszczy nowego życia, jest
etycznie neutralne, natomiast zniszczenie
etycznie neutralne, natomiast zniszczenie
ludzkiego embrionu w tym celu jest przez
ludzkiego embrionu w tym celu jest przez
przeciwników uważane za tożsame z aborcją
przeciwników uważane za tożsame z aborcją
B
IO
E
T
Y
K
A
B
IO
E
T
Y
K
A
Problematyka etyki
Problematyka etyki
gospodarczej
gospodarczej
Etyka gospodarcza zajmuje się
Etyka gospodarcza zajmuje się
zastosowaniem norm moralnych w
zastosowaniem norm moralnych w
szeroko pojętej przedsiębiorczości,
szeroko pojętej przedsiębiorczości,
obejmującej zagadnienia z zakresu
obejmującej zagadnienia z zakresu
ekonomii i zarządzania
ekonomii i zarządzania
Podstawowe obszary zainteresowania
Podstawowe obszary zainteresowania
etyki gospodarczej to relacje między
etyki gospodarczej to relacje między
pracownikiem i pracodawcą, zasady
pracownikiem i pracodawcą, zasady
reklamowania produktów i współżycia
reklamowania produktów i współżycia
społecznego firm na konkurencyjnym
społecznego firm na konkurencyjnym
rynku, stosunek do społecznego
rynku, stosunek do społecznego
otoczenia firmy oraz środowiska
otoczenia firmy oraz środowiska
naturalnego
naturalnego
Etykę gospodarczą dzieli się na
Etykę gospodarczą dzieli się na
mikroetykę
mikroetykę
(dotyczącą problemów
(dotyczącą problemów
pojedynczego przedsiębiorstwa),
pojedynczego przedsiębiorstwa),
makroetykę
makroetykę
(obejmującą problematykę
(obejmującą problematykę
działalności gospodarczej w skali kraju,
działalności gospodarczej w skali kraju,
kontynentu i świata) oraz
kontynentu i świata) oraz
etykę molarną
etykę molarną
,
,
zajmującą się problemem zastosowania
zajmującą się problemem zastosowania
norm moralnych do konkretnego zawodu
norm moralnych do konkretnego zawodu
(etyka zawodowa)
(etyka zawodowa)
E
T
Y
K
A
G
O
S
P
O
D
A
R
C
Z
A
E
T
Y
K
A
G
O
S
P
O
D
A
R
C
Z
A
ETYKA
ETYKA
MOLARNA
MOLARNA
MAKROETYKA
MAKROETYKA
E
T
Y
K
A
G
O
S
P
O
D
A
R
C
Z
A
E
T
Y
K
A
G
O
S
P
O
D
A
R
C
Z
A
MIKROETYKA
MIKROETYKA
Sprawiedliwość
Sprawiedliwość
ekonomiczna
ekonomiczna
Liberalizm
Liberalizm
Egalitaryzm
Egalitaryzm
Robert Nozick
Robert Nozick
John Rawls
John Rawls
Kai Nielsen
Kai Nielsen
Osoba, która nabywa własność
Osoba, która nabywa własność
zgodnie z zasadą sprawiedliwości
zgodnie z zasadą sprawiedliwości
w nabywaniu, jest uprawniona do
w nabywaniu, jest uprawniona do
tej własności.
tej własności.
Osoba, która zgodnie z zasadą
Osoba, która zgodnie z zasadą
sprawiedliwości w przekazywaniu
sprawiedliwości w przekazywaniu
nabywa własność od kogoś
nabywa własność od kogoś
innego, kto jest uprawniony do jej
innego, kto jest uprawniony do jej
posiadania, jest uprawniona do tej
posiadania, jest uprawniona do tej
własności.
własności.
