Wykład 2
Wykład 2
Rodzaje produktów
bankowych wg grupy
klientów
Produkty dla klientów indywidualnych
Produkty dla małych i średnich
przedsiębiorstw
Produkty dla klientów instytucjonalnych:
dużych przedsiębiorstw korporacyjnych i
samorządów terytorialnych
Produkty dla klientów
indywidualnych
Rachunki oszczędnościowo-rozliczeniowe
Produkty oszczędnościowe i inwestycyjne
Produkty kredytowe
Produkty rozliczeniowe
inne
Produkty dla małych i
średnich przedsiębiorstw
Rachunki bieżące
Rachunki oszczędnościowe, powiernicze
(escrow)
Kredyty
Usługi leasingowe, factoringowe, forfaiting i
venture capital
Produkty dla klientów instytucjonalnych
przedsiębiorstwa
korporacyjne
Obsługa bieżącej działalności
Finansowanie inwestycji i rozwoju
Rozliczenia krajowe
Finansowanie transakcji
handlowych
Zagraniczne transakcje handlowe
Inwestycje kapitałowe
Zarządzanie ryzykiem
finansowym
Zarządzanie środkami
finansowymi
Doradztwo finansowe
Usługi powiernicze
samorządy
terytorialne
Obsługa bieżąca i
elektroniczna
Usługi rozliczeniowe
Inwestowanie
Finansowanie
Zarządzanie ryzykiem
finansowym
Co to jest kredyt bankowy
?
umowa pomiędzy bankiem a kredytobiorcą
zawierana w formie pisemnej. Bank zobowiązuje się
udostępnić określoną kwotę na określony cel oraz
czas
a kredytobiorca zobowiązuje się wykorzystać kredyt
zgodnie z jego przeznaczeniem oraz zwrócić
pobraną kwotę wraz z należnym bankowi
wynagrodzeniem w postaci prowizji i odsetek.
Cechy kredytu
: zwrotność,
terminowość i
oprocentowanie.
Sposoby ujmowania kredytu:
formalno-prawne ujęcie kredytu
zgodnie z nim, istotą kredytu jest wykorzystanie
czasowo wolnych środków pieniężnych, a nie tworzenie
nowych. Bank sprawuje tutaj rolę pośrednika w
przekazywaniu potrzebujacym podmiotom czasowo
ulokowanych w nim, przez inne osoby, środków
pieniężnych. W wyniku tej operacji, powstaje
wierzytelność u kredytodawcy, oraz proporcjonalne
kwotowo zobowiązanie u kredytobiorcy,
ekonomiczne ujęcie kredyt;
wg tak rozumianego ujęcia, bank umożliwia
dokonywanie wydatków pieniężnych w rozmiarach
przekraczających aktualnie posiadane przez
kredytobiorcę środki pieniężne, poprzez tworzenie
nowych dochodów i środków z równoczesnym ich
udostępnieniem kredytobiorcy, na warunkach
przewidzianych w umowie.
Kredyty klasyfikujemy
według :
Okresu kredytowania
Stopy oprocentowania
Techniki spłaty i rodzaju
rat
Przedmiotu kredytowania
Formy udzielania kredytu
(w rachunku bieżącym,
kredytowym, wekslowy)
Sposobu zabezpieczenia
Waluty kredytu
Produkty kredytowe dla
klientów indywidualnych -
kredyty
Kredyt mieszkaniowy
kredyt konsolidacyjny
Kredyt refinansowy
Kredyt samochodowy
Kredyt ratalny
Kredyt gotówkowy
Kredyt w rachunku (odnawialny)
Karta kredytowa
hipoteczny
Konsumpcyj
ny lub na
działalność
gospodarcz
ą
Rachunek bieżący
Rachunek
kredytowy
Kredyt konsumencki
kredyt lub pożyczka udzielana
przez instytucję finansową lub
innego kredytodawcę na
rzecz klienta indywidualnego.
