Oparzenia i inne urazy termiczne

Oparzenia i inne urazy

termiczne

Ciężki uraz termiczny może być jednym z

najbardziej fizycznie i psychicznie

niszczących uszkodzeń, jakie mogą

dotknąć człowieka.

Skóra ludzka jest niezwykle skutecznie

działającą tkanką ochronną.

Oparzenia są uszkodzeniami skóry i

leżących pod nią tkanek, mogą mieć

jednak wpływ na cały organizm.

Anatomia i fizjologia skóry



Skóra jest największym narządem

ustroju ludzkiego ciała. Jej rozmiary

wahają się od 0,25 m kw. U noworodka

do 1,8 – 2,0 m kw. U osób dorosłych.



Średnica grubości 3 mm a waga 3 kg u

dorosłych.



Budowa anatomiczna – naskórek



skóra właściwa



Tkanka podskórna – łączy skórę ze

strukturami głębiej leżącymi.

Naskórek



Najbardziej zewnętrznie położone

komórki naskórka są martwe i

zrogowaciałe.



Stanowią one twardą, ochronną barierę

przed wpływami zewnętrznymi.



Martwe komórki warstwy zrogowaciałej

złuszczają się.



Cykl dojrzewania komórek naskórka –

począwszy od powstania, przez podział

komórki podstawowej a kończąc na

momencie złuszczania się z powierzchni

trwa około 3 miesięcy.

Skóra właściwa



Grubości 0,06 do 0,12 mm zbudowana

jest głównie z włókien sprężystych.



Zawiera ona naczynia krwionośne i

nerwy oraz przydatki nabłonkowe

pełniące swoiste czynności.



Ponieważ zakończenia nerwowe

przewodzące bodźce bólowe znajdują

się wyłącznie w skórze właściwej,

uszkodzenia pośredniej grubości skóry

mogą być bardzo bolesne, podczas gdy

oparzenia pełnej grubości skóry są

zwykle niebolesne.

Gruczoły potowe



Pochodzą z naskórka. Są to gruczoły

cewkowe, nierozgałęzione, kłębkowate.



Ich cześć wydzielnicza tkwi głęboko w

skórze albo w tkance podskórnej.



Ujścia gruczołów potowych widoczne są

na powierzchni naskórka jako pory

skórne.



Gruczoły potowe wspomagają

utrzymanie właściwej temperatury ciała

regulując objętość wyparowanej wody.

Gruczoły potowe cd



Wydzielają również małe ilości chlorku

sodu, cholesterolu, oraz śladowe

wartości albumin i mocznika.



Skóra właściwa jest przepleciona

zakończeniami nerwów czuciowych,

dzięki którym odczuwa się dotyk, ucisk,

ból i zmiany temperatury.



Jest to mechanizm obronny, pozwalający

na indywidualne przystosowanie do

fizycznych zmian w otoczeniu.

Skóra właściwa



Jest barierą, która zapobiega utracie

płynów ustrojowych drogą parowania.



Skóra jest narządem życiowo ważnym.



Jej istnienie warunkuje życie człowieka.



Zniszczenie ponad 60% powierzchni

skóry kończy się z reguły zejściem

śmiertelnym jeżeli chory od razu nie

trafi na specjalistyczny oddział szpitalny.



Skóra ochrania organizm przed

czynnikami szkodliwymi istniejącymi w

środowisku zewnętrznym.

Skóra ochrania organizm

przed:



Inwazją większości drobnoustrojów



Substancji toksycznych



Szkodliwymi czynnikami fizycznymi:



A. promieniowanie elektromagnetyczne

w widmie światła widzialnego,



Nadfioletowego



podczerwonego

Oparzenie



To uszkodzenie ciała – skóry i błon

śluzowych – w wyniku działania

wysokiej temperatury, środków

chemicznych, czy energii elektrycznej.



Zależnie od głębokości uszkodzeń,

oparzenia dzieli się na cztery stopnie:



I stopień – rumień



II stopień – pęcherze i częściowa

martwica skóry z możliwością

regeneracji naskórka od dna.

Oparzenia cd.



III stopień – całkowita martwica skóry i

tkanki podskórnej



IV stopień – Martwica narządów głębiej

leżących.



Oparzenie ponad



15% powierzchni ciała u dorosłych i



Ok.. 10% u dzieci



wywołuje t.zw. Chorobę oparzeniową.



Jej przebieg dzieli się na trzy okresy

kliniczne:

Choroba oparzeniowa

– okresy kliniczne



1. Okres wstrząsu – 1-2 doby



2. Okres kataboliczny – 3-4 tygodnie –

okres szybkiego zużywania rezerw

białkowych organizmu



3. okres anaboliczny - odnowy

Odmrożenie



Jest to uszkodzenie tkanek

spowodowane działaniem niskiej

temperatury powietrza, zwłaszcza przy

silnym wietrze i znacznej wilgotności.