Nikt nie jest uprawniony do
Nikt nie jest uprawniony do
własności, jeśli w jej posiadanie
własności, jeśli w jej posiadanie
wszedł w sposób inny, niż zgodnie
wszedł w sposób inny, niż zgodnie
z zasadami sprawiedliwości w
z zasadami sprawiedliwości w
nabywaniu oraz przekazywaniu
nabywaniu oraz przekazywaniu
własności.
własności.
Każda osoba powinna mieć równe
Każda osoba powinna mieć równe
uprawnienie do najbardziej
uprawnienie do najbardziej
szerokiego, pełnego systemu
szerokiego, pełnego systemu
równych, podstawowych wolności,
równych, podstawowych wolności,
dających się pogodzie z
dających się pogodzie z
analogicznym systemem wolności
analogicznym systemem wolności
pozostałych.
pozostałych.
Społeczne i ekonomiczne
Społeczne i ekonomiczne
nierówności powinny być
nierówności powinny być
zorganizowane w taki sposób, aby
zorganizowane w taki sposób, aby
jednocześnie zapewniały:
jednocześnie zapewniały:
a) największą korzyść najmniej
a) największą korzyść najmniej
uprzywilejowanym w sposób
uprzywilejowanym w sposób
dający się pogodzić z zasadą
dający się pogodzić z zasadą
oszczędzania;
oszczędzania;
b) dostęp do stanowisk i pozycji
b) dostęp do stanowisk i pozycji
dla wszystkich, na zasadzie
dla wszystkich, na zasadzie
uczciwej równości szans.
uczciwej równości szans.
Każda osoba powinna mieć równy
Każda osoba powinna mieć równy
dostęp do najbardziej rozległego
dostęp do najbardziej rozległego
systemu równych podstawowych
systemu równych podstawowych
wolności i szans - włączając w to
wolności i szans - włączając w to
równe szansę satysfakcjonującej
równe szansę satysfakcjonującej
pracy, samookreślenia oraz
pracy, samookreślenia oraz
udziału w życiu politycznym i
udziału w życiu politycznym i
ekonomicznym - co da się
ekonomicznym - co da się
pogodzić z podobnym
pogodzić z podobnym
traktowaniem pozostałych.
traktowaniem pozostałych.
Po odłożeniu środków na realizację
Po odłożeniu środków na realizację
wspólnych, społecznych celów
wspólnych, społecznych celów
oraz kapitału koniecznego do
oraz kapitału koniecznego do
utrzymania zdolności produkcyjnej
utrzymania zdolności produkcyjnej
społeczeństwa, przychód i
społeczeństwa, przychód i
bogactwo zostaną tak podzielone,
bogactwo zostaną tak podzielone,
by każda osoba miała prawo do
by każda osoba miała prawo do
równej części.
równej części.
E
T
Y
K
A
G
O
S
P
O
D
A
R
C
Z
A
E
T
Y
K
A
G
O
S
P
O
D
A
R
C
Z
A
Etyka pracy
Etyka pracy
Powszechna Deklaracja Praw Człowieka mówi o prawie do swobody wyboru pracy oraz jej
Powszechna Deklaracja Praw Człowieka mówi o prawie do swobody wyboru pracy oraz jej
odpowiednich i zadowalających warunków
odpowiednich i zadowalających warunków
Realizacja prawa do pracy posadowiona jest na zapisach konstytucyjnych, mówiących
Realizacja prawa do pracy posadowiona jest na zapisach konstytucyjnych, mówiących
zarówno o wolności wyboru zatrudnienia, jak i równości wynagrodzenia za tę samą pracę,
zarówno o wolności wyboru zatrudnienia, jak i równości wynagrodzenia za tę samą pracę,
niezależnie od tego, czy jest ona wykonywana przez mężczyznę, czy kobietę [art. 65 ust.
niezależnie od tego, czy jest ona wykonywana przez mężczyznę, czy kobietę [art. 65 ust.
