ISTOTA 

ZARZĄDZANIA 

PODATKAMI (I)

1. Reakcje na podatki
2. Cele
3. Działania

OPÓR PODATKOWY

Uchylanie się od płacenia podatków 
polega na podejmowaniu działań 

zakazanych przez prawo podatkowe 
prowadzących do zmniejszenia ciężaru 
podatkowego albo do całkowitego jego 
wyeliminowania. Jest to działanie 
nielegalne, nieetyczne i sprzeczne z 
prawem, którego podjęcie wiąże się z 
odpowiednimi sankcjami karnymi.

Kodeks karny skarbowy

Art. 4. § 1. Przestępstwo skarbowe lub wykroczenie 

skarbowe można popełnić 

umyślnie

, a także 

nieumyślnie

, jeżeli kodeks tak stanowi.

Art. 57 § 1 Podatnik, który uporczywie nie wpłaca 

w terminie podatku, podlega karze grzywny za 

wykroczenie skarbowe

Art. 56 § 4 Karze grzywny do 

720 stawek 

dziennych albo karze pozbawienia wolności

 albo 

obu tym karom łącznie podlega także ten 
podatnik, który mimo ujawnienia przedmiotu lub 
podstawy opodatkowania nie składa w terminie 
deklaracji (…) 

Kary KKS

• Wykroczenie skarbowe

: od 89,91zł 

do 17 982 zł. 

• Przestępstwo skarbowe

: od 283 zł do 

8 150 400 zł. W przypadku 
nadzwyczajnego obostrzenia kara 
grzywny była równa 12225600 zł. Karę 
łączną grzywny sąd mógł wymierzyć 
wysokości do 115 464 000 zł.

OPÓR PODATKOWY

Unikanie opodatkowania 

polega na redukcji obciążenia podatkowego 

przy pomocy instrumentów dozwolonych 

przez prawo. Zatem efekt gospodarczy 

unikania opodatkowania jest taki sam jak w 

przypadku uchylania się od płacenia 

podatków z tym wyjątkiem, że unikanie 

opodatkowania jest działaniem bazującym na 

instrumentach podatkowych zawartych w 

prawie podatkowym, z których korzystanie 

jest niczym nieograniczone, a więc jest to 

działanie w ramach obowiązującego prawa.

OPÓR PODATKOWY

Zarządzanie podatkami 
są to działania zgodne z prawem, 

podejmowane przez podatnika dla 
osiągnięcia określonego celu.

ZARZĄDZANIE 
PODATKAMI

minimalizacj
a obciążenia 
podatkowego

odsuwanie w 
czasie 
momentu  
zapłaty 
podatku

ograniczenie 
ryzyka 
podatkowego

CELE

DZIAŁAN

IA

działania 
krótkookresow
e

działania 
długookreso
we

Zarządzanie podatkami
 (optymalizacja 
podatkowa)

uchylanie się od 
opodatkowania

Działania niezgodne z 
prawem, za które 
stosowanie grożą kary i 
sankcje

Są to działania zgodne z 
prawem podejmowane 
dla osiągnięcia 
określonego celu 
gospodarczego

Stanowisko Trybunału Konstytucyjnego
Prawem podatnika jest wolność korzystania z różnych metod optymalizacji podatkowej – wyrok 
TK z dnia 11.05.2004 sygn. K4/03 o niezgodności z konstytucją art. 24b§1 (uchylony) Ordynacji 
Podatkowej w brzmieniu:
 
Organy podatkowe  i organy kontroli skarbowej, rozstrzygając sprawy podatkowe pominą skutki 
podatkowe czynności prawnych jeżeli udowodnią, że z dokonania tych czynności nie można 
było oczekiwać innych istotnych korzyści niż wynikające z obniżenia wysokości zobowiązania 
podatkowego, zwiększenia straty, podwyższenia nadpłaty lub zwrotu podatku

Zarządzanie podatkami a obejście 

prawa ???

Art. 199a OP

Orzecznictwo

Wyrok WSA z 31.05.2006
Nie istnieje generalna zasada nakładająca na 

podatnika obowiązek działania dla powstania 
zobowiązania podatkowego w wysokości 
największej z możliwych.

Wyrok WSA z 16.10. 2006 r.
w obecnie obowiązującym stanie prawnym organy 

podatkowe mają dość ograniczone możliwości 
kwestionowania skuteczności na gruncie prawa 
podatkowego umów, które są skuteczne w 
świetle prawa cywilnego, również w sytuacji gdy 
celem tych umów było zmniejszenie ciężaru 
podatkowego

Minimalizacja obciążenia 

podatkowego

:

 

Odsuwanie w czasie 

momentu zapłaty podatku:

• kredyt podatkowy,
• polityka przedsiębiorstwa w zakresie 

płacenia zaliczki listopadowej,

• uproszczone formy płacenia zaliczek na 

podatek dochodowy,

• możliwość kwartalnego rozliczania podatku 

dochodowego i VAT,

• zastosowanie przepisów ordynacji 

podatkowej umożliwiających otrzymanie ulgi 
w spłacie zobowiązań podatkowych.

Ograniczenie ryzyka 

podatkowego

:

• interpretacje prawa podatkowego, 
• uprzednie porozumienia cenowe 
• krajowa informacja podatkowa. 
• strategie zarządzania ryzykiem 

podatkowym wdrożone przez 
przedsiębiorcę.

