background image

Zarządzanie bezpieczeństwem i 

higieną pracy

background image

Tezy

• Koncepcje zarządzania bezpieczeństwem i 

higieną pracy w przedsiębiorstwach

• Systemowe zarządzanie bezpieczeństwem 

pracy w przedsiębiorstwie

• Podstawowe zasady skutecznego 

zarządzania bezpieczeństwem i higieną 

pracy

• Obowiązki pracodawcy w zakresie 

zapewnienia bezpiecznych warunków pracy

background image

Przyszłość ma wiele imion:

Dla słabych jest: nieosiągalna
Dla bojaźliwych jest: nieznana 
Dla odważnych jest: szansą

Victor Hugo

background image

Dyrektywa UE 89/391/EWG w sprawie 
wprowadzenia środków w celu poprawy 
bezpieczeństwa i zdrowia pracowników w 
miejscu pracy,

 Dyrektywa 89/654/EWG dotycząca 
minimalnych wymagań bezpieczeństwa i 
ochrony zdrowia podczas pracy,

 

background image

Unikanie ryzyka,

Ocena ryzyka, którego nie można uniknąć,

Zapobieganie ryzyka u źródeł,

Dostosowanie pracy do pojedynczego człowieka,

Stosowanie nowych rozwiązań technicznych,

Zastępowanie niebezpiecznych środków 
bezpiecznymi,

Nadawanie priorytetu środkom ochrony 
zbiorowej
przed środkami ochrony indywidualnej,

Właściwe instruowanie pracowników.

DYREKTYWA  RADY  89/391/EWG

z 12 czerwca 1989 r. o wprowadzeniu środków w celu 

zwiększenia bezpieczeństwa i poprawy zdrowia pracowników 

podczas pracy

background image

W celu zapobiegania wypadkom – katastrofom 

przemysłowym, w zależności od stopnia 

zagrożenia nakłada na pracodawcę obowiązek:

• mniejsze zagrożenia – opis instalacji oraz opis 

strategii zapobiegania katastrofom,

• poważne zagrożenia – raport bezpieczeństwa 

pracy oraz wdrożony system zarządzania bhp: 

w raporcie – przedstawiona analiza ryzyka 

grupowego tzn. osób mieszkających i 

przebywających w pobliżu danego 

przedsiębiorstwa.

DYREKTYWA  RADY  89/391/EWG

z 12 czerwca 1989 r. o wprowadzeniu środków w celu 

zwiększenia bezpieczeństwa i poprawy zdrowia pracowników 

podczas pracy

background image

Integracja Systemów

Integracja Systemów

 

 

 ISO 9001 – system zarządzania jakością

 ISO 14001 – system zarządzania środowiskiem

 PN-N-18001 – SZBiHP

Struktura tych norm jest zbliżona , co oznacza, że 

SZBiHP

 można w łatwy sposób zintegrować z systemami 

zarządzania jakością i środowiskiem.

Struktura tych norm jest zbliżona , co oznacza, że 

SZBiHP

 można w łatwy sposób zintegrować z systemami 

zarządzania jakością i środowiskiem.

background image

 Konstytucja              

 

 

Kodeks pracy

 Inne ustawy

 Rozporządzenia

 Inne akty prawne     

      

 Polskie Normy

 Normy branżowe

Przepisy obowiązujące 

powszechnie:

Specyficzne źródła 

prawa:

 Układy zbiorowe pacy        

       

 Regulaminy pracy

 Przepisy 

wewnątrzzakładowe

 Umowy międzynarodowe

 Konwencje MOP           

 Zasady BHP

Jedną z najbardziej charakterystycznych cech przepisów dotyczących BHP jest to, że mają one 
charakter prawa obowiązującego, a więc:
postanowienia przepisów prawnych nie mogą być zmienione, choćby obydwie strony (stosunku 
pracy) sobie tego życzyły.

ŹRÓDŁA PRAWA PRACY

background image

Podstawa prawna

Podstawa prawna

  Konstytucja RP
     - Art. 24: „Praca znajduje się pod ochroną 

Rzeczypospolitej

        Polskiej. Państwo sprawuje nadzór nad warunkami 

wykonywanej 

        pracy”

     - Art. 66 ust 1: „Każdy ma prawo do bezpiecznych i 

higienicznych 

       warunków pracy. Sposób realizacji tego prawa oraz 

obowiązki 

       pracodawcy określa  ustawa”
 Kodeks Pracy,
 Ustawy, 
 Rozporządzenia, Zarządzenia  

background image

Normy Polskie

Normy Polskie

 PN-N-18001:2004 – System zarządzania 
bezpieczeństwem i higieną 

    pracy. Wymagania (możliwość certyfikacji)
 PN-N-18002:2000 – System zarządzania 
bezpieczeństwem i higieną

    pracy. Ogólne wytyczne do oceny ryzyka zawodowego.
 PN-N-18004:2001 – System zarządzania 

bezpieczeństwem i higieną 

    pracy. Wytyczne.

background image

Ochrona Pracy  -

 

jest dziedziną, w której prawo wkracza w 

problematykę 

techniczną i organizacyjną procesu 

produkcji.

Cele 

ochrony

 

pracy:

Ochrona pracowników przed wypadkami przy pracy.

Ochrona pracowników przed chorobami zawodowymi.

Ograniczenie zatrudnienia przy pracach szczególnie ciężkich i 
uciążliwych.

Ochrona dóbr materialnych sfery pracy przed zniszczeniem.

Ochrona uprawnień pracowniczych, trwałości stosunku pracy, 
wynagrodzenia,
szczególna ochrona pracy młodocianych i kobiet oraz ochrona innych 
uprawnień.