1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej]
1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej]
Zadaniem władzy publicznej jest prowadzenie polityki, zmierzającej do pełnego i
Zadaniem władzy publicznej jest prowadzenie polityki, zmierzającej do pełnego i
produktywnego zatrudnienia poprzez wdrażanie programów zwalczania bezrobocia
produktywnego zatrudnienia poprzez wdrażanie programów zwalczania bezrobocia
Gros
Gros
zatrudnionych nadal jedynie „chodzi do pracy”, w której trzeba spędzić określoną
zatrudnionych nadal jedynie „chodzi do pracy”, w której trzeba spędzić określoną
ilość czasu, aby pozyskać środki na utrzymanie
ilość czasu, aby pozyskać środki na utrzymanie
W sytuacji deficytu miejsc pracy należy dążyć do jej sprawiedliwej dystrybucji,
W sytuacji deficytu miejsc pracy należy dążyć do jej sprawiedliwej dystrybucji,
ograniczającej sytuacje zatrudnienia na kilku etatach, przy jednoczesnym wzroście
ograniczającej sytuacje zatrudnienia na kilku etatach, przy jednoczesnym wzroście
bezrobocia
bezrobocia
Postulatem sprawiedliwości dystrybutywnej jest zapewnienie równego dostępu do
Postulatem sprawiedliwości dystrybutywnej jest zapewnienie równego dostępu do
stanowisk pracy, osiąganych w drodze otwartego naboru, a nie dzięki „kapitałowi
stanowisk pracy, osiąganych w drodze otwartego naboru, a nie dzięki „kapitałowi
relacyjnemu”, czyli układom, plecom i znajomościom
relacyjnemu”, czyli układom, plecom i znajomościom
Praca ludzka nie jest towarem, podlegającym prawom wymiany rynkowej, a pracownik
Praca ludzka nie jest towarem, podlegającym prawom wymiany rynkowej, a pracownik
tylko trybem w machinie technologicznej
tylko trybem w machinie technologicznej
Praca powinna podkreślać godność ludzką, zapewniać uzyskanie satysfakcji osobistej oraz
Praca powinna podkreślać godność ludzką, zapewniać uzyskanie satysfakcji osobistej oraz
możliwości rozwoju zawodowego
możliwości rozwoju zawodowego
Nowoczesny pracodawca odchodzi od modelu taylorowskiego zarządzania represyjnego
Nowoczesny pracodawca odchodzi od modelu taylorowskiego zarządzania represyjnego
na rzecz koncepcji zarządzania zasobami ludzkimi
na rzecz koncepcji zarządzania zasobami ludzkimi
Niedopuszczalne praktyki to dyskryminacja, nieuzasadnione preferencje, molestowanie
Niedopuszczalne praktyki to dyskryminacja, nieuzasadnione preferencje, molestowanie
seksualne oraz mobbing
seksualne oraz mobbing
E
T
Y
K
A
G
O
S
P
O
D
A
R
C
Z
A
E
T
Y
K
A
G
O
S
P
O
D
A
R
C
Z
A
Biznes społecznie
Biznes społecznie
odpowiedzialny
odpowiedzialny
Społeczna odpowiedzialność firmy oznacza
Społeczna odpowiedzialność firmy oznacza
podjęcie pewnego zakresu zobowiązań
podjęcie pewnego zakresu zobowiązań
dodatkowych, wykraczających poza
dodatkowych, wykraczających poza
podstawowe normy prawne oraz zasady
podstawowe normy prawne oraz zasady
współżycia społecznego
współżycia społecznego
Zakres społecznej odpowiedzialności
Zakres społecznej odpowiedzialności
