Atrybuty Świętych

Święci – widzimy ich na obrazach, freskach, 

rzeźbach, witrażach w kościołach, galeriach 

czy muzeach. 

Często są do siebie podobni. Mężczyźni 

poważni, dostojni, siwi, z brodą lub łysinką 

na głowie. Niewiasty delikatne 

i subtelne. Jak ich rozpoznać, jeżeli brakuje 

napisu 

z odpowiednim imieniem?

Sztuka posłużyła się atrybutami, czyli 

określonymi przedmiotami o charakterze 

symbolicznym, ściśle związanymi z 

przedstawioną osobą, dodawanymi jako znak 

rozpoznawczy. Atrybuty nawiązują do 

wydarzeń z życia świętych, ich charyzmatu, 

męczeńskiej śmierci, którą ponieśli za wiarę.

Prezentację przygotowała Katarzyna Sobczyk

Kutno, styczeń 2008

 

 

Dwaj wielcy święci Kościoła. Ponieśli śmierć 
męczeńska w 67r. Ich uroczystość obchodzimy 
tego samego dnia – 29 czerwca.

Pierwszy papież. Władzę pasterką 
otrzymał od samego Jezusa. Po 
Zesłaniu Ducha Świętego stanął na 
czele Kościoła. Jego atrybutami są 
przede wszystkim dwa klucze 
symbolizujące: złoty - związanie a 
srebrny - rozwiązanie.  
Do dziś klucze widnieją w herbie 
papieskim 
(np. Jana Pawła II).

Święty 
Piotr

Święty 
Paweł

Za szerzenie chrześcijaństwa został 
skazany na ścięcie mieczem, stąd 
miecz w jego ręku. Księga 
przypomina listy zawarte w Nowym 
Testamencie, które pisał do 
pierwszych wspólnot 
chrześcijańskich i Dzieje 
Apostolskie, opisujące jego podróże 
apostolskie.

 

 

Jezus powołał 12 apostołów, aby po Jego wniebowstąpieniu 

szerzyli chrześcijaństwo, nauczali narody, chrzcili. Wszyscy, 

z wyjątkiem najmłodszego Jana, ponieśli śmierć męczeńską. 

Atrybuty, które towarzyszą im w ikonografii przypominają 

cierpienie i śmierć za wiarę w Chrystusa.

Patron 

tynkarzy. 

Zginął 

prawdopodob

nie żywcem 

odarty ze 

skóry, 

dlatego  - tak 

jak na fresku 

Michała 

Anioła – 

trzyma w 

ręku ludzką 

skórę, 

czasami nóż.

Święty 

Bartłomiej

Święty 

Szymo

n 

Gorliw

y

Patron 

spawaczy.

Na obrazach 

przedstawian

y 

z piłą, od 

której miał 

zginąć 

w Persji. 

 

 

Szczególną czcią otaczany 

jest 

w Kościele Prawosławnym. 

Został skazany na śmierć na 

krzyżu w kształcie litery „X”. 
„Krzyż św. Andrzeja” to jeden 

ze znaków drogowych 

ustawiany przed przejazdami 

kolejowymi.

Andrzej uważany jest za 

patrona małżeństw i 

zakochanych. Z jego świętem 

wiąże się obyczaj wróżenia 

na temat zamążpójścia 

tzw. „andrzejki” 30 listopada.

Święty 
Andrzej

Cieśla z Nazaretu, mąż 

Najświętszej Maryi Panny, 

opiekun Jezusa Chrystusa. 

Wzór życia doskonałego, 

patron rodzin, ojców, 

szczęśliwej śmierci, a także 

rzemieślników, 

ludzi pracy.

Przedstawiany z lilią – 

symbolem czystości i 

kątownicą -  narzędziem 

niezbędnym w pracy 

stolarza, architekta, 

cieśli, budowniczego.

Święty 
Józef

* Z kątownicą również 

przedstawiany jest Tomasz Apostoł – 

patron m.in. architektów.

