Ascaris
Ascaris
lumbricoides
lumbricoides
Ascaris
Ascaris
lumbricoides
lumbricoides
Glista ludzka
Glista ludzka
•
Należy do nicieni najczęściej
Należy do nicieni najczęściej
występujących na świecie, głównie w
występujących na świecie, głównie w
krajach o niedostatecznych warunkach
krajach o niedostatecznych warunkach
sanitarnych
sanitarnych
•
W Polsce sporadycznie i ogniskowo
W Polsce sporadycznie i ogniskowo
głównie na terenach wiejskich
głównie na terenach wiejskich
•
Objawy ze strony układu pokarmowego,
Objawy ze strony układu pokarmowego,
oddechowego i skóry
oddechowego i skóry
Pasożyt
Pasożyt
•
duży robak obły
duży robak obły
•
jest to duży nicień barwy różowawej
jest to duży nicień barwy różowawej
•
ciało walcowate, zwężone na obu końcach
ciało walcowate, zwężone na obu końcach
•
otwór gębowy otoczony trzema wargami, na których
otwór gębowy otoczony trzema wargami, na których
występują brodawki czuciowe oraz brodawki zwane
występują brodawki czuciowe oraz brodawki zwane
narządem nabocznym -
narządem nabocznym -
amfidem
amfidem
•
samiec ma 145 – 320 mm dł., zgięty brzusznie ogon,
samiec ma 145 – 320 mm dł., zgięty brzusznie ogon,
2 szczecinki kopulacyjne, układ rozrodczy pojedynczy
2 szczecinki kopulacyjne, układ rozrodczy pojedynczy
•
samica ma 200-520 mm dł. , szpara sromowa w 1/3
samica ma 200-520 mm dł. , szpara sromowa w 1/3
przedniej długości ciała w płytkim przewężeniu
przedniej długości ciała w płytkim przewężeniu
Ascaris lumbricoides - jaja
jajo zapłodnione
jajo niezapłodnione
Cykl rozwojowy
Cykl rozwojowy
Dojrzałą samica składa ok. 200 000 jaj
Dojrzałą samica składa ok. 200 000 jaj
wydalanych z kałem. Rozwój zarodkowy
wydalanych z kałem. Rozwój zarodkowy
następuje zwykle w ziemi dostatecznie
następuje zwykle w ziemi dostatecznie
wilgotnej i nie nasłonecznionej. Po połknięciu
wilgotnej i nie nasłonecznionej. Po połknięciu
jaj glisty przez człowieka larwa wydostaje się w
jaj glisty przez człowieka larwa wydostaje się w
jelicie cienkim i wędruje do płuc. Z
jelicie cienkim i wędruje do płuc. Z
pęcherzyków
płucnych
poprzez
drogi
pęcherzyków
płucnych
poprzez
drogi
oddechowe larwa trafia do gardzieli i
oddechowe larwa trafia do gardzieli i
powrotnie połknięta dojrzewa w jelicie cienkim
powrotnie połknięta dojrzewa w jelicie cienkim
do postaci dorosłej. Tam żyje ok. 1 roku
do postaci dorosłej. Tam żyje ok. 1 roku
Cykl życiowy –
Ascaris
lumbricoides
Patogeneza i obraz kliniczny
Patogeneza i obraz kliniczny
Podczas pobytu larwy w pęcherzykach
Podczas pobytu larwy w pęcherzykach
płucnych dochodzi do uszkodzenia tkanek w
płucnych dochodzi do uszkodzenia tkanek w
postaci wynaczynień i nacieków komorowych.
postaci wynaczynień i nacieków komorowych.
