Społeczno- 
kulturowe 
uwarunkowania 
zachowań w 
chorobie

-rola społeczna chorego i 
pacjenta

Justyna Rewers,

 Pielęgniarstwo s.

Gr. 5

Choroba

-dynamiczna 

reakcja ustroju na działanie 
czynnika 
chorobotwórczego, 
prowadząca do zaburzeń 
naturalnego współdziałania 
narządów i tkanek, a w 
następstwie- do zaburzeń 
czynnościowych i zmian 
organizmu w narządach i 
całym ustroju .

• zaprzeczenie;
• pomniejszenie;
• przyjęcie diagnozy lekarskiej;
• wyolbrzymienie.

Reakcje człowieka 
na chorobę:

Pomniejszenie

-chory 

bagatelizuje chorobę. 
Wyjaśnieniom lekarzy i 
własnym dolegliwością  
nadaje znaczenie  
stosunkowo łatwe do 
przyjęcia , tzn. nie budzące 
poważnych objawów.

•Zaprzeczenie

-wyraz działania 

mechanizmu obronnego 
określanego zwykle jako 
wyparcie. Informacje chorego o 
jego chorobie i ewentualnie 
doznawanej dolegliwości nie 
prowadzą do ukształtowania się 
obrazu własnej choroby.

Przyjęcie diagnozy lekarskiej-

 

akceptacja diagnozy, chory 
zdaje się na opinie lekarza. 
Przyjmuje udzielone mu 
wyjaśnienia a obraz własnej 
choroby, mimo braku informacji 
ściśle medycznych, zbliża do 
rozpoznania  ustalonego przez 
lekarza.

Wyolbrzymienie

- na każde 

pogorszenie samopoczucia 
reaguje z przesadą i 
koncentruje się  całkowicie na 
swoich dolegliwościach.

Różnorodne podejście pacjenta 
do choroby: 

-

religijne

- Bóg doświadczając nas chorobą chce 

zbliżyć nas do siebie poprzez ból i cierpienie. Odkrycie 
Boga w cierpieniu to największa tajemnica, a 
jednocześnie łaska dla ludzi dążących do świętości .

-

medyczne

-to medycyna pomaga w leczeniu chorób, 

podejście to pozwoliło  zwalczyć wiele epidemii oraz 
opanować choroby upośledzające sprawność człowieka, 
dzięki temu ludzie żyją dłużej. 

-

magiczne

-ludzie uważali,iż to magia może ich jedynie 

wyleczyć, uchronić od zła, np..

Dawni Słowianie wierzyli, że ta 

roślina ma magiczną moc odwracania uroków i klątw. Trzeba tylko 
znać osobę, która rzuciła przekleństwo, rzucić jej pod nogi siedem 
kawałków tej rośliny i trzy razy splunąć za siebie, a wszystko minie...

 

Model stosunku lekarz- 

pacjent: 

• Rola pacjenta.

•  Rola zawodowa lekarza.

 

Rola teatralna

 

– rola

 

współczesnego 

teatru jest ściśle i ostatecznie określona.

Termin „ rola” przeszedł z teatru do nauki 
współczesnej. Obecnie posługuje się  nim 
wielu psychologów i socjologów, którzy 
mówiąc o roli mają na myśli zachowanie się 
człowieka, w życiu społecznym każdy 
człowiek wykonuje w gruncie rzeczy własną, 
oddzielną i niepowtarzalną rolę. Wchodzą tu 
w gre  normy moralne, obyczajowe i 
zwyczajowe oraz prawne.

Rola pacjenta

: 

oczekuje się, że 

człowiek chory będzie poszukiwał 
kompletnej pomocy lekarskiej, 
jednocześnie podporządkowuje się 
reżimowi postępowania 
leczniczego, zleconego przez 
lekarza. Osoba podejmująca tę 
role  zwolniona jest od pełnienia 
swoich dotychczasowych 
obowiązków i ról.

Rola zawodowa lekarza: 

A. Powinności lekarza:

-działania  w celu zapewnienia opieki pacjentowi,

-wykonywanie zawodu zgodnie z zasadami etyki lekarskiej,

-wykorzystywanie wszystkich umiejętności, posiadanych 

kwalifikacji i wiedzy w odniesieniu do problemów 
zdrowotnych,

-kierowanie się obiektywnością i emocjonalną 

niezależnością , zawodowa samokontrola oraz 
samokrytycyzm.

B.Przywileje lekarza:

-możliwość wejścia w kontakty o dużym stopniu intymności ,

-niezależność podejmowania decyzji,

- posiadanie autorytetu zawodowego.

Wyobrażenie lekarza 
„kiedyś” :

-model lekarza domowego;

-przyjaciel rodziny;

-całościowe podejście do pacjenta w 
sposób naturalny, dysponując zawsze 
potrzebnymi do tego danymi, 
uzyskanych bez szczególnych 
zabiegów w przebiegu kontaktów z 
pacjentem i jego rodziną.

 

Lekarz „dziś”:

-coraz częściej lekarza w jego tradycyjnych 
czynnościach zastępuje aparat;

-dolegliwości pacjenta prezentowane są  w 
postaci zarejestrowanych wyników badań;

-w warunkach specjalistycznych pacjentem 
zajmuje się często nie jeden, lecz kilku lekarzy 
danej specjalizacji ;

-podejście skoncentrowane wyłącznie na chorobie 
pacjenta;

- kontakt między pacjentem a lekarzem ulega 
rozproszeniu.

Literatura:

1.Encyklopedia Popularna PWN, 
Warszawa 1990 r.

2. Jarosz Marek, Psychiatra i jego 
pacjent, Warszawa 1982 r.

3.Jarosz Marek, Psychologia lekarska, 
Warszawa 1983 r.