 

 

Święty 
Maciej

Po samobójczej śmierci 

zdrajcy Judasza 

apostołowie postanowili 

uzupełnić swoje grono 

jednym 

z uczniów Jezusa. Wybór 

został dokonany drogą 

losowania. 

Los padł na Macieja.

Ikonografia 

najczęściej 

przedstawia Macieja 

z siekierą lub 

halabardą – 

narzędziami jego 

śmierci.

Patron kowali, 

rzeźników.

Święty Juda 

Tadeusz 

Bliski krewny Jezusa. 

Patron spraw trudnych 

i beznadziejnych. Trzyma w 

ręku lub ma zawieszony na 

szyi mały portret Jezusa 

(mandylion), co nawiązuje 

do legendy o królu 

z Eddesy. Przybył do niego 

Juda 

z listem od Jezusa i 

odbiciem oblicza Chrystusa, 

dzięki któremu król został 

uleczony z trądu. Według 

różnych tradycji Juda został 

zabity maczugą (pałkami). 

 

 

Święty Jakub 

Starszy 

(Większy)

Podczas swojej podróży 

misyjnej dotarł do Hiszpanii. 

Po powrocie pełnił funkcję 

biskupa Jerozolimy, 

w której został ścięty 

mieczem. 

Ale czczony jest jako patron 

Hiszpanii, gdzie w Santiago 

de Compostela mają 

spoczywać jego relikwie. Do 

tego słynnego sanktuarium 

przez setki lat przybywali i 
nadal przybywają szlakiem 

św. Jakuba pielgrzymi. 

Charakterystycznym 

symbolem tego szlaku jest 

MUSZLA, zbierana na 

wybrzeżu, do której 

pątnikowi nakładano strawę. 

Pielgrzymi przyozdabiali nią 

strój 

lub kij pątniczy.

Do dziś 

muszla, 

kij i kapelusz, 

będące 

atrybutami 

św. Jakuba, 

są symbolem 

pielgrzymując

ych.

Muszla 

widoczna jest 

również 

w herbie 

obecnego 

papieża 

Benedykta 

XVI. 

 

 

Święty 
Sebastian

Czczony jako patron 

w zaraźliwych chorobach. 

Skazany na śmierć przez 

zastrzelenie z łuku. 

Ciało świętego wrzucono do 

kloaki. 

Pobożna wdowa wydobyła je 

i pochowała w katakumbach.

Nie tylko apostołowie 

ginęli śmiercią męczeńską 

za szerzenie 

chrześcijaństwa. 

Całe grono świętych 

szczególnie 

w pierwszych wiekach 

chrześcijaństwa, jak podają 

ich żywoty oraz legendy, 

zginęło 

w okrutny sposób.

 

 

Święty 
Wawrzyniec

Święty 
Florian

Ogień, płomień, 

ognisko ....

Diakon, nie chciał oprawom 
oddać majątku kościelnego. 

Zginął przypalany na ruszcie 

(kracie), dlatego na 

obrazach widzimy go 

trzymającego kratę lub przy 

ruszcie, pod który 

podkładany jest ogień. 

Patron m.in. kucharzy, 

piekarzy , bibliotekarzy.

Rzymski oficer, któremu 

kazano spalić kadzidło przed 

bóstwem. Gdy odmówił, 

skazano go na męki i śmierć. 

Ciało świętego zatopiono w 

rzece. Jako patron strażaków 

gasi pożary. 

 

 

Święty 
Mateusz

Święty 
Marek

Celnik, apostoł Jezusa. 

Patron celników, 

bankowców.

Autorzy 
Ewangelii

Często przedstawiany jest w 

czasie pisania z otwartą 

księgą, 

a towarzyszy mu 

uskrzydlona 

postać ludzka (anioł).

Uczeń św. Piotra. 

Patron notariuszy i 

Wenecji.

W ikonografii zawsze ze 
lwem.