Opodatkowanie osób 

fizycznych 

nieprowadzacych 

działalności 

gospodarczej (II)

1. Praca najemna
2. Nieruchmości
 - sprzedaż
 - najem

Podatek 

dochodowy od osób 

fizycznych

Zasady ogólne

Zryczałtowane formy 
opodatkowania

Ryczałt od 
przychodów 
ewidencjonowanych

Karta 
podatkowa

Działalność 
gospodarcza

Działalność 
gospodarcza

Działalność 
gospodarcz
a

Praca

 

najemna

Najem 
nieruchomoś
ci

Praca najemna:

KOSZTY

DOCHÓD

ODLICZENIA 
OD 
DOCHODU

PODSTAWA 
OPODATKOWANIA

PODATEK

ODLICZENIA 
OD PODATKU

WPŁACONE 
ZALICZKI

PODATEK NALEŻNY 
LUB ZWROT PODATKU

1

2

3

PRZYCHÓD

-

-

-

-

Optymalizacja przychodu 

podatkowego  

(art. 11 i 21 PIT)

Przychodami są (…) otrzymane lub 

postawione do dyspozycji podatnika 

w roku kalendarzowym pieniądze i 

wartości pieniężne oraz wartość 

nieodpłatnych świadczeń w naturze i 

innych nieodpłatnych świadczeń

Zwolnienia przedmiotowe 

art. 21

• Wartość ubioru służbowego 
• Ekwiwalenty pieniężne za używane 

przez pracowników przy wykonywaniu 
pracy narzędzia, materiały stanowiące 
ich własność

• Zwrot kosztów używania samochodu 

prywatnego do celów służbowych

• Zakwaterowanie pracowników m.in. w 

hotelach pracowniczych

Optymalizacja przychodu 

podatkowego  

(art. 11 i 21 PIT)

• opieka medyczna (???) finansowana 

przez pracodawcę, 

• udostępnienie samochodu służbowego 

(???), telefonu, laptopa, do celów 
prywatnych

• finansowanie przez pracodawcę szkoleń i 

kursów podnoszących kwalifikacje,

• dofinansowanie sportu i rekreacji.

1

Opieka medyczna

Wyrok WSA z 29.09.2008
1. W świetle art. 12 ust. 1 w zw. z art. 11 ust. 1 

PDOFizU opłacone przez pracodawcę uprawnienie 
do korzystania z prywatnej służby zdrowia to 
świadczenie w naturze, o określonej wartości.

2. Wartość ta stanowi przychód pracownika ze 

stosunku pracy. Nie jest przy tym istotne, czy 
pracownik rzeczywiście z opieki medycznej 
skorzysta.

3. Momentem otrzymania świadczenia jest w tym 

przypadku moment, od którego pracownik 
zostanie objęty opieką.

Opieka medyczna

• Wyrok WSA z 2009r. „O przychodzie 

pracownika można by mówić, gdyby 
korzystał z postawionych do dyspozycji 
usług medycznych i jednocześnie 
możliwe byłoby ustalenie wartości tego 
świadczenia według metod określonych 
w ustawie o podatku dochodowym od 
osób fizycznych”

LEX nr 491945

Opieka medyczna

Wyrok WSA z 17 lutego 2009
1. W przypadku świadczeń nieodpłatnych opodatkowaniu może 

podlegać tylko przychód rzeczywiście otrzymany, realny, a nie 

możliwy do otrzymania (wartość otrzymanego świadczenia, a nie 

możliwość skorzystania ze świadczenia). Tymczasem pracownik, 

któremu pracodawca finansuje opiekę medyczną otrzymuje jedynie 

informację, że pracodawca zapewnia mu bezpłatną opiekę 

medyczną, z której może, ale nie musi skorzystać. W przypadku, 

gdy pracownik nie korzysta z opieki medycznej zapewnionej przez 

pracodawcę, nie można argumentować, że otrzymuje on 

jakąkolwiek korzyść majątkową, jakiekolwiek nieodpłatne 

świadczenia.

2. W przypadku, gdy wartości świadczeń medycznych nie można 

przyporządkować do świadczeń uzyskiwanych przez konkretnego 

pracownika, na przykład gdy opłata ma być wnoszona ryczałtowo 

za określone grupy pracowników bez względu na to, czy pracownik 

z usług medycznych korzystał, czy też nie korzystał, brak jest 

podstaw do ustalenia dla konkretnego pracownika kwoty przychodu 

uzyskanego z tytułu finansowania przez pracodawcę kosztów usług 

medycznych. Nie sposób bowiem stwierdzić, czy pracownik 

rzeczywiście otrzymał owo świadczenie i jaka jest jego wartość.

LEX nr 485102

Samochód służbowy

Co do zasady świadczenie w naturze
Art. 11 ust. 2

Wartość pieniężną świadczeń w naturze 

określa się na podstawie cen 
rynkowych stosowanych w obrocie 
rzeczami lub prawami tego samego 
rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem 
w szczególności ich stanu i stopnia 
zużycia oraz czasu i miejsca ich 
uzyskania.

Projekt na 2010r.

korzystający

1. Do przychodu dolicza się  miesięcznie 

0,5% wartości początkowej

 

lub ceny nabycia samochodu (jeśli wartość ta nie jest ustalana) lub 
0,5% wartości rynkowej samochodu ( w przypadku umowy użyczenia, 
najmu, dzierżawy i innym o podobnych charakterze).
2. W sytuacji wykorzystywania samochodu tylko przez część miesiąca 
przychód ten ustalany ma być proporcjonalnie w zależności od długości 
wykorzystywania samochodu – za każdy dzień wykorzystywania 
samochodu, jako iloczyn 1/30  i odpowiednio kwoty obliczonej zgodnie 
z wyżej przedstawionym wyliczeniem. 

