Co to jest konsumpcja
zrównoważona?
Dariusz Kiełczewski
Co to jest konsumpcja
zrównoważona?
Dariusz Kiełczewski
Rozwój zrównoważony
Zaspokojenie potrzeb i
aspiracji dzisiejszego
pokolenia w sposób który
nie ogranicza możliwości
zaspokojenia potrzeb
przyszłym pokoleniom
Konsumpcja
Akt społeczny- zużycie (użytkowanie
danego dobra)
Proces społeczny- całokształt
zachowań konsumentów
Aspekt cywilizacji człowieka-
odzwierciedlenie obowiązujących
postaw i stylów życia
Konsumpcja zrównoważona
Taki sposób zaspokajania potrzeb,
który zapewnia zaspokojenie
współczesnego pokolenia i pokoleń
przyszłych
Wymiar społeczny
konsumpcji zrównoważonej
każdemu człowiekowi obecnemu i
przyszłych pokoleń zapewniona zostaje
wysoka jakość życia
oznacza to, że w warunkach rozwoju
zrównoważonego interesuje nas sytuacja
najgorzej sytuowanych konsumentów
kluczową kwestią jest walka z ubóstwem
Konsumpcja a środowisko
Człowiek tak, jak inne organizmy żyje
dzięki środowisku przyrodniczemu:
jakość środowiska wyznacza jakość
naszego życia
Człowiek wykorzystuje środowisko do
tworzenia dóbr i usług, które
zaspokajają jego potrzeby
Stale istnieje konieczność wyboru
między obiema funkcjami środowiska
Ślad ekologiczny (opis tego
wyboru)
Całokształt skali oddziaływania ludzi
na środowisko możemy mierzyć
Najbardziej popularnym miernikiem
jest tak zwany ślad ekologiczny
Jest jeszcze tak zwany plecak
ekologiczny (czyli ilość masy i energii
potrzebnej żeby coś wyprodukować)
Ślad ekologiczny
Ślad ekologiczny (Ecological Footprint) –
powierzchnia terenu niezbędnego do
zaspokojenia potrzeb życiowych osoby,
społeczności, populacji, miasta, procesu
przemysłowego, instytucji, itp.
Uwzględnia się pięć kategorii do
obliczenia odcisku: pożywienie,
mieszkanie, transport, towary, usługi
Odcisk ekologiczny poszczególnych regionów jest dużo
większy niż obszar, który fizycznie zajmują
Ślad ekologiczny
Obecnie, dostępna dla
każdego powierzchnia
terenu, która ma dostarczyć
niezbędne produkty i usługi
oraz zasymilować
wytworzone odpady, wynosi
około 1,8 ha.
Globalny ślad ekologiczny
11100
16100
21100
26100
31100
36100
41100
1961
1965
1969
1971
1975
1979
1983
1987
1991
1995
1999
2001
rok
m
ln
a
kr
ów
Ekologiczny odcisk stopy
Dostępna przestrzeń
ekologiczna
Różnice śladu ekologicznego
w poszczególnych krajach
Różnice śladu ekologicznego
między krajami
0
2
4
6
8
10
P
ol
sk
a
K
ra
je
po
st
so
cj
al
is
ty
cz
ne
Ja
po
ni
a
U
S
A
K
ra
je
"
P
ię
tn
as
tk
i"
K
ra
je
n
ow
o
up
rz
em
ys
ło
w
io
ne
1993
2001
Konsumpcja a degradacja
środowiska
Współczesny człowiek żyje na kredyt, który
będą musiały spłacać przyszłe pokolenia
Nasze potrzeby są zbyt wielkie i skala
spożywanych dóbr i usług jest zbyt wielka
w stosunku do możliwości środowiska
przyrodniczego
Konsumpcja jest współodpowiedzialna za
współczesne problemy ekologiczne i
społeczne
Przyczyny tego stanu rzeczy
Konsumpcjonizm: przyzwyczajenie do
rosnących aspiracji materialnych, które jest
silniejsze, niż względy ochrony środowiska i
w znacznej mierze silniejsze nawet niż więzi
między ludźmi (przykładem są też migracje)
Ubóstwo: nie umiemy rozwiązać tego
problemu,a co za tym idzie lekceważymy
problem środowiska przyrodniczego, gdyż są
poważniejsze wyzwania
Przyczyny: ciąg dalszy
Wyobcowanie ze środowiska: nasza
kultura i cywilizacja to świat człowieka,
który uznał, że jest wyzwolony z
ograniczeń środowiska; sądzi, że poradzi
sobie bez niego; dominujące religie są
religiami odrębności ludzi od świata
przyrody; podobnie jest z humanizmem;
także technika odgradza nas od przyrody
Perspektywy
Być może oznacza to, że wkrótce
będziemy musieli nauczyć się żyć bez
świata naturalnego to znaczy, że
będziemy musieli poszukiwać
sztucznych dróg utrzymywania
Inne wyjście to poszukiwanie dróg
zrównoważenia konsumpcji ze
środowiskiem
Idea konsumpcji zrównoważonej w aspekcie
środowiskowym
Poszukiwanie takich form konsumpcji,
które będą możliwie najmniej uciążliwe
dla środowiska
Konsumpcja proekologiczna jako suma
indywidualnych wyborów
wymuszających zmiany w ofercie
producentów
Kilka prostych zasad, którymi należy
się kierować
Ekologiczne znaki towarowe
Znaki te pozwalają na wybór tych
produktów, które mają cechy pozytywne
z punktu widzenia celu ochrony
środowiska
Procedury przyznawania znaku są bardzo
dokładnie określone, więc istnieje duża
szansa, że dane dobro (usługa)
rzeczywiście ma przypisywane mu cechy
Znaki towarowe (margerytka
UE)
Znaki towarowe (niemiecki)
Znaki towarowe (ekozkan)
Znaki towarowe (rolnictwo
ekologiczne)
Aspekt społeczny
Wybierając dane dobra lub usługi
równocześnie dokonujemy także
pewnego wyboru społecznego
Możemy przykładowo wspierać lokalne
rynki i tradycje
Możemy też wspierać tych
producentów, którzy stosują zasady
uczciwego handlu, nie wykorzystują
pracowników itp.