CELE I SYSTEM OCHRONY 

PRCY

background image

ZAKŁAD  PRACY:

 

służba bhp

 społeczna inspekcja 

pracy;

 Komisja Bezpieczeństwa

    i Higieny Pracy

PAŃSTWOWA  

INSPEKCJA  

PRACY

PAŃSTWOWA  

STRAŻ  POŻARNA

PAŃSTWOWA

INSPEKCJA

SANITARNA

URZĄD  DOZORU  

TECHNICZNEGO

PAŃSTWOWE ORGANA 

NADZORU

nad warunkami pracy 

background image

Koncepcje zarządzania bhp

• tradycyjne podejście do bhp

• systemowe podejście do bhp (oparte 

na filozofii jakości)

background image

Koncepcje zarządzania bhp

Tradycyjne metody opierają się na działaniach 

ukierunkowanych na:

• przestrzeganie istniejących przepisów 

prawnych,

• unikanie kar.

Wada koncepcji:

• całkowita izolacja systemu,
• brak integracji z pozostałymi funkcjami 

organizacji,

• nie daje zadawalających rezultatów.

background image

Systemowe (nowoczesne) 

podejście do zarządzania bhp

• Zmianie ulega cel – efektywne zapobieganie 

wszystkim

 wypadkom poprzez planowe działania 

prewencyjne

• Zmienia się filozofia podejścia – ochrona człowieka 

w procesie pracy = 

efektywność ekonomiczna

• Zmienia się rozumienie podstaw systemu – 

przepisy = 

analiza i ocena ryzyka

• Zmienia się obszar działania – zagrożenia 

dotyczące samego pracownika = 

identyfikacja 

zagrożeń dla pracownika, przedsiębiorstwa, 

klienta i społeczeństwa

background image

Systemowe (nowoczesne) 

podejście do zarządzania bhp 

c.d.

• Zmienia się rozumienie, kto i w jakim zakresie odpowiada 

za bezpieczeństwo – służby bhp (ewentualnie kadra 

kierownicza) = za bezpieczeństwo 

odpowiadają wszyscy 

pracownicy

• Zmienia się rola wskaźników bezpieczeństwa pracy - 

wskaźniki reaktywne (informujących o stratach) = 

wskaźniki proaktywne

• Zmienia się charakter działań w zakresie bezpieczeństwa 

pracy – działania intuicyjne = 

działania systemowe

opierające się na systematycznej identyfikacji zagrożeń, 

oceny ryzyka zawodowego i precyzyjnego ustalenia 

działań koniecznych do efektywnego zapobiegania 

wypadkom i związanych z nimi strat.

background image

Systemowe zarządzanie 
bezpieczeństwem i higieną pracy jest 
metodą, która pozwala uporządkować i 
usystematyzować wszelkie działania 
związane z ochroną pracy, a jej istotą jest 
pełne i udokumentowane zaangażowanie 
zarówno kierownictwa, jak i każdego 
pracownika w autentyczne działania na 
rzecz bezpieczeństwa służby i pracy.

background image

System ten jest konieczny, a wdrożenie go 

polega na konsekwentnej realizacji działań 

obejmujących:

• opracowanie i ogłoszenie polityki oraz celów w 

zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, 

będących wyrazem zaangażowania najwyższego 

kierownictwa;

• określenie odpowiedzialności i uprawnień 

poszczególnych pracowników na rzecz 

bezpieczeństwa i higieny pracy;

• zapewnienie właściwych szkoleń oraz 

motywowanie pracowników do bezpiecznej i 

higienicznej pracy;

 

background image

• ocenę ryzyka zawodowego;
• organizowanie sprawnego systemu 

komunikowania się w zakresie 

bezpieczeństwa i higieny pracy;

• opracowanie zasad reagowania na wypadki w 

służbie i pracy oraz wdrażanie działań 

korygujących i zapobiegawczych związanych z 

bezpieczeństwem służby i pracy;

• monitorowanie i auditowanie systemu 

zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy;

background image

Kultura bezpieczeństwa

Jest funkcją kultury bezpieczeństwa 

poszczególnych pracowników i klimatu 

bezpieczeństwa stworzonego przez 

kierownictwo oraz pracowników 

nadzoru firmy.
Rozumie się zbiór norm, wartości i 

przekonań, do których pracownicy 

się stosują i która wyznacza sposób 

życia jednostek i grup w 

przedsiębiorstwie

background image

Budowaniu wysokiej kultury 

sprzyjają przede wszystkim

• Zaangażowanie najwyższego kierownictwa w problemy 

bhp,

• Ustalenia deklaracji polityki bhp oraz odpowiednich 

procedur i norm,

• Przekonanie, że bezpieczeństwo jest wartością połączoną z 

każdym celem organizacji,

• Stymulowanie zaangażowania pracowników, wzmacnianie 

ich poczucia własnej wartości,

• Identyfikowanie się pracowników z celami bhp, 

przekonanie o ich wartości i konieczności realizacji oraz 

praca zespołowa,

• Edukacja i szkolenie pracowników,

• Rozwijanie- wykraczające poza wymagania zawarte w 

przepisach-troski o bhp własne i pracowników,

• Wyrażanie uznania dla osiągnięć na wzajemnym zaufaniu,

• Szybkie reagowanie na występujące problemy dot. bhp.

background image

System zarządzania bhp powinien 

zostać wprowadzony przede 

wszystkim w każdej firmie, w 

której:

