TERAPIA GENOWA

 

 

Terapia genowa

• Wprowadzenie prawidłowego genu 

do komórki, w której dany gen nie 
występuje albo uległ mutacji.

 

 

Strategie terapii genowej

• Transfer genu ex vivo

1. pobranie komórek 

chorego;

2. wprowadzenie genu 

do komórek;

3. wprowadzenie 

zmodyfikowanych 
komórek do 
organizmu.

• Transfer genu in vivo

Wprowadzenie genu 
bezpośrednio do 
komórek chorego.

 

 

Rodzaje terapii genowej

1. Dodawanie 

genów

Gen uszkodzony 

pozostaje a gen 
terapeutyczny 

jest 
wprowadzony 
w inne miejsce 
chromosomu

2. Zamiana 

genów

Wymiana genu 

zmutowanego na 
gen prawidłowy

3. 

„Doskonalenie” 
genomu

Dodanie genu, 
który nie zastępuje 
żadnego genu a 
koduje substancje, 

które fizjologicznie 
nie są produkowane 
przez 
modyfikowaną 

komórkę

 

 

Wprowadzanie genów do 

komórek

Wydajność transferu genu zależy od:
• Skutecznego wniknięcia wektora do 

komórki

• Długości utrzymywania się wektora w 

komórce

• Poziomu ekspresji wprowadzonego genu

Najdłuższą ekspresję zapewniają wektory 

wirusowe.

 

 

Metody wprowadzania genów 

do komórek

• Metody 

biologiczne:

1. Wektory z 

wykorzystaniem 

wirusów RNA

2. Wektory z 

wykorzystaniem 

wirusów DNA

3. Wektory z 

wykorzystaniem 

plazmidów

• Metody fizyko-

chemiczne:

1. Fuzja DNA z 

liposomami

2. Transfekcja prepicytatu 

DNA z fosforanem 

wapnia

3. Elektroporacja
4. Mikroiniekcja 

dojądrowa

 

 

Pierwsza terapia genowa

14 września 1990
• Pacjentka: 4-latka z 

SCID – ciężkim 
złożonym niedoborem 
odporności

• Charakterystyka: brak 

enzymu deaminazy 
adenozyny (ADA)

• Terapia: Transfer genu 

kodującego ADA do 
limfocytów

 

 

Terapia genowa 

mukowiscydozy

• Wprowadzanie prawidłowego genu 

CFTR za pomocą wektorów 
adenowirusowych do komórek 
nabłonkowych oskrzeli lub błony 
śluzowej nosa.

 

 

Terapia genowa 

hipercholesterolemii rodzinnej

• Charakterystyka: spowodowany 

mutacją brak funkcjonalnego 
receptora dla LDL (lipoprotein o 
niskiej gęstości)

• Terapia: Transfer genu kodującego 

prawidłowy receptor dla LDL do 
hepatocytów

 

 

Leczenie AIDS transferem 

genu

Dwie strategie terapii:
1. Wewnątrzkomórkowa immunizacja 

zmierzająca do wytworzenia „odporności” 
komórki na zakażenie wirusem HIV.

2. Wzmocnienie odporności przeciwwirusowej 

przez użycie modyfikowanych komórek 
wykazujących ekspresję produktów wirusa 
HIV w celu indukcji specyficznej odporności.

 

 

Terapia genowa w leczeniu 

nowotworów

• Kompensacja mutacji onkogenów i genów 

supresorowych  (inhibicja funkcji onkogenu 
i przywrócenie funkcji genu supresorowego)

• Wprowadzanie genów kodujących toksyny 

do komórek nowotworowych

• Indukowanie apoptozy komórek 

nowotworowych przez transfer genu P53

• Podawanie genów oporności na leki w celu 

ochrony komórek prawidłowych

 

 

Niepowodzenia terapii 

genowej

• Przykładem jest nieudana próba 

genoterapii 18-letniego Jessy Gelsingera, 

który od wczesnego dzieciństwa cierpiał na 

wrodzone schorzenie wątroby.

• Podana dawka wirusa okazała się zbyt 

duża, dla układu odpornościowego 

mężczyzny, którego organizm podjął walkę 

zarówno z wirusem jak i wątrobą, śledzioną 

oraz innymi organami, skutkiem czego 

cztery dni później pacjent zmarł.

 

 

Wady i zalety terapii 

genowej

WADY

• terapeutyczne DNA 

wprowadzone do komórki 

nie jest wbudowywane we 

wszystkie chromosomy, 

więc działanie lecznicze 

krótkie, a wprowadzanie 

DNA musi być powtarzane

• odpowiedź immunologiczna 

na wektory

• możliwość wywołania 

nowotworu przez złe 

wbudowanie fragmentu 

DNA

• niemożność leczenia 

schorzeń wielogenowych z 

powodu ich złożoności

ZALETY

• potencjalne leczenie wielu 

chorób genetycznych

 

 

Terapia genowa jest stosunkowo młodą 

dyscypliną medyczną powstałą wraz z 

rozwojem genetyki molekularnej. Wzbudza 
nadzieje ze względu na potencjalną 

możliwość leczenia wielu chorób 

genetycznych, ale nadal jest to 

niedopracowana metoda leczenia.