Sześćset lat przed narodzeniem Chrystusa Bóg przedstawił 

prorokowi Ezechielowi tajemniczą wizję – zapowiedź 

czterech ewangelistów:

„Oblicza ich miały taki wygląd – z prawej strony oblicze 

człowieka i oblicze lwa, z lewej zaś strony oblicze wołu i 

oblicze orła”.

 

 

Święty 
Łukasz

Święty 
Jan

Lekarz, towarzysz 

podróży 

św. Pawła. Autor 

również Dziejów 

Apostolskich. 

Patron lekarzy, 

malarzy – 

wg tradycji jest 

autorem 

Jasnogórskiej ikony 

Matki Bożej. 

Jego symbolem jest 

wół.

Najmłodszy z 

grona apostołów. 

Oprócz Ewangelii 

napisał trzy listy 
oraz Apokalipsę. 

Patron pisarzy, 

producentów 

świec. 

Symbolizuje go 

orzeł.

 

 

Święty 
Krzysztof

Święty Stanisław 

Kostka

Niektórzy święci przedstawiani są z 

Jezusem trzymanym np. w 

ramionach czy na ramieniu.

„Niosący 

Chrystusa”. 

Trudnił się 

przenoszeniem 

ludzi przez rzekę. 

Legenda głosi, iż 

miał nieść również 

Dziecię Jezus. 

Patron młodzieży i 

Polski. 

Patron kierowców, 

podróżnych. 

W czasie choroby zjawiła mu 

się Matka Boża z 

Dzieciątkiem,  

od której doznał cudu 

natychmiastowego powrotu 

do zdrowia. Z Jezusem na 

ręku przedstawiany jest 

również 

św. Antoni czy św. Józef.

 

 

Święty Jan 
Chrzciciel

Święty Franciszek z 
Asyżu

Zwierzęta towarzyszące 

świętym

Nazwał Jezusa „Barankiem 
Bożym, który gładzi grzechy 
świata”, gdy Jezus przyszedł 
nad Jordan w miejsce 
udzielania chrztu przez Jana. 
Tradycja przedstawia go więc z 
barankiem u stóp,  na 
ramieniu lub jako chłopca 
bawiącego się z barankiem.

Założyciel franciszkanów, 

ewangelizator, pierwszy 

stygmatyk, miłośnik zwierząt, 

patron ekologów. Wg legendy 

oswoił dzikiego wilka, który 

towarzyszył później świętemu w 

podróżach.

 

 

Święta 
Katarzyna

Święta Łucja

Odmówiła małżeństwa z 

poganinem, złożyła ślub 

czystości. Jako 

chrześcijankę posłano na 

śmierć.

 Kazała sobie wyłupić 

piękne oczy, aby nie 

zachwycili się nimi jej 

oprawcy. Opiekunka 

ociemniałych, 

orędowniczka w chorobach 

oczu.

Broniła wiary 
chrześcijańskiej przed 
pogańskimi filozofami, 
których udało jej się 
nawrócić. Za karę była 
miażdżona kołem, które 
rozpadło się w ręku kata. 
Patronka kolejarzy, 
studentów.

 

 

Święta Elżbieta 
Węgierska

Święta Teresa 

od Dzieciątka 

Jezus

W ikonografii jest zwykle 

przedstawiana z krzyżem i 

pękiem róż, co nawiązuje do 

słów, które wypowiedziała 

przed śmiercią: „Chcę, 

przebywając w niebie, czynić 

dobro na ziemi. Po śmierci 

spuszczę na nią deszcz róż”.

Naręcz róż w fartuchu 

(płaszczu) nawiązuje do jej 

pracy charytatywnej 

na rzecz ubogich. Mimo 

zakazu męża wynosiła w 

fartuchu chleb i bułki dla 

głodnych. Gdy mąż przyłapał 

ją na tym 

i sprawdził zawartość 

fartucha, okazało się, iż 

zakwitły w nim róże, 

chociaż była zima.

Święte z 

różami