Projekt na 2010r. c.d

udostępniający

•obowiązki ewidencyjne ciążące na przedsiębiorcach 
udostępniających samochód służbowy do celów prywatnych

                                 

Nie wypełnia obowiązków

•wartość przychodu ustalana byłaby w wysokości:
odpowiadającej miesięcznie 1% wartości początkowej albo ceny 
nabycia samochodu (jeśli wartość ta nie jest ustalana) lub 1% 
wartości rynkowej samochodu ( w przypadku umowy użyczenia, 
najmu, dzierżawy i innym o podobnych charakterze),
iloczynu kwoty wskazanej powyżej oraz liczby miesięcy liczonych od 
miesiąca, w którym nabyto samochód (jeżeli stanowi składnik 
majątku podatnika) albo miesiąca , w którym zawarto odpowiednią 
umowę dotyczącą użytkowania samochodu (jeżeli samochód jest 
użytkowany na podstawie takiej umowy) do ostatniego miesiąca, w 
którym doszło do wykorzystania samochodu do celów prywatnych. 

Kursy i szkolenia art. 21 

ust. 1 pkt 90

Wolna od podatku dochodowego jest 

wartość świadczeń przyznanych 
zgodnie z odrębnymi przepisami 
przez pracodawcę na podnoszenie 
kwalifikacji zawodowych i 
wykształcenia ogólnego pracownika 
(…).

Wnioski

W celu optymalizacji przychodu rolą 

podatnika powinno być takie 
ustalenie warunków umowy o pracę 
aby udało się w niej zawrzeć jak 
najwięcej dodatkowych świadczeń 
w naturze niepodlegających 
opodatkowania jako składnik 
wynagrodzeniu, np. udostępnienie 
laptopa, wykupienie opieki 
medycznej dla pracownika itp.

Optymalizacja kosztu 

podatkowego 

(art. 22 PIT)

1

Optymalizacja kosztów ze 

stosunku pracy, art. 22 ust. 

11

Jeżeli roczne kup ustalane w sposób 

ryczałtowy są niższe od wydatków na 

dojazd do zakładu pracy środkami 

transportu autobusowego, kolejowego, 

promowego lub komunikacji miejskiej,

 w 

rocznym rozliczeniu podatku koszty te 

mogą być przyjęte przez pracownika lub 

przez płatnika pracownika w wysokości 

wydatków faktycznie poniesionych, 

udokumentowanych wyłącznie 

imiennymi biletami okresowymi.

Optymalizacja kosztów z tytułu 

umów zlecenie/dzieło 

(art. 22 ust. 

10)

Jeżeli podatnik udowodni, ze koszty 

uzyskania przychodów były wyższe 
niż wynikające z zastosowania normy 
procentowej, koszty uzyskania 
przyjmuje się w wysokości kosztów 
faktycznie poniesionych

Odliczenia od dochodu 

Odliczenia od dochodu:
1. składki na ubezpieczenie społeczne,
2. darowizny, 
3. ulga rehabilitacyjna, 
4. ulga internetowa

2

Składki na ubezpieczenie 

społeczne

• ubezpieczenie emerytalne – 9,76% 

przychodu,

• ubezpieczenie rentowe – 1,5% przychodu 
• ubezpieczenie chorobowe – 2,45% 

przychodu.

• Ograniczenie roczne podstawy naliczania 

składek rentowej i emerytalnej – 

2008 r - 85 290,00 zł     2009 r. - 

95 790,00 

zł

Zagraniczne składki ZUS 

(art. 26 ust. 1, 13a- 13c)

Odliczeniu od dochodu podlega również składka 

zapłacona na obowiązkowe ubezpieczenie społeczne 

w krajach UE, EOG oraz Szwajcarii pod warunkiem, 

że nie dotyczy składek:

1. których podstawę stanowi dochód zwolniony na 

podstawie UPO

2. odliczonych w innych państwach od dochodu lub podatku

***

3. Odliczenie to stosuje się pod warunkiem istnienia 

podstawy prawnej na podstawie UPO lub innych umów 

międzynarodowych, na podstawie której polski organ 

podatkowy może zasięgnąć informacji o ich wysokości od 

organu podatkowego państwa, w którym opłacane były 

składki

Ulga rehabilitacyjna (1) 

(art. 26 ust. 1 PIT)

• dot. podatnika będącego osobą 

niepełnosprawną (orzeczenie o 
niepełnosprawności lub decyzja o przyznaniu 
renty) lub 

• Podatnika (współmałżonek, dzieci, rodzice, 

pasierbowie, teściowie, zięć, synowa, 
ojczym, macocha), na którego utrzymaniu 
pozostaje osoba niepełnosprawna, jeżeli w 
roku podatkowym dochody tych osób 
niepełnosprawnych nie przekraczają kwoty 
9120zł

Ulga rehabilitacyjna (2) 

(art. 26 ust. 1 PIT)

Jak liczyć dochód nie przekraczający 

kwoty 9120zł?

 - przychody czy dochody? 

dochód

 - jakie dochody? – 

również zwolnione

Wydatki

Bez limitu:

Z limitem:

1) Na adaptację i wyposażenie mieszkań oraz 

budynków mieszkalnych stosownie do potrzeb 
wynikających z niepełnosprawności

do kwoty 2280 zł rocznie każdy z 

trzech wydatków:

2) Przystosowanie pojazdów mechanicznych 

do potrzeb wynikających z niepełnosprawności

1) opłacenie przewodników oraz psów 

przewodników osób niewidomych I i II gr 

inwalidztwa

2) utrzymywanie przez osoby niewidome 

psa przewodnika

3) zakup sprzętu i urządzeń do potrzeb 

wynikających z niepełnosprawności

3) używanie samochodu osobowego 

stanowiącego własność lub współwłasność 

osoby niepełnosprawnej (I i II gr. 

