06/10/21
DR Zbigniew WITASZEK
1
AKADEMIA MARYNARKI WOJENNEJ
TEMAT:
CYKLE KONIUNKTURALNE
06/10/21
DR Zbigniew WITASZEK
1
AKADEMIA MARYNARKI WOJENNEJ
TEMAT:
CYKLE KONIUNKTURALNE
06/10/21
DR Zbigniew WITASZEK
2
AKADEMIA MARYNARKI WOJENNEJ
CEL - ZAPOZNAĆ Z:
typami zachodzących zmian społeczno
- gospodarczych;
fazami cyklów gospodarczych;
typami cyklów koniunkturalnych.
06/10/21
DR Zbigniew WITASZEK
3
AKADEMIA MARYNARKI WOJENNEJ
LITERATURA:
Praca zbiorowa pod red. Milewskiego R.:
Podstawy ekonomii. Praca zbiorowa pod red.
Milewskiego R.: Podstawy ekonomii. PWN:
Warszawa 2006.
Czarny B.: Wstęp do ekonomii. PWE: warszawa
2006.
Bremond J., Couel J., Salot M.: Kompedium
wiedzy o ekonomii. PWN: Warszawa 2006.
06/10/21
DR Zbigniew WITASZEK
4
CYKLE KONIUNKTURALNE
Dynamika życia gospodarczego oraz dysproporcje
pojawiające się w procesie wzrostu i rozwoju,
zmieniający się stan aktywności gospodarczej, który
jest charakteryzowany przez wiele czynników:
poziom PKB;
produkcja;
ceny;
płace;
zatrudnienie itp.
wiąże się pojęciem koniunktury gospodarczej, która
jest synonimem stanu gospodarki.
06/10/21
DR Zbigniew WITASZEK
5
CYKLE KONIUNKTURALNE
1.
Dobra koniunktura
– wysoki wzrost PKB,
zatrudnienia,
eksportu,
wzrost
dochodów
ludności itp.
2.
Zła (niekorzystna) koniunktura
– obniżenie
PKB, zmniejszanie zatrudnienia, eksportu itp.,
co prowadzi do pogorszenia stanu finansów
państwa, obniżenie dochodów realnych ludności
oraz innych niekorzystnych zjawisk społeczno –
gospodarczych.
06/10/21
DR Zbigniew WITASZEK
6
CYKLE KONIUNKTURALNE
Koniunktura gospodarcza
jest to określona
sytuacja gospodarcza kraju, wyrażana dynamiką
podstawowych
wielkości
(kategorii)
ekonomicznych, produkcji, zatrudnienia, cen,
inflacji, PKB, kształtująca i charakteryzująca
trendy rozwojowe.
06/10/21
DR Zbigniew WITASZEK
7
CYKLE KONIUNKTURALNE
Cyklem koniunkturalnym
nazywamy wahania
rzeczywistej wielkości produkcji wokół trendu
długookresowego, który ukazuje zmiany wielkości
produkcji potencjalnej.
Cykl
(gr. kyklos, koło, wieczny nawrot) oznacza
pewną powtarzalność zjawisk i procesów pod
wpływem pewnych uwarunkowań lub zdarzeń. Może
mieć charakter stały i regularny (pory roku, dzień,
noc, wegetacja i zbiory) lub niestały i aregularny
(urodzaje i nieurodzaje, pokój i wojny itp.)
06/10/21
DR Zbigniew WITASZEK
8
CYKLE KONIUNKTURALNE
Zmiany są jednak jedynym zjawiskiem stałym na
świecie
w
procesach
przyrodniczo
– biologicznych i społeczno – gospodarczych. Są
prawidłowościami przyrodniczymi i społecznymi.
Nie maja jednak charakteru deterministycznego,
wpływ na zmiany cykliczne, ich arytmię
i odmienność wywołuje działalność ludzka,
w tym oddziałując na przyrodę.
06/10/21
DR Zbigniew WITASZEK
9
CYKLE KONIUNKTURALNE
Przykładem
gospodarczym
jest
cykl
życia,
odwzorowujący faktycznie cykl życia ludzi.
Rozróżnia się następujące typy zachodzących
zmian społeczno – gospodarczych
:
tendencje
rozwojowe – trendy określające
kierunki
zmian
związane
z
określonymi
cywilizacjami (naturalną, rolniczą, przemysłową,
postindustrialną);
wahania
cykliczne
(koniunkturalne)
–
określają fluktuację zmian wokół trendów;
06/10/21
DR Zbigniew WITASZEK
10
CYKLE KONIUNKTURALNE
wahania sezonowe
– powtarzające się
w określonych porach roku, w ciągu miesiąca,
tygodnia lub dnia;
wahania przypadkowe
(nieregularne)
–
spowodowane
jednorazowymi,
incydentalnymi
zdarzeniami,
w
tym
o
charakterze
losowym
(powodziami,
strajkami, wojnami itp.).