Ważną rolę odgrywa osobnicza

wrażliwość na zimno i czynniki

usposabiające miejscowe i ogólne.



Odmrożenie może nastąpić nawet przy

kilku st. powyżej zera, w przypadku

pozostawania przez dłuższy czas w

bezruchu i wilgotnym powietrzu

Najszybciej ulegają

odmrożeniu



Okolice o zwolnionym i utrudnionym

krążeniu krwi chłonki – są to:



Palce rąk i nóg



Nos



Policzki



Małżowiny uszne

Odmrożenie I stopnia



Naczynia krwionośne zwężają się, -

występuje zbielenie – a potem

rozszerzają



Po ustaniu działania zimna pojawia się

obrzęk, pieczenie, bolesność



Zmiany skórne znikają, ale może

pozostać nadwrażliwość na zimno

Odmrożenie II stopnia



Występują pęcherze i pęcherzyki,

które zagoiwszy się po długim

czasie, ustępują bez śladu

Odmrożenia III stopnia



Występuje martwica – miejscowe

obumieranie komórek tkanki organizmu

skóry



Na całej grubości, a czasem i mięśni,

chrząstek i kości.



Często występują pęcherze surowicze i

ropne.



U pacjenta spotyka się zaburzenia

czucia i trudno gojące się owrzodzenia

z ubytkami skóry.

Wychłodzenie - hipotermia



Jest to stan dużego wychłodzenia

organizmu



Przyczyna – długotrwałe działanie zimna na

organizm człowieka



Wyróżniamy 3 stopnie hipotermii:



I. stan w którym temp. ciała jest niższa od

35 stopni



II. Hipotermia umiarkowana – jest to spadek

temp. Do 32 st.C



III. Hipotermia głęboka = spadek temp.

Poniżej 32 stopni C.

Trzy stopniowy podział oparzeń

stopień I



Obejmuje tylko naskórek, przejawia się

zaczerwienieniem i małymi zmianami

mikroskopowymi.



Uszkodzenia tkankowe są niewielkie



Ochronna czynność skóry zachowana



Obrzęk mały



Ochronna czynność skóry zachowana



Odczyn ogólnoustrojowy występuje

rzadko

Oparzenia I stopień



Ból jest głównym objawem



Ustępuje zazwyczaj po 46-72 h gdy

gojenie przebiega bez powikłań



Po 5 – 10 dniach uszkodzony naskórek

złuszcza się małymi płatkami nie

pozostawiając blizn.



Najczęstsze przyczyny oparzeń I stopnia:



Kontakt z wrzącą wodą lub parą wodną



Zbyt silne naświetlanie promieniami

słonecznymi

Oparzenie II stopnia



Obejmuje całą grubość naskórka i część

skóry właściwej.



Oprócz zaczerwienienia i obrzęku

pojawiają się pęcherze wypełnione

żółtawym płynem surowiczym.



Pęcherze to martwy naskórek uniesiony

gromadzącym się pod nim płynem

tkankowym.



Toczą się tu silne procesy zapalne i

martwicze naskórka na granicy ze skóra

łaściwą

Przyczyny



Oparzenia II stopnia powstają po

oblaniu:



Wrzątkiem



Gorącym olejem



Pod wpływem pary wodnej

Oparzenia powierzchowne



Goja się zwykle w ciągu 2 tygodni

dzięki możliwości regeneracji naskórka

od dna.



Warunek – rany nie ulegną zakażeniu

Głębokie oparzenia II

stopnia



Uszkodzona skóra może przypominać

wyglądem skórę w III stopniu oparzenia



Zastrzeżenie – ma ona zabarwienie

zazwyczaj czerwone lub różowe.



Rany tej głębokości goja się w ciągu 25-

35 dni



Pokrywają się łamliwym naskórkiem



Po takim oparzeniu pozostają zazwyczaj

twarde blizny.

Głębokie oparzenie II

stopnia + zakażenie



Taka sytuacja powoduje pogłębianie się ran

i przekształcenie w oparzenie III stopnia –



Oparzenie pełnej grubości skóry.



Utrata płynów i ogólnoustrojowe

zaburzenia metaboliczne w przebiegu

gojenia głębokich oparzeń II stopnia są

takie same jak w przypadkach oparzeń III

stopnia

Oparzenia III stopnia



Cechują się zniszczeniem pełnej grubości

skóry a często i tkanek leżących głębiej,

niekiedy aż do kości.



Często część martwicza skóry wysycha

wytwarza się twarda, skórzasta

powierzchnia o zabarwieniu brunatnym,

brązowym, czarnym, białym lub nawet

czerwonym.



Oparzenia III stopnia są bardzo bolesne, a

jednocześnie niewrażliwe na dotyk,

ponieważ została zniszczona cała grubość

skóry zawierająca receptory bólowe.