Inwalidztwa) lub podatnika mającego na 

utrzymaniu osobę niepełnosprawną 

zaliczona do I lub II gr. Inw. (…) dla 

potrzeb związanych z koniecznym 

przewozem na zabiegi leczniczo-

rehabilitacyjne

4) zakup wydawnictw do potrzeb wynikających 

wynikających z niepełnosprawności

Ponad 100 zł miesięcznie

5) odpłatność za pobyt na turnusie 

rehabilitacyjnym

1) wydatki na leki: kwota stanowiąca 

różnicę między faktycznie poniesionymi 

wydatkami w danym miesiącu a kwotą 100 

zł, pod warunkiem ze lekarz specjalista 

stwierdzi, że osoba niepełnosprawna 

powinna stosować te leki (stale lub 

czasowo)

6) opiekę pielęgniarską (I gr. Inwalidztwa)
7) opłacenie tłumacza języka migowego
8) kolonie i obozy (do 25 roku życia)
9) odpłatny, konieczny przewóz na zabiegi
10) odpłatne przejazdy środkami transportu 

publicznego związane z pobytem na turnusie 

rehabilitacyjnym

Ulga rehabilitacyjna (3)

Odliczenie nie dotyczy jeżeli:
1. Nastąpiła refundacja poniesionych 

kosztów

2. Sfinansowanie nastąpiło ze środków 

zakładowego funduszu rehabilitacji osób 
niepełnosprawnych, Państwowego 
funduszu rehabilitacji osób 
niepełnosprawnych, NFZ, lub zakładowego 
funduszu świadczeń socjalnych

Przykład

Podatnik posiadający orzeczenie o 

niepełnosprawności  pozostaje na 
utrzymaniu siostry. Siostra poniosła 
wydatki na adaptację mieszkania do 
potrzeb wynikających z 
niepełnosprawności ale faktury 
wystawione są na osobę niepełnosprawną. 
Czy siostra może skorzystać z ulgi?

NIE (Pismo naczelnika I US w Łodzi z 

18.10.2004r.)

Przykład

Adam S. jest osobą niepełnosprawną, 

posiada stosowne dokumenty, jego roczne 

dochody są niższe od kwoty 9120zł. 

Posiada samochód, którym dojeżdża na 

zabiegi lecznicze. Dojazdy finansuje jego 

córka, na której utrzymaniu pozostaje. 

Córka chce skorzystać z ulgi 

rehabilitacyjnej i odliczyć kwotę 2280zł.

 
Czy może?
NIE, bo samochód nie stanowi jej własności

Orzecznictwo (1)

Wyrok NSA z 27.10.1995r. 

(AGD???)

„Z odliczeń od dochodu w ramach ulgi 

rehabilitacyjnej  mogą skorzystać 
podatnicy, którzy zakupili sprzęt 
cechujący się indywidualnym 
przeznaczeniem i niezbędnością w 
rehabilitacji oraz ułatwiający 
wykonywanie czynności życiowych w 
związku z niepełnosprawnością. 
Warunków tych nie spełnia sprzęt 
gospodarstwa domowego.”

Orzecznictwo (2)

Wyrok NSA z 9.06.1994 

(samochód)

„Prawodawca uznał, że tylko i wyłącznie 

wydatki osoby niepełnosprawnej na 
przystosowanie samochodu do potrzeb 
wynikających z niepełnosprawności 
podlegają odliczeniu od dochodu. Nie 
podlegają odliczeniu wydatki na zakup 
nowego samochodu przystosowanego 
fabrycznie dla potrzeb osoby 
niepełnosprawnej.”

Orzecznictwo (3)

Wyrok NSA z 12.07.2000r.
„Dla odliczenia wydatków na używanie 

samochodu osobowego dla potrzeb 
związanych z koniecznym przewozem na 
niezbędne zabiegi leczniczo-
rehabilitacyjne należy udowodnić, że 
podatnik utrzymuje osobę 
niepełnosprawną. Utrzymywać – tj. 
zapewniać środki do życia, ponosić 
koszty związane z czyimś wyżywieniem, 
mieszkaniem i innymi potrzebami”.

Ulga internetowa 

(art. 26 ust. 1 PIT)

Kwota wydatków poniesiona przez 

podatnika z tytułu  użytkowania 

Internetu w lokalu (budynku) będącym 

miejscem zamieszkania podatnika. 

Limit 760zł.

 - internet bezprzewodowy
 - podwójny limit
 - faktura
 - brak możliwości stosowania wykładni 

rozszerzającej, np. Multipakiet TPSA

Ulga internetowa 

wyjaśnienia MF

Pismo MF z 12.01.2005
„… Z brzmienia przepisu jednoznacznie wynika, 

że odliczeniu od dochodu podlegają wyłącznie 
wydatki z tytułu użytkowania, a nie instalacji 
sieci Internet…”

Pismo MF z 1.03.2005
„… Użytkowanie sieci Internet za pośrednictwem 

telefonu komórkowego nie stanowi przeszkody 
w korzystaniu  z ulgi. Poniesiony przez 
podatnika wydatek na ten cel (np. formie 
ryczałtu WAP), udokumentowany fakturą 
podlega odliczeniu od dochodu”.

Ulga internetowa 

wyjaśnienia MF

Pismo MF z 25.02.2005
W sytuacji gdy użytkownikiem Internetu są 

małżonkowie  i obydwoje ponoszą wydatki 

z tego tytułu, to aby obydwoje mogli 

skorzystać z odliczenia, na fakturze muszą 

widnieć zarówno dane osobowe męża, jak 

i żony. W przeciwnym wypadku z 

odliczenia skorzysta tylko ten, którego 

dane wpisane są na fakturze. Powyższa 

zasada obowiązuje pozostałych 

domowników.

Orzecznictwo

wyrok WSA z 2008.08.19
Co prawda faktura VAT wystawiona przez 

dostawcę usług internetowych zawierała 
dane personalne tylko skarżącego to 
jednak skoro wydatki na korzystanie z 
sieci w równym stopniu obciążały jego 
żonę, to naturalną konsekwencją tego 
stanu rzeczy jest możliwość odliczenia 
poniesionych wydatków przez obojga 
małżonków.

