Wykład 12
Wprowadzenie do psychologii
pozytywnej
Wykład 12
Wprowadzenie do psychologii
pozytywnej
Psychologia pozytywna
Zajmuje się dobrym życiem (szczęście a
życie w sposób wartościowy)
1.
Ludzie są twórczy i zdolni do cieszenia
się życiem
2.
Istnieją trwałe zasoby w człowieku,
które warunkują dobre życie.
3.
Odpowiedź na potrzeby społeczeństw:
rosnący poziom depresji (wybujały
indywidualizm, zawyżona nieracjonalna
samoocena, duchowość zmalała)
Koncepcja autentycznego
szczęścia Seligmana
(2002)
Przyjemność a gratyfikacja
6 cnót: mądrość, odwaga, miłość,
sprawiedliwość, wstrzemięźliwość,
duchowość + 24 silne strony
Silne strony należy wykorzystywać
na rzecz innych
Test diagnostyczny:
Cebulowa teoria szczęścia
Czapińskiego (1992, 2001)
Trzy poziomy dobrostanu
psychicznego: wola życia
(wrodzony), subiektywnie
doznawana wartość życia,
obiektywne szczęście (warstwa
zewnętrzna)
Koncepcja odnajdywania
korzyści (Tennen, Afflect,
2002)
Benefit finding
Odnajdywanie korzyści w
wydarzeniach dnia codziennego i w
ważnych wydarzeniach życiowych
Korzyści ze złych emocji
Informowanie: o zagrożeniach, o
mechanizmach, którymi rządzi się
świat, refleksje…)
Nauka sposobów zaradczych,
wytrwałość
Zaangażowanie (flow;
Csikszentmihalyi, 1990),
przezwyciężanie
Korzyści z cierpienia
Dezintegracja pozytywna
(Dąbrowski, 1979)
DLACZEGO ? ? poszukiwanie
znaczenia, nadawanie sensu,
przewartościowywanie (Affleck,
Tennen, 1996)
Korzyści z chorowania
Emocje pozytywne radości, nadziei i miłości u chorych
onkologicznie przed zabiegiem chirurgicznym
(Kossakowska, Sojda, 2008)
* p<0,05
** p<0,01
*** p<0,001
Wzrost potraumatyczny
(Tedeschi, Calhoun, 1996)
(1)
W sytuacji poważnego kryzysu
życiowego
(2)
Poważne zmiany życiowe
(3)
Rezultat radzenia sobie z sytuacją
traumatyczną
(4)
Wymaga radykalnej zmiany
podstawowych założeń
dotyczących życia
Wzrost potraumatyczny
Poprawa związków interpersonalnych
Odnalezienie nowych możliwości w życiu
Docenianie życia
Poczucie osobistej siły
Rozwój duchowy
(śmierć bliskiej osoby, wypadek z poważnym uszkodzeniem ciała,
rozwód rodziców, więzienie, problemy na studiach, niechciana
ciąża; Tedeschi, Calhoun, 1996)
Wzrost potraumatyczny
Zwiększone umiejętności radzenia sobie i
przetrwania w skrajnie trudnych warunkach
Weryfikacja przyjaźni
Zwiększenie umiejętności empatycznych w
stosunku do innych osób
Przewartościowanie znaczeń (docenianie
drobnych wartości związanych z życiem
codziennym)
Zmiana tzw. filozofii życiowej na poziomie
religijnym, filozoficznym, egzystencjalnym
Rozwój tzw. mądrości życiowej
Psychologia mądrości
życiowej
Wyjątkowa wiedza prowadząca do mądrości
(rozumie istotę ludzkiej egzystencji, próbuje uczyć
się na własnych błędach)
Wiedza dot. wykorzystania mądrości (kiedy
udzielać rad, kiedy powstrzymać się, jest
dostępnym doradcą)
Wiedza dot. kontekstu życia (docenia rolę zmian
priorytetów życiowych, rozumie znaczenie
konfliktów między priorytetami)
Wyjątkowa osobowość i funkcjonowanie społeczne
(dobry słuchacz, niezwykle ludzki)
(Berliński Paradygmat Mądrości; Staudinger, Sowarki i in., 1997)
Zachowania zdrowotne z
perspektywy psychologii pozytywnej
Optymiści są bardziej otwarci na negatywne
informacje dot. ryzyka zw. z zachowaniami
zdrowotnymi (Aspinwall, Brunhart, 1996)
Pozytywnie nastawieni ludzie chętniej
akceptują informacje o zagrożeniu (por.
