Polityka społeczna jako działalność praktyczna i teoretyczna

podział nauk



w starożytności

terminy "filozofia", "nauka", "wiedza" były

synonimami nauki obejmującej całokształt wiedzy ludzkiej;

w miarę gromadzenia tej wiedzy zaczęły się wyodrębniać

nauki szczegółowe;



→

Platon

dzielił naukę (filozofię) na: → logikę, fizykę i →

etykę;



→

Arystoteles

wyodrębnił z filozofii logikę, a następnie

podzielił ją na: teoretyczną (poznawanie zasad → bytu:

fizyka, matematyka i pierwsza filozofia) i praktyczną

(poznawanie zasad działania: → etyka i polityka);



Ksenokrates

podzielił filozofię na: logikę, fizykę, etykę;



W średniowieczu



Hugon od św. Wiktora

dzielił naukę na cztery działy:



teoretyczny

(teologia, matematyka, fizyka),



praktyczny

(etyka, ekonomika, polityka),



mechaniczny

(tkactwo, armatura, żeglarstwo, rolnictwo,

łowiectwo, medycyna, teatryka) i



logiczny

(gramatyka, retoryka, dialektyka);



encyklopedysta francuski, → d´Alambert

oparł

swój podział o podstawę genetyczną, układając

nauki według ich wzrastającej abstrakcyjności;



wg → Christian

Wolffa

nauki generalnie należy

dzielić na:



historyczne i filozoficzne

lub



teoretyczne

(ontologia, kosmologia, psychologia,

teologia) i



praktyczne

(etyka, polityka, ekonomika).



Poza nimi istnieje jedynie matematyka.



Nauki historyczne mają charakter empiryczny,

filozoficzne - racjonalny;



pierwsze podają → fakty,



drugie - racje;



pierwsze poprzez → doświadczenie podają to, co

dla drugich jest punktem wyjścia dla wniosków;



dla pozytywisty

→ Comte´a

nauki

dzieliły się przede wszystkim na:



abstrakcyjne (zajmują się prawami

rządzącymi faktami przyrody, np.

matematyka, astronomia, fizyka i

chemia, biologia i socjologia) i



konkretne (zajmują się faktami, np.

mineralogia);



koniec XIX w.



neokantyści Windelband i Rickert

(szkoła badeńska) podzielili nauki na:



nomotetyczne

– (ustanawiające

prawa) przyrodnicze



idiograficzne

– (opisujące

indywidualne osobliwości

poszczególnych rzeczy i zdarzeń)

humanistyczne



NAUKI formalne

(inaczej:

aprioryczne, racjonalne, dedukcyjne,

matematyczne)

–

takie, które są pozbawione wszelkiej

komponenty treściowej, „puste” w

tym sensie, że nie opisują świata, lecz

dostarczają jedynie ścisłych form tego

opisu.

–

obejmują podstawowe działy logiki i

matematyki.



NAUKI empiryczne

(inaczej:

indukcyjne, realne, aposterioryczne)

–

takie, w których główną podstawą

twierdzeń są zdania bezpośrednio

oparte na doświadczeniu,

uzasadnione również metodą

indukcji, np. fizyka, biologia,

socjologia.



Przy podziale nauk na

formalne i

empiryczne

uwzględnia się zarówno

różnicę w przedmiocie

badań, jak

w metodzie

, a także w rodzaju

formułowanych twierdzeń oraz

sposobie ich uzasadniania.



w ramach nauk

formalnych i

empirycznych

główne różnice dotyczą

przedmiotu badań (np. inny jest

przedmiot nauk przyrodniczych, a

inny społecznych).

Nauki empiryczne to:



przyrodnicze

– nauki, których przedmiotem badań są

zjawiska przyrody, np. botanika.



fizyczne

przedmiotem badań czynią przyrodę

nieożywioną obejmującą wszelkie działy fizyki, chemii,

astronomii, geologii, mineralogii itp.



biologiczne

badają materię ożywioną i obejmują

działy biologii, geografii, nauki o Ziemi.



społeczne

– nauki zajmujące się społeczeństwem:

socjologia, ekonomia, demografia, etnografia,

pedagogika, prawo.



humanistyczne

– nauki, których przedmiotem badań

jest człowiek jako istota społeczna i jego wytwory, np.

język, literatura, sztuka, historia.