uzależniony jest od obszaru aktywności
uzależniony jest od obszaru aktywności
rynkowej firmy oraz struktury jej
rynkowej firmy oraz struktury jej
społecznego otoczenia
społecznego otoczenia
Podstawowe grupy społecznego otoczenia
Podstawowe grupy społecznego otoczenia
firmy to jej zarząd, pracownicy, klienci,
firmy to jej zarząd, pracownicy, klienci,
dostawcy, różnego rodzaju instytucje,
dostawcy, różnego rodzaju instytucje,
społeczność lokalna oraz środowisko
społeczność lokalna oraz środowisko
naturalne
naturalne
Zarządzanie społecznym otoczeniem
Zarządzanie społecznym otoczeniem
obejmuje identyfikację grup interesariuszy
obejmuje identyfikację grup interesariuszy
oraz neutralizację potencjału konfliktowego
oraz neutralizację potencjału konfliktowego
wszędzie tam, gdize jest to możliwe i
wszędzie tam, gdize jest to możliwe i
uzasadnione
uzasadnione
CSR obejmuje cztery podstawowe
CSR obejmuje cztery podstawowe
płaszczyzny odpowiedzialności: prawną,
płaszczyzny odpowiedzialności: prawną,
ekonomiczną, etyczną oraz filantropijną
ekonomiczną, etyczną oraz filantropijną
Społeczne naciski, dotyczące poniesienia
Społeczne naciski, dotyczące poniesienia
oczekiwanej odpowiedzialności, sprawiają,
oczekiwanej odpowiedzialności, sprawiają,
że spełnienie uzasadnionych postulatów
że spełnienie uzasadnionych postulatów
otoczenia leży w interesie ekonomicznym
otoczenia leży w interesie ekonomicznym
organizacji
organizacji
E
T
Y
K
A
G
O
S
P
O
D
A
R
C
Z
A
E
T
Y
K
A
G
O
S
P
O
D
A
R
C
Z
A
Etyczne aspekty reklamowania
Etyczne aspekty reklamowania
produktów
produktów
Perswazyjna
Perswazyjna
FUNKCJE REKLAMY
FUNKCJE REKLAMY
moralnie dopuszczalna
moralnie dopuszczalna
pod warunkiem
pod warunkiem
prawdziwości treści
prawdziwości treści
przekazywanych odbiorcy
przekazywanych odbiorcy
oraz
oraz
niesprzeczności z prawem
niesprzeczności z prawem
i dobrymi obyczajami
i dobrymi obyczajami
Informacyjna
Informacyjna
Nieetyczna
Nieetyczna
Etyczna
Etyczna
Reklama społeczna
Reklama społeczna
-
naruszanie godności ludzkiej
naruszanie godności ludzkiej
-
celowe wprowadzenie w błąd
celowe wprowadzenie w błąd
-
wykorzystanie nieprzygotowania
wykorzystanie nieprzygotowania
adresata do odbioru komunikatu
adresata do odbioru komunikatu
- natrętna ingerencja w sferę prywatności
- natrętna ingerencja w sferę prywatności
-
manipulowanie lękami i przesądami
manipulowanie lękami i przesądami
-
wykorzystywanie łatwowierności odbiorcy
wykorzystywanie łatwowierności odbiorcy
(np. dzieci i ludzi starszych)
(np. dzieci i ludzi starszych)
E
T
Y
K
A
G
O
S
P
O
D
A
R
C
Z
A
E
T
Y
K
A
G
O
S
P
O
D
A
R
C
Z
A
Ekologia a ekobiznes
Ekologia a ekobiznes
Wypełnienie nowej niszy rynkowej, a nie rzeczywista troska o
Wypełnienie nowej niszy rynkowej, a nie rzeczywista troska o
ochronę zasobów naturalnych
ochronę zasobów naturalnych
Sztuczne windowanie cen, ponieważ ekologiczne musi
Sztuczne windowanie cen, ponieważ ekologiczne musi
oznaczać bardzo drogie
oznaczać bardzo drogie
