Politechnika Warszawska
Wydział Inżynierii Lądowej
Katedra Inżynierii Produkcji i Zarządzania w Budownictwie

Technologia i organizacja

robót budowlanych

„Technologia – podstawowe definicje”

„Transport budowlany – zagadnienia ogólne”

prof. dr hab. 

inż.

Włodzimierz 
Martinek

dr inż. Paweł Nowak

Politechnika Warszawska
Wydział Inżynierii Lądowej
Katedra Inżynierii Produkcji i Zarządzania w Budownictwie

Definicja i charakterystyka inżynierii produkcji 
budowlanej
 
Inżynieria  produkcji  budowlanej  jest  to  system 
wiedzy,  zbiór  informacji  o  potrzebnych  działaniach 
niezbędnych                               do przekształcenia 
istniejącego 

stanu 

wydzielonego 

środowiska 

człowieka  w  stan  zaproponowany  przez  inżynierię 
projektowania budowlanego. 

Politechnika Warszawska
Wydział Inżynierii Lądowej
Katedra Inżynierii Produkcji i Zarządzania w Budownictwie

Przedmiotem  tego  interdyscyplinarnego  systemu 
wiedzy  jest  projektowanie,  przygotowanie  oraz 
sterowanie 

przebiegiem 

procesów 

produkcji 

materiałów, półfabrykatów i wyrobów                  dla 
budownictwa, procesów realizacji wszelkiego rodzaju 
obiektów  budowlanych  i  inżynierskich  oraz  ich 
eksploatacji  i  utrzymania,                          a  ponadto 
zarządzanie przedsiębiorstwami produkcyjnymi           
                      i  budowlano-montażowymi  wraz  z 
projektowaniem  i  eksploatacją  zakładów  zaplecza 
produkcyjnego  i  usługowego  oraz  całokształtem 
menedżerskiej  działalności  na  rynku  inwestycyjno-
budowlanym.

Politechnika Warszawska
Wydział Inżynierii Lądowej
Katedra Inżynierii Produkcji i Zarządzania w Budownictwie

Inżynieria  produkcji  budowlanej  w  swojej  strukturze 
składa się                     z trzech podsystemów wiedzy:

 

 

 

inżynierii 

działalności 

produkcyjnej 

(management),
 

 

 

inżynierii 

procesów 

produkcyjnych 

(budowlanych),
   inżynieria materiałów budowlanych. 

Politechnika Warszawska
Wydział Inżynierii Lądowej
Katedra Inżynierii Produkcji i Zarządzania w Budownictwie

Główne związki strukturalne w systemie wiedzy “Inżynieria produkcji 

budowlanej”

 

Politechnika Warszawska
Wydział Inżynierii Lądowej
Katedra Inżynierii Produkcji i Zarządzania w Budownictwie

Inżynieria procesów produkcyjnych obejmuje:

  projektowanie,

  realizację i regulowanie działań technicznych 
wykonywanych
    w procesie, dla dokonania najbardziej 
racjonalnej przemiany
    wielkości wejścia (surowce, materiały, siła 
robocza, energia)
    w wielkości wejściowe (półfabrykaty, elementy i 
obiekty
    budowlane).

 

Procesy  produkcyjne  mają  na  celu  wytworzenie 
określonych  wyrobów  lub  elementów  i  posiadają 
pewną swoją charakterystykę. 

Politechnika Warszawska
Wydział Inżynierii Lądowej
Katedra Inżynierii Produkcji i Zarządzania w Budownictwie

Elementami  struktury  procesów  produkcyjnych  są 
następujące działania:

   przetwarzanie,
   transportowanie,
   kontrolowanie,
   magazynowanie,
   utrzymywanie. 

Politechnika Warszawska
Wydział Inżynierii Lądowej
Katedra Inżynierii Produkcji i Zarządzania w Budownictwie

Struktura systemu wiedzy, nauki, dydaktyki  - “Inżynieria produkcji budowlanej”

 

Politechnika Warszawska
Wydział Inżynierii Lądowej
Katedra Inżynierii Produkcji i Zarządzania w Budownictwie

Technologia procesów budowlanych 

Uwarunkowania działań przy realizacji elementu budowlanego.

Politechnika Warszawska
Wydział Inżynierii Lądowej
Katedra Inżynierii Produkcji i Zarządzania w Budownictwie

DEFINICJA TECHNOLOGII 

1. Technologia jest to nauka dotycząca metod 

wytwarzania

             lub przetwarzania surowców, materiałów i 

wyrobów         

             integrująca w technikę odpowiednie 

elementy nauk

             organizacji, zarządzania i ekonomii.

