Rehabilitacja chorych po 

zabiegach 

kardiochirurgicznych

 

 

Zabiegi 

Kardiochirurgiczne

• By-passy – pomostowanie aortalno-

wieńcowe

 

 

Zwężenie zastawki 

mitralnej

Zwężenie lewego ujścia 

żylnego

 

 

Zwężenie zastawki 

mitralnej

Badania dodatkowe

• Echokardiograf

a 

• Rozpoznanie 
• Rozkurczowy 

gradient mitralny, 
powierzchnia ujścia,

PK

Ao

LK

LP

MV

 

 

Zwężenie zastawki 

mitralnej

Leczenie operacyjne

 

 

Niedomykalność mitralna

 

 

Niedomykalność mitralna

Badania dodatkowe

• Badanie rtg
     klatki piersiowej

• Powiększenie lewego 

przedsionka

• Przerost lewej 

komory

 

 

Niedomykalność mitralna

Leczenie operacyjne

• Wszczepienie sztucznej zastawki 

serca

• Wszczepienie bioprotezy
• Operacja naprawcza zastawki

 

 

Zwężenie zastawki 

aortalnej

 

 

Zwężenie zastawki 

aortalnej
Etiologia

• Gorączka 

reumatyczna

• Wrodzone
• Degeneracja zastawki 

dwupłatkowej

• Idiopatyczne 

zwyrodnienie zastawki

 

 

Zwężenie zastawki 

aortalnej

Leczenie operacyjne

• Przeskórna walwuloplasyka 

balonowa 

    (dzieci, młodzież – bez zwapnień)
• Wszczepienie sztucznej zastawki
• Wszczepienie bioprotezy (po 65 

roku życia)

 

 

Niedomykalność zastawki 

aortalnej

 

 

Sztuczna zastawka serca

• Wywiad, osłuchiwanie  serca podczas wizyty
• Stałe leczenie przeciwkrzepliwe INR 2,5-3,5
    ( 2,0-3,5 po AVR u osób bez czynników 

ryzyka)

• Profilaktyka IZW
• Okresowe badanie echokardiograficzne – 

raz w roku

 

 

Rehabilitacja 

Kardiologiczna 

• Trening fizyczny
• Psychoterapia
• Rehabilitacja socjalna
• Edukacja 

 

 

Rehabilitacja 

Kardiologiczna

• Ma na celu przywrócenie choremu 

pełnej jakości życia

• Termin rehabilitacja pochodzi z 

łaciny, od słowa habilitas czyli 
zręczność, sprawność

 

 

Celem Rehabilitacji 

Kardiologicznej jest 

uzyskanie optymalnego 

stanu :

• Fizycznego – odzyskanie 

sprawności fizycznej

• Psychicznego – prawidłowe 

funkcjonowanie w rodzinie i 
społeczeństwie

• Zawodowego – powrót do 

aktywności zawodowej

 

 

Zespół rehabilitacyjny

• Współdziałanie wielu specjalistów:

• Lekarz
• Psycholog
• Rehabilitant – fizjoterapeuta
• Pielęgniarka 

 

 

Korzyść

• 14 % redukcja zgonów z przyczyn 

kardiologicznych wynika z 
programów opartych na 
ćwiczeniach fizycznych, edukacji i 
interwencji psychologa

Dane WHO

 

 

Rehabilitacja 

Kardiologiczna

• Skoncentrowana na poszczególnych 

chorych i dostosowana do ich potrzeb

• W niektórych aspektach, dotyczy grupy 

osób, o podobnych dolegliwościach i 
problemach – pozytywne wzmocnienie 
dzięki interakcjom w terapii grupowej

• Często wymaga zaangażowania rodziny 

chorego – zmiana stylu życia i nawyków 
żywieniowych 

 

 

Wysiłek fizyczny – lek XXI 

wieku

 

 

Korzystny wpływ 

aktywności fizycznej

• Zmniejszenie ryzyka zgonu i wystąpienia 

ostrego zespołu wieńcowego

• Opóźnienie rozwoju choroby wieńcowej – 

poprawa funkcji śródbłonka naczyniowego

• Skrócenie czasu hospitalizacji
• Zwiększenie tolerancji wysiłku i sprawności 

psychicznej – poprawa jakości życia 

• Redukcja masy ciała 
• Korzystny wpływ na ciśnienie tętnicze i 

profil lipidowy

 

 

Rehabilitacja 

Kardiologiczna

• Leczenie ruchem powinno być 

procesem wieloetapowym, 
wdrażanym natychmiast po 
ustąpieniu przeciwwskazań i 
kontynuowanym w sposób ciągły

 

 

I etap –  rehabilitacja 

szpitalna

• Sala Intensywnej Opieki Kardiologicznej
• Oddział pooperacyjny – Kardiochirurgia
• Cel – jak najszybsze osiągnięcie przez 

chorego samodzielności w zakresie 
czynności codziennych oraz 
przeciwdziałanie skutkom unieruchomienia

• Czas trwania – do czasu wypisu do domu lub 

przeniesienia do oddziału rehabilitacji 
kardiologicznej

 

 

I etap –  rehabilitacja 

szpitalna

• Ćwiczenia oddechowe 
• Ćwiczenia ruchowe

 

 

