Sztuczne sieci neuronowe

Rys historyczny

• 1943 - Model neuronu McCullocha-Pittsa
• 1958 - Preceptron Rosenblata - neurony z połączeniami

jednokierunkowymi, dowód zbieżności algorytmu
uczenia (1962)

• 1960 - Adaline (Adapive Linear Neuron) i Madaline

(Multiple-Adaline), pierwszy komercyjny
neurokomputer na Uniwersytecie Stanforda

• 1969 - Minsky i Papert wykazują, że twierdzenie

Rosenblata jest prawdziwe tylko dla ograniczonego
zbioru danych (wykazanie słabości sieci
jednowarstwowych) => zastój w prowadzeniu badań
nad SSN na prawie 20 lat

• 1986 - Algorytm wstecznej propagacji błędów

(Rumelhart, Hinton, Williams)

Biologiczna inspiracja

• Dendryty - zbierają sygnały,

jest to „wejście” neuronu.

• Synapsy - „furki” dla sygnału

idącego z dendrytu, może
modulować moc sygnału
przed przekazaniem go do
jądra

• Jądro - centrum

obliczeniowe neuronu,
miejsce kluczowych funkcji
neuronu

• Wzgórek aksonu - wysyła

sygnał wyjściowy neuronu
poprzez akson

• Akson - wyjście sygnału

ustalonego przez neuron

•x

- sygnały wejściowe, pobodzjące

•x

- stały sygnał wejściowy równy (-1) - tzw bias

•w

- wagi odpowiednich sygnałów wejściowych

•Σ - suma ważona wejść - potencjał membranowy

oznaczany jako ‘φ’, ‘net’ lub ‘z’

•y - sygnał odpowiedzi na zadane sygnały (wartość f-
cji dla sumy ważonej)

Ulepszona wersja modelu

neuronu

Rodzaje neuronów

W zależności od funkcji aktywacji neurony można
podzielić na:

•liniowe

y = f(φ) = φ

•nieliniowe

•dyskretne

•unipolarne

y  {0,1}

•bipolarne y  {-1,1}

•ciągłe

•unipolarne

y  (0,1)

•bipolarne y  (-1,1)

• Unipolarna dyskretna (McCulloch,

Pitts)

• Unipolarna ciągła (neuron

sigmoidalny)

Przykładowe funkcje

aktywacji

• Bipolarna dyskretna

• Bipolarna ciągła (Rosenblatt 1958)

Przykładowe funkcje

aktywacji

Nauka ogólnie (z

nauczycielem)

1. Pokaż wzorzec wejściowy - podaj wartości na

wejście (zapytaj)

2. Oblicz odpowiedź na zadane wymuszenie
3. Jeśli odpowiedz jest błędna skoryguj wagi neuronu

Δw =

x

k+1

= w

+ Δw

gdzie:

Δw - zmiana wartości danej wagi
 - współczynnik uczenia
 - błąd odpowiedzi (  = (o-y)

f ’(net)

)

x - sygnał wejściowy

Reguła delty

Co potrafi potrafi zrobić

neuron?

• Podzielić przestrzeń n-wymiarową na dwie

części

• Przykład: realizacja funkcji AND (podział2-

wymiarowej przestrzeni)

Applet przykładowy

Preceptron

• Wejście - normalizacja, rozdzielenie sygnału
• Wyjście - właściwe neurony
• Możliwości ograniczone - klasy muszą być liniowo

separowane (tak samo jak dla pojedynczego
neurona)

• Algorytm nauki nie zmienia się znacznie

Problem XOR

• Funkcja XOR nie może zostać zrealizowana

przy użyciu preceptrona. (reguła separowania
liniowego)

• Rozwiązanie: dołączenie kolejnych warstw

Sieć wielowarstwowa

• Wejście i wyjście jak

w preceptronie

• Dodatkowa warstwa

neuronów (warstwa
ukryta)

• Komplikacja w nauce

- zmiana algorytmu

• Wzrost możliwości -

uwolnienie się od
ograniczenia co do
separowania
liniowego klas

• Obliczamy odpowiedź sieci dla zadanego przez

nas wzorca

• Obliczamy błąd dla warstwy wyjściowej wg

wzoru:

• Dla warstw ukrytych błąd obliczamy wg

wzoru:

• Graficzne przedstawienie

Uczymy sieć...

Algorytm wstecznej propagacji

błędów

• Podczas obliczenia błędów postępujemy

przestrzegając następujących zasad:

– zaczynamy od warstwy wyjściowej
– obliczamy błędy od razu w całej warstwie,

tzn. najpierw obliczamy błędy dla
wszystkich neuronów w danej warstwie nim
przejdziemy do kolejnej

– kolejność obliczania błędów dla danych

warstw jest ściśle określona: od wyjściowej
do wejściowe:

• Aktualizacje wag połączeń dokonujemy po

policzeniu wszystkich błędów całej sieci

Uczymy sieć...

Algorytm wstecznej propagacji

błędów

Wiadomości dodatkowe

  - współczynnik uczenia ma znaczący wpływ

na stabilność procesu, oraz jego szybkość.
Zbyt mała wartość - wolno, zbyt duża brak
stabilności. Zwykle przyjmuje się wartość
<0.05 ; 0.25>

• odpowiednie prezentowanie wzorców ma

wpływ na skuteczność nauczania. Tendencje
do zapominania

• konieczny kompromis co do dokładności

odpowiedzi (kryterium dopuszczalnego błedu)

Można szybciej?

Momentum

• Momentum to odpowiednik bezwładności w fizyce,

jest wprowadzany jako dodatkowy człon podczas
obliczania wartości zmiany dla danej wagi

• Jego wartość odnosi się do zmiany wartości wagi w

poprzednim kroku nauczania.

• Parametr α określa stopień ważności (bezwładności)

poprzedniej zmiany. Wartość α przyjmowana jest
zazwyczaj poniżej 1, gdy przyjmiemy α = 0.9,
możemy zwiększyć współczynnik uczenia do <0.25 ;
0.75> bez większej obawy o stabilność uczenia

Metoda nie jest idealna

• Algorytm wstecznej propagacji błędów nie jest

pozbawiony wad. Nie jest odporny na minima lokalne,
toteż nie gwarantuje znalezienia minimum globalnego
poszukiwanego przez nas. Algorytm może stwierdzić,
że dla badanego zbioru wzorców błędy są do przyjęcia
(jakieś kryterium przez nas ustalone w celu
zapewnienia skończoności obliczeń)

• Gdy znalezione optimum nas nie satysfakcjonuje mamy

kilka możliwości na znalezienie lepszego:

– zmienić strukturę sieci
– zakres losowania początkowych wartości wag
– zmiana parametrów we wzorach (funkcji aktywacji,

współczynnika nauczania i momentum)

Zastosowania

• Predykcja - przewidywanie zmian które

mogą nastąpić na podstawie posiadanej
„wiedzy” o przeszłości.

• Klasyfikacja i wykrywanie cech -

dopasowanie przedstawionych sieci
elementów do wyuczonych wzorców (nawet
w przypadku przedstawienia niepełnego
wzorca)

• Diagnostyka - wykrywanie anormalnych

odchyłek od poprawnych przebiegów

• Sterowanie

Document Outline