1

POLITECHNIKA WROCŁAWSKA

WYDZIAŁ INŻYNIERII ŚRODOWISKA

SAMOOCZYSZCZANIE SIĘ 

WÓD POWIERZCHNIOWYCH

  

SEDYMENTACJA ZAWIESIN

 

Opracowała:dr inż. Małgorzata Kabsch-Korbutowicz

2

Ruch cząstki kulistej w 

ośrodku płynnym

F     =  

 

g   4 / 3   R

c

3

G

F     =  

 

g   4 / 3   R

W

F     = 6  

  v R

  

P

F     -   s iła   c ię ż k o ś c i

F     -   s iła   w y p o r u

F     -   s iła   o p o r u   o ś r o d k a

G

W

P

3

R – promień kulki (m) 

 η   - lepkość płynu - 
(kg/ms) 

 v  - prędkość kulki (w 
m/s) 

ρ – gęstość płynu 
(kg/m

3

)

3

Frakcje zawiesin

Frakcja

Wielkość* (mm)

kamienista

> 25

żwirowa

2 - 25

piaskowa

0,05 - 2

pyłowa

0,002 – 0,05

iłowa

< 0,002

* Średnica zastępcza - średnica kuli o tej samej objętości jak rozpatrywana cząstka

4

Gęstość zawiesin 

występujących w wodach

Typ zawiesin

Gęstość, kg/dm

3

Cząstki organiczne

1,05

Dominujące cząstki 

gliny

1,8 – 2,2

Kwarc

2,65

Cząstki mineralne 

powstałe z 

rozdrobnienia skał

3,5

5

Współczynniki kształtu

Rodzaj ziaren

Współczynnik 

kształtu*

sferyczne

1,00

zaokrąglone

0,98

ostrokrawędziaste

0,81

kanciaste

0,78

łamane

0,7

* Współczynnik kształtu wyraża stopień podobieństawa danego ziarna do kuli; 

stosunek powierzchni kuli do powierzchni ziarna o tej samej objętości.

6

Sedymentacja zawiesin w 

rzece

7

OCHRONA WÓD 

Laboratorium komputerowe 

 

SAMOOCZYSZCZANIE SIĘ WÓD POWIERZCHNIOWYCH –  

SEDYMENTACJA ZAWIESIN ZIARNISTYCH

 

 
Imię i nazwisko: ..................................................... 
Data wykonania ćwiczenia: ................................... 

 

PARAMETRY POCZĄTKOWE 

średnica najmniejszych cząstek, mm 

..................... 

ilość frakcji 

..................... 

różnica wielkości frakcji (skok), mm 

..................... 

gęstość materiału, kg/dm

3

 

..................... 

współczynnik kształtu 

..................... 

natężenie przepływu, m

3

/d 

..................... 

temperatura wody, ºC 

..................... 

 

1. Dobrać wymiary odcinka rzeki tak, aby dla podanych powyżej parametrów uzyskać ok. 

100%  usunięcia  największych  frakcji  i  20-50%  usunięcie  frakcji  najmniejszych  (dla 

każdej frakcji inna wartość współczynnika eliminacji) 

Do modelowania wymiarów odcinka rzeki zastosować wytyczne do 

projektowania osadników o przepływie poziomym, t.j.: 

B= 3 - 6 m 

L:B= 10:1 (nie mniej niż 3:1) 
H = 2 – 3 m 
L:H  10 

 

2. Określić jak na zamodelowanym odcinku rzeki temperatura wody wpłynie na efektywność 

usuwania analizowanych cząstek. Rozważania przeprowadzić dla 4 wartości temperatur z 
przedziału 3 - 20 C. 

 

3.  Określić  jak  zmiana  gęstości  materiału  zawiesiny  wpływa  na  efektywność  usuwania 

analizowanych  cząstek.  Rozważania  przeprowadzić  dla  cząstek  o  charakterze 
organicznym (=1,05 kg/dm

3

), cząstek gliniastych (=1,8 kg/dm

3

), cząstek kwarcowych 

(=2,65 kg/dm

3

) i cząstek mineralnych powstałych z rozdrobnienia skał (=3,5 kg/dm

3

).