• występują trudności z zapewnieniem wymaganego 

prawem poziomu bezpieczeństwa i higieny pracy,

• wykonywane są zadania w trudnych warunkach 

środowiska pracy,

• występują znaczące zagrożenia i wysoka 

(odbiegająca od średniej krajowej w danej branży lub 

średniej krajowej w ogóle liczonej na 100 000 

zatrudnionych) liczba wypadków przy pracy oraz 

chorób zawodowych,

• prowadzona działalność opiera się na 

skomplikowanych przepisach prawnych (np. w 

górnictwie, które ma własne przepisy 

bezpieczeństwa i higieny pracy oraz wymagania 

kwalifikacyjne, w transporcie).

background image

Podstawowym założeniem systemu 

zarządzania bezpieczeństwem i 

higieną pracy jest ułatwienie 

pracodawcy podejmowanie 

właściwych decyzji oraz planowania i 

realizacji wszystkich działań 

odnoszących się do zapewnienia 

bezpieczeństwa i ochrony zdrowia w 

procesie pracy

background image
background image

Podstawowe zadania 

systemu zarządzania bhp

określenie wymagań obowiązujących przepisów prawnych i 

ustalenie wynikających z nich działań,

identyfikowanie występujących zagrożeń oraz analiza i 

ocena ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy oraz w 

skali całego przedsiębiorstwa

analiza przyczyn wypadków przy pracy, zdarzeń prawie 

wypadkowych i chorób zawodowych

ustalenie celów i priorytetów działań w zakresie poprawy 

bezpieczeństwa pracy i ochrony zdrowia oraz planowanie 

zadań ukierunkowanych na ich osiągnięcie

ciągłe monitorowanie warunków pracy przez wprowadzenie 

procedur okresowej oceny i dokumentowania zagrożeń na 

stanowisku pracy,

systematyczne prowadzenie audytów i przeglądów 

okresowych systemu zarządzania oraz realizowanie 

wynikających z ich działań korygujących.

background image

System zarządzania 

bezpieczeństwem pracy 

powinien zawierać:

• Politykę bezpieczeństwa pracy
• Planowanie działań w zakresie 

bezpieczeństwa pracy

• Wdrażanie i funkcjonowanie 

bezpieczeństwa pracy

background image

Polityka bezpieczeństwa 

pracy

Powinna określać cele strategiczne oraz ustalić 

jednoznacznie

priorytetowe zamierzenia, jak:

• zapobieganie wypadkom przy pracy i chorobom 

zawodowym,

• dążenie do stałej poprawy stanu bezpieczeństwa i 

higieny pracy,

• spełnienie wymagań przepisów prawnych oraz innych 

istotnych wymagań dotyczących zakładu,

• ciągłe doskonalenie działań w zakresie zarządzania 

bezpieczeństwem i higieną pracy,

• zapewnienie odpowiednich zasobów i środków do 

wdrażania tej polityki,

• podnoszenie kwalifikacji pracowników w zakresie 

bezpieczeństwa i higieny pracy oraz uwzględnianie ich 

roli i zaangażowania na rzecz bezpieczeństwa i higieny 

pracy.

background image

Przy opracowywaniu polityki bhp 
można ponadto rozważyć:

• Wyniki wstępnego przeglądu zarządzania bhp;
• Koordynację z polityką organizacji;
• Misją, wizją organizacji, jej podstawowymi 

wartościami (np. etycznymi);

• Wymagania i oczekiwania zainteresowanych 

stron;

• Współdziałanie wszystkich pracowników;
• Zobowiązanie do projektowania wyrobów w 

sposób minimalizujący zagrożenia;

• Zachęcanie partnerów, poddostawców, 

wykonawców do stosowania systemowego 

podejścia do bhp.

background image

Zaangażowanie pracowników

• tworzenie warunków do otwartych konsultacji z 

pracownikami i ich przedstawicielami;

• informowanie pracowników i ich przedstawicieli o 

wszystkich aspektach bhp związanych z 

wykonywaną przez nich pracą;

• wprowadzanie rozwiązań organizacyjnych, 

umożliwiających pracownikom i ich 

przedstawicielom na aktywne uczestnictwo w 

procesach planowania, wdrażania, utrzymywania, 

sprawdzania, działań korygujących i 

zapobiegawczych oraz wszelkich innych działaniach 

na rzecz ciągłego doskonalenia systemu zarządzania 

bhp oraz realizacji polityki w zakresie bhp.

background image

Planowanie działań w 

zakresie bhp

Określenie zadań prowadzących do realizacji założeń 

przyjętej polityki jak:

• wymagania prawne zawarte w obowiązujących aktach 

prawnych (ustawy, rozporządzenia, zarządzenia, 

Polskie Normy i inne akty),

• cele ogólne i szczegółowe (np. zmniejszenie liczby 

wypadków przy pracy, zapewnienie właściwego 

stosowania środków ochrony indywidualnej przez 

pracowników czy ograniczenie stosowania substancji 

rakotwórczej w procesach technologicznych),

• planowanie działań poprzez:

o wyznaczenie odpowiednich służb lub osób 

odpowiedzialnych za osiągnięcie celów,

o określenie środków niezbędnych do osiągnięcia celów,

o wyznaczenie terminów osiągnięcia celów.

background image

Przy ustalaniu celów należy 
wziąć pod uwagę:

• wymagania prawne i inne,
• zidentyfikowane zagrożenia,
• wyniki oceny ryzyka zawodowego,
• własne możliwości techniczne i 

finansowe,

• opinie, sugestie oraz interesy 

wszystkich zainteresowanych stron.

background image

Wdrażanie i funkcjonowanie 

bezpieczeństwa pracy

Struktura organizacyjna, 

odpowiedzialność i uprawnienia

Zapewnienie środków
Szkolenie, świadomość, kompetencje 

i motywacja

Przepływ informacji
Dokumentacja

background image

System 

System 

z

z

arządzania bezpieczeństwem i 

arządzania bezpieczeństwem i 

higieną pracy - definicja

higieną pracy - definicja

Część ogólnego  systemu zarządzania organizacją, 
który obejmuje: 

•  strukturę organizacyjną,

•  planowanie,

•  odpowiedzialności,

•  zasady postępowania,

•  procedury, 

•  procesy  i  zasoby potrzebne do opracowania, 
wdrażania, realizowania, przeglądu i utrzymania 
polityki bezpieczeństwa i higieny pracy.