Preparowanie tożsamości ekologicznej, która nie uwzględnia
Preparowanie tożsamości ekologicznej, która nie uwzględnia
wszystkich kosztów wyprodukowania towaru
wszystkich kosztów wyprodukowania towaru
Produkt ekologiczny pod jednym względem,
Produkt ekologiczny pod jednym względem,
wyeksponowanym w kampanii reklamowej, może już taki nie
wyeksponowanym w kampanii reklamowej, może już taki nie
być pod wieloma innymi
być pod wieloma innymi
Nawet najbardziej zielona konsumpcja to także konsumpcja
Nawet najbardziej zielona konsumpcja to także konsumpcja
E
T
Y
K
A
G
O
S
P
O
D
A
R
C
Z
A
E
T
Y
K
A
G
O
S
P
O
D
A
R
C
Z
A
Etyka zawodowa
Etyka zawodowa
Etyka zawodowa zajmuje się
Etyka zawodowa zajmuje się
zastosowaniem norm moralnych do realiów
zastosowaniem norm moralnych do realiów
uprawiania poszczególnych zawodów
uprawiania poszczególnych zawodów
O etyce zawodowej mówi się zwykle w
O etyce zawodowej mówi się zwykle w
kontekście zawodów zaufania publicznego,
kontekście zawodów zaufania publicznego,
wymagających dużego stopnia
wymagających dużego stopnia
profesjonalizacji oraz dysponowania
profesjonalizacji oraz dysponowania
wiedzą, która nie jest ogólnie dostępna
wiedzą, która nie jest ogólnie dostępna
Do zawodów tych zaliczane są przede
Do zawodów tych zaliczane są przede
wszystkim zajęcia związane z
wszystkim zajęcia związane z
powierzeniem troski o zdrowie fizyczne i
powierzeniem troski o zdrowie fizyczne i
psychiczne, wychowanie oraz własność
psychiczne, wychowanie oraz własność
Konieczność formułowania etyk
Konieczność formułowania etyk
zawodowych wynika z odmiennych
zawodowych wynika z odmiennych
wartości, które są niezbędne dla
wartości, które są niezbędne dla
wykonywania poszczególnych profesji
wykonywania poszczególnych profesji
(współczujący komornik lub bezwzględna
(współczujący komornik lub bezwzględna
pielęgniarka nie licują z etosem tych
pielęgniarka nie licują z etosem tych
zawodów)
zawodów)
Zwolennicy kodyfikacji etyki zawodowej
Zwolennicy kodyfikacji etyki zawodowej
podkreślają, że zastępuje się w ten sposób
podkreślają, że zastępuje się w ten sposób
indywidualne intuicje moralne pracowników
indywidualne intuicje moralne pracowników
Przeciwnicy kodeksów etyki zawodowej
Przeciwnicy kodeksów etyki zawodowej
twierdzą, że stanowią one nie mający nic
twierdzą, że stanowią one nie mający nic
wspólnego z moralnością parawan, za
wspólnego z moralnością parawan, za
którym ukrywa się rzeczywiste intencje i
którym ukrywa się rzeczywiste intencje i
praktyki, które rozmijają się z etyką
praktyki, które rozmijają się z etyką
E
T
Y
K
A
G
O
S
P
O
D
A
R
C
Z
A
E
T
Y
K
A
G
O
S
P
O
D
A
R
C
Z
A
psycholog
psycholog
lekarz
lekarz
inżynier
inżynier
budownictwa
budownictwa
polityk
polityk
biegły
biegły
rewident
rewident
agent
agent
ubezpieczeniowy
ubezpieczeniowy
doradca
doradca
finansowy
finansowy
makler
makler
bankowiec
bankowiec
duchowny
duchowny
nauczyciel
nauczyciel
policjant
policjant
prawnik
prawnik
żołnierz
żołnierz
ZAWODY
ZAWODY