06/10/21
DR Zbigniew WITASZEK
11
CYKLE KONIUNKTURALNE
Cykle koniunkturalne są m.in. interpretowane:
1.
Występowaniem plam na słońcu, co zmniejsza
nasłonecznienie i obniża temperatury, z
następstwami gorszej wegetacji roślin itp.
2.
Nadprodukcją nad zjawiskami deflacyjnymi.
3.
Przegrzaniem
koniunktury,
przeinwestowaniem, rozproszeniem inwestycji,
abilansowaniem powiązań inwestycyjnych.
4.
Cyklami odnowy kapitału trwałego.
06/10/21
DR Zbigniew WITASZEK
12
CYKLE KONIUNKTURALNE
5.
Niewłaściwą strukturą gospodarek narodowych
i ich produkcji.
6.
Nadmiernymi
oszczędnościami
ludności,
niedostatecznym popytem konsumpcyjnym.
7.
Wyczerpaniem
rentowności
inwestycyjnej,
zahamowaniem popytu inwestycyjnego.
8.
Nierównowagą
pieniężną,
niestabilnym
strumieniem pieniądza i oprocentowania
bankowego, co m.in. Powoduje wydłużenie
cykli inwestycyjnych.
06/10/21
DR Zbigniew WITASZEK
13
CYKLE KONIUNKTURALNE
9.
Zmianami w postępie, w tym gwałtownymi lub
długo wdrażanymi.
10.
Psychologiczne,
zbyt
optymistyczne
lub
pesymistycznymi zachowaniami i działaniami
ludzi (przedsiębiorstw, GD).
11.
Brakiem stosowania lub błędnym rachunkiem
ekonomicznym, niedoszacowaniem nakładów,
przeszacowaniem efektów.
12.
Błędami w prowadzonej polityce gospodarczej,
w tym konserwatyzmem, woluntaryzmem lub
subiektywizmem.
06/10/21
DR Zbigniew WITASZEK
14
CYKLE KONIUNKTURALNE
Każdy cykl koniunkturalny
dzieli się na
fazy
odnoszące się do
wzrostów
lub
spadków
ożywienia działalności gospodarczej.
Wzrost to ożywienie, ekspansja, rozkwit.
Spadek to recesja, kryzys i depresja
.
Szczyt koniunkturalny
to krótki moment
czasowy
kończący rozkwit
, który w wyniku
niekorzystnych
uwarunkowań
przechodzi
w
załamanie
rozpoczynające fazę kryzysu.
06/10/21
DR Zbigniew WITASZEK
15
CYKLE KONIUNKTURALNE
Odrębną fazą jest
stagnacja, długotrwały
zastój na jednym z poziomów
, bez wzrostów i
spadków.
Cechą
charakterystyczną
cyklów
koniunkturalnych, jest to, że
każda ekspansja
generuje
załamanie
,
spadki
ożywienia
gospodarczego,
po których zawsze występuje
ożywienie
.
06/10/21
DR Zbigniew WITASZEK
16
CYKLE KONIUNKTURALNE
1.
FAZY CYKLU KONIUNKTURALNEGO
Szczyt
Dno
Szczyt
Dno
Recesja
Ekspansja
Recesja
Ożywienie
06/10/21
DR Zbigniew WITASZEK
17
CYKLE KONIUNKTURALNE
2.
FAZY CYLKU KONIUNKTURALNEGO
Depresja
(dno koniunktury)
Szczyt
koniunktury
Re
ce
sja
Kr
yz
ys
Załamanie
Fa
za
sp
ad
ku
Fa
za
w
zro
stu
Oż
yw
ie
ni
e
Ek
sp
an
sja
Szczyt
koniunktury
Roz
kw
it
Za
łam
an
ie
PKB
Czas
06/10/21
DR Zbigniew WITASZEK
18
CYKLE KONIUNKTURALNE
W teorii koniunktur wyodrębnia się trzy
typowe
cykle
gospodarcze
(koniunkturalne)
o różnej długości trwania.
Są to:
1.
Cykle
krótkookresowe J. Kitchina
, o
długości trwanie w przedziale
3 – 5
lat,
typowe
dla
aktywności
gospodarczej,
szczególnie handlowej i w rolnictwie.
06/10/21
DR Zbigniew WITASZEK
19
CYKLE KONIUNKTURALNE
2.
Cykle
średniookresowe C. Juglara
, o długości
trwania w przedziale
7 – 11
lat, zwane
inwestycyjnymi
(związane
są
z
cyklami
inwestycyjnymi).
3.