2. Technologia to przyjęta lub proponowana 

metoda

       wytwarzania lub przetwarzania surowców, 

materiałów

       i wyrobów. 

Politechnika Warszawska
Wydział Inżynierii Lądowej
Katedra Inżynierii Produkcji i Zarządzania w Budownictwie

DEFINICJE:

Proces 

produkcyjny 

- 

całokształt 

operacji 

czynności  i  ruchów  roboczych  związanych  z 
wytworzeniem  produktu  jego  części                        lub 
elementu składowego.

Proces  technologiczny  -  proces  produkcyjny 
obejmujący  metodycznie  wszelkie  operacje  robocze 
powodujące  przemiany  fizyczne  i  chemiczne 
produktu jego części lub elementu składowego.

Proces budowlany - zespół technologicznie 
powiązanych ze sobą operacji roboczych 
dokonywanych na placu budowy lub zapleczu 
niezbędnych do realizacji budowli lub jej części.

Politechnika Warszawska
Wydział Inżynierii Lądowej
Katedra Inżynierii Produkcji i Zarządzania w Budownictwie

Procesy budowlane dzieli się wg różnych kryteriów 
ale w naszych rozważaniach zapoznamy się tylko z 
podziałem na procesy proste i procesy złożone.

Proces budowlany prosty - jest to proces składający się z 
powiązanych  technologicznie  ze  sobą  operacji  roboczych 
wykonywanych                        przez robotników jednego 
zawodu, 

względnie 

maszynę 

jednoczynnościową 

(Przykładem  może  tu  być  wykonanie  zbrojenia  belki 
żelbetowej).

Proces  budowlany  złożony  -  jest  to  proces  budowlany, 
składający  się                            z  różnych  prostych  procesów 
roboczych 

ściśle 

powiązanych 

technologicznie 

i 

organizacyjnie  i  mający  na  celu  wytworzenie  określonego 
elementu  budowli  (Przykładem  może  tu  być  wytworzenie 
belki  żelbetowej,  która  składa  się  z  następujących 
procesów  prostych:  ustawienie  deskowania,  montaż 
zbrojenia, ułożenie mieszanki betonowej                        i 
rozdeskowanie). 

Politechnika Warszawska
Wydział Inżynierii Lądowej
Katedra Inżynierii Produkcji i Zarządzania w Budownictwie

PROCESY TECHNOLOGICZNE - CZĘŚCI 
SKŁADOWE:

Operacja 

robocza 

jest 

to 

organizacyjnie 

niepodzielna 

i 

jednorodna 

pod 

względem 

technologicznym 

część 

procesu 

budowlanego 

charakteryzująca się:

  niezmiennym składem robotników,

  używaniem tych samych narzędzi,

    wbudowaniem    jednego  rodzaju  materiału, 
półfabrykatu itp.
    (Przykładowo, cięcie stali zbrojeniowej, montaż 
szkieletu
    zbrojeniowego itp.).

Politechnika Warszawska
Wydział Inżynierii Lądowej
Katedra Inżynierii Produkcji i Zarządzania w Budownictwie

Czynność  robocza  -  jest  to  zespół  ruchów 
stanowiących odrębne działanie charakteryzujące się 
ścisłym określonym zadaniem                 i będące na 
ogół  fragmentem  operacji  roboczej  (Przykładowo 
może  to  być:  odmierzanie  długości  pręta  do 
przecięcia,  przenoszenie  pręta  o  odmierzonej 
długości , przecięcie pręta nożycami itp.).

 

Ruch roboczy jest to najmniejszy fragment działania 
produkcyjnego,  przy  którym  następuje  dotknięcie 
przez  robotnika  urządzenia,  narzędzia,  elementu 
budowli  lub  prefabrykatu                                          ich 
przesunięcie lub obrót.

Politechnika Warszawska
Wydział Inżynierii Lądowej
Katedra Inżynierii Produkcji i Zarządzania w Budownictwie

Politechnika Warszawska
Wydział Inżynierii Lądowej
Katedra Inżynierii Produkcji i Zarządzania w Budownictwie

W  historii  budownictwa  i  w  obecnej  praktyce  można 
wyróżnić  cztery  podstawowe  typy  technologii 
budowania,  które  składają  się          z  niżej 
wymienionych etapów:

 

Technologia budowania typ I obejmuje: 

wydobycie  surowca,  obróbkę  surowca,  transport, 
składowanie  na  placu  budowy  oraz  transport 
wewnętrzny i wbudowanie.

 

Technologia budowania typ II obejmuje:

wydobycie 

surowca, 

zmianę 

właściwości 

fizykochemicznych,  transport,  składowanie  na 
placu 

budowy, 

transport 

wewnętrzny 

 

i 

wbudowanie.