                                                                   PN-N-
18001:2004

background image

Jest 

częścią 

ogólnego 

systemu 

zarządzania  organizacją  i  obejmuje 
wszystkie  te  elementy,  które  służą 
ustalaniu  polityki  i  celów  organizacji  w 
zakresie bhp oraz osiąganiu tych celów.

System Zarządzania 

System Zarządzania 

Bezpieczeństwem 

Bezpieczeństwem 

i Higieną Pracy

i Higieną Pracy

background image

    

    Myśl przewodnia

Myśl przewodnia

Nie czekaj, aż się wydarzy – 

podejmuj działania wyprzedzające:

 Identyfikacja zagrożeń 
 Ocena ryzyka 
 Ustanowienie celów 
 Monitorowanie realizacji celów 
 Zarządzanie zmianami 
Świadomość członków organizacji

background image

BEZPIECZEŃSTWO I HIGIENA PRACY

Stan warunków i organizacji pracy

oraz zachowań pracowników

zapewniający wymagany poziom 

ochrony życia

 i zdrowia przed zagrożeniami 

występującymi 

w środowisku pracy

 

Bezpieczeństwo pracy

to działania i angażowane w nie 

środki, służące zapobieganiu 

urazom

i wypadkom przy pracy

Higiena pracy

to działania i angażowane w 

nie środki, zapobiegające 

chorobom zawodowym

background image

   

Ochrona  zdrowia  i  życia  pracowników  poprzez 

zapewnienie
        bezpiecznych  i  higienicznych  warunków  pracy  przy
        odpowiednim  wykorzystaniu  osiągnięć  nauki  i 
techniki,
    a w tym:

Art. 207 § 2 i 3, Art.208 oraz Art.212 Kodeksu 
Pracy

 

organizowanie pracy w sposób

 zapewniający zabezpieczenie 

pracowników
   przed wypadkami przy pracy, chorobami zawodowymi i innymi 
związanymi
   z warunkami środowiska pracy

zapewnienie przestrzegania w zakładzie pracy przepisów oraz 

zasad
   bezpieczeństwa i higieny pracy

, wydawanie polecenia usunięcia 

uchybień,
   w tym zakresie oraz kontrolowanie ich wykonania zapewnienie 
wykonania
   zaleceń społecznego inspektora pracy

dbać o sprawność środków ochrony zbiorowej i indywidualnej oraz 

o ich
  stosowanie zgodnie z przeznaczeniem

zapewnienie wykonania nakazów, wystąpień, decyzji i zarządzeń

   wydawanych przez organa nadzoru nad warunkami pracy

zapewnienie wykonania zaleceń lekarza sprawującego opiekę 

zdrowotną
   nad pracownikami

  

Znajomość, w zakresie niezbędnym do wykonywania

        ciążących  na  nim  obowiązków,  przepisów
        o  ochronie  pracy,  w  tym  przepisów  oraz  zasad
    bezpieczeństwa i higieny pracy.

PODSTAWOWE OBOWIĄZKI 

PRACODAWCY

background image

Obowiązki osoby kierującej 

pracownikiem

• organizować stanowiska pracy zgodnie 

z przepisami i zasadami bhp,

• dbać o sprawność środków ochrony 

indywidualnej oraz ich stosowanie zgodnie 

z przeznaczeniem,

• organizować, przygotowywać i prowadzić 

prace, uwzględniające zabezpieczenie 

pracowników przed wypadkami przy pracy, 

chorobami zawodowymi, innymi chorobami 

związanymi z warunkami środowiska pracy,

background image

Obowiązki osoby kierującej 

pracownikiem

• dbać o bezpieczny i higieniczny stan 

pomieszczeń pracy i wyposażenia technicznego, 
a także o sprawność środków ochrony zbiorowej 
i ich stosowanie zgodnie z przeznaczeniem,

• egzekwować przestrzeganie przez pracowników 

przepisów i zasad bhp,

• zapewnić wykonanie zaleceń lekarza 

sprawującego opiekę zdrowotną nad 
pracownikami.

background image

Prawo do bezpiecznej pracy

Prawo do wynagrodzenia

Prawo do urlopu

Prawo do opieki lekarskiej

Ochrona pracy młodocianych

Ochrona pracy kobiet

PRAWA  PRACOWNIKA

background image

Art. 283. § 1.  Kodeksu Pracy

„ Kto będąc odpowiedzialnym za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w 
zakładzie pracy albo kierując pracownikami, nie przestrzega przepisów lub 
zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, podlega karze grzywny”.

