OCENA NAUCZYCIELA

OCENA

NAUCZYCIEL

OCENA

NAUCZYCIEL

HOSPITACJE

Irena Dzierzgowska

Warszawa, luty

2005

mawiane

zagadnienia

I. Ocena pracowników

I.1. Ocena jako element polityki kadrowej –

modele polityki kadrowej

I.2. Systemy oceniania

I.3. Zasady oceniania

I.4. Techniki oceniania

I.5. Błędy oceniania

I.6. Cechy i umiejętności oceniającego

II. Specyfika oceniania nauczycieli

II.1. Przepisy prawa

II.2. Cele, czyli po co oceniać nauczycieli

II.3. Wskaźniki i kryteria oceniania – model statyczny

II.4. Ocena jako mechanizm rozwoju szkoły – model

dynamiczny

II.5. Procedura oceniania nauczycieli



Rodzaje hospitacji



Arkusze obserwacji lekcji



Rozmowa pohospitacyjna



Zbieranie opinii uczniów i rodziców. Ankiety



Procedura oceniania krok po kroku

II.6. Samoocena nauczyciela

II.7. Kompetencje dyrektora

mawiane

zagadnienia

Ocena pracowników

I.1. Zadania dyrektora



Planowanie



Organizowanie



Przewodzenie czyli zatrudnianie,

motywowanie, szkolenie, ocenianie



Kontrola

Ocena pracowników

Modele polityki kadrowej



Model sita

– selekcja kandydatów,

zatrudnianie najlepszych, wysokie

wymagania, najwyższe płace, spora rotacja

personelu



Model kapitału ludzkiego

– przekonanie,

że ludzie są największym bogactwem

organizacji, szkolenie i stały rozwój

personelu, ocena jako mechanizm

doskonalenia

Ocena pracowników

I.2. Systemy oceniania



Ocenianie rezultatów – kryteria

efektywnościowe



Ocenianie sposobu wykonywania pracy

(procesu) – kryteria behawioralne. Ocenianie

jest postępowanie i starania



Ocenianie kwalifikacji – kryteria

osobowościowe i kwalifikacyjne. Oceniane są

cechy pracowników i kwalifikacje, w tym

wiedza i umiejętności



W praktyce najczęściej stosowany jest

system będący mieszaniną wszystkich trzech

sposobów

Ocena pracowników

I.3. Zasady oceniania



Zakres – ocenianie powinno obejmować

wszystkich pracowników



Jawność – znajomość kryteriów, procedury i

wyników



Prawo do kwestionowania oceny zgodnie z

ustaloną procedurą



Omawianie projektu oceny z pracownikiem –

udzielanie informacji zwrotnych



Wykorzystanie oceny – decyzje dotyczące

szkoleń, nagrody, kary, motywacje

Ocena pracowników

I.4. Techniki (metody) oceniania



Ocena opisowa

– wykazuje mocne i słabe

strony pracownika

Zalety:

wszechstronność i uzasadnienie oceny

Wady:

dowolność formy, trudności w

porównaniach



Technika wydarzeń krytycznych

–

systematyczny zapis sukcesów i porażek

Zalety:

systematyczna obserwacja personelu

Wady:

pracochłonność, rejestrowanie jedynie

porażek

Ocena pracowników

I.4. Techniki (metody) oceniania



Skale ocen

– natężenie ocenianych

elementów. Skale mogą być punktowe lub

przymiotnikowe. Skala trzystopniowa: cel nie

został zrealizowany, pełna realizacja celu,

realizacja zadania powyżej wyznaczonego celu

Zalety:

wnikliwość, porównywalność, ocena

rozwoju

Wady:

pochłania czas, sformalizowanie

Ocena pracowników

I.4. Techniki (metody) oceniania



Ranking

– uszeregowanie pracowników od

najlepszego do najgorszego

Zalety:

porównanie, decyzje jednostkowe

(nagrody, dodatki)

Wady:

nie pełni funkcji rozwojowej, może

prowadzić do skłócenia pracowników



Metoda 360

– dostarczenie pracownikowi

informacji zwrotnej pochodzącej z różnych

źródeł: samoocena, ocena przełożonych,

ocena klientów wewnętrznych i zewnętrznych.

Zalety:

bardzo wszechstronna

Wady:

kłopotliwa i trudna

Ocena pracowników

I.5. Błędy oceniania



„

Efekt halo” – jedna pozytywna lub

negatywna cecha wpływa na ocenę



Tendencja do uśredniania – unikanie ocen

bardzo wysokich lub bardzo niskich



Błąd pobłażliwości lub surowości



Błąd ostatniego wrażenia – aktualna ocena

może być zdominowana przez poprzednie

wyniki i oceny



Błąd projekcji – osoba dokonująca oceny robi

to przez pryzmat własnych wymagań i

wartości. Lepiej oceniani są pracownicy

podobni do oceniającego

Ocena pracowników

I.6. Cechy i umiejętności

oceniającego



Obiektywizm



Sprawiedliwość



Opanowanie



Udzielanie informacji zwrotnych



Umiejętności komunikacyjne



Doradztwo

Specyfika oceniania nauczycieli

II.1. Przepisy prawa



Ustawa Karta Nauczyciela



Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej

I Sportu z dnia 23 kwietnia 2004 r.

w sprawie szczegółowych zasad sprawowania nadzoru

pedagogicznego, wykazu stanowisk wymagających

kwalifikacji pedagogicznych, kwalifikacji niezbędnych

do sprawowania nadzoru pedagogicznego, a także

kwalifikacji osób, którym można zlecać prowadzenie

badań i opracowywanie ekspertyz (Dz. U. z 2004 r. Nr

89, poz. 845)



Rozporządzenie z dnia 2 listopada 2000 r.

w sprawie kryteriów i trybu dokonywania oceny pracy

nauczyciela, trybu postępowania odwoławczego oraz

składu i sposobu powoływania zespołu oceniającego.

