Teoria współzależności

 

 

Jak zadowolenie ze związku wpływa na 
jego trwałość?

 



Korelacja 0,14 – 0,44.

 

 

Teoria wymiany społecznej



John Thibaut i Harold Kelley (np. 1959, 1978)



Teoria Współzależności: 



Ludzie oceniają swoje związki i podejmują decyzje z 
nimi związane racjonalnie analizując zyski i koszty.



Ludzie są motywowani do maksymalizowania zysków i 
minimalizowania kosztów.  

Wynik = Zyski – Koszty

 

 

Poziom odniesienia

Wynik – Poziom Odniesienia = Poziom Zadowolenia

6 – 5 = 1

6 – 9 = - 3

9

5

6

10

 

 

Porównawczy poziom odniesienia

Wynik – PPO = zależność lub 
niezależność

 

 

PPO

PPO jest spostrzegany subiektywnie. Może zależeć od:



samooceny



wyuczonej bezradności 



inwestycji włożonych w związek



dostępu do informacji

 

 

zadowolenie

zależność 

PO

PPO

WYNIK

(zyski – straty)

 

 

Cztery typy związków 

PO

 

PPO 

szczęśliwy

stabilny

PO

 

PO

 

PO

 

szczęśliwy

niestabilny

nieszczęśliwy

niestabilny

nieszczęśliw

y

stabilny

PPO 

PPO

 

PPO

 

B

A

C

D

 

 

(nie)zależność a władza

PPO Tomka

Zadowolenie Kasi i Tomka

PPO Kasi

 

 

Poziom zaangażowania a dominacja

zaangażowany mężczyzna

zaangażowana kobieta

równo zaangażowani

 

 

Jak PO zmienia się z czasem?

PO

 

szczęśliwy

stabilny

PPO 

nieszczęśliw

y

stabilny

 

 

Jak PPO zmienia się z czasem?

Podniesienie PO 



Dużo zysków w dobrym związku 



Wpływy kulturowe 

Podniesienie PPO 



Wpływy kulturowe 



Praca kobiet



Mobilność



Mniejsze bariery natury religijnej i społecznej



Internet

 

 

Jak PPO zmienia się z czasem?

PO

 

stabilny

PPO 

niestabilny

 

 

 

 

Bilans zysków i strat

Zyski



Intensywność uczuć oraz poziom wzajemnej życzliwości i 
otwartości na początku związku jest predyktorem stałości 
związku.



Pary które są dla siebie miłe są razem dłużej niż te, które 
oferują sobie wzajemnie mniej tego typu nagród.

Koszty



44% ludzi codziennie złości się na bliską osobę. 



8,7 konfliktowych sytuacji z partnerem na tydzień.



1 – 2 nieprzyjemne kłótnie małżeńskie na miesiąc.

 

 

Koszty, czyli zło jest silniejsze niż dobro



Ludzie są wobec bliskich bardziej krytyczni i bezpośredni



Negatywne niepożądane zachowania 
partnera są lepiej zauważane i dłużej 
pamiętane niż dobre. 



Z czasem spada zdolność do sprawiania 
partnerowi przyjemności, natomiast rośnie 
zdolność do wyrządzenia przykrości.

 

 

wysokie ryzyko rozwodu

niskie ryzyko rozwodu

Gottman i Levenson 1992

54
%

24%

 

 

Proporcja nagród do kosztów

5:1

 

 

Koszty i zyski z biegiem czasu... 

Kurdek, 1999

 

 

Gorszy bilans 

Powody:



Brak wysiłku i troski o związek



Współzależność wzmacnia konflikty



Bliskość - odsłonięcie słabszych stron



Nierealistyczne oczekiwania

 

 

 

zbliżanie się

unikanie

nudne

pasjonujące

bezpieczne

niebezpieczne

niskie koszty

małe zyski

duże zyski

wysokie koszty

Shelly Gable (2008)

 

 



Przyjemność i ból doświadczane w związku nie są skorelowane!



Bezpieczne związki nie zawsze przynoszą satysfakcję, 
satysfakcjonujące – nie zawsze dają poczucie bezpieczeństwa.



Ludzie różnią się tendencjami do używania tych dwóch 

rodzajów motywacji.



To co dla jednego jest „kosztowne” dla innego wcale nie jest. 



Silna motywacja do unikania kosztów skłania ludzi do 

monitorowania wad partnera.



Silna motywacja maksymalizowania zysków skłania do 

skupiania się na zaletach partnera.

 

 

Inwestycyjny model związku. Caryl 
Rusbult

Poziom zadowolenia

Poziom inwestycji

Jakość alternatyw

Poziom zaangażowania

Decyzja

+

+

+

_

 

 

Zaangażowanie

Zaangażowanie skłania ludzi do działań, które chronią i 

podtrzymują związek:



Dostosowanie się, brak akcji odwetowych



Poświęcenie własnych interesów



Tendencyjne spostrzeganie własnego związku



Tendencyjne spostrzeganie alternatyw

 

 

Dewaluowanie atrakcyjnych alternatyw

Świadome kierowanie uwagą 

Badani, którzy byli bardziej zadowoleni 
ze swojego związku spędzali mniej 
czasu na wpatrywania się w zdjęcia 
atrakcyjnych modelek i aktorów. 
Ci mniej zadowoleni ze związku
wpatrywali się dłużej. 

Miller (1997). Inattentive and contented: Relationship commitment 

and attention to alternatives. 

 

 

Dewaluowanie atrakcyjnych 
alternatyw

Maner, Gailliot, Miller (2009). The implicit cognition of 
relationship maintenance: Inattention to attractive alternatives

 

 

Dewaluowanie atrakcyjnych alternatyw

Maner, Gailliot, Miller (2009). The implicit cognition of relationship 
maintenance: Inattention to attractive alternatives

 

 

Dewaluowanie atrakcyjnych alternatyw



osoby będące w związku, dewaluują wartość 

alternatywnych partnerów – oceniają ich jako mniej 

atrakcyjnych niż ludzie nie będący w związku. 



Negatywna ocena atrakcyjności alternatywnych 

partnerów
pomaga redukować zagrożenie dla związku i 

podtrzymać
zaangażowanie w stosunku do obecnego partnera.

(Lydon, Meana, Sepinwall, Richards, Mayman,1999; Simpson et al., 1990).

 

 

Inwestycyjny model związku. Caryl 
Rusbult

Poziom zadowolenia

Poziom inwestycji

Jakość alternatyw

Poziom zaangażowania

Decyzja

+

+

+

_