Portret psychologiczno – 

pedagogiczny dziecka szkoły 

podstawowej

 

 

Etapy rozwoju człowieka w ciągu 

życia

ETAPY

DZIECIŃSTWO

DORASTANIE

DOROSŁOŚĆ

Wiek

0-10/12 lat

10/12 – 18/20 lat

Od 18/20 lat

M.Debesse 
(1952/1983
)

1. Wiek dziecinnego pokoju (0-3 

lata)

2. Wiek koziołka (3-6/7 lat)
3. Wiek szkolny (6/7-12/13 lat)

4. Wiek niepokojów 

dojrzewania

5. Wiek 

młodzieńczego 
entuzjazmu (16/17-
18/20 lat)

L.S.Wygots
ki 
(1984/2002
)

1. Niemowlęctwo (0-1 rok życia)
2. Wczesne dzieciństwo (1-3 lata)
3. Wiek przedszkolny (3-6/7 lat)
4. Wiek szkolny (6/7-12/13 lat)

5. Wiek dojrzewania 

(12/13-17/18 lat)

E.H.Erikson 
(1950/1997
)

1. Wiek niemowlęcy (0-1 rok 

życia)

2. Dzieciństwo (1-3 lata)
3. Wiek zabawy (3-6 lat)
4. Wiek szkolny (6-12 lat)

5. Adolescencja 

(12/13-18/20 lat)

6. Wczesna dorosłość 
(18/20-30/35 lat)
7. Średnia dorosłość 
(30/35-60/65 lat)
8. Późna dorosłość (od 
60/65 lat)

D.J.Levinso
n (1986)

1. Era przeddorosłości (0-17 lat)

2. Okres przejściowy 

(17-22 lata)

3. Era dorosłości 
wczesnej (17-45 lat)
4. Era dorosłości średniej 
(40-65 lat)
5. Era dorosłości późnej 
(od 60 roku życia)

 

 

Późne dzieciństwo  /  

Młodszy wiek 

szkolny

 

To okres trwający od 7 do  10 – 12 r. życia

 Stanowi on dla dziecka i jego rodziny 
rodzaj pomostu między dzieciństwem a 
adolescencją.

 

 

Dokonuje się :
przekształcenie dotychczasowej aktywności 

dziecka z głównie spontanicznej i 

zdominowanej przez zabawę, w system działań 

sterowanych przez stale zadania, obowiązki i 

normy społeczne;

•  dalszy rozwój funkcji psychicznych i 

integracja umożliwiająca dostosowanie się do 

nowych sytuacji, zadań i wymagań;

• trwałe wejście w nowe środowisko / szkoła 

staje się instytucją wychowawczą i miejscem 

spotkań z rówieśnikami/ poza bezpośrednim 

wpływem rodziców; oznacza to poddanie się 

innym rodzajom wpływów społecznych, 

odmiennych od rodzinnych ale często tak 

samo ważnych;

• podjecie nowej roli społecznej – ucznia.

 

 

Okres ten niesie ze sobą wiele 
nowych zadań rozwojowych, które 
dziecko musi zrealizować, aby 
poradzić sobie  z oczekiwaniami 
rodziców 
i szkoły. 

 

 

Są to:         
• wzbogacenie i uporządkowanie posiadanej 

wiedzy o świecie i o sobie samym , zarówno 
pod względem opisowym, jak 
wartościującym i normatywnym.

• Opanowanie umiejętności potrzebnych do 

nabywania i organizowania wiedzy oraz do 
posługiwania się nią w różnych sytuacjach

• Opanowanie czynności czytania i pisania
• Wejście w grupę rówieśniczą i znalezienie  

w niej swojego miejsca

 

 

• Do zadań rozwojowych tego 

okresu zalicza się także osiąganie 
autonomii osobistej oraz postaw 
wobec grupy i instytucji 
społecznych.

 

 

Późne dzieciństwo to okres, w którym 

zgodnie z poglądem Piageta następuje przejście 

od stadium operacji myślenia przedoperacyjnego 

do stadium operacji konkretnych. 

To okres pojawienia się myślenia 

logicznego, pozwalającego na przeprowadzenie 

wnioskowania o charakterze przyczynowo – 

skutkowym. 

To okres , w którym nieustannie doskonali 

się rozumienie wzajemnych relacji zachodzących 

między całością i jej częściami oraz w obrębie 

układu samych części. 

Stopniowo też doskonalą się sprawności 

związane z używaniem pojęć abstrakcyjnych. 

 

 

Wraz ze wzrostem poznawczym 

wzrasta u dziecka rozumowania 
moralnego, tj. analizowania i 
oceniania zdarzeń i sytuacji 
społecznych. 

Rozumowanie moralne ma wpływ 

na zachowanie dziecka; ważny jest 
więc poziom rozwoju tej sfery 
zdolności u dziecka.

 

 

 

Jeśli dorosły /np. rodzic, nauczyciel/ chce być 

osobą znaczącą dla dorastającego, a wiec taką, 

której warto słuchać, szanować jej zasad, 

przestrzegać jej reguł, liczyć się z jej zdaniem, 

musi najpierw zaangażować się  i zainteresować 

światem młodego człowieka. 

Zaangażowanie nie oznacza moralizowania, 

dawania rad, strofowania, bo wówczas granica 

między dorosłym a dorastającym staje się 

nieprzepuszczalna. Oznacza natomiast ,że 

dorosły będzie słuchał, zadawał pytania, starał 

się zrozumieć i dawał wskazówki adekwatne do 

sytuacji i momentu w rozwoju, w którym 

znajduje się dorastający, a nie tylko zgodnie z 

tym, jak według niego „powinno być”

 

 

Aby pomoc nie stała się kolejnym 

obciążeniem , nie obezwładniała dziecka, 

nie czyniła go biernym, roszczeniowym 

odbiorcą, warto pamiętać o złotej zasadzie 

pomagania, która powinna być dostosowana 

do:

•  obciążeń dziecka /im więcej obciążeń, tym więcej 

pomocy i wsparcia w różnych formach/;

•        stawianych wymagań / im więcej wymagań, im 

wyższy ich stopień trudności, tym więcej wsparcia/;

•        aktualnych kompetencji i możliwości dziecka – 

potencjału rozwojowego /im wyższy poziom aktualnych 

kompetencji i możliwości, tym mniejsza pomoc/;

•

pomoc powinna być „wycofująca się” i to jak 

najszybciej  / ma wzmacniać dziecko w działaniach, a 

nie zastępować/.

 

 

 

Im dziecko jest młodsze, tym bardziej 
należałoby dbać o równowagę między 
wymaganiami, obciążeniami, 
kompetencjami, możliwościami oraz 
wsparciem.   

                    

Obserwuj, wymagaj i 

pomagaj !