Darowizny (1) 

(art. 26 ust. 1 PIT)

Z limitem
• na cele organizacji pożytku 

publicznego 

(polskie oraz 

z terenów UE, 

EOG)        WARUNKI!!!

• na cele kultu religijnego
• na cele krwiodawstwa 

realizowanego przez honorowych 
dawców krwi

max. 6% dochodu
 - darowizna pieniężna – wpłata na rach. 
bankowy
 - darowizna w innej formie – dokument, 
z którego wynika wartość darowizny 
oraz oświadczenie o przyjęciu darowizny

OŚWIADCZENIE org.

 o swoim statusie +

UPO

USTAWA z dnia 17 maja 1989 r. o 

stosunku Państwa do Kościoła 

Katolickiego w Rzeczpospolitej 

Polskiej 

Art.55 ust. 7
Darowizny na kościelną działalność charytatywno-

opiekuńczą są wyłączone z podstawy 
opodatkowania darczyńców podatkiem 
dochodowym i podatkiem wyrównawczym, jeżeli 
kościelna osoba prawna przedstawi darczyńcy 
pokwitowanie odbioru oraz - w okresie dwóch lat 
od dnia przekazania darowizny - sprawozdanie o 
przeznaczeniu jej na tę działalność. W 
odniesieniu do darowizn na inne cele mają 
zastosowanie ogólne przepisy podatkowe. 

Darowizny (2)

Bez limitu
• na kościelną działalność 

charytatywno-opiekuńczą   

Pismo MF z 

22 kwietnia 2004 r.

całość po spełnieniu warunków:

 - darowizna pieniężna – wpłata na rach. 
bankowy 

(art. 26 ust. 6d)

 - darowizna w innej formie – dokument, 
z którego wynika wartość darowizny 
oraz oświadczenie o przyjęciu darowizny

-pokwitowanie odbioru

-sprawozdanie o wykorzystaniu darowizny 
otrzymane nie później niż w ciągu 2 lat 

Orzecznictwo

Wyrok WSA z 2008.01.24
Sposób prowadzenia działalności charytatywno-

opiekuńczej, w tym, więc zasady udzielania 

pomocy finansowej i rzeczowej oraz sposób jej 

ewidencjonowania regulowane są także przez 

prawo kanoniczne. Jeżeli prawo to nie wymaga 

ewidencjonowania przez kościelne osoby 

prawne, komu, kiedy i w jakiej wysokości 

została udzielona pomoc, to i sprawozdanie, 

stanowiące relację z przeznaczenia 

otrzymanych od darczyńcy środków, takich 

szczegółowych informacji nie musi zawierać.

LEX nr 466150

Odliczenia od podatku 

• Składki na ubezpieczenie zdrowotne, 
• Ulga prorodzinna
• Wpłaty na rzecz organizacji pożytku 

publicznego (max. 1% podatku)

3

 Składki na ubezpieczenie 

zdrowotne (1)

• 9%podstawy naliczania składki - 

składka płacona

• 7.75% podstawy naliczania składki – 

składka odliczana

Składki na ubezpieczenie 

zdrowotne (2) (art. 27b)

Odliczeniu od podatku podlega również składka 

zapłacona na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne 

w krajach UE, EOG oraz Szwajcarii pod warunkiem, 

że nie dotyczy składek:

1. których podstawę stanowi dochód zwolniony na 

podstawie UPO

2. odliczonych w innych państwach od dochodu lub podatku

***

3. Odliczenie to stosuje się pod warunkiem istnienia 

podstawy prawnej na podstawie UPO lub innych umów 

międzynarodowych, na podstawie której polski organ 

podatkowy może zasięgnąć informacji o ich wysokości od 

organu podatkowego państwa, w którym opłacane były 

składki

Ulga prorodzinna (1) 

(art.27f)

Kwota odliczenia stanowi iloczyn liczby 

wychowywanych dzieci i 1/6 kwoty 
zmniejszającej podatek określonej w I 
przedziale skali podatkowej za każdy 
miesiąc sprawowania opieki 
rodzicielskiej,

Rok

Kwota podlegająca odliczeniu od 

podatku
2007

1145,08 zł

2008

1173,70 zł

2009

1112,04 zł

Ulga prorodzinna (2)

• dzieci małoletnie (do 18 roku życia), 

• dzieci bez względu na ich wiek, na które 

pobierany jest zasiłek pielęgnacyjny lub renta 

socjalna

•  dzieci do ukończeniu 25 lat uczących się 

w Polsce lub zagranicą, jeżeli nie uzyskały w 

roku podatkowym dochodów 

opodatkowanych zgodnie z art. 27 i 30b 

przekraczających kwotę 3089zł , z wyjątkiem 

renty  rodzinnej, 

Wyłączenia z ulgi

1.Podatnicy lub ich dzieci prowadzący 

działalność gospodarczą opodatkowaną:

 - podatkiem liniowym, 
 - ryczałtem od przychodów 

ewidencjonowanych, 

 - kartą podatkową, 
 - podatkiem tonażowym
2. Podatnicy, których dziecko wstąpiło w 

związek małżeński lub zostało 

umieszczone w instytucji zapewniającej 

całodobowe utrzymanie

Wpłaty na rzecz organizacji 

pożytku publicznego (max. 

1% podatku)

Skala podatkowa obowiązująca w 2008r.

Podstawa obliczenia podatku w złotych

Podatek 

wynosi
ponad         do

    44490

                      19% minus kwota 

zmniejszająca podatek     
                                                                           586,85zł
44490     85528

                        7866,25 zł + 30% nadwyżki 

ponad 44 490 zł

85528

                        20177,65 zł + 40% nadwyżki 

ponad 85528 zł
Kwota wolna: 3089zł

Skala podatkowa 

(progresywna)

Skala podatkowa obowiązująca w 2009r.