Przykłady znaków
prospołecznych
Inne zachowania wspierające
ekologizację konsumpcji
Ograniczenie ilości opakowań,
Segregacja odpadów
Kierowanie się w stronę materiało- i
energooszczędnych dóbr i usług (klasy
efektywności)
Przyjęcie zasady korzystania raczej z
usług, niż z dóbr (zastępowanie
produktu usługą,a usługi materialnej
niematerialną
Unikanie konsumpcji gadżetowej
Kilka przykładów
Samochód- usługi transportowe
Automatyczna sekretarka- poczta
głosowa
List – email
Pralka- usługi pralnicze
Antena satelitarna- telewizja kablowa
Kamera wideo- kamera z
wypożyczalni
Jak obliczyć swój ślad
ekologiczny (co ma
znaczenie)
1.
Spożywam produkty zwierzęce
(mięso, jajka, ryby, nabiał):
1.
Nigdy
2.
Kilka razy w tygodniu
3.
Raz na dzień
4.
Kilka razy dziennie
5.
Większą część każdego posiłku
Żywność (c.d.)
1.
Odwiedzam bary typu fast- food
Nigdy
1.
Sporadycznie, kilka razy w roku
2.
Co najmniej raz w miesiącu
3.
Co najmniej raz w tygodniu
4.
Codziennie
Żywność (c.d.)
1.
W moim pożywieniu dominują
1.
Produkty pochodzenia lokalnego i
uprawiane sezonowo (około ¾ pożywienia)
2.
Staram się wybierać produkty lokalne
(około ½ pożywienia)
3.
Nie zwracam na to uwagi (produkty
lokalne stanowią około ¼ pożywienia)
4.
W moim domu spożywa się produkty
importowane, ponieważ są lepszej jakości
Żywność (c.d.)
1.
Jaka część zakupionego pożywienia jest w moim
domu wyrzucana
1.
Nic
2.
Około 10%
3.
Około 1/3
4.
Około połowy
2.
Jaka część pożywienia w moim domu jest
zapakowana w osobne opakowania ?
1.
Większość
2.
Około połowy
3.
Jedna czwarta
4.
Staramy się kupować produkty wyłącznie luzem albo w
dużych opakowaniach
1.W moim domu rocznie przejeżdża się
samochodem osobowym
1.25 tysięcy kilometrów
2.20 tysięcy kilometrów
3.15 tysięcy kilometrów
4.10 tysięcy kilometrów
5.5 tysięcy kilometrów
6.nie mamy samochodu osobowego
1.Przeciętnie naszym autem jeździ
1.Jedna osoba, a cała rodzina tylko okazjonalnie
2.Co najmniej dwie osoby
3.Zwykle cała rodzina
4.Nie mamy samochodu osobowego
1.Nasz samochód zużywa na 100 km
1.Do pięciu litrów
2.Do siedmiu litrów
3.Do dziesięciu litrów
4.Do piętnastu litrów
5.Nie mamy samochodu
1.Autobusami lub pociągami podróżuje się w
naszym domu
1.Zawsze, ponieważ nie mamy samochodu
2.Często, do 30 km dziennie
3.Czasami, do 15 km dzienne
4.Wcale albo bardzo rzadko
Energia
1.
Przeciętny rachunek za energię
elektryczną wynosi............. złotych
miesięcznie
2.
Płacimy za energię cieplną w sezonie
średnio.......................złotych
miesięcznie
3.
W moim domu
mieszka.................osób
Inne
1.
Mamy pojemnik na śmieci
1.
Wspólny dla osiedla
2.
Osobny
3.
Mamy dodatkowy pojemnik na śmieci
4.
Nie mamy pojemnika na śmieci
2.
Używamy
1.
Baterii słonecznych do ogrzewania domu
2.
Zielonej elektryczności (energii wiatrowej, wodnej)
Wydajnych urządzeń elektrycznych (lodówki, pralki klasy A lub B)
3.
Żarówek energooszczędnych (ponad połowa w domu)
3.
W moim domu
4.
Zostały wymienione okna
5.
Zostały zamontowane liczniki energii cieplnej
6.
Zostały ocieplone ściany zewnętrzne
Inne
1.
W moim domu
1.
Zostały wymienione okna
2.
Zostały zamontowane liczniki energii
cieplnej
3.
Zostały ocieplone ściany zewnętrzne
Turystyka
1.
Na wakacje wyjeżdżamy
1.
Rzadko, przeważnie do rodziny
2.
Mamy własną działkę rekreacyjną, na
której spędzamy wakacje
3.
Zazwyczaj odwiedzamy kraj (morze,
góry, jeziora)
4.
Wyjeżdżamy za granicę (w Europie)
5.
Odwiedzamy egzotyczne kraje (Afryka,
Ameryka Płd. Tajlandia)