Politechnika Warszawska
Wydział Inżynierii Lądowej
Katedra Inżynierii Produkcji i Zarządzania w Budownictwie

Technologia budowania typ III obejmuje: 

wydobycie 

surowca, 

I 

zmianę 

właściwości 

fizykochemicznych,  transport,  składowanie  na 
placu 

budowy, 

transport 

wewnętrzny 

 

i 

wbudowanie, 

II 

zmianę 

właściwości 

fizykochemicznych.

 
Technologia budowania typ IV obejmuje: 

wydobycie  surowca,  przetworzenie  na  materiał, 
transport, 

przetworzenie 

na 

prefabrykat, 

transport, 

składowanie 

na 

placu 

budowy, 

wbudowanie - montaż. 

Politechnika Warszawska
Wydział Inżynierii Lądowej
Katedra Inżynierii Produkcji i Zarządzania w Budownictwie

W  budownictwie  mieszkaniowym  można  rozróżnić 
następujące technologie budowania:

  z murów ceglanych,
  z elementów metalowych,
    z  elementów  z  drewna  i  materiałów 
drewnopochodnych,
  z betonu monolitycznego,
  

z prefabrykowanych elementów betonowych i 

żelbetowych;

 

  z elementów płytowych,
  z elementów wielkoblokowych,
    z  elementów  ze  szkieletem  słupowo-
ryglowym,
  z elementów przestrzennych.

Politechnika Warszawska
Wydział Inżynierii Lądowej
Katedra Inżynierii Produkcji i Zarządzania w Budownictwie

Przez  system  budowania  rozumie  się  system 
prowadzący                                  do  uzyskania  pożądanych 
struktur  budowlanych  przy  zachowaniu  określonych 
walorów  użytkowych  funkcjonalnych  i  estetycznych 
oraz  umożliwiających  ich  racjonalną  realizację  w 
danych warunkach produkcyjnych.

System 

budowania 

wyrażony 

jest 

zbiorem 

informacji, na którą składają się katalogi elementów, 
ustrojów budowlanych                         i niezbędnych 
do  ich  wykonania  urządzeń,  opisy  sposobów 
produkowania,  zestawiania,  łączenia  i  wykańczania 
elementów  oraz  ustrojów  budowlanych  (np.  karty 
technologiczne i inne              niezbędne dane).

Politechnika Warszawska
Wydział Inżynierii Lądowej
Katedra Inżynierii Produkcji i Zarządzania w Budownictwie

System  konstrukcyjno-technologiczny  jest  to 
system  budowania  wyrażony  zbiorem  informacji, 
ograniczonej  do  sposobów  postępowania  w  zakresie 
konstrukcji  struktur  budowlanych                            oraz 
produkcji i realizacji ustrojów budowlanych.

Należy  zwrócić  tu  uwagę  ma  fakt,  że  obie 
przytoczone tu definicje odnoszą się do tzw. systemu 
biernego  to  znaczy  zbioru  informacji,  który 
praktycznie  nie  jest  przystosowany  do  konkretnych 
działań,  ale  stanowi  do  nich  podstawę.  Do 
konkretnych  działań  służą  systemy  czynne,  które  w 
stosunku do systemu biernego                          są 
wzbogacone o podsystemy związane z: dostarczaniem 
materiałów,  kompletowaniem  załogi  i  sprzętu  i 
zapewnienia działań wyżej wymienionych elementów. 
Takie  systemy  są  to  jednostki  realizacyjne  zwane 
popularnie przedsiębiorstwami budowlanymi. 

Politechnika Warszawska
Wydział Inżynierii Lądowej
Katedra Inżynierii Produkcji i Zarządzania w Budownictwie

Powiązania pomiędzy technologią budowania a przedsiębiorstwem budowlanym

 

Politechnika Warszawska
Wydział Inżynierii Lądowej
Katedra Inżynierii Produkcji i Zarządzania w Budownictwie

Roboty 

budowlane 

są 

to 

zespoły 

procesów 

budowlanych  w  wyniku,  których  powstaje  budowla 
lub jej część, następuje jej odbudowa, rekonstrukcja, 
przebudowa,  rozbudowa  lub  rozbiórka.  Najczęściej 
roboty budowlane dzieli się wg:

  stanów zaawansowania realizacji budowli
    (roboty stanu zerowego, surowego, 
wykończeniowego
    i wyposażeniowego)
    używanych  materiałów    (ziemne,  murowe, 
betonowe itp.)
  wykorzystywanych specjalności rzemieślniczych
        (tynkarskie,  dekarskie,  układanie  tapet, 
posadzkarskie itp.)
    rodzajów  budownictwa  (kubaturowe,  drogowe, 
mostowe itp.)
    stosowanego  specjalnego  sprzętu  (kafarowe, 
kesonowe itp.). 