Wysokość sumy kredytu musi
znajdować się w przedziale od
500 do 80 tys
. złotych o
terminach spłaty dłuższych
niż
3 miesiące.
Kredyt hipoteczny
Kredyt hipoteczny -
środki
przekazywane są na zakup
domu, mieszkania
własnościowego, spółdzielczego
lub innej nieruchomości.
Uruchamiany w całości, bank
przelewa kwotę kredytu na
rachunek sprzedającego (np.
dewelopera) na podstawie
umowy kupna-sprzedaży.
Kredyt budowlano-hipoteczny
-
środki przeznaczone są na budowę
domu przez osobę fizyczną,
spółdzielnię lub dewelopera.
Uruchamiany w całości lub transzach.
Przy uruchomieniu w transzach
odsetki naliczane są od wykorzystanej
kwoty, a nie od całości przyznanej
sumy. Do momentu uzyskania
pozwolenia na zamieszkanie lub
odbioru na podstawie protokołu ze
spółdzielni spłacane są tylko odsetki
bez kapitału. Do wniosku o kredyt
załącza się kosztorys celem
późniejszego rozliczenia wydatków na
podstawie faktur.
długoterminowy kredyt bankowy, którego zabezpieczeniem jest
hipoteka
Pożyczka hipoteczna
– środki
są przekazywane na dowolny
cel (niekoniecznie związany z
budową lub zakupem
nieruchomości).
Kredyt
konsolidacyjny
Kredyt refinansowy
Hipoteka
Hipoteka – ograniczone prawo rzeczowe na nieruchomości oraz na
wybranych prawach *, służące zabezpieczeniu oznaczonej
wierzytelności, na mocy którego wierzyciel może dochodzić
zaspokojenia z nieruchomości, z pierwszeństwem przed wierzycielami
osobistymi każdoczesnego właściciela nieruchomości.
tzn. zbycie nieruchomości przez dłużnika nie narusza prawa wierzyciela
hipotecznego - może on dochodzić zaspokojenia od kogokolwiek, kto
stanie się właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości.
Wierzyciel rzeczowy może dochodzić zaspokojenia z nieruchomości
przed wierzycielami osobistymi właściciela nieruchomości.
Uprawniony z tytułu hipoteki to wierzyciel hipoteczny, natomiast
właściciela nieruchomości obciążonej określa się mianem dłużnika
hipotecznego.
Hipoteka powstaje dopiero z chwilą wpisu do księgi wieczystej
*własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego, własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu
użytkowego, prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej, wierzytelność zabezpieczona
hipotecznie
Kredyt refinansowy
to kredyt na kredyt
zaciągnięty wcześniej i
zwykle na gorszych warunkach.
Głównym celem kredytu refinansowego jest
zmniejszenie obciążeń z tytułu obecnie
płaconych rat. Mówiąc najprościej, zamiana
droższego kredytu na tańszy. Banki
pomagające w zaciągnięciu takiego kredytu
proponują zwykle niższe oprocentowanie niż to,
które klient otrzymał przy zaciąganiu
pierwszego kredytu. Czasem oprocentowanie
może być nawet o 4% niższe, co przy kwocie
kredytu rzędu 200-300 tys. zł może dać
wymierne oszczędności.
Co warto policzyć nim zdecydujemy się
na kredyt refinansowy?
Policzmy ile zaoszczędzimy przenosząc kredyt do
nowego banku?
Sprawdźmy zatem o ile zmaleje miesięczna rata i czy aby
nie będzie to przejściowe, bo bank oferuje super atrakcyjne
oprocentowanie, ale tylko w pierwszym roku kredytowania.
Jeśli zamieniamy kredyt złotówkowy na walutowy
pamiętajmy o trzech sprawach: ryzyku walutowym
, ryzyku stopy procentowej oraz spreadzie, czyli
różnicy między kursem kupna a sprzedaży waluty.
Upewnijmy się czy obecny bank nie ukaże nas za
przeniesienie kredytu.