Podstawa obliczenia podatku  w złotych

Podatek 

wynosi

ponad        do

   85528

                     18% minus kwota 

zmniejszająca podatek 556,02zł
85528

                      14839,02 zł + 32% nadwyżki ponad 

85528 zł

Kwota wolna: 3089zł

W zeznaniu rocznym nie 

wykazujemy!!! m.in

 - dochodów z lokat bankowych i 

funduszy inwestycyjnych (19%)

 - dywidend i innych zysków z tytułu 

posiadania udziału w zyskach osób 
prawnych (19%)

 - z tytułu wygranych w konkursach 

(10%)

 - z dochodów z nieujawnionych źródeł 

przychodów (75%)

dzieci małoletnie (do 18 

roku życia), 

•dzieci bez względu na ich wiek, na które 
pobierany 
jest zasiłek pielęgnacyjny lub renta socjalna

• dzieci do ukończeniu 25 lat uczących się w 
Polsce
 lub zagranicą, jeżeli nie uzyskały w roku 
podatkowym 
dochodów opodatkowanych zgodnie z art. 27 i 30b 
przekraczających kwotę 3089zł , 
z wyjątkiem renty  rodzinnej,

 

Wspólne rozliczenie małżeństw 

a śmierć jednego z nich

• Po zakończeniu roku podatkowego 

ale przed złożeniem zeznania

• W trakcie roku podatkowego

Przykład

Małżeństwo L.  29 kwietnia 2009r wysłało pocztą 

zeznanie podatkowe za 2008r. adresując 
kopertę:

Urząd skarbowy, ulica XXX, 00-000 Warszawa
Pod tym adresem znajdowały się trzy urzędy 

skarbowy i listonosz nie wiedząc któremu ma 
dostarczyć list, zwrócił je nadawcy. W związku z 
tym, małżeństwo złożyło to samo zeznanie 
osobiście. Urząd skarbowy uznał  że nie mają oni 
prawa do wspólnego rozliczenia, bo zeznanie 
zostało złożone po ustawowym terminie. 
Małżeństwo odwołało się od decyzji US do IS.

Co zrobiła izba?

Zmiany od stycznia 2009

możliwość zastosowania w 

rozliczeniu za 2008 r.

Wspólne rozliczenie jest możliwe również w stosunku 

do:

 - małżonków, którzy mają miejsce zamieszkania w 

kraju UE, EOG lub Szwajcarii

 - małżonków, z których jeden podlega 

nieograniczonemu

 

obowiązkowi w RP, drugi ma 

miejsce zamieszkania w kraju UE, EOG lub Szwajcarii

pod warunkiem

, że osiągnęli podlegające 

opodatkowaniu w Polsce przychody stanowiące co 

najmniej 75% całkowitego przychodu osiągniętego 

przez oboje małżonków w danym roku podatkowym i 

udokumentowali swój status podatkowy certyfikatem 

rezydencji.

Stanowisko MF propagowane 

przez KIP

Jeśli stan faktyczny jest taki, że dziecko 

jest wychowywane faktycznie przez 
dwoje rodziców, bądź przez rodzica i 
jego partnera, rodzic traci możliwość 
preferencyjnego opodatkowania.

 Podstawa wyrok z 20.10.2006

Orzecznictwo

Wyrok NSA z 20.10.2006
„Okoliczność, że dwie osoby wychowują 

to samo dziecko, wyklucza możliwość 
uznania, że którakolwiek z tych osób 
wychowuje dziecko w sposób samotny”.

Stan faktyczny – związek partnerski
Stan prawny – panna i kawaler

Brak możliwości preferencyjnego 

rozliczenia z dzieckiem

Sprawa Zbigniewa T

1. Wniosek o wydanie interpretacji w 2006.

 Stan  faktyczny: 

Podatnik uważa, że jest osobą samotnie wychowującą dzieci. 

Wskazał, że jest kawalerem pozostającym w konkubinacie z 

panną. Mają czwórkę wspólnych, małoletnich dzieci, mieszkają 

w tym samym mieszkaniu. Skarżący nie uzyskuje dochodów 

opodatkowanych w formie ryczałtu, dzieci nie osiągają 

żadnych dochodów. Matka dzieci (konkubina wnioskodawcy) 

nie rozlicza się jako osoba samotnie wychowująca dzieci. 

Zdaniem Skarżącego spełnia on warunki do preferencyjnego 

opodatkowania jako osoba samotnie wychowująca dzieci. W 

jego opinii w ustawie z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku 

dochodowym od osób fizycznym (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 

176 ze zm., dalej: u.p.d.f.) ustawodawca przewidział 

preferencyjne opodatkowanie, żeby pomóc rodzinom 

posiadającym dzieci. Preferencje te dotyczą szczególnie 

związków konkubenckich, rodzin rozwiedzionych oraz rodzin, w 

których jedno z rodziców zostało pozbawione praw 

rodzicielskich. Bez znaczenia przy tym pozostaje to, gdzie 

zamieszkują rodzice. Wymagane jest jednak oświadczenie, że 

jeden z rodziców nie korzysta z tego przywileju.

Sprawa Zbigniewa T

2. Interpretacja naczelnika III US w Warszawie

Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego Warszawa - Śródmieście uznał 

stanowisko przedstawione przez podatnika za nieprawidłowe. Wskazał, że 

(…) z art. 6 ust. 4 u.p.d.f. wynika, iż z preferencyjnego opodatkowania 

dochodów mogą skorzystać wyłącznie rodzice samotnie wychowujący 

dzieci. Za taką należy natomiast uznać tę osobę, której powierzono 

wykonywanie władzy rodzicielskiej. Organ stwierdził ponadto, iż 

samotnego wychowywania dzieci, o którym mowa w przepisach u.p.d.f. 

nie można sprowadzać do pojęcia wychowywania dzieci bez udziału 

innych osób czy instytucji. Przepisy te jako wyraz prorodzinnej polityki 

państwa mają umożliwiać preferencyjne opodatkowanie tym osobom, na 

których spoczywają większe obowiązki związane z wychowaniem dzieci. 