Politechnika Warszawska
Wydział Inżynierii Lądowej
Katedra Inżynierii Produkcji i Zarządzania w Budownictwie

Roboty transportowe

Transport  (od  łacińskiego  słowa  transpono  – 
przestawiam)                                            to  przewóz  ludzi  i 
ładunków różnego rodzaju środkami lokomocji. 

 

W  gospodarce  współczesnej  w  zależności  od 
zastosowanych 

środków 

wyróżnia 

 

się 

trzy 

podstawowe technologię transportowe:

  technologia uniwersalna – posługująca się środkami 
umożliwiająca
     przewożenie wszelkiego rodzaju ładunków  np. 
przewożenie ładunków
     samochodem skrzyniowym; (prefabrykat, żwir i skrzynkę 
piwa),

  technologia specjalizowana posługująca się środkami 
transportu
    dostosowanymi do określonego rodzaju ładunków 
(przewóz cementu
    luzem za pomocą cementowozu),

  technologia zunifikowana w której środki transportu są 
dostosowane
    do przewozu specjalnych pojemników – kontenerów 
załadowanych
    różnymi materiałami w celowy sposób kompletowanymi w 
zależności
    od miejsca i czasu dostawy 

Politechnika Warszawska
Wydział Inżynierii Lądowej
Katedra Inżynierii Produkcji i Zarządzania w Budownictwie

Roboty  transportowe  w  budownictwie  są  bardzo 
istotnym  elementem  procesów  wznoszenia  budowli 
warto  tu  przypomnieć,    że  przeciętnie  przy 
wznoszeniu budynków mieszkalnych                     dla 
wzniesienia  1  m

2

  powierzchni  użytkowej  należy  w 

zależności 

 

od 

zastosowanych 

rozwiązań 

technicznych dostarczyć 1800 - 2400 kg materiałów i 
wyrobów. Koszt transportu wynosi                                
w  budownictwie  mieszkaniowym  około  30-35% 
kosztu całkowitego, a pracochłonność transportu 60-
70% pracochłonności całkowitej. 

Politechnika Warszawska
Wydział Inżynierii Lądowej
Katedra Inżynierii Produkcji i Zarządzania w Budownictwie

Ładunki  w  budownictwie  są  bardzo  różnorodne  i  ze 
względu na ich podatność transportowo podzielono je 
na następujące grupy:

  materiały sypkie (żwir, piasek, pospółka),
  materiały sproszkowane (cement luzem, wapno mielone, 
mączki kamienne),
  materiały zbrylone (gruz budowlany, odłamki skał, 
odspojona zmarznięta ziemia),
  materiały kawałkowe (sztukowe) (cegła, pustaki, 
dachówka),
  materiały dłużycowe (dłużyca drewniana, rury, stal 
zbrojeniowa w prętach),
  prefabrykaty wielkowymiarowe,
  materiały wykończeniowe (farby i lakiery różnie 
pakowane, wykładziny armatura instalacyjna),
  materiały plastyczne (mieszanka betonowa, płynny asfalt, 
zaprawy),
  maszyny budowlane i wyposażenie technologiczne.

Cele transportu budowlanego to:

  dowiezienie na plac budowy i stanowisko 
robocze odpowiednich materiałów i sprzętu,

  wywiezienie z placu budowy i stanowisk 
roboczych
    odpadków produkcyjnych i zbędnej ziemi.

Najczęściej 

występującymi 

kryteriami 

podziału 

transportu są:

  kierunek przemieszczania: transport poziomy, 
pionowy i ukośny,

  odległość przemieszczania: transport daleki i 
bliski,

  stosunek odbywającego się ruchu do placu 
budowy: transport wewnętrzny i zewnętrzny. 

Politechnika Warszawska
Wydział Inżynierii Lądowej
Katedra Inżynierii Produkcji i Zarządzania w Budownictwie

Cele transportu budowlanego to:

  dowiezienie na plac budowy i stanowisko 
robocze
    odpowiednich materiałów i sprzętu,
  wywiezienie z placu budowy i stanowisk 
roboczych
    odpadków produkcyjnych i zbędnej ziemi.

Najczęściej 

występującymi 

kryteriami 

podziału 

transportu są:

  kierunek przemieszczania: transport poziomy, 
pionowy
    i ukośny,
  odległość przemieszczania: transport daleki i 
bliski,
  stosunek odbywającego się ruchu do placu 
budowy: transport
    wewnętrzny i zewnętrzny.