§ 2.  Tej samej karze podlega, kto:

- w terminie 30 dni nie zawiadamia PIP i PIS o rozpoczęciu działalności,
- prowadzi budowy lub przebudowy na podstawie projektów, nie 
zaopiniowanych
  przez rzeczoznawców,
- wyposaża stanowiska pracy w maszyny i urządzenia nie spełniające 
wymogów
  oceny zgodności,
- nie dostarcza pracownikom środków indywidualnej ochrony, odzieży i 
obuwia
  roboczego,
- stosuje materiały bez ustalenia ich szkodliwości dla zdrowia,
- stosuje nie oznakowane substancje lub preparaty chemiczne lub nie 
posiadające
  kart charakterystyki tych substancji,
- nie zawiadamia PIP i prokuratora o śmiertelnym, ciężkim lub zbiorowym 
wypadku
  przy pracy lub o chorobie zawodowej,
- nie wykonuje w terminie nakazów PIP,
- utrudnia działalność PIP.

ODPOWIEDZIALNOŚĆ  ZA  

WYKROCZENIA

  PRZECIWKO  PRAWOM  

PRACOWNIKA

background image

Art. 220. Kodeksu karnego

§ 1. 

 „Kto, będąc odpowiedzialnym za 

bezpieczeństwo i      

higienę pracy, nie 

dopełnia wynikającego stąd obowiązku

                i przez to naraża pracownika na bezpośrednie
                niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego
                uszczerbku na zdrowiu, podlega karze 

pozbawienia

                 wolności do lat 3.

§ 2.

   Jeżeli działa nieumyślnie, podlega karze 

ograniczenia
         wolności albo pozbawienia wolności do roku.

§ 3.

   Nie podlega karze sprawca, który dobrowolnie 

uchylił
         grożące niebezpieczeństwo.

ODPOWIEDZIALNOŚĆ  ZA  

WYKROCZENIA

  PRZECIWKO  PRAWOM  

PRACOWNIKA

background image

Przestrzeganie  przepisów  i  zasad  bezpieczeństwa  i  higieny 
pracy
jest  obowiązkiem  pracownika,  a  w  szczególności  pracownik 
jest zobowiązany:

Art.211

 Kodeksu 

Pracy

 znać, przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny 

pracy, 

brać udział w szkoleniu

 i instruktażu z tego 

zakresu oraz poddawać się wymaganym egzaminom 
sprawdzającym

 wykonywać pracę w sposób zgodny z przepisami i 

zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy oraz stosować 
się do wydawanych w tym zakresie poleceń i wskazówek 
przełożonych;

 dbać o należyty stan maszyn, urządzeń  narzędzi i 

sprzętu oraz o porządek i ład w miejscu pracy

OBOWIĄZKI  PRACOWNIKA

background image

Art.211

 Kodeksu 

Pracy

 stosować środki ochrony zbiorowej, a także używać 

przydzielonych środków ochrony indywidualnej oraz 
odzieży i obuwia roboczego, zgodnie z ich 
przeznaczeniem

 

poddawać się wstępnym, okresowym i kontrolnym

 

oraz innym
    zaleconym 

badaniom lekarskim

 i stosować się do 

wskazań
    lekarskich; 

niezwłocznie

 

zawiadomić przełożonego

 o 

zauważonym
    w zakładzie 

pracy wypadku

 albo zagrożeniu życia 

lub zdrowia
    ludzkiego oraz ostrzec współpracowników, a także 
inne osoby
    znajdujące się w rejonie zagrożenia, o grożącym im
    niebezpieczeństwie

  współdziałać  z  pracodawcą  i  przełożonymi  w 

wypełnianiu
        obowiązków  dotyczących  bezpieczeństwa  i  higieny 
pracy.

OBOWIĄZKI  PRACOWNIKA

background image

Za nieprzestrzeganie przez pracownika 
ustalonego
porządku, regulaminu pracy, przepisów bhp i 
ppoż.
pracodawca może stosować karę:

Art.108 – 113 

Kodeksu 
Pracy

  kara  pieniężna  za  jedno  przekroczenie,  jak  i  za  każdy  dzień  nieusprawiedliwionej 

nieobecności,
    nie może być wyższa od jednodniowego wynagrodzenia

  łącznie  kary  pieniężne  nie  mogą  przewyższać  dziesiątej  części  wynagrodzenia 

przypadającego
    pracownikowi do wypłaty

  kara  nie  może  być  zastosowana  po  upływie  2  tygodni  od  powzięcia  wiadomości  o 

naruszeniu
        obowiązku  pracowniczego  i  po  upływie    3  miesięcy  od  dopuszczenia  się  tego 
naruszenia

 kara może być zastosowana tylko po uprzednim wysłuchaniu pracownika

 o zastosowanej karze pracodawca zawiadamia pracownika na piśmie

  przy  stosowaniu  kary  bierze  się  pod  uwagę  rodzaj  naruszenia  obowiązków 

pracowniczych, 

stopień

    winy pracownika i jego dotychczasowy stosunek do pracy

 jeżeli zastosowanie kary nastąpiło z naruszeniem przepisów prawa, pracownik może w 

ciągu 

dni

    od dnia zawiadomienia go o ukaraniu wnieść sprzeciw

  pracownik,  który  wniósł  sprzeciw,  może  w  ciągu  14  dni  od  dnia  zawiadomienia  o 

odrzuceniu 

tego

    sprzeciwu wystąpić do sądu pracy  o uchylenie zastosowanej wobec niego kary

 

upomnienia
 nagany
 pieniężną

karę uważa się za niebyłą, a odpis zawiadomienia o ukaraniu 

usuwa się

z akt osobowych pracownika po roku nienagannej pracy.