Uwaga kliniczna



Przy ucisku na strup oparzeniowy

powierzchnia nie blednie i później

naczynia nie wypełniają się krwią,

ponieważ są one zniszczone lub

zaczopowane skrzepami.



Tkanka jest martwa.



Skrajna postacią oparzenia jest

zwęglenie tkanek

Zaburzenia ogólnoustrojowe



W oparzeniach III stopnia oprócz zmian

miejscowych występują zmiany

ogólnoustrojowe w postaci:



Wstrząsu



Utrata osocza krwi



Zatrucie organizmu wchłanianymi

produktami rozpadu białka tkankowego



Ucieczka płynu z krwi wraz z białkiem

do obrzękłych tkanek i pecherzy.

Określenie ciężkości urazu



Oraz kliniczny, przebieg choroby i

śmiertelność uzależnione są od:



Rozległości i głębokości oparzenia



Wieku chorego



Uprzedniego stanu zdrowia

poparzonego



Umiejscowienia ran oparzeniowych



Ciężkości towarzyszących urazów (jeżeli

takie występują)

Obliczanie procentowe

oparzonej powierzchni ciała



Całkowitą powierzchnię oparzenia

obliczyć można najdokładniej w

odsetkach powierzchni ciała,

posługując się wykresami podanymi

przez Lunda i Browdera



Vide zał. Folia



Dokładne obliczenie rozległości

oparzenia powierzchni ciała w

odsetkach pożyteczne jest z wielu

względów:

Określenie ciężkości i

rozległości oparzeń skutkuje:



1. Podjęcie decyzji kto, gdzie ma być

leczony



2. Określa to w pewnym stopniu

zapotrzebowanie na płynu i możliwość

przybliżonego Rokowania



Śmiertelność – większa u chorych poniżej

2 roku życia i powyżej 60 roku życia.



U dzieci często dołącza się infekcja, u

starszych obciążenia chorobami

współistniejącymi – cukrzyca, choroby

układu krążenia.

Zakażenie ran

oparzeniowych



Największym zagrożeniem dla ciężko

oparzonego jest - zakażenie rany

oparzeniowej.



Codzienna kontrola rany oparzeniowej

(lub innej), pozwala na wczesne

stwierdzenie objawów zakażenia.



Inny ważny problem w zakażeniach

tkanek miękkich polega na różnicowaniu

zabrudzenia lub zanieczyszczenia z

rozwijającym się zakażeniem.

Różnicowanie



Często decyduje badanie

mikroskopowe pobranego wycinka

Czynnik sprawczy



Paciorkowce



Gronkowce



Grzyby



wirusy

Nadzór bakteriologiczny



Ma dostarczyć informacji o:



rodzaju bakterii chorobotwórczych



Wrażliwości na antybiotyki

Współdziałanie czynników



Ze strony chorego



Ze strony bakterii chorobotwórczych



Ad A.

wiek chorego

–

Rozległość i głębokość oparzenia ( w

oparzeniach powyżej 30% powierzchni

ciała znacznie zwiększa się ryzyko

zakażenia).

–

Cukrzyca

–

Okres jaki upływa od urazu do podjęcia

leczenia

Problem wagi najwyższej



Dla rozwoju zakażenia jest właściwy

dopływ krwi do rany.



Niedrożność - koagulacja – naczyń w

miejscu oparzonej tkanki powoduje

powstanie bogatego w białko strupa, który

jest idealnym podłożem do rozwoju

bakterii.



Ponadto uniemożliwia antybiotykom

podanym dożylnie lub domięśniowo

działanie na bakterie znajdujące się

wewnątrz strupa.

Martwe tkanki – źródło

zakażenia



Po wyprowadzeniu chorego ze wstrząsu

– przystępujemy do wycięcia martwych

tkanek będących głównym źródłem

zakażenia.



Po ich usunięciu rany są pokrywane

przeszczepami skórnymi pochodzącymi

z ciała pacjenta, a w przypadku ich

niewystarczającej ilości -

przeszczepami pobranymi od innego

człowieka, najczęściej ze zwłok.

Kolejny etap leczenia



Ciężko oparzony pacjent często mimo

prawidłowego leczenia nie uniknie

zniekształceń, przykurczów.



Sytuacje te wymagają

niejednokrotnie wieloetapowych

rekonstrukcji połączonych z

intensywnym leczeniem

usprawniajacym.

Epidemiologia oparzeń



Liczba oparzeń stale wzrasta.



Oparzeni stanowią 3% przyjęć w czasie

ostrych dyżurów oddziałów chirurgicznych.



W Polsce w następstwie ciężkich oparzeń

umiera rocznie około 500 osób.



Około 50% oparzeń przypada na dzieci do

2 roku życia.



U starszych – alkoholicy, chorzy

psychicznie, chorujący na padaczkę, u

osób ze starczą demencją

Document Outline