(Dz. U. Nr 98 z 2000 r. poz. 1066)

Specyfika oceniania nauczycieli

II.2. Cele, czyli po co oceniać

nauczycieli?



Żeby określić silne i słabe strony

nauczyciela, udzielić mu informacji zwrotnej

i pomóc w doskonaleniu



Żeby wprowadzać zmiany, ocenić stopień

wdrażanie wspólnych przedsięwzięć – na

przykład wprowadzania aktywnych metod

nauczania



Żeby się czegoś nauczyć



Żeby móc upowszechnić przykłady dobrej

praktyki



Żeby sprawiedliwie przydzielać dodatki i

nagrody

Specyfika oceniania nauczycieli

II.3. Wskaźniki i kryteria oceniania

– model statyczny



Praca z dziećmi



Praca z rodzicami



Współpraca z innymi nauczycielami i pracownikami

szkoły



Postawa i doskonalenie własna

Specyfika oceniania nauczycieli

II.4. Ocena jako mechanizm rozwoju

szkoły – model dynamiczny



Krok pierwszy

–

Tworzymy plan rozwoju szkoły



Krok drugi

–

Ustalamy spodziewane efekty, zadania

i kompetencje



Krok trzeci

–

Szkolimy nauczycieli, zapoznajemy ich

z planowanymi zmianami



Krok czwarty

–

Przygotowujemy karty obserwacji

lekcji i harmonogram hospitacji



Krok piąty

–

Hospitujemy zajęcia i lekcje

koleżeńskie



Krok szósty

–

Podsumowujemy wyniki, omawiamy

problemy, udzielamy informacji zwrotnej, oceniamy



Krok siódmy

–

Świętujemy sukcesy, dzielimy się

przykładami dobrej praktyki

Specyfika oceniania nauczycieli

II.5. Procedura oceniania

nauczycieli



Rodzaje hospitacji w zależności od

ustanowionego celu:



Diagnozująca – obserwowanie efektów:

wiedzy, umiejętności i postaw uczniów



Hospitacja nastawiona na ocenę

nauczyciela: superwizja – silne i słabe

strony nauczyciela, informacja zwrotna,

planowanie doskonalenia

Specyfika oceniania nauczycieli

II.5. Procedura oceniania nauczycieli



Narzędzia hospitacji: Arkusze obserwacji lekcji

Arkusze obserwacji lekcji zależą od celu hospitacji:



Dla hospitacji diagnozującej trzeba opracować

arkusz, który ułatwia obserwację skupioną na

zachowaniu i pracy uczniów



W czasie hospitacji - superwizji - obserwowane

jest zachowanie nauczyciela, niektóre,

wybrane elementy, na przykład umiejętności

komunikacyjne lub wszystkie

Specyfika oceniania nauczycieli

II.5. Procedura oceniania

nauczycieli



Rozmowa pohospitacyjna

Rozmowa po zakończeniu hospitacji ma na

celu:



dostarczenie nauczycielowi informacji

zwrotnej



wyrażenie uznania dla umiejętności

nauczyciela



uzgodnienie kierunków rozwoju i

doskonalenia nauczyciela

Specyfika oceniania nauczycieli

II.5. Procedura oceniania

nauczycieli



Zbieranie opinii uczniów i rodziców. Ankiety

Zasady zbierania opinii:



Rozróżnienie między opinią i oceną



Stawianie pytań konkretnych, badanie

problemów nie ludzi



Pytania z pierwszej ręki

Specyfika oceniania nauczycieli

II.5. Procedura oceniania nauczycieli



Procedura oceniania krok po kroku



Ustalenie systemu, zasad, kryteriów, terminów



Opracowanie Arkuszy Hospitacji



Zapoznanie rady pedagogicznej z systemem

oceniania nauczycieli. Akceptacja Arkuszy

Hospitacji i trybu oceniania



Harmonogram hospitacji. Rozmowy pohospitacyjne



Zebranie opinii uczniów i rodziców



Ustalenie terminu oceniania nauczycieli



Indywidualne rozmowy oceniające



Omówienie wniosków z oceniania nauczycieli na

posiedzeniu rady pedagogicznej



Planowanie doskonalenia nauczycieli

Specyfika oceniania nauczycieli

II.6. Samoocena nauczyciela



Ujawniać czy nie?



Arkusz samooceny



Częstotliwość samooceny?

Specyfika oceniania nauczycieli

II.7. Kompetencje dyrektora



Trener (Coaching)



Mentor



Tutor

Document Outline