Przeciwwskazania

• Nawracające dolegliwości 

dławicowe – niedokrwienie serca – 
ból 

• Objawy niewydolności serca – 

duszność, obrzęki

• Groźne dla życia zaburzenia rytmu 

i przewodzenia

 

 

Powikłania CABG – 

opóźnienie rehabilitacji 

• Zawał okołoperacyjny
• Ostre psychozy po narkozie
• Ropienie ran
• Niezrośnięcie mostka
• Zespół po kardiotomii 
• Powikłanie PTCA – tętniak 

rzekomy

 

 

Ćwiczenia oddechowe

• Poprawiają wentylację płuc
• Chronią przed powikłaniami
• Zapobiegają powstawaniu stanów 

zapalnych

• Oczyszczanie drzewa 

oskrzelowego z nadmiaru 
wydzieliny po intubacji

 

 

Ćwiczenia ruchowe

• Zapobiegają powikłaniom 

zatorowo-zakrzepowym 

• Poprawiają wydolność fizyczną

 

 

Usprawnianie szybkie - 

przykład

• Dzień zabiegu – obracanie na boki
• Dzień 1 po operacji – siedzenie na 

krześle, spacer przy łóżku

• Dzień 2 po operacji – przejście do 

łazienki, spacer po korytarzu

• Dzień 3 po operacji – sesja ćwiczeń 

rehabilitacyjnych dwukrotnie po 10-15 
minut

• Dzień 5 po operacji – wypis do domu

 

 

II etap – rehabilitacja 

szpitalna

• Oddział Rehabilitacji 

Kardiologicznej 

• Cel – usprawnienie chorych po 

rozległych zabiegach, z grupy 
dużego ryzyka wystąpienia 
powikłań lub z powikłaniami po 
leczeniu operacyjnym

• Czas trwania – 4 -12 tygodni 

 

 

II etap – rehabilitacja 

wczesna

• Ambulatoryjna – Poradnia 

Rehabilitacji Kardiologicznej 

• W warunkach domowych – pod 

nadzorem lekarza/terapeuty 
przeszkolonego w rehabilitacji 
kardiologicznej

 

 

III etap – rehabilitacja 

późna

• Cel – podtrzymanie 

dotychczasowych efektów leczenia 
i rehabilitacji oraz zmniejszenie 
ryzyka nawrotu choroby

• Przewlekle – do końca życia

 

 

Ćwiczenia fizyczne

• Wg WHO ćwiczenia o charakterze 

aerobowym przez 20-60 min 3-5 razy w 
tygodniu. Nie przekraczać 60-85% 
tętna maksymalnego. 

• Ćwiczenia aerobowe – z 

wykorzystaniem tlenu dostarczanego 
przez płuca i naczynia krwionośne do 
mięśni – wysiłki długotrwałe i mało 
intensywne

 

 

Zalecane dyscypliny

• Szybki spacer
• Marsz
• Bieg do 6km/h
• Jazda na rowerze do 16km/h
• Pływanie do 30m/min
• Narciarstwo biegowe do 6km/h
• Gimnastyka 

 

 

Unikaj !

• Z powodu nadmiernego wzrostu 

ciśnienia tętniczego i stan po 
torakotomii u chorych po 
zabiegach kardiochirurgicznych 
przeciwwskazany jest wysiłek 
izometryczny w formie treningu 
siłowego

 

 

Kwalifikacja do 

rehabilitacji

• Test wysiłkowy w celu oceny 

wydolności fizycznej

• Ocena ciśnienia tętniczego i 

ewentualna jego farmakologiczna 
normalizacja

 

 

Nadzór nad ćwiczeniami

• Przed rozpoczęciem treningu, w 

jego trakcie oraz po zakończeniu

• - Pomiar tętna
• - Pomiar ciśnienia tętniczego
• - Monitorowanie EKG  - I etap

 

 

Konieczność przerwania 

treningu

• Ból w klatce piersiowej
• Duszność
• Zawroty głowy
• Nadmierne zmęczenie
• Nadmierne przyspieszenie lub zwolnienie tętna
• Nadmierny wzrost lub obniżenie ciśnienia 

tętniczego

• Dynamiczne zmiany niedokrwienne w zapisie 

ekg

 

 

Ważne

• Systematyczność i kontynuacja 

wysiłku fizycznego w codziennym 

życiu

 

 

Edukacja pacjenta

• Rozpoznawanie i zgłaszanie 

niepokojących objawów w czasie 
ćwiczeń

• Prawidłowa metodyka ćwiczeń – 

rozgrzewka, trening właściwy, 
wyciszenie

• Znajomość wskazanych i 

przeciwwskazanych rodzajów 
aktywności ruchowej

 

 

Edukacja pacjenta

• Nauka nawyku aktywności ruchowej
• Optymalizacja przyzwyczajeń 

dietetycznych

• Redukcja czynników ryzyka
• Przestrzeganie zaleconej 

farmakoterapii

• Nauka radzenia sobie ze stresem

 

 

Edukacja pacjenta

• Zrozumienie przez pacjenta istoty 

własnej choroby

 

 

Przyszłość Rehabilitacji 

Kardiologicznej 

• Wzrost świadomości w środowisku 

lekarskim 

• Poprawa działań organizacyjnych
• Lepsze finansowanie