Zespół płucny rozwija się kilka dni i trwa ok. 2
Zespół płucny rozwija się kilka dni i trwa ok. 2
tyg. Objawy:
tyg. Objawy:
•
Nieżyt oskrzeli i oskrzelików
Nieżyt oskrzeli i oskrzelików
•
Kaszel
Kaszel
•
Wyksztuszanie wilgotnych plwocin
Wyksztuszanie wilgotnych plwocin
•
Niekiedy gorączka i duszności
Niekiedy gorączka i duszności
•
Osłuchowo: nieliczne rzężenia
Osłuchowo: nieliczne rzężenia
Objawy glistnicy jelitowej
Objawy glistnicy jelitowej
•
Nieokreślone bóle brzucha, często w okolicy pępka,
Nieokreślone bóle brzucha, często w okolicy pępka,
nudności, biegunki lub zaparcia, brak łaknienia i
nudności, biegunki lub zaparcia, brak łaknienia i
nadmierne pobudzenie ruchowe
nadmierne pobudzenie ruchowe
•
Niewielkie nacieki zapalne błony śluzowej i znaczne
Niewielkie nacieki zapalne błony śluzowej i znaczne
pogrubienie warstwy mięśniowej ściany jelita
pogrubienie warstwy mięśniowej ściany jelita
•
U dzieci brzuch jest często wzdęty, a powłoki tkliwe
U dzieci brzuch jest często wzdęty, a powłoki tkliwe
podczas badania
podczas badania
•
Glistnicy mogą towarzyszyć objawy alergiczne,
Glistnicy mogą towarzyszyć objawy alergiczne,
•
Kontakt z antygenami glisty np. podczas jej
Kontakt z antygenami glisty np. podczas jej
preparowania może u osób uczulonych prowadzić do
preparowania może u osób uczulonych prowadzić do
zapalenia spojówek, obrzęków wokół gałek ocznych
zapalenia spojówek, obrzęków wokół gałek ocznych
i zmian skórnych
i zmian skórnych
•
Glistnica dróg żółciowych jest u dzieci częstą
Glistnica dróg żółciowych jest u dzieci częstą
przyczyną żółtaczki a u dorosłych – tworzenia się
przyczyną żółtaczki a u dorosłych – tworzenia się
kamienie w pęcherzyku żółciowym
kamienie w pęcherzyku żółciowym
Rozpoznanie
Rozpoznanie
•
Bywa trudne a niekiedy nawet niemożliwe
Bywa trudne a niekiedy nawet niemożliwe
•
Cechami charakterystycznymi są wymiary 60 – 70 *
Cechami charakterystycznymi są wymiary 60 – 70 *
30 – 40
30 – 40
µ
µ
m, gruba brązowa, guzowata otoczka,
m, gruba brązowa, guzowata otoczka,
wewnątrz kulisty zarodek
wewnątrz kulisty zarodek
•
Nie
zapłodnione
jaja
glisty
są
mało
Nie
zapłodnione
jaja
glisty
są
mało
charakterystyczne: są większe, mają nieregularny
charakterystyczne: są większe, mają nieregularny
kształt, barwę zielonkawo szarą.
kształt, barwę zielonkawo szarą.
•
Często glistnicę rozpoznaję się znajdując dorosłe
Często glistnicę rozpoznaję się znajdując dorosłe
robaki w kale lub wymiocinach (3% przypadków)
robaki w kale lub wymiocinach (3% przypadków)
•
Dorosłe glisty mogą być widoczne w badaniu
Dorosłe glisty mogą być widoczne w badaniu
endoskopowym
dwunastnicy,
w
badaniu
endoskopowym
dwunastnicy,
w
badaniu
ultrasonograficznym lub tomografii komputerowej
ultrasonograficznym lub tomografii komputerowej
narządów wewnętrznych, w badaniu radiologicznym
narządów wewnętrznych, w badaniu radiologicznym
jelita cienkiego z zastosowanie środka cieniującego
jelita cienkiego z zastosowanie środka cieniującego
Leczenie
Leczenie
•
Leczy się wszystkie przypadki rozpoznanej glistnicy
Leczy się wszystkie przypadki rozpoznanej glistnicy
oraz przypadki podejrzewania inwazji
oraz przypadki podejrzewania inwazji
•
Podaje się leki przeciwpasożytnicze, gdyż nie można
Podaje się leki przeciwpasożytnicze, gdyż nie można
wykluczyć obecności innych glist, np. samców.
wykluczyć obecności innych glist, np. samców.