ZAUFANIA
ZAUFANIA
PUBLICZNEGO
PUBLICZNEGO
Etyka i ekologia
Etyka i ekologia
Problematyka ochrony środowiska
Problematyka ochrony środowiska
naturalnego wynika z
naturalnego wynika z
postępującego rozwoju
postępującego rozwoju
przemysłu, którego konsekwencją
przemysłu, którego konsekwencją
jest biodegradacja całych
jest biodegradacja całych
ekosystemów oraz rosnąca ilość
ekosystemów oraz rosnąca ilość
odpadów przemysłowych, których
odpadów przemysłowych, których
w krótkim czasie nie będzie gdzie
w krótkim czasie nie będzie gdzie
składować, ze względu na
składować, ze względu na
fizyczne ograniczenia ziemi
fizyczne ograniczenia ziemi
Drugim zagadnieniem etyki
Drugim zagadnieniem etyki
ekologicznej jest kwestia praw
ekologicznej jest kwestia praw
zwierząt oraz granicy
zwierząt oraz granicy
dopuszczalności ich
dopuszczalności ich
wykorzystywania do celów, które
wykorzystywania do celów, które
zaspokajają potrzeby człowieka
zaspokajają potrzeby człowieka
E
T
Y
K
A
E
K
O
L
O
G
IC
Z
N
A
E
T
Y
K
A
E
K
O
L
O
G
IC
Z
N
A
Przemysłowe wykorzystanie
Przemysłowe wykorzystanie
wody
wody
E
T
Y
K
A
E
K
O
L
O
G
IC
Z
N
A
E
T
Y
K
A
E
K
O
L
O
G
IC
Z
N
A
Ford Transit – 6000 l
Ford Transit – 6000 l
1 kg masła – 18 0000 l
1 kg masła – 18 0000 l
Zrównoważony rozwój
Zrównoważony rozwój
Zaspokojenie potrzeb dnia
Zaspokojenie potrzeb dnia
dzisiejszego nie powinno ograniczać
dzisiejszego nie powinno ograniczać
zdolności przyszłych pokoleń do
zdolności przyszłych pokoleń do
zaspokojenia ich potrzeb
zaspokojenia ich potrzeb
Filarami zrównoważonego rozwoju są
Filarami zrównoważonego rozwoju są
z jednej strony wzrost gospodarczy, z
z jednej strony wzrost gospodarczy, z
drugiej natomiast ochrona środowiska
drugiej natomiast ochrona środowiska
w połączeniu z rozwojem społecznym
w połączeniu z rozwojem społecznym
Długookresowy wzrost gospodarczy
Długookresowy wzrost gospodarczy
powinien być udziałem wszystkich
powinien być udziałem wszystkich
narodów, gdyż mieszkańcy
narodów, gdyż mieszkańcy
najuboższych obszarów świata są
najuboższych obszarów świata są
wykluczeni z jakiegokolwiek pojęcia
wykluczeni z jakiegokolwiek pojęcia
wzrostu
wzrostu
Rozwój społeczny ma natomiast
Rozwój społeczny ma natomiast
oznaczać dążenie do zaspokojenia
oznaczać dążenie do zaspokojenia
elementarnych potrzeb wszystkich
elementarnych potrzeb wszystkich
ludzi na całym świecie w zakresie
ludzi na całym świecie w zakresie
dostępu do żywności, wody,
dostępu do żywności, wody,
systemów sanitarnych, opieki
systemów sanitarnych, opieki
zdrowotnej, energii, edukacji oraz
zdrowotnej, energii, edukacji oraz
pracy
pracy
Zrównoważony rozwój w praktyce
Zrównoważony rozwój w praktyce
wymaga zrównoważonej konsumpcji
wymaga zrównoważonej konsumpcji
społeczny
społeczny
ekonomiczny
ekonomiczny
ekologiczny
ekologiczny
rentowność
rentowność
równowaga
równowaga
sprawiedliwość
sprawiedliwość
akceptacja
akceptacja
E
T
Y
K
A
E
K
O
L
O
G
IC
Z
N
A
E
T
Y
K
A
E
K
O
L
O
G
IC
Z
N
A
Problem zanieczyszczeń