osoby pijące kawę; Kunda, 1987)
Potwierdzanie własnej tożsamości
(zastanawianie się nad wartościami)
redukuje defensywną postawę wobec
zachowań zdrowotnych, powoduje otwartość
(Sherman, Cohen, 2002)
Trwałe warunki
szczęścia
Elastyczność
Elastyczność – resiliency-
Pewna liczba dzieci pomimo
traumatycznych wydarzeń
w życiu uzyskuje sukces
rozwojowy (Garmezy, 1974)
Zespół właściwości warunkujących tendencję
do elastycznego radzenia sobie z
przeciwnościami poprzez oderwanie się od
negatywnych doświadczeń i gotowość do
wzbudzania pozytywnych emocji; wynika z
konfrontacji z silnie stresującymi stresorami
(Fredrickson i in., 2003, 2006)
Foto: Jeff Oliver
Wyrażanie emocji
Rola psychicznego otwierania się
(Pennebaker, 1993, 2001)
Efektywne radzenie sobie z błahymi
stresorami: dominacja emocji pozytywnych
Efektywne radzenie sobie z poważnymi
stresorami: koncentracja na przykrych
emocjach, ale równowaga pobudzania obu
systemów: emocji pozytywnych i
negatywnych
Tłumienie emocji
negatywnych
Pobudzenie wegetatywne (Gross,
Levenson, 1997)
Zwiększenie dostępności emocji
negatywnych (Wegner, Erber,
Zanakos, 1993), emocje negatywne
same się narzucają („Nie myśl o
kwaśnych cytrynach!!”)
Inklinacja pozytywna
Optymizm – dojrzeć światełko tam,
gdzie go nie ma (na pewno nie ma ?)
Iluzje na temat świata, życia i siebie
samego
Optymizm naiwny (uproszczony) a
optymizm realistyczny (Epstein,
Meyer, 1989)
Emocje pozytywne
Poszerzają zakres uwagi, myślenia, nie
hamują twórczości, powodują, elastyczność
reakcji, ułatwiają przyjmowanie
perspektywy innych osób
Budują zasoby fizyczne, psychiczne,
intelektualne, społeczne -> ZDROWIE
Teoria Poszerzającej i Budującej Funkcji
Pozytywnych Emocji – (Barbara Fredrickson,
1998, 2000, 2001, 2003, 2005, 2007)
Emocje pozytywne
Źródło: http://www.unc.edu/peplab/undo.html
Badanie: Fredrickson, Mancuso, Branigan, Tugade, 2000)
Emocje pozytywne niwelują negatywne stany
fizjologiczne !!
Wzbudzanie emocji
pozytywnych
Kultywowanie, kapitalizacja emocji sharing
(Gable i in., 2004) – wymiana emocji
pozytywnych w interakcji społecznej
poprzez relacjonowanie, opowiadanie,
wspominanie pozytywnych wydarzeń;
funkcje: wzmacnia i buduje zasoby
interpersonalne, porządkuje pamięć
bibliograficzną, wzmacnia więzi między
ludźmi
Poczucie humoru, śmiech
Afirmacja życia
Współpobudzenie emocji
pozytywnych i negatywnych:
Zdolność do zaangażowania się i
konfrontacji z wydarzeniem
stresującym
Odnalezienie sensu w wydarzeniu
trudnym (Folkman, Moskovitz,
2000)
Rola wsparcia społecznego
spostrzeganie lub doświadczanie
miłości i troski przez innych,
szacunku i poczucie bycia cenionym,
poczucie, że jest się częścią sieci
wzajemnej społecznej pomocy i
zobowiązań (Wills, 1991)
CNOTY
Przebaczanie – poznawcze, emocjonalne
i behawioralne opracowanie
doświadczenia krzywdzącego mające na
celu zastąpienie reakcji negatywnej
reakcją neutralną lub pozytywną
Wdzięczność – uznanie + życzliwość +
odwdzięczenie się
Duchowość – odkrywanie świętości,
dążenie do kontaktu z tym, co święte,
ochrona świętości, budowanie relacji
wobec kultu; religijność
CNOTY cd
Mądrość
Miłość - pragnienie bycia razem, troska o jej
dobro, odczucie fizycznej i psychicznej
intymności z osobą kochaną
Inteligencja emocjonalna
Poczucie sensu
Nadzieja
Poczucie własnej wartości
Poczucie własnej kontroli
Poczucie własnej skuteczności
Pokora
(patrz: Trzebińska, 2008)