ODPOWIEDZIALNOŚĆ 

PORZĄDKOWA PRACOWNIKA

background image

  

WSTĘPNE - 

badaniom tym podlegają:

»   

osoby przyjmowane do pracy,

»   pracownicy młodociani przenoszeni na inne stanowiska 
pracy,

»   pracownicy przenoszeni na stanowiska pracy, na 
których
    występują czynniki szkodliwe dla zdrowia lub warunki 
uciążliwe

  OKRESOWE 

- badaniom tym podlegają:

»   

wszyscy zatrudnieni pracownicy,

»   pracownicy, którzy byli zatrudnieni w warunkach narażenia na działanie 
substancji
     i czynników rakotwórczych lub pyłów zwłókniających, także po:

 zaprzestaniu pracy w kontakcie z tymi substancjami, czynnikami lub 
pyłami,

 rozwiązaniu stosunku pracy, jeżeli zainteresowana osoba zgłosi wniosek
    o objęcie takimi badaniami.

  KONTROLNE

 

- badaniom tym podlegają:

»   

pracownicy, po niezdolności do pracy trwającej dłużej niż 30 dni,

    spowodowanej chorobą.

Art.229 Kodeksu 
Pracy

LEKARSKIE  BADANIA  

PROFILAKTYCZNE

background image

Art.229 Kodeksu 
Pracy

PRACODAWCA

 ponosi koszty badań lekarskich oraz inne 

koszty profilaktycznej opieki zdrowotnej nad 
pracownikami, niezbędne
ze względu na warunki pracy.

Pracownik

 nie może być dopuszczony do pracy bez przedstawienia badań lekarskich.

Pracodawca

 obowiązany jest kontrolować czy pracownicy posiadają aktualne badania 

lekarskie.

Badania  profilaktyczne  przeprowadzane  są  na  podstawie  skierowania  wydanego  przez 
pracodawcę.
Skierowanie powinno zawierać:

 określenie rodzaju badania profilaktycznego;
 określenie stanowiska pracy;
  informację  o  występowaniu  na  stanowisku  pracy  czynników  szkodliwych  dla 
zdrowia 

lub

    warunków uciążliwych oraz wyniki badań i pomiarów czynników szkodliwych dla 
zdrowia.

Do  przeprowadzania  badań  lekarskich  pracowników  uprawnieni  są  lekarze,  którzy 
uzyskali specjalizację w dziedzinie medycyny pracy.

LEKARSKIE  BADANIA  

PROFILAKTYCZNE

background image

Wypadek przy pracy

Wypadek zrównany z 

wypadkiem przy pracy

Za  wypadek  przy  pracy  uważa  się:  -  nagłe 
zdarzenie  wywołane przyczyną zewnętrzną, 
które  nastąpiło  w  związku  z  pracą  i  które 
skutkowało urazem lub śmiercią.

1.  Podczas  lub  w  związku  wykonywaniem  przez   
pracownika  zwykłych  czynności  albo  poleceń 
przełożonych.

2. Podczas lub w związku z wykonywaniem przez   
pracownika  czynności  w  interesie  zakładu  pracy, 
nawet bez polecenia.

3.  W  czasie  pozostawania  pracownika  w 
dyspozycji  zakładu  pracy,  w  drodze  między 
siedzibą  zakładu  pracy  a  miejscem  wykonywania 
obowiązku wynikającego ze stosunku pracy.

Na  równi  z  wypadkiem  przy  pracy  - 
traktuje  się  –  w  zakresie  uprawnień  do 
świadczeń 

– 

wypadek, 

któremu 

pracownik uległ:

1.  W  czasie  trwania  podróży  służbowej,  w 
okolicznościach  innych  niż  określone  z  lewej 
strony.

2. Podczas szkolenia w zakresie powszechnej 
samoobrony.

3.  Przy  wykonywaniu  zadań  zleconych  przez 
działające  w  zakładzie  pracy  organizacje 
zawodowe.

URAZ

 

lub

 

ŚMIERĆ

W Y P A D K I

background image

PRZYCZYNA ZEWNĘTRZNA :

POWYŻSZE 

KRYTERIUM 

OKREŚLA 

ŻE 

DANE 

ZDARZENIE  JEST  TYLKO  WTEDY  WYPADKIEM  W  PRACY, 
JEŻELI NASTĄPIŁO NA SKUTEK DZIAŁANIA CZYNNIKÓW 
ZEWNĘTRZNYCH. DO NICH MIĘDZY INNYMI NALEŻY :

 

URAZY SPOWODOWANE DZIAŁANIEM ELEMENTÓW  

  RUCHOMYCH,  LUŻNYCH,  OSTRYCH  I  WYSTAJĄCYCH, 
MASZYN, URZĄDZEŃ NARZĘDZI,

  DZIAŁANIE  ZBYT  WYSOKICH  LUB  ZBYT  NISKICH 

TEPERATUR (OPARZENIA, ODMROZENIA),

 DZIAŁANIA ENERGII ELEKTRYCZNEJ,

 DZIAŁANIE SUBSTANCJI CHEMICZNYCH,

 WYSIŁEK FIZYCZNY,

 URAZY SPOWODOWANE POTKNIECIEM I UPADKIEM. 

background image

Za taki wypadek uważa się, jeśli:

-  droga  do  pracy  lub  z  pracy  była  drogą  najkrótszą  i  nie  została 
przerwana;

-  droga  do  pracy  została  przerwana,  ale  przerwa  była  życiowo 
uzasadniona 

jej

  czas nie przekraczał granic potrzeby;

-  droga  nie  była  najkrótsza,  ale  ze  względów  komunikacyjnych  dla 
pracownika
  najdogodniejsza.

Za  drogę  do  pracy  lub  z  pracy  uważa  się  również  drogę  do 
miejsca
lub z miejsca:

- innego zatrudnienia;

- zwykłego wykonywania funkcji lub zadań zawodowych;

- zwykłego spożywania posiłków;

- odbywania nauki lub studiów pracujących na podstawie skierowania;

- drobne zakupy po drodze;

- odprowadzanie i odbieranie dzieci ze żłobka, przedszkola, szkoły lub
  opiekunów.