Prawo do preferencji podatkowej będzie przysługiwało tylko temu z 

rodziców, który faktycznie w roku podatkowym wychowuje dziecko, czyli 

sprawuje nad nim ciągłą opiekę. W opinii Naczelnika Urzędu Skarbowego 

Skarżący - jako kawaler - mieści się w ww. katalogu osób samotnie 

wychowujących dzieci. Jednakże mieszka on razem z matką dzieci (co do 

której brak jest informacji o ograniczeniu władzy rodzicielskiej), która 

również z uwagi na to że jest panną może zostać uznana za osobę 

samotnie wychowującą dzieci. Tym samym oboje rodzice wspólnie 

wykonują władzę rodzicielską nad dziećmi, wspólnie je wychowują. W 

konsekwencji w sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia, iż 

którykolwiek z rodziców samotnie wychowuje ich wspólne dzieci. 

Sprawa Zbigniewa T

3. Odwołanie do IS, a następnie skarga do WSA
4. Wyrok WSA z 18.09.2007

Ustawowa definicja osoby samotnie wychowującej dzieci zawarta 

w art. 6 ust. 5 u.p.d.f. nie odwołuje się w żadnym zakresie do 

tego, czy drugi rodzic żyje oraz gdzie mieszka. W przypadku 

konkubinatu istotne jest zatem jedynie to, czy dana osoba jest 

jedną z osób wymienionych w art. 6 ust. 5 u.p.d.f. Skarżący jest 

kawalerem, a zatem mimo, iż z matką dzieci pozostaje w 

związku konkubenckim i mieszka w jednym mieszkaniu, spełnia 

wymogi ustawowej definicji osoby samotnie wychowującej 

dzieci. (…) Właśnie te osoby mają korzystać z ustawowych 

preferencji. Jak widać ustawodawca położył nacisk na stan 

cywilny i formalne związki kobiety i mężczyzny nie zaś na 

rzeczywiste relacje międzyludzkie. Gdyby tak było należałoby 

badać każdorazowo związki faktyczne - dzieci - rodzice - 

dziadkowie - rodzeństwo - przyjaźnie -koleżeństwa - związki 

nieformalne. A prawo podatkowe ma być czytelne i jasne dla 

każdego opodatkowującego się. Ponadto przepis powinien być 

tak skonstruowany, aby nie dawał podstaw do oszustw 

podatkowych, a więc tym bardziej, w przypadku tego podatku, 

przesłanki zwolnień podatkowych muszą być jednoznaczne.

Orzecznictwo

Wyrok WSA z 2009.02.25
1. Ustawowa definicja osoby samotnie wychowującej dzieci 

zawarta w art. 6 ust. 5 ustawy z 1991 r. o podatku 

dochodowym od osób fizycznych nie odwołuje się w żadnym 

zakresie do tego, 

czy drugi rodzic żyje oraz gdzie mieszka

. 

Nie odnosi się również do tego (z wyjątkiem małżeństw), czy 

tylko jedno z rodziców posiada władzę rodzicielską, czy też 

taką władzą dysponują obydwoje.

2. Stąd samotność w znaczeniu potocznym to życie bez innej 

osoby, a samotny na tle art. 6 ustawy z 1991 r. o podatku 

dochodowym od osób fizycznych to matka lub ojciec 

danego dziecka bez męża lub żony. I tak to należy 

traktować, na tle tego podatku. 

Organy podatkowe tak jak i 

sądy nie mogą dokonywać nadinterpretacji przepisów nawet 

zasadnej społecznie.

LEX nr 487220

Orzecznictwo c.d.

Wyrok NSA z 2001.03.07
W odniesieniu do osoby rozwiedzionej 

samotnie wychowującej dzieci o 
uprawnieniu do szczególnego 
opodatkowania, wynikającym z art. 6 ust. 
4 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku 
dochodowym od osób fizycznych, 
przesądza tytuł prawny, jakim jest 
orzeczenie sądowe o sprawowaniu władzy 
rodzicielskiej.

Nieruchomości (najem)

Zasady ogólne:

PO – dochód!

-Przychód tylko 
otrzymany!!!

-Koszty – kwoty 
wydatkowane przez 
wynajmującego w 
związku z utrzymaniem 
przedmiotu najmu, 

np. 
korzystanie z 
obsługi 
prawnej, 

wydatki na remonty, 

koszty eksploatacji, 

wywóz śmieci i 
nieczystości, 

administracja budynku, 

podatek od 
nieruchomości, 

odpisy amortyzacyjne 
lokalu,  - skala 
podatkowa (18%, 32%)

Ryczałt od przychodów 
ewidencjonowanych

PO – przychód!

-Przychód tylko 
otrzymany!!!

-Brak możliwości 
zaliczenia kosztów!

Stawki podatku:

Stawki podatku:

-Przychód<4000euro (na 
rok 2009 jest to kwota 
13510zł) podatek 
wyniesie 8,5%

-Przychód>4000 euro 
podatek wyniesie 8,5% x 
4000 euro oraz 20% 
nadwyżki ponad 4000 
euro od miesiąca 
następującego po 
miesiącu, w którym 
nastąpiło przekroczenie
Od 2010r. – stawka 
jednolita 8,5%

Nieruchomości 

nabyte do 31 grudnia 

2006

Nieruchomości nabyte 

od 

1 stycznia 2007r. do 31 

grudnia 2008

Nieruchomości nabyte po 

1 stycznia 2009 r. 