•
Glistnicę leczy się łatwo doustnie pojedynczymi
Glistnicę leczy się łatwo doustnie pojedynczymi
dawkami leków
dawkami leków
•
W
leczeniu
stosuję
się
jednorazowo
pirantel,
W
leczeniu
stosuję
się
jednorazowo
pirantel,
mebendazol, albendazol lub piperazynę
mebendazol, albendazol lub piperazynę
•
badanie kontrolne w 2-4 tyg. po leczeniu
badanie kontrolne w 2-4 tyg. po leczeniu
•
Postępowanie przy podejrzewaniu glistnicy układu
Postępowanie przy podejrzewaniu glistnicy układu
oddechowego polega na leczeniu objawowym i
oddechowego polega na leczeniu objawowym i
podawaniu kortykosteroidów
podawaniu kortykosteroidów
•
Leczenie chirurgiczne jest często niezbędne w
Leczenie chirurgiczne jest często niezbędne w
niedrożności jelita, inwazji dróg żółciowych,, miąższu
niedrożności jelita, inwazji dróg żółciowych,, miąższu
wątroby i dróg trzustkowych, w zapaleniu wyrostka
wątroby i dróg trzustkowych, w zapaleniu wyrostka
robaczkowego i perforacji jelit.
robaczkowego i perforacji jelit.
Zapobieganie
Zapobieganie
•
Unika się glistnicy przez mycie rąk po
Unika się glistnicy przez mycie rąk po
kontakcie z ziemią oraz staranne mycie jarzyn
kontakcie z ziemią oraz staranne mycie jarzyn
i owoców przed spożyciem
i owoców przed spożyciem
•
Glistnicą można się tez zarazić będąc w
Glistnicą można się tez zarazić będąc w
krajach tropikalnych
krajach tropikalnych
•
Brak sanitariów lub kanalizacji, defekcja poza
Brak sanitariów lub kanalizacji, defekcja poza
pomieszczeniami do tego przeznaczonymi,
pomieszczeniami do tego przeznaczonymi,
nawożenie ogródków i pól zawartością szamb,
nawożenie ogródków i pól zawartością szamb,
ściekami lub kompostowanym kałem
ściekami lub kompostowanym kałem
pochodzącym od osób zarażonych prowadzi
pochodzącym od osób zarażonych prowadzi
do zarażenia się glistnicą
do zarażenia się glistnicą
•
Glistnica staje się Polsce inwazją rzadką, ale należy
Glistnica staje się Polsce inwazją rzadką, ale należy
pamiętać o możliwości jej wystąpienia u dzieci
pamiętać o możliwości jej wystąpienia u dzieci
przebywających na terenach z złym stanie sanitarnym, u
przebywających na terenach z złym stanie sanitarnym, u
osób spożywających niemyte owoce lub wracających z
osób spożywających niemyte owoce lub wracających z
wakacji n terenach endemicznych, zwłaszcza
wakacji n terenach endemicznych, zwłaszcza
tropikalnych
tropikalnych
•
Glistnicę niekiedy trudno rozpoznać za pomocą badania
Glistnicę niekiedy trudno rozpoznać za pomocą badania
laboratoryjnego, dlatego leki przeciwrobacze podaje się
laboratoryjnego, dlatego leki przeciwrobacze podaje się
jednorazowo, także w przypadkach podejrzenia inwazji
jednorazowo, także w przypadkach podejrzenia inwazji
•
Skuteczność leków przeciwpasożytniczych jest duża,
Skuteczność leków przeciwpasożytniczych jest duża,
dlatego powtarzające się - mimo leczenia – dodatnie
dlatego powtarzające się - mimo leczenia – dodatnie
wyniki badań laboratoryjnych są mało wiarygodne
wyniki badań laboratoryjnych są mało wiarygodne
•
Glistnica może być przyczyną powikłań wymagających
Glistnica może być przyczyną powikłań wymagających
interwencji chirurgicznej
interwencji chirurgicznej