Jest  to  nagłe  zdarzenie  wywołane  przyczyną  zewnętrzną,  które  pozostawało  w 
bezpośrednim  związku  z  dojazdem  (dojściem)  pracownika  z  miejsca 
zamieszkania  do  zakładu  pracy  przed  rozpoczęciem  pracy  lub  dojazdem 
(dojściem)  pracownika  z  zakładu  pracy  do  miejsca  zamieszkania  –  po 
zakończeniu pracy.

WYPADEK W DRODZE DO/Z PRACY

background image

Za śmiertelny wypadek przy pracy

 uważa się wypadek, w wyniku którego nastąpiła 

śmierć  w  miejscu  wypadku  lub  w  okresie  nie  przekraczającym  6  miesięcy  od  dnia 
wypadku.

Za  ciężki  wypadek  przy  pracy

  uważa  się  wypadek,  w  wyniku  którego  nastąpiło 

ciężkie  uszkodzenie  ciała,  a  mianowicie:  utrata  wzroku,  słuchu,  mowy,  zdolności 
płodzenia  lub  inne  uszkodzenie  ciała,  albo  rozstrój  zdrowia;  naruszające  podstawowe 
funkcje organizmu, a także: choroba nieuleczalna lub zagrażająca życiu, trwała choroba 
psychiczna,  trwała,  całkowita  lub  znaczna  niezdolność  do  pracy  w  zawodzie  albo 
trwałe, poważne zeszpecenie lub zniekształcenie ciała.

Za  zbiorowy  wypadek  przy  pracy

  uważa  się 

wypadek,  któremu  w  wyniku  tego  samego 
zdarzenia, uległo co najmniej dwie osoby

WYPADEK PRZY PRACY

/klasyfikacja/

background image

Art.  234  i  236  Kodeksu  pracy 
oraz    Rozporządzenie  Rady 
Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. 

sprawie 

ustalania 

okoliczności 

przyczyn 

wypadków przy pracy  (Dz.U. nr 
105, poz.870)

Podjąć  działania 

eliminujące  lub 

ograniczające zagrożenie

Zapewnić  udzielenie 

pierwszej  pomocy osobom 

poszkodowanym

Zastosować środki 

zapobiegające podobnym 

wypadkom

Pracodawc

a

Niezwłocznie zawiadomić właściwego 

inspektora pracy i prokuratora o 

śmiertelnym, ciężkim lub zbiorowym 

wypadku przy pracy oraz o każdym innym 

wypadku, który wywołał wymienione skutki, 

mającym związek z pracą, jeżeli może być 

uznany za wypadek przy pracy

Systematycznie analizować przyczyny 

wypadków przy pracy i na podstawie 

wyników tych analiz stosować właściwe 

środki zapobiegawcze

Zapewnić  ustalenie okoliczności i przyczyn wypadku (koszty z tym związane ponosi 

pracodawca)

Nie później niż w ciągu 14 dni od uzyskania zawiadomienia o wypadku,

Zespół Powypadkowy sporządza  „Protokół powypadkowy”

OBOWIĄZKI PRACODAWCY

w razie wypadku przy pracy

background image

Zarejestrowanie wypadku w prowadzonym 

w Zakładzie Pracy Rejestrze Wypadków 

przy pracy

Protokół powypadkowy zatwierdza pracodawca niezwłocznie,

nie później niż w ciągu 5 dni od dnia jego sporządzenia

Zatwierdzony Protokół Powypadkowy otrzymuje poszkodowany 

pracownik (w razie śmierci pracownika, jego rodzina)

wraz z pouczeniem o sposobie i trybie odwołania

Na postawie zatwierdzonego Protokołu 

Powypadkowego, w którym stwierdzono, że 

wypadek jest wypadkiem przy pracy, 

sporządza się statystyczną kartę wypadku 

przy pracy

Nie później niż w ciągu 14 dni od uzyskania zawiadomienia o wypadku,

Zespół Powypadkowy sporządza  „Protokół powypadkowy”

Art.  234  i  236  Kodeksu  pracy 
oraz    Rozporządzenie  Rady 
Ministrów  z  dnia  1    lipca  2009 
r. 

sprawie 

ustalania 

okoliczności 

przyczyn 

wypadków przy pracy  (Dz.U. nr 
105, poz.870)

OBOWIĄZKI PRACODAWCY

w razie wypadku przy pracy

background image

Kodeks 
Pracy 

Art.  235  i 
236

Zapewnia realizację zaleceń 
lekarskich

Niezwłocznie zgłasza właściwemu 

organowi Państwowej Inspekcji 

Sanitarnej i właściwemu inspektorowi 

pracy każdy przypadek rozpoznanej 

choroby zawodowej albo podejrzenia o 

taką chorobę

Systematycznie  analizuje  przyczyny 
chorób  zawodowych  i  innych  chorób 
związanych z warunkami środowiska 
pracy  i  na  podstawie  wyników  tych 
analiz 

stosuje 

właściwe 

środki 

zapobiegawcze

Prowadzić rejestr zachorowań na 
choroby zawodowe i podejrzeń o 
takie choroby

Ustala przyczyny powstania choroby 

zawodowej oraz charakter i rozmiar 

zagrożenia tą chorobą, działając w 

porozumieniu z właściwym organem 

Państwowej Inspekcji Sanitarnej

Przystępuje 

niezwłocznie 

do 

usunięcia  czynników  powodujących 
powstanie  choroby  zawodowej  i 
stosuje  inne  niezbędne  środki 
zapobiegawcze

Pracodawc

a

OBOWIĄZKI PRACODAWCY

w razie zgłoszenia/stwierdzenia choroby 

zawodowej

background image

ROZPORZĄDZENIE  RADY  MINISTRÓW

      z  dnia  30  czerwca  z  2009  r. 