Problem zanieczyszczeń
Kosztowność technologii
Kosztowność technologii
ekologicznych powoduje
ekologicznych powoduje
przerzucanie kosztów na
przerzucanie kosztów na
społeczeństwo
społeczeństwo
Delegalizacja składowania trujących
Delegalizacja składowania trujących
odpadów
odpadów
Ograniczenia ruchu pojazdów na
Ograniczenia ruchu pojazdów na
rzecz transportu publicznego
rzecz transportu publicznego
Włączenie kwestii ekologicznych do
Włączenie kwestii ekologicznych do
systemu bezpieczeństwa i higieny
systemu bezpieczeństwa i higieny
pracy
pracy
Konsekwencje:
Konsekwencje:
Zanieczyszczenie atmosfery
Zanieczyszczenie atmosfery
Wznoszenie hałd
Wznoszenie hałd
Opady kwaśnego deszczu
Opady kwaśnego deszczu
Katastrofy ekologiczne
Katastrofy ekologiczne
E
T
Y
K
A
E
K
O
L
O
G
IC
Z
N
A
E
T
Y
K
A
E
K
O
L
O
G
IC
Z
N
A
Prawa zwierząt
Prawa zwierząt
Tradycyjne ujęcie
Tradycyjne ujęcie
człowieka jako „korony
człowieka jako „korony
stworzenia” w ostatnich
stworzenia” w ostatnich
latach jest wypierane
latach jest wypierane
przez pojęcie szowinizmu
przez pojęcie szowinizmu
gatunkowego, oznaczające
gatunkowego, oznaczające
niczym nieuzasadnione
niczym nieuzasadnione
poczucie uprzywilejowania
poczucie uprzywilejowania
w stosunku do innych
w stosunku do innych
przedstawicieli świata
przedstawicieli świata
zwierzęcego
zwierzęcego
Konsekwencją takiego
Konsekwencją takiego
podejścia są próby
podejścia są próby
włączenia zwierząt w
włączenia zwierząt w
obręb wspólnoty moralnej
obręb wspólnoty moralnej
E
T
Y
K
A
E
K
O
L
O
G
IC
Z
N
A
E
T
Y
K
A
E
K
O
L
O
G
IC
Z
N
A
Wspólnota moralna
Wspólnota moralna
O przynależności do wspólnoty moralnej
O przynależności do wspólnoty moralnej
decyduje fakt bycia istotą ludzką
decyduje fakt bycia istotą ludzką
W przeciwnym wypadku do wspólnoty
W przeciwnym wypadku do wspólnoty
moralnej należałoby włączyć wyższe
moralnej należałoby włączyć wyższe
zwierzęta, których działania
zwierzęta, których działania
charakteryzuje pewna konsekwencja oraz
charakteryzuje pewna konsekwencja oraz
zdolność przewidywania najprostszych
zdolność przewidywania najprostszych
efektów podejmowanych działań
efektów podejmowanych działań
Brak tej zdolności u noworodków lub
Brak tej zdolności u noworodków lub
osób cierpiących np. na chorobę
osób cierpiących np. na chorobę
Alzheimera oznaczałby możliwość ich
Alzheimera oznaczałby możliwość ich
wyłączenia poza nawias wspólnoty
wyłączenia poza nawias wspólnoty
moralnej, co należy uznać za pozbawione
moralnej, co należy uznać za pozbawione
sensu
sensu
Zwierzęta nie mogą zatem być uznane za
Zwierzęta nie mogą zatem być uznane za
członków wspólnoty moralnej, ponieważ
członków wspólnoty moralnej, ponieważ
prowadzi to do absurdalnych
prowadzi to do absurdalnych
konsekwencji
konsekwencji
Nie oznacza to, że zwierzęta nie mają
Nie oznacza to, że zwierzęta nie mają
żadnych praw i mogą być dowolnie
żadnych praw i mogą być dowolnie
„użytkowane” przez człowieka
„użytkowane” przez człowieka