Często banki zabezpieczają się
przed ucieczką klientów zastrzegając sobie, że jeśli klient
przeniesie kredyt przed upływem 2-3 lat, zapłaci np. 2%
prowizji od pozostałej kwoty. Przy 200 tys. zł kredytu będzie
to więc ekstra wydatek rzędu 4 tys. zł.
Co warto policzyć nim zdecydujemy się
na kredyt refinansowy?
Sprawdźmy
czy bank
,
który oferuje refinansowanie,
domaga się
dodatkowych formalności związanych z kredytem
, np. ubezpieczenie
kredytu do czasu uzyskania wpisu do hipoteki, ponownej wyceny
nieruchomości itp. Zaciągając nowy kredyt musimy ponieść opłatę za
wpis do hipoteki – ok. 400 zł, a w skrajnych przypadkach przyjdzie
nam poczekać na taki wpis nawet 3-6 miesięcy. Tzw. koszty
okołokredytowe mogą nas sporo kosztować.
moment refinansowania kredytu
. Jeśli spłacamy kredyt
dostatecznie długo i planujemy jego wcześniejszą spłatę w
najbliższych 3-4 latach, taka operacja może nie mieć
ekonomicznego sensu. Nowy bank z pewnością nie będzie
zachwycony tym, że chcemy spłacić kredyt wcześniej i może
zafundować nam niemiłą niespodziankę. Banki mają prawo
wprowadzić już w trakcie umowy zapis o zmianie warunków
wcześniejszej spłaty.
Kredyt konsolidacyjny
cel
połączenie rat kilku wcześniej
zaciągniętych kredytów w jedną ratę(w jednym
banku, zazwyczaj na korzystniejszych warunkach)
Zwykle
atrakcyjny
przy kredytach hipotecznych,
ale mało atrakcyjny przy kredytach
gotówkowych
.
Haczyk
wraz z obniżeniem oprocentowania,
bank najczęściej wydłuża okres spłaty kredytu. W takiej
sytuacji chociaż miesięczna rata ulegnie obniżeniu, to
łączny koszt jego obsługi może okazać się nawet
dwukrotnie wyższy . Warto porównać wysokość
oprocentowania uwzględniając wysokość prowizji od tego
kredytu.
Przykład
Przyjmijmy, że mamy 20 tys. zł kredytu
konsolidacyjnego na 12% rocznie i zamierzamy go
spłacać w pierwszym wariancie 1 rok, w drugim 3 lata.
Wariant 1.
20 tys. zł x12% = 22 400 zł / 12 mies. 1866 zł raty
Wariant 2.
20 tys. zł x 3x12% = 27 200 zł / 36 mies. 755 zł raty
To proste wyliczenie pokazuje, że wybierając wariant
drugi spłacamy o
4 800 zł więcej
niż wybierając
konsolidację na 12 miesięcy (27 200 – 22 400).
W przypadku konsolidacji na 5 lat byłoby to aż 9600 zł
więcej, choć płacona rata wynosiłaby zaledwie 533 zł.
Przykład c.d.
Nie ulegać magii niskich rat miesięcznych i
wybierać taki okres kredytu, aby z jednej
strony być w stanie spłacać raty, a z drugiej
nie płacić niepotrzebnych odsetek.
Korzyścią konsolidacji ma być głównie
niższe
oprocentowanie
jakie otrzymamy.
Aby nie wpaść w pułapkę konsolidacji
powinno się stosować zasadę, że
zaoszczędzone w wyniku konsolidacji środki
przeznacza się na szybszą spłatę
zobowiązań
.
Kredyt walutowy
może być skonstruowany na dwa sposoby
przyznawany i spłacany w walucie obcej
(rzeczywisty kredyt walutowy)
denominowany w walutach obcych
. W przypadku
kredytu denominowanego, waluta obca jest jedynie
zmienną - kredyt jest w niej przyznawany, natomiast
kredytobiorca otrzymuje do dyspozycji kwotę w
złotych, obliczoną zgodnie z obowiązującym kursem.