W  SPRAWIE    CHRÓB 

ZAWODOWYCH

Kodeks pracy

Art.  235.  §  1.  Pracodawca  jest  obowiązany  niezwłocznie  zgłosić 
właściwemu

organowi Państwowej Inspekcji Sanitarnej i właściwemu 
okręgowemu  inspektorowi  pracy  każdy  przypadek 

rozpoznanej 

choroby

zawodowej albo podejrzenia o taką chorobę.

Art.  230.  §  1.  W  razie  stwierdzenia  u  pracownika  objawów 
wskazujących 

na

powstawanie  choroby  zawodowej,  pracodawca  jest 

obowiązany, 

na

podstawie  orzeczenia  lekarskiego,  w  terminie  i  na  czas 

określony 

w

tym orzeczeniu, przenieść pracownika do innej pracy nie
narażającej  go  na  działanie  czynnika,  który  wywołał  te 

objawy.

§ 1.  Za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób

zawodowych,  jeżeli  zostały  spowodowane  działaniem  czynników 

szkodliwych

dla zdrowia, występujących w środowisku pracy.

§ 

 

5. 1. Właściwym do orzekania o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o 

braku 

podstaw  do  jej    rozpoznania  jest  lekarz  spełniający 

wymagania kwalifikacyjne 

określone w odrębnych przepisach.

CHOROBY ZAWODOWE

background image

zasiłek  chorobowy

  –  dla  ubezpieczonego,  którego  niezdolność  do  pracy 

spowodowana została wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową

świadczenie  rehabilitacyjne

    –  dla  ubezpieczonego,  który  po  wyczerpaniu 

zasiłku  chorobowego  jest  nadal  niezdolny  do  pracy  a  dalsze  leczenie  rokują 
odzyskanie zdolności do pracy

zasiłek  wyrównawczy

  –  dla  ubezpieczonego  będącego  pracownikiem,  którego 

wynagrodzenie uległo obniżeniu wskutek stałego lub długotrwałego uszczerbku 
na zdrowiu,

jednorazowe  odszkodowanie

  –  dla  ubezpieczonego,  który  doznał  stałego  lub 

długotrwałego uszczerbku na zdrowiu;

 

jednorazowe odszkodowanie

 – dla członków rodziny zmarłego ubezpieczonego 

lub rencisty;

 

renta  szkoleniowa

  dla  ubezpieczonego,  w  stosunku  do  którego  orzeczono 

celowość  przekwalifikowania  zawodowego  ze  względu  na  niezdolność  do  pracy 
w dotychczasowym zawodzie

 

renta rodzinna

 – dla członków rodziny zmarłego ubezpieczonego lub rencisty;

 

renta  z  tytułu  niezdolności  do  pracy

  –  dla  ubezpieczonego,  który  stał  się 

niezdolny do pracy wskutek wypadku lub choroby zawodowej.

 

odszkodowanie 

za 

przedmioty

 

utracone 

lub 

uszkodzone  wskutek  wypadku  przy  pracy  –  dla 
pracownika lub dla członków jego rodziny;

 

dodatek do renty rodzinnej

 - dla sieroty zupełnej

 

dodatek pielęgnacyjny

pokrycie kosztów leczenia

 w zakresie stomatologii i 

szczepień ochronnych oraz zaopatrzenia w przedmioty 
ortopedyczne w zakresie określonym ustawą

ŚWIADCZENIA Z TYTUŁU WYPADKÓW PRZY 

PRACY

background image

 

zasiłek  chorobowy

  –  dla  ubezpieczonego,  którego 

niezdolność  do pracy spowodowana została wypadkiem  w 
drodze.

świadczenie rehabilitacyjne

  – dla ubezpieczonego, który 

po wyczerpaniu zasiłku chorobowego jest nadal niezdolny 
do pracy a dalsze leczenie rokują odzyskanie zdolności do 
pracy

 

renta  inwalidzka

  –  w  razie  zaliczenia  do  jednej  z  grup 

inwalidów

Członkom rodziny pracownika, który zmarł 
wskutek takiego wypadku – przysługują:

 świadczenia przewidziane w ustawie o 

emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń 
Społecznych  m.in.

 

renta rodzinna

Pracownikowi przysługuje:

 OD 1 STYCZNIA 2003 R UBEZPIECZENIE 

NIE OBEJMUJE JEDNORAZOWEGO 

ODSZKODOWANIA

 ZA USZCZERBEK NA ZDROWIU Z TYTUŁU WYPADKU W DRODZE DO 

PRACY LUB Z PRACY.

ŚWIADCZENIA Z TYTUŁU WYPADKÓW W 

DRODZE

background image

Literatura

• Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 roku Kodeks pracy 

( Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.). 

• Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu 

społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób 

zawodowych (Dz. U. Nr 199, poz, 1673 z późn. zm.).

• Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 2 lipca 2009 r. 

w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków 

przy pracy (Dz. U. Nr 105, poz. 870 z późn. zm.)

• Bogdan Rączkowski, BHP w praktyce, oddk, Gdańsk 

2009.

• Red. Iwona Staniec, Janusz Zawiła-Niedźwiecki , 

Zarządzanie ryzykiem operacyjnym, C.H.Beck, 

Warszawa 2008.


Document Outline