Nawozy wieloskładnikowe – 

kompleksowe - podział, 

otrzymywanie, 

właściwości i stosowanie. 

• Kompleksowymi nawozami 

wieloskładnikowymi nazywamy takie, 
przy produkcji  których bądź wszystkie 
bądź część zawartych w nich składników 
pokarmowych wchodzi we wzajemne 
związki chemiczne , albo też sama 
substancja stanowiąca nawóz jest 
związkiem chemicznym zawierającym 
dwa lub więcej składników pokarmowych.

NAWOZY KOMPLEKSOWE STAŁE

• W Polsce na szerszą skalę produkuje się 

nawozy kompleksowe typu amofosu (NP)  
i amofoski (NPK) niekiedy z dodatkiem 
Mg. 

• Ca

3

( PO

4

)

2

 + 3 H

2

SO

4

  → 2 H

3

PO

4

 + 3 CaSO

4

                                                                    kw.ortofosforowy V

     

fosfogips

• H

3

PO

4

  + NH

3

    →  NH

4

H

2

PO

4

 

• H

3

PO

4

  + 2 NH

3

  → (NH

4

)2HPO

4

 

• Te związki w handlu znajdują się pod 

nazwą fosforanu amonowego.

• Fosforany amonowe (jedno- i 

dwuamonowy) nazywane są większości 

krajów swiata amofosami.

amofoski

• (NH

4

)

2

 HPO

4

 + KCL ( 50 – 60 % ) 

            ↓             ↓
            mieszanie
                  ↓
        granulacja , suszenie 
                  ↓
        amofoska  8-24-24
• W handlu pod nazwą polifosek lub 

polimagów

Nitrofosy i nitrofoski

• Otrzymuje się stosując do rozkładu 

surowca fosforowego kwas azotowy. 

• 3 Ca

3

(PO

4

)

2

 *CaF

2   

+ 20 HNO

3

 → 

    10 Ca(NO

3

)

2

 + 6 H

3

PO

4

 + H

2

F

2

Płynne nawozy kompleksowe

   Stosowane głównie w USA i Francji . 

Podstawowy roztwór płynnych nawozów 
kompleksowych zawiera mieszaninę 
fosforanów jedno- i dwuamonowych o 
ogólnym stężeniu 8-23-0 . 

    NH

4

 NO

3

 + KCL → NH

4

 Cl +KNO

3

Wartość użytkowa nawozy wieloskładnikowego zwłaszcza 
kompleksowego zależy od jego właściwości chemicznych a 
także fizycznych. 

Do chemicznych zaliczamy:

- całkowitą zawartość składników pokarmowych ,
- wzajemny stosunek tych składników,
-Dostępność fosforu dla roślin,
- formę azotu (NH

4

 + , NO

3

- , NH

2

),

- zawartość chlorków. 

  Do właściwości fizycznych zaliczamy:

-Wielkość granul i ich jakość 
-Higroskopijność

 Zaletą wszystkich nawozów wieloskładnikowych, a w 
szczególności granulowanych nawozów kompleksowych jest 
to, że zawierają one wszystkie (NPK) podstawowe składniki 
pokarmowe , a w  nawozach kompleksowych zawierających 
magnez i/ lub mikroelementy – składników tych jest więcej.

Stosowanie 

          Fosforan amonu 18-46-0
To nawóz przedsiewny nadający się na 

wszystkie gleby z wyjątkiem bardzo 
kwaśnych , na które jednak może być 
stosowany po ich wapnowaniu. Ze 
względu na stosunek N:P

2

O

5

   (1:25) 

nawóz ten po zmieszaniu z solą potasową 
jest przydatny pod rośliny siewu 
jesiennego ( zboża ozime i rzepak) 

Polifoska 8-24-24

( jesienna)

• Zawiera azot i fosfor jako fosforan 

amonu , a potas –podobnie jak w solach 
potasowych – w postaci chlorku potasu. 
Nawóz przedsiewny przeznaczony pod 
rośliny ozime. Może być stosowana pod 
zboża jare, ziemniaki, buraki cukrowe ,ale 
wtedy konieczne jest uzupełnienie jej 
nawozami azotowymi.

Polifoska 17-17-17

(wiosenna)

• Jako nawóz przeznaczony głównie pod 

zboża jare.

Bibiliografia:

• „ Chemia rolnicza” praca zbiorowa pod 

red. Prof.dr habil. Kazimierza 
Boratyńskiego , Warszawa 1981,

•

www.google.pl

,

• „Przewodnik do ćwiczeń z chemii rolnej”
  praca zborowa po red. Prof. dr hab. 

Eugeniusza Gorlacha , Kraków 2003