Podobnie wygląda sytuacja przy spłacie takiego
kredytu - bank wylicza kredytobiorcy ratę kredytu,
przeliczając kwotę wyrażoną w walucie obcej na
złote po danym kursie walutowym.
Kredyt w walucie obcej czy w
złotówkach?
złotówki
Korzyści
bezpieczeństwo
Zagrożenia
wyższe koszty kredytu
Korzyści
Niższe koszty kredytu
Zagrożenia
Niższa zdolność kredytowa
Ryzyko
- ryzyko kursowe np..CHF / PLN
- ryzyko zmian stóp
procentowych w kraju, którego
gospodarka jest zupełnie na innym
poziomie niż w Polsce
Różnica pomiędzy kursem kupna a
sprzedaży waluty w kursie
bankowym - spread
waluty obce np..
CHF
Niższe oprocentowanie w
walutach obcych niż PLN
•
Gdyby ta różnica wynosiła ok..2 %, tzn. że od
kredytu na 100 000zl, zapłacimy więcej o ok.
2000zl odsetek w skali pierwszego roku za
pożyczenie tej samej ilości pieniędzy.
•
Natomiast w skali 30 lat (przy założeniu że
średnio w ciągu całego okresu kredytowania
ta różnica 2% zostanie zachowana) będzie to
przy ratach równych aż 42 000zl , czyli prawie
połowa pożyczonej od banku kwoty !!!!
•
W przypadku JPY różnica wynosi nawet ok. 5%
Niższa zdolność
kredytowa
Jak bank liczy zdolność według rekomendacji S*oraz
modyfikującej ją Rekomendacji S II?
Przykład: Rodzina, która chce zaciągnąć
kredyt na 300 tys. zł we frankach szwajcarskich.
Najpierw bank sprawdza, czy rodzina posiada
zdolność kredytową dla kredytu w złotych na
kwotę o 20 proc. wyższą, czyli 360 tys. zł. Jeśli
rodzina posiada tak obliczoną zdolność, może
otrzymać we frankach 300 tys. złotych.
*Jest to dokument wprowadzony w życie 1 lipca 2006 roku przez Komisję Nadzoru
Bankowego, który określa listę dobrych praktyk dla banków przy sprzedaży kredytów
hipotecznych. Zgodnie z uregulowaniami zaproponowanymi przez nadzorcę systemu
bankowego, banki nie tylko muszą proponować złotych, ale również obliczać zdolność
kredytową jak dla kredytu złotowego, mimo iż kredyt jest brany w walucie obce
Rekomendacja T.
W dniu 23 lutego KNF przyjęła nową Rekomendację, będącą
zbiorem dobrych praktyk w zakresie udzielania kredytów
detalicznych
, bazujących na zasadzie rzetelnego badania
zdolności kredytowej klienta. Głównym celem jest poprawa
jakości zarządzania ryzykiem w bankach, w tym
zapobieżenie zjawisku nadmiernego zadłużania się
kredytobiorców.
Zgodnie z nimi bank, oceniając zdolność kredytową klienta,
powinien przyjąć
bezpieczny poziom jego zadłużenia
. Chodzi
o to, by zobowiązania z tytułu spłaty rat zaciągniętych
kredytów czy pożyczek nie przekraczały - w przypadku osób
o przeciętnych zarobkach (według publikowanych cyklicznie
danych GUS o przeciętnym wynagrodzeniu w gospodarce)
50 proc. ich dochodów oraz 65 proc. dochodów w
przypadku klientów o zarobkach wyższych.
Rekomendacja ma obowiązywać za 6 m-cy
Rekomendacja T.
W ocenie zdolności kredytowej bank powinien korzystać z
własnych i zewnętrznych
baz danych
. Ponadto banki powinny
mieć tak określoną politykę kredytową, aby uwzględniała
cykliczność gospodarki i jej wpływ na spłacalność kredytów.