Nauki podstawowe

odkrywają ogólne prawa przyrody

(niektóre ustalają fakty), i społeczeństwa;



Nauki stosowane



wykorzystują wyniki nauk podstawowych

do celów praktycznych,

formułują oceny i normy, także prawa

(szczegółowe) będące przesłankami

niezbędnymi do uzasadnienia tych norm –

to główny, pierwotny ich cel

Nauki społeczne

(humanistyczne):



psychologia,



pedagogika,



socjologia,



ekonomia,



historia,



nauka o polityce,



prawoznawstwo,



językoznawstwo itd.

Nauki empiryczne

Podstawowe

Stosowane

Nomologiczne

Idiograficzno-nomologiczne

topograficzn

historyczne

Nauki

przyrodnicze

Fizyka

Chemia

Biologia

Astrologia

Geologia

opisowa

Geografia

fizyczna

Geografia

roślin i

zwierząt

Kosmogonia

Geologia

historyczna

Biologia

ewolucyjna

Nauki

techniczne

Nauki rolnicze

Nauki

medyczne

Nauki

społeczne

Ekonomia

Socjologia

Nauki polityczne

Geografia

ekonomiczna

Geografia

polityczna

Historia

gospodarcza

Historia

polityczna

Ekonomiki

szczegółowe

Nauki

prawnicze

Sposoby uprawiania polityki społecznej według

koncepcji S. Grzybowskiego



teorie agregatywne: polityka społeczna to luźny

mechaniczny zbiór kwestii społecznych



teorie systemizujące: łączenie kwestii

społecznych i ich uogólnianie, podporządkowanie

polityki społecznej podmiotom zwłaszcza

państwu. (państwo – podmiot, społeczeństwo –

przedmiot)



teorie ogólne: badanie zmian zachodzących w

strukturze społecznej pod wpływem działalności

człowieka – podejście teoretyczne oraz celowego

przeprowadzania tych zmian – nauka praktyczna



teorie częściowe: polityka społeczna jest

działalnością specyficzną dla danego ustroju, jest

to nauka praktycznie funkcjonująca w określonych

warunkach czasu i przestrzeni.

Zwolennicy budowania teorii polityki społecznej



„…

należy postulować prace nad koncepcją

polityki społecznej nie jako działalności

interwencyjno-korygującej, ale jako

wszechstronnej teorii wszystkich zakresów

działalności człowieka w społeczeństwie,

określić na tej podstawie czynniki

wyznaczające działalność gospodarczą

jednostek, organizacji ekonomicznej i państwa,

ustalić zasady kierujące całokształtem działań

społeczeństwa i człowieka w społeczeństwie”.



Jan Szczepański: Rozważania o konsumpcji i polityce społecznej.

Warszawa 1978, s.25

Zwolennicy budowania teorii polityki społecznej



„…

uznanie polityki społecznej za odrębną

dyscyplinę naukową jest uzależnione od

wykrywania specyficznych praw czy

prawidłowości działających w zakresie tej

nauki, a wykrycie praw i prawidłowości

umożliwia ich świadome wykorzystanie dla

osiągnięcia zamierzonych celów.”



M. Frank: Teoretyczne problemy polityki społecznej w

literaturze niektórych krajów. W: Teoretyczne podstawy

polityki społecznej (wybrane zagadnienia). Warszawa 1981,

s. 64

Zwolennicy budowania teorii polityki społecznej



„

Zmianie powinien ulec stosunek do teorii.

Polityka społeczna nie może ograniczać się

do mikroteorii. Potrzebne jej są duże teorie

dalekiego zasięgu. Potencjał operacyjny

tych teorii jest wprawdzie mały lub żaden,

ale coraz wyraźniej występuje zmiana

funkcji teorii. Jej celem coraz częściej nie

jest operacjonalizacja problemu, ale jego

zrozumienie. Zrozumienie oznacza, że

możemy określić warunki, w ramach których

dany sąd o rzeczywistości jest fałszywy. (…)

Wydaje się, że polityce społecznej brak

takiej teorii. Bez niej nie da się zrozumieć

przedmiotu, zakresu i sensu polityki

społecznej. Chyba że zgodzimy się na

istnienie ślepej praktyki.”



K. Obuchowski: Polityka społeczna z punktu widzenia psychologa osobowości.

W: Teoretyczne problemy nauki o polityce społecznej. Warszawa 1999, s. 78

Document Outline