E
T
Y
K
A
E
K
O
L
O
G
IC
Z
N
A
E
T
Y
K
A
E
K
O
L
O
G
IC
Z
N
A
Kryterium odczuwania bólu
Kryterium odczuwania bólu
Zdolność do odczuwania bólu stanowi
Zdolność do odczuwania bólu stanowi
przekonujące kryterium moralnej oceny
przekonujące kryterium moralnej oceny
działań, podejmowanych przez
działań, podejmowanych przez
człowieka wobec zwierząt
człowieka wobec zwierząt
Żadnego stworzenia, które odczuwa
Żadnego stworzenia, które odczuwa
ból, nie należy bezsensownie poddawać
ból, nie należy bezsensownie poddawać
cierpieniu, jak ma to miejsce w
cierpieniu, jak ma to miejsce w
przypadku sztucznego tuczenia drobiu
przypadku sztucznego tuczenia drobiu
lub eksperymentów, związanych z
lub eksperymentów, związanych z
wprowadzeniem na rynek nowych
wprowadzeniem na rynek nowych
kosmetyków lub środków chemicznych,
kosmetyków lub środków chemicznych,
produkcją odzieży i ekskluzywnej
produkcją odzieży i ekskluzywnej
galanterii, itp.
galanterii, itp.
Moralnie dopuszczalne jest testowanie
Moralnie dopuszczalne jest testowanie
na zwierzętach nowych leków
na zwierzętach nowych leków
ratujących życie, pod warunkiem, że
ratujących życie, pod warunkiem, że
poziom oczekiwanych korzyści
poziom oczekiwanych korzyści
równoważy potencjalne skutki natury
równoważy potencjalne skutki natury
negatywnej w postaci doznań bólowych
negatywnej w postaci doznań bólowych
E
T
Y
K
A
E
K
O
L
O
G
IC
Z
N
A
E
T
Y
K
A
E
K
O
L
O
G
IC
Z
N
A
Podsumowanie
Podsumowanie
Problematyka etyki współczesnej skupia się na kwestiach
Problematyka etyki współczesnej skupia się na kwestiach
sprawiedliwości społecznej, bioetyki, etyki gospodarczej
sprawiedliwości społecznej, bioetyki, etyki gospodarczej
oraz ekologii
oraz ekologii
Etyka społeczna zajmuje się relacjami kształtem
Etyka społeczna zajmuje się relacjami kształtem
współczesnych relacji międzyludzkich oraz problemami
współczesnych relacji międzyludzkich oraz problemami
społecznymi takimi, jak narkomania, alkoholizm, kryzys
społecznymi takimi, jak narkomania, alkoholizm, kryzys
rodziny oraz postępujące ubóstwo ekonomiczne
rodziny oraz postępujące ubóstwo ekonomiczne
Bioetyka jest najmłodszą dziedziną refleksji moralnej,
Bioetyka jest najmłodszą dziedziną refleksji moralnej,
zajmującą się zastosowaniem norm etycznych w
zajmującą się zastosowaniem norm etycznych w
dziedzinie nowoczesnych badań biotechnologicznych
dziedzinie nowoczesnych badań biotechnologicznych
oraz takich kwestii, jak aborcja, eutanazja i zaciekłość
oraz takich kwestii, jak aborcja, eutanazja i zaciekłość
terapeutyczna
terapeutyczna
Etyka ekologiczna bada problem relacji między
Etyka ekologiczna bada problem relacji między
człowiekiem i środowiskiem naturalnym, próbując ustalić
człowiekiem i środowiskiem naturalnym, próbując ustalić
granice prawa do eksploatacji istniejących zasobów oraz
granice prawa do eksploatacji istniejących zasobów oraz
wykorzystywania zwierząt do celów służących ludziom
wykorzystywania zwierząt do celów służących ludziom