Zgodnie z rekomendacją
kontrola, monitorowanie i
raportowanie ryzyka
nie powinno być powiązane ze sprzedażą,
przyjmowane przez bank zabezpieczenia powinny być płynne, a
ich wartość możliwa do oceny także w trakcie trwania umowy.
Poza tym rekomendacja nakłada na banki
obowiązek
informowania klienta o ryzyku i wszystkich kosztach związanych
z umową kredytową przed jej zawarciem
. Zdaniem KNF, jest to
szczególnie ważne przy udzielaniu kredytów w walutach
obcych.
Spred walutowy (cena
kupna i cena sprzedaży
waluty) - przykład
Kredyt bierzesz po cenie kupna, a spłacasz po
cenie sprzedaży waluty.
Np. cena kupna 1 CHF to 3 PLN, a cena
sprzedaży – 3,10 PLN. Jeśli bierzesz kredyt
wart 100 000 CHF, bierzesz go za 300 000
PLN, ale kiedy go spłacasz, to 1 CHF jest już o
0,1 PLN droższy, więc twój kredyt wynosi już
310 000 PLN.
Ryzyko kursowe
Oznacza to, że każdy spadek wartości polskiej złotówki
powoduje wzrost raty kredytu w przeliczeniu na
nasza walutę i odwrotnie, każde umocnienie sie złotówki
do np. franka szwajcarskiego powoduje mniejsza ratę
kredytu.
Kształtowanie się kursu CHF - franka szwajcarskiego
Kształtowanie się kursu EURO
Wpływ zmiany kursu waluty
na kwotę pozostającą do
spłaty - przykład
•
Bierzesz kredyt na 200 000 PLN. Za CHF płacisz
np. 2 PLN, czyli twój kredyt to 100 000 CHF.
1) Kurs CHF wzrasta o 0,5 PLN, więc przy kredycie
200 000 PLN kwota spłaty wzrasta o 50 000 PLN -
masz do spłacenia 250 000 PLN, czyli o 50 000
PLN więcej.
2) Kurs CHF spada o 0,50 PLN, więc przy kredycie
200 000 PLN kwota spłaty maleje o 50 000 PLN -
masz do spłacenia 150 000 PLN, czyli o 50 000
PLN mniej.
Ryzyko zmian stopy
procentowej
bazowej po jakiej banki pożyczają sobie dana walutę
Uzależnione od
Rynkowej stopy referencyjnej
– jest to stopa po której
największe banki są skłonne udzielić kredytu na rynku
międzybankowym (a więc innym bankom) w danej walucie. Do stóp
referencyjnych należą stopy LIBOR, WIBOR, EURIBOR. Doliczając do
nich marże banki wyznaczają finalne oprocentowanie kredytu dla
klienta. O ile poziom marży proponowany dla kredytobiorcy jest
indywidualną i subiektywną decyzją danego banku, to stopa
referencyjna jest czynnikiem rynkowym, wyznaczanym przez
stosunek podaży i popytu (nie zależy więc od jednego banku i nie
jest wyznaczana administracyjnie).
stóp procentowych banku centralnego
- określają cenę
pieniądza banku centralnego. Ich wysokość jest ustalana arbitralnie
przez NBP w zależności od przyjętej przez bank centralny polityki
pieniężnej. Głównym czynnikiem, kształtującym je jest inflacja.