Cykle
długookresowe N. Kondratiewa
, o
długości trwania w przedziale
40 – 60
lat,
koniunkturalno - strukturalne, zwane długą fazą
gospodarczą. W cyklach tych występują okresy
przyspieszonego i zwolnionego tempa rozwoju.
06/10/21
DR Zbigniew WITASZEK
20
CYKLE KONIUNKTURALNE
PKB
CYKLE KONIUNKTURALNE
Szczyt koniunkturalny
Depresja
Kryzys
Rec
esja
R
o
zk
w
it
Ożywieni
e
Rozkwit
Stagnacja
Cykl Kirtchina
Cykl Juglara
Cykl Kondriatiewa
Trend wzrostowy
W cykl Kondriatiewa wpisany
jest cykl Juglara, w który
Wpisany jest cykl Kitchina
CZAS
06/10/21
DR Zbigniew WITASZEK
21
CYKLE KONIUNKTURALNE
Współcześnie wyróżnia się
3 trzy modele recesji
przechodzące w ożywienie, w kształcie liter
U, V i L
.
1.
U
– wzrost gospodarczy jest wyhamowany (spadek),
a
potem
łagodnie
zaczyna
wzrastać
(faza
wzrostowa);
2.
V
– ostry spadek koniunktury gospodarczej, który
przechodzi w szybki wzrost gospodarczy;
3.
L
– występuje ostre załamanie i spadek koniunktury,
recesja trwa długo i przechodzi w długotrwały okres
depresji, po którym następuje ożywienie.
06/10/21
DR Zbigniew WITASZEK
22
CYKLE KONIUNKTURALNE
Symptomami zapowiadającymi, a później
trwanie stanów recesyjnych są obecnie:
spadek PKB i produkcji przez dwa kolejne
kwartały;
spowolniona aktywność gospodarcza;
spadające indeksy giełdowe przez pewien czas;
spada, zmniejsza się wskaźnik pozytywnych
nastrojów konsumentów, konsumenci oraz
inwestorzy zaczynają oszczędzać;
pracodawcy/wytwórcy ograniczają produkcję i
zmniejszają zatrudnienie.
06/10/21
DR Zbigniew WITASZEK
23
CYKLE KONIUNKTURALNE
Informacje o zmianach gospodarczych
w świecie (spodziewanych) lub:
ruchu notowań zmian cen;
tendencji w zakresie bezrobocia;
integrowania się państw;
zmian politycznych;
wybuchu i rozprzestrzeniania się wojen itp.
są przekształcane w decyzje gospodarcze
na podstawie racjonalnych oczekiwań.
Z reguły odpowiadają one tendencjom
koniunkturalny.
06/10/21
DR Zbigniew WITASZEK
24
CYKLE KONIUNKTURALNE
Reakcje biznesu na wydarzenia polityczne
i ich wpływie na zjawiska gospodarcze
określane
są
polityzacją
cykli
koniunkturalnych.
Przykładem
polityzacji
zmian
koniunkturalnych jest zbieżność politycznych
cykli
Kondratiewa
z
jego
cyklami
gospodarczymi.
06/10/21
DR Zbigniew WITASZEK
25
CYKLE KONIUNKTURALNE
GOSPODARCZE CYKLE KONDRATIEWA
1814
1864
1920
1970
1836 – kryzys w Anglii
1844 – reforma banku w Anglii
1846 – zniesienie ceł
zbożowych w Anglii
1847 – kryzys
w Angli
1890 – wymienialność
dolara na złoto
1825 – pierwsze linie kolejowe w Anglii
1848
1986
1940
1998
1907 – kryzys
bankowy w USA
1934 – dewaluacja
dolara
1920 – 24 –hiperinflacja
w Niemczech, Austrii,
Polsce i na Węgrzech
1944 – konferencja
w Bretton Woods
1940 – 47 – plan
Marshalla
1998 – kryzysy finansowe
w Azjii, Rosjii i Brazylii
1971 – zawieszenie wymienialności
dolara na złoto
1973 – pierwszy szok
naftowy, inflacja
w USA i Europie
1780
06/10/21
DR Zbigniew WITASZEK
26
CYKLE KONIUNKTURALNE
POLITYCZNE CYKLE KONDRATIEWA
1780
1848
1814
1864
1815 – kongres wiedeński
1803 – 15 – wojny
napoleońskie
1848 – Wiosna Ludów
1846 – 48 – wijna USA z Meksykiem
1830 – rewolucja we Francji,
powstanie listopadowe w Polsce
1852 – utworzenie II Cesarstwa
we Francji
1854 – 56 – wojna
krymska
1861 – 64 – wojna
secesyjna w USA
1863 – 65 – powstanie
Styczniowe w Polsce
1866 – wojna prusko
- austriacka
1871 – Komuna Paryska
1894 – 95 – wojna
chińsko - japońska
1896