 

Podatku nie zapłacimy

Gdy nastąpi po upływie 5 

lat licząc od końca roku 

kalendarzowego, w 

którym nastąpiło nabycie 

lub wybudowanie

Gdy nastąpi po upływie 5 lat 

licząc od końca roku 

kalendarzowego, w którym 

nastąpiło nabycie lub 

wybudowanie

Gdy nastąpi po upływie 5 lat 

licząc od końca roku 

kalendarzowego, w którym 

nastąpiło nabycie lub 

wybudowanie

 

Gdy pieniądze ze 

sprzedaży mieszkania 
przeznaczymy w ciągu 

dwóch lat na inne cele 

mieszkaniowe

Gdy uzyskano przychody z 

odpłatnego zbycia 
nieruchomości, w których 

podatnik był zameldowany na 

pobyt stały przez okres 

minimum 12 miesięcy przed 

data zbycia

Gdy pieniądze ze sprzedaży 

mieszkania przeznaczymy w 
ciągu dwóch lat na inne cele 

mieszkaniowe

 

Jeżeli ich nabycie 

nastąpiło w drodze 
spadku lub darowizny

 

Podatek zapłacimy jeśli nie korzystamy ze zwolnień

Od przychodu 

pomniejszonego o 

ewentualne koszty obsługi 

notarialnej

Od dochodu (P – K)                

                               

Od dochodu (P – K)

 

Podatek wyniesie

10% przychodu

19% dochodu

19% dochodu

 

Termin płatności podatku

14 dni od daty dokonania 

sprzedaży

Podatek jest płatny w terminie 

złożenia zeznania rocznego do 

30 kwietnia 

Podatek jest płatny w terminie 

złożenia zeznania rocznego do 

30 kwietnia 

 

Deklaracja podatkowa

W terminie płatności 

podatku – PIT 23

Nie, podatek rozliczany jest w 

zeznaniu, PIT 36, 36L, 38

Tak, odrębna deklaracja 

podatkowa PIT 39

 

Działalność gospodarcza 

osoby fizycznej (III)

1. Wybór optymalnej formy 

opodatkowania

2. Samozatrudnienie
3. Kredyt podatkowy
4. Ulga na zakup nowych technologii

Wybór optymalnej formy 

opodatkowania

18%, 32%

Składki na 
ubezpiecz
enie 
zdrowotn
e

+ ulgi 
karty

Preferencyjne 

formy 

opodatkowania

OGRANICZENIA

Zasady ogólne – p.liniowy

Podatnik nie może świadczyć usług na 

rzecz byłego lub obecnego pracodawcy, 

odpowiadających czynnościom, które:

1)   wykonywał w roku poprzedzającym 

rok podatkowy, lub

2)   wykonywał lub wykonuje w roku 

podatkowym

– w ramach stosunku pracy lub 

spółdzielczego stosunku pracy. 

Ryczałt od przychodów 

ewidecjonowanych

1. Podatnik nie może świadczyć usług na rzecz byłego lub obecnego 

pracodawcy, odpowiadających czynnościom, które:

a)   wykonywał w roku poprzedzającym rok podatkowy, lub
b)   wykonywał lub wykonuje w roku podatkowym
– w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy.
 
2. Działalność musi być prowadzona samodzielnie lub w formie spółki 

cywilnej lub jawnej. 

3. Przychody w poprzednim roku obrotowym nie mogą przekroczyć 

równowartości 150 000 euro. Limit na 2008 r. wynosi  565200 zł. 

4. Opodatkowania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych nie 

stosuje się do podatników:

•   opłacających podatek w formie karty podatkowej, 

•   korzystających, na podstawie odrębnych przepisów, z okresowego 

zwolnienia od podatku dochodowego,

•   osiągających w całości lub w części przychody z tytułu m.in. prowadzenia 

aptek, lombardów, kantorów, sprzedaży wyrobów akcyzowych  

5. Wolne zawody mogą świadczyć usługi wyłącznie na rzecz osób 

fizycznych

Karta podatkowa (1)

1. Wyłącznie działalność wymieniona w ustawie: . Są to 

między innymi:

• działalność usługowa lub wytwórczo-usługowa,
• działalność  usługowa w zakresie handlu detalicznego 

artykułami nieżywnościowymi,

• działalność  gastronomiczna – jeżeli nie jest prowadzona 

sprzedaż napojów o zawartości alkoholu powyżej 1,5%,

• działalność  w zakresie wolnych zawodów, polegającą na 

świadczeniu usług w zakresie ochrony zdrowia ludzkiego, 

• działalność  w zakresie wolnych zawodów, polegającą na 

świadczeniu przez lekarzy weterynarii usług 

weterynaryjnych,

• działalność  w zakresie wolnych zawodów w zakresie opieki 

domowej nad dziećmi i osobami chorymi. 

2. Działalność gospodarcza kartą podatkową musi być 

prowadzona samodzielnie lub w formie spółki cywilnej. 

Pozostałe spółki są wyłączone z karty podatkowej. 

Karta podatkowa (2)

Podatnicy opodatkowani kartą podatkową:
• przy prowadzeniu działalności nie mogą korzystać z usług 

osób nie zatrudnionych przez siebie na podstawie 

umowy o pracę oraz z usług innych przedsiębiorstw i 

zakładów, chyba że chodzi o usługi specjalistyczne,

• muszą wypełnić limity zatrudnienia (mogą zatrudnić 

maksymalnie 5 osób),

• nie prowadzą, poza jednym z rodzajów działalności innej 

pozarolniczej działalności gospodarczej,

• małżonek podatnika nie prowadzi działalności w tym samym 

zakresie,

• nie wytwarzają wyrobów opodatkowanych, na podstawie 

odrębnych przepisów, podatkiem akcyzowym,

• pozarolnicza działalność gospodarcza zgłoszona we wniosku 

nie jest prowadzona poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

• wykonujący wolny zawód mogą świadczyć usługi 

wyłącznie na rzecz osób fizycznych