WIBID (warsaw interbank bid rate) - roczna stopa procentowa jaką banki zapłacą za środki
przyjęte w depozyt od innych banków, ustalane o godz 11:00,
- WIBOR (warsaw interbank offered rate) - oprocentowanie po jakim banki udzielą pożyczek
innym bankom, ustalane o godz 11:00,
- O/N (over night) - środki pożyczane na jeden dzień, na dziś,
- T/N (tomorrow next) - środki pożyczane na jeden dzień, od jutra,
- SW (spot week) - środki pożyczone na jeden tydzień od momentu dostawy, która następuje
po dwóch dniach roboczych
Termin
WIBID
Zmiana
[%]*
WIBOR
Zmiana
[%]*
ON
2.79
-0.71
3.09
-0.64
TN
2.88
-1.03
3.18
-0.93
1W
3.14
+0.64
3.34
+0.60
2W
3.23
+0.31
3.43
+0.29
1M
3.42
0.00
3.62
0.00
3M
3.95
0.00
4.15
0.00
6M
4.04
-0.25
4.23
-0.47
9M
4.15
0.00
4.35
0.00
1Y
4.25
0.00
4.45
0.00
WIBID, WIBOR z dnia
2010.03.03
godz. 11:00
źródło: REUTERS
WIBID, WIBOR z dnia 2010.03.03 godz. 11:00
LIBOR (London Interbank Offered Rate) - stopa procentowa
kredytów oferowanych na rynku międzybankowym w
Londynie przez 4 główne banki (Bankers Trust, Bank of
Tokyo, Barclays i National Westminster) - ustalana o godz.
11:00 czasu londyńskiego.
Termi
n
EUR
Zm.
[%]*
USD
Zm.
[%]*
GBP
Zm.
[%]*
JPY
Zm.
[%]*
CHF
Zm.
[%]*
1M
0.385
6
0.00
0.228
8
0.00
0.538
7
-0.12 0.155
6
0.00
0.091
7
0.00
2M
0.474
4
0.00
0.240
0
0.00
0.568
8
-0.22 0.195
6
0.00
0.170
0
0.00
3M
0.607
5
+0.21 0.251
9
-0.10 0.643
1
-0.19 0.253
1
0.00
0.250
0
+0.67
6M
0.918
1
0.00
0.393
8
+0.16 0.867
5
-0.14 0.453
1
-0.28 0.320
0
0.00
1R
1.208
1
-0.10 0.866
9
-0.72 1.295
0
-0.10 0.680
6
0.00
0.618
3
+0.27
LIBOR z dnia
2010.02.23
godz.11:00
LIBOR z dnia 2010.02.23 godz.11:00
EURIBOR (Euro Interbank Offered Rate) - stopa procentowa kredytów w strefie euro oferowanych przez
jeden bank innemu bankowi.
Jest to średnie notowanie z 57 największych banków ze strefy euro - ustalane przez FBE - Federation
Bancaire de L'Union Europeenne w Brukseli o godz. 11:00.
Termin
EUR
Zmiana[%]*
1M
0.4140
-0.24
2M
0.5140
-0.19
3M
0.6550
0.00
6M
0.9570
-0.10
1R
1.2140
-0.08
EURIBOR z dnia
2010.03.03
godz.11:00
EURIBOR z dnia 2010.03.03 godz.11:00
Stopy NBP
Wartość [%]
Stopa referencyjna
3.50
Stopa depozytowa
2.00
Redyskonto weksli
3.75
Kredyt lombardowy
5.00
Podstawowe stopy procentowe - Polska, 2010.01.27
Stopy procentowe na świecie
Kraj
Wartość
Obowiązuje od
Poprzednia
wartość
Australia
3.75%
2009-12-01
3.50%
Czechy
1.00%
2009-12-16
1.25%
Japonia
0.10%
2008-12-19
0.30%
Kanada
0.25%
2009-04-21
0.50%
Norwegia
1.75%
2009-12-16
1.50%
Nowa Zelandia
2.50%
2009-04-29
3.00%
RPA
7.00%
2009-08-13
7.50%
Słowacja
1.75%
2009-05-13
2.25%
Strefa Euro
1.00%
2009-05-07
1.25%
Szwajcaria
0.25%
2009-03-12
0.50%
Szwecja
0.25%
2009-07-02
0.50%
USA
0.25%
2008-12-16
1.00%
Węgry
6.00%
2010-01-25
6.25%
Wielka Brytania